1421218 Bijlage 4 - Bijlagen bij ruimtelijke motivering TAM-Omgevingsplan Hoofdstuk 22f, Zandsestraat Bemmel - 04 - Bodemonderzoek
Tekst van het document
RAPPORT: Diverse (water)bodemonderzoeken Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel
PROJECTNUMMER: B20.7909 Versie: 01
VERHOEVEN MILIEUTECHNIEK B.V. Van Voordenpark 16 5301 KP Zaltbommel TEL: 0418-572060 www.verhoevenmilieu.nl info@verhoevenmilieu.nl
RAPPORT: Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel
PROJECTNUMMER: B20.7909 Versie 01
OPDRACHTGEVER: Jansen Bouwontwikkeling B.V.
DATUM: 25 november 2020
Auteur:
Autorisatie:
Projectleider Verhoeven Milieutechniek B.V.
Senior Projectleider Verhoeven Milieutechniek B.V.
B20.7909/R7909-01/MS Alle informatie in deze rapportage mag NIET worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever.
2
SAMENVATTING Jansen Bouwontwikkeling B.V. heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. (VMT) opdracht gegeven voor het uitvoeren van een verkennend en nader bodemonderzoek, een verkennend onderzoek naar asbest en een verkennend waterbodemonderzoek (inclusief historische onderzoeken) voor de onderzoekslocatie gelegen aan de Zandsestraat 1 en omgeving te Bemmel. De onderzoeken worden uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling en de tussentijdse resultaten tijdens de verkennende fase. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de normen NEN 5725:2017, NEN5717:2017, NEN 5740/A1:2016, de NTA 5755:2010 de NEN 5707:2015/C2:2017 en de NEN 5720:2017. De verkennende onderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de (water)bodem (deels inclusief asbest) vast te leggen ten behoeve van de voorgenomen herontwikkeling teneinde vast te stellen of vanuit milieuhygiënisch oogpunt hiertegen bezwaren bestaan.
De doelen voor het nader onderzoek naar de grondverontreinigingen met PAK zijn: Verifiëren of en in welke mate sprake is van ernstige grondverontreinigingen met PAK ter plaatse van boringen PB41 en B39 uit onderhavig onderzoek; Het eventueel verticaal en horizontaal afperken van de ernstige grondverontreiniging met PAK in de bovengrond plaatse van boringen PB43 en B39 uit onderhavig onderzoek en daarmee het bepalen van de omvang van de grondverontreiniging ten behoeve van de sanering; Het vaststellen of sprake is van een (spoedeisend) geval van ernstige bodemverontreiniging met PAK. De doelen voor het nader onderzoek naar de grondverontreinigingen met OCB zijn: Het verticaal en horizontaal afperken van de ernstige grondverontreiniging met OCB in de teeltlaag ter plaatse en in de directe omgeving van kas en daarmee het bepalen van de omvang van de grondverontreiniging ten behoeve van de sanering. Verifiëren of sprake is van een heterogeen (spoedeisend) geval van ernstige bodemverontreiniging met OCB in de teeltlaag ter plaatse van de kas; Tevens dient de (verontreinigde) grond op PFAS te worden onderzocht ten behoeve van de afvoer en verwerking hiervan. Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2022, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (versie 6). Verhoeven Milieutechniek B.V.
heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Conclusies historisch onderzoek Uit het historisch onderzoek komen de volgende aandachtspunten naar voren: Van de onderzoekslocatie zijn 3 bodemonderzoeken bekend. Tijdens de onderzoeken zijn maximaal licht verhoogde gehalten voor zink, nikkel en minerale olie aangetoond in de grond. In het grondwater zijn maximaal licht verhoogde gehalten voor tolueen en xylenen aangetoond. De eindsituatie bij de opslag bestrijdingsmiddelen en meststoffen alsmede bij de bovengrondse tank, is recentelijk in voldoende mate vastgelegd; Uit www.topotijdreis.nl blijkt dat op de locatie geen voormalige watergangen aanwezig zijn. De locatie is deels omringd door boomgaarden en in het verleden is ter plaatse van de kas ook een boomgaard aanwezig geweest; Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
3
Uit de historische kaarten van www.topotijdreis.nl en de luchtfoto’s van de provincie Gelderland blijkt dat op de locatie mogelijk een weg aanwezig is geweest. De weg lijkt nu een zandpad te zijn. Het is niet bekend of hier mogelijk (asbestverdacht) puin aanwezig is in de bodem; Uit www.bagviewer.kadaster.nl blijkt dat de kas omstreeks 1985 is gebouwd. De kas is derhalve verdacht op het voorkomen van asbest.
Ten behoeve van de toekomstige herontwikkeling dient ter plaatse van de onderzoekslocatie een verkennend (water)bodemonderzoek te worden uitgevoerd conform de NEN 5740 en de NEN 5720. Indien bij de herontwikkelingswerkzaamheden tevens grond wordt afgevoerd van de locatie, is geadviseerd om aanvullend PFAS onderzoek te laten uitvoeren. Tevens is de kas en de voormalige weg verdacht op het voorkomen van asbest en dient een verkennend onderzoek naar asbest conform de NEN 5707 en/of NEN 5897 te worden uitgevoerd. Het overig bouwland/grasland is vooralsnog onverdacht op het voorkomen van asbest. Conclusies diverse onderzoeken Verkennend bodemonderzoek Algemene kwaliteit Voor de algemene kwaliteit van de onderzoekslocatie werd de hypothese gesteld van een onverdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een bodemverontreiniging met de standaard NEN-parameters. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de gestelde hypothese verworpen. Op de locatie zijn sterk verhoogde gehalten voor PAK aangetoond in de onderzochte bovengrond ter plaatse van de voormalige weg. In de overige grond en in het grondwater zijn maximaal licht verhoogde gehalten voor de onderzochte NEN-parameters aangetoond.
Op basis van de aangetroffen verhoogde gehalten voor PAK in de bovengrond van boringen B39 en PB41 is, in het kader van de voorgenomen herontwikkeling, direct een nader onderzoek uitgevoerd om de ernst en omvang van de grondverontreiniging in beeld te brengen. Teeltlaag onderzoek Voor de teeltlaag was de hypothese gesteld van een verdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een bodemverontreiniging met organochloorbestrijdingsmiddelen (OCB). Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de gestelde hypothese aangenomen, aangezien in de teeltlaag in de kas (vooralsnog achterste deel) licht tot sterk verhoogde gehalten voor DDE zijn aangetoond. Buiten de kas zijn vooralsnog geen noemenswaardige verontreinigingen met OCB aangetoond in de teeltlaag. Om de omvang van de grondverontreiniging van OCB in de kas in beeld te brengen is direct nader onderzoek uitgevoerd.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
4 Nader grondonderzoek Nader onderzoek naar PAK Op basis van de resultaten van het nader grondonderzoek naar PAK zijn ons inziens de verontreinigingen ter plaatse van boringen B39 en PB41 in voldoende mate onderzocht. De sterke verontreiniging met PAK ter plaatse van boring B39 is enkel aangetroffen in de bovengrond (0,0-0,5 m-mv). In de ondergrond en in de afperkende boringen zijn geen verhoogde gehalten voor PAK meer aangetoond. De omvang van de verontreiniging wordt (uitgaande van maximaal 30 m2 en een laagdikte van 0,5 meter) geschat op circa 15 m3. De sterke verontreiniging met PAK ter plaatse van boring PB41 is enkel aangetroffen in de bovengrond (0,0-0,5 m-mv). In de ondergrond zijn geen sterk verhoogde gehalten voor PAK meer aangetoond. Wel is in de bovengrond van afperkende boring B205, richting de openbare weg) nog een sterk verhoogd gehalte voor PAK aangetoond. In de overige afperkende boringen zijn maximaal licht verhoogde gehalten PAK aangetoond. De omvang van de verontreiniging wordt (uitgaande van maximaal 170 m2 en een laagdikte van 0,5 meter) geschat op circa 85 m3. De verontreiniging met PAK is vermoedelijk te relateren aan de voormalige weg en wordt ondergeschikt bevonden aan de verontreiniging met OCB, welke op hetzelfde kadastrale perceel aanwezig is.
Nader onderzoek naar OCB Op basis van de resultaten van het nader grondonderzoek naar OCB zijn ons inziens de verontreinigingen ter plaatse van kas in voldoende mate onderzocht. De verontreiniging bevindt zich voornamelijk op het achterste deel van de kas, waar over een oppervlakte van circa 7.200 m2 heterogeen verdeeld licht (index > 0,5) tot sterk verhoogde gehalten voor DDE voorkomen in de teeltlaag (0,0-0,3 m-mv). De omvang van de niet toepasbare licht tot sterk met DDE verontreinigde grond wordt derhalve geschat op circa 2.330 m3. Hiervan betreft circa 900 m3 sterk (> interventiewaarde) verontreinigde grond. De verontreiniging wordt gerelateerd aan de voormalige boomgaard ter plaatse van de huidige kas. Ernst en spoedeisendheid Om van een geval van ernstige bodemverontreiniging te spreken dient voor ten minste één stof de gemiddelde concentratie van minimaal 25 m3 grond of 100 m3 bodemvolume grondwater hoger te zijn dan de interventiewaarde. Op basis van de resultaten van de voorliggende onderzoeken is voor de locatie sprake van een geval van een ernstige grondverontreiniging met DDE en PAK (> 25 m3 sterk verontreinigde grond). Middels Sanscrit toetsing (V. 2.7.0) is bepaald dat bij het huidig gebruik (landbouw/ ander groen, infrastructuur en industrie) geen onaanvaardbare risico’s voor de mens en ecologie aanwezig zijn.
Tevens zijn er geen verspreidingsrisico’s aanwezig aangezien sprake is van een immobiele verontreiniging in de bovengrond. Op basis hiervan is er geen sprake van een spoedeisend geval van bodemverontreiniging. De Sanscrit rapportages (PAK en DDE) voor de huidige situatie zijn opgenomen in bijlage 9.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
5 Verkennend onderzoek naar asbest Voor het verkennend onderzoek naar asbest is voor de huidige kas en de voormalige weg de hypothese gesteld van een verdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een verontreiniging met asbest in de bodem. Op basis van de onderzoeksresultaten kan de gestelde hypothese worden verworpen. Zowel zintuiglijk als analytisch is geen asbest aangetoond. Over het eventueel voorkomen van asbesthoudende materialen in de aanwezige kas is geen uitspraak te doen. Indien uit een asbestinventarisatierapport blijkt dat geen asbesthoudende materialen zijn toegepast in de kas, wordt ons inziens een onderzoek naar asbest na de sloop niet noodzakelijk geacht. Verkennend waterbodemonderzoek Voor het waterbodemonderzoek is de hypothese gesteld van een verspreidbare waterbodem. Op basis van de onderzoeksresultaten dient de gestelde hypothese verworpen, aangezien op basis van de T5 toetsing de vaste waterbodem als ‘niet verspreidbaar’ geclassificeerd voor verspreiding op het aangrenzende perceel. Verder is de vaste waterbodem als klasse ‘industrie’ geclassificeerd voor toepassing op de landbodem (T1) en ‘niet toepasbaar’ voor toepassing in zoet oppervlaktewater (T3).
Algehele conclusies en aanbevelingen Middels de voorliggende onderzoeken is de milieuhygiënische kwaliteit van de (water)bodem ter plaatse van de onderzoekslocatie aan de Zandsestraat 1 en omgeving te Bemmel (percelen L178 en L179) in voldoende mate vastgesteld. Tevens is de verontreinigingssituatie met betrekking tot de grondverontreinigingen met PAK en OCB binnen de perceelsgrenzen in voldoende mate in beeld. Verontreinigingssituatie In onderstaande tabel is de verontreinigingssituatie met omvang schematisch weergegeven. Tabel 1:
Verontreinigingssituatie grond
Deellocatie PAK-verontreiniging B39
PAK-verontreiniging PB41
Stof PAK
PAK
Oppervlakte (m2)
NT > IND I:
DDE
>I ± 30
Traject (m-mv)
± 0,00 - 0,50
± 0,00 - 0,50
Gemiddelde dikte (m)
± 0,50
± 0,50
Omvang (m3)
± 15
± 15
Oppervlakte (m )
± 170
± 170
Traject (m-mv)
± 0,00 - 0,50
± 0,00 - 0,50
Gemiddelde dikte (m)
± 0,50
± 0,50
Omvang (m )
± 85
± 85
Oppervlakte (m2)
± 7.200
± 3.000
Traject (m-mv)
± 0,00 - 0,50
± 0,00 - 0,30
2
3
OCB-verontreiniging KAS
NT > IND ± 30
Gemiddelde dikte (m)
± 0,32
± 0,30
Omvang (m3)
± 2.330
± 900
Niet toepasbaar > Industrie; Interventiewaarde.
De verontreinigingscontouren zijn weergegeven op de situatietekening in bijlage 2. De aangetroffen verontreinigingen zijn, gezien de historie (voormalige weg sinds circa 1972 en voormalige boomgaard sinds 1960) ontstaan voor 1987, waardoor geen sprake is van Zorgplicht. Tevens is vastgesteld dat er geen sprake is van spoedeisendheid.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
6 Op basis van de omvangsbepaling dient rekening gehouden te worden met circa 2.430 m3 niet toepasbare/sterk verontreinigde grond met verhoogde gehalten voor PAK en OCB (DDE). Daarnaast dient rekening gehouden te worden gehouden met circa 4.480 m3 industriegrond welke, bij een sanering ten behoeve van de herontwikkeling, eveneens dient te worden ontgraven, afgevoerd en verwerkt. Aanbevelingen Voor de voorgenomen herontwikkeling zijn sanerende maatregelen noodzakelijk met betrekking tot de sterk verhoogde gehalten met PAK en DDE in de bovengrond in verband met de voorgenomen herontwikkeling. Alle sanerende maatregelen dienen plaats te vinden conform de beoordelingsrichtlijnen SIKB 6000 “Milieukundige begeleiding van (water)bodemsanering en nazorg” en SIKB 7000 “Uitvoering van (water)bodemsaneringen en ingrepen in de waterbodem”. Voorafgaand dien een BUS-melding/saneringsplan opgesteld en ingediend te worden bij het bevoegd gezag. Geadviseerd wordt de verontreiniging geheel te verwijderen middels ontgraving om de locatie geschikt te maken voor woningboud. Hierbij dient rekening gehouden met de beoogde bestemming van de locatie en daarbij behorende terugsaneerwaarden (waarde Wonen). Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft enkel een adviserende rol. Het bevoegd gezag dient uiteindelijk een definitieve uitspraak te doen over eventueel te nemen vervolgstappen.
Voor wat betreft de overige onderzochte grond (NEN en PFAS), grondwater, asbest in grond en vaste waterbodem, is op basis van voorgaand en voorliggend onderzoek de milieuhygiënische kwaliteit in voldoende mate onderzocht. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat de vaste waterbodem uit de watergang niet over het aangrenzend perceel mag worden verspreid (T5). Bij ontgraving dient rekening te worden gehouden met klasse industrie grond uit de watergang, welke op basis van de PFAS gehalten niet mag worden toegepast in een oppervlaktewaterlichaam. Daarnaast dient, buiten de bekende verontreinigingen, bij ontgraven, afvoeren en toepassen elders altijd de regels van de Regeling en het Besluit bodemkwaliteit te worde gevolgd.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
7 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING................................................................................................................................................ 2 1.
INLEIDING .................................................................................................................................................. 8
2.
DOELSTELLINGEN VAN DE ONDERZOEKEN .................................................................................. 8
3.
LOCATIEGEGEVENS ............................................................................................................................... 9 3.1. ALGEMENE GEGEVENS................................................................................................................................ 9 3.2. HISTORISCH ONDERZOEK EN VERVOLGTRAJECT ...................................................................................... 9
4.
BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE ........................................................................................ 11 4.1. BODEMOPBOUW ........................................................................................................................................ 11 4.2. GEOHYDROLOGIE ..................................................................................................................................... 11
5.
HYPOTHESE ............................................................................................................................................. 11
6.
OPZET VAN HET ONDERZOEK .......................................................................................................... 12 6.1. ONDERZOEKSSTRATEGIEËN DIVERSE ONDERZOEKEN ............................................................................ 12 6.2. VELDWERKZAAMHEDEN ........................................................................................................................... 14
7.
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE ........................................................................ 16 7.1. GROND/GRONDWATER .............................................................................................................................. 16 7.2. ASBEST ...................................................................................................................................................... 17 7.3. WATERBODEM .......................................................................................................................................... 18
8.
RESULTATEN ........................................................................................................................................... 21 8.1. ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN ............................................................................................................... 21 8.2. LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN ANALYSERESULTATEN .............................................................. 21 8.3. INTERPRETATIE ANALYSERESULTATEN ................................................................................................... 31
9.
CONCLUSIES EN AANBEVELING ....................................................................................................... 36 9.1. VERKENNEND BODEMONDERZOEK........................................................................................................... 36 9.2. NADER GRONDONDERZOEK ...................................................................................................................... 36 9.3. VERKENNEND ONDERZOEK NAAR ASBEST................................................................................................ 37 9.4. VERKENNEND WATERBODEMONDERZOEK............................................................................................... 37 9.5. ALGEHELE CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN ........................................................................................... 38
10. REFERENTIES .......................................................................................................................................... 40 BIJLAGEN
1. 2a. 2b. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
Situering in de regio Situatieschets met geplaatste (beton)boringen, peilbuizen, proefgaten en grepen Situatieschets met verontreinigingscontouren Boorprofiel beschrijvingen Analysecertificaten grond, grondwater, asbest en waterbodem Streef-, achtergrond- en interventiewaarden grond en grondwater Toetsingstabellen PFAS in grond Toetsingstabellen waterbodem Veldwerkformulieren asbestonderzoek Sanscrit toetsingen Relevante historische informatie
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
8
1.
INLEIDING Jansen Bouwontwikkeling B.V. heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. (VMT) opdracht gegeven voor het uitvoeren van een verkennend en nader bodemonderzoek, een verkennend onderzoek naar asbest en een verkennend waterbodemonderzoek (inclusief historische onderzoeken) voor de onderzoekslocatie gelegen aan de Zandsestraat 1 en omgeving te Bemmel. De onderzoeken worden uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling en de tussentijdse resultaten tijdens de verkennende fase. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de normen NEN 5725:2017 [1], NEN5717:2017 [2], NEN 5740/A1:2016 [3], de NTA 5755:2010 [4] de NEN 5707:2015/C2:2017 [5] en de NEN 5720:2017 [6]. Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2022, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (versie 6). Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Namens Verhoeven Milieutechniek B.V. zijn de werkzaamheden gecoördineerd door En .
2.
DOELSTELLINGEN VAN DE ONDERZOEKEN Verkennend (water)bodem- en asbestonderzoek De onderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de (water)bodem (deels inclusief asbest) vast te leggen ten behoeve van de voorgenomen herontwikkeling teneinde vast te stellen of vanuit milieuhygiënisch oogpunt hiertegen bezwaren bestaan. Nadere grondonderzoeken naar OCB en PAK De doelen voor het nader onderzoek naar de grondverontreinigingen met PAK zijn: Verifiëren of en in welke mate sprake is van ernstige grondverontreinigingen met PAK ter plaatse van boringen PB41 en B39 uit onderhavig onderzoek; Het eventueel verticaal en horizontaal afperken van de ernstige grondverontreiniging met PAK in de bovengrond plaatse van boringen PB43 en B39 uit onderhavig onderzoek en daarmee het bepalen van de omvang van de grondverontreiniging ten behoeve van de sanering; Het vaststellen of sprake is van een (spoedeisend) geval van ernstige bodemverontreiniging met PAK. De doelen voor het nader onderzoek naar de grondverontreinigingen met OCB zijn: Het verticaal en horizontaal afperken van de ernstige grondverontreiniging met OCB in de teeltlaag ter plaatse en in de directe omgeving van kas en daarmee het bepalen van de omvang van de grondverontreiniging ten behoeve van de sanering.
Verifiëren of sprake is van een heterogeen (spoedeisend) geval van ernstige bodemverontreiniging met OCB in de teeltlaag ter plaatse van de kas; Tevens dient de (verontreinigde) grond op PFAS te worden onderzocht ten behoeve van de afvoer en verwerking hiervan.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
9
3.
LOCATIEGEGEVENS 3.1.
Algemene gegevens
De onderzoekslocatie is gelegen aan de Zandsestraat 1 te Bemmel en staan kadastraal bekend als gemeente Bemmel, sectie L, nummers 178 en 179. Op de locatie (perceel 178) is een kas met werkruimte aanwezig. De onderzoekslocatie heeft een oppervlakte van circa 8,3 ha, waarvan circa 1,3 ha de kas met werkruimte betreft. In de werkruimte zijn de volgende voor bodemverontreiniging verdachte deellocaties aanwezig geweest, welke al zijn beëindigd: Deellocatie A: Opslag voor bestrijdingsmiddelen; Deellocatie B: Opslag en aanmaakplaats voor meststoffen; Deellocatie C: Bovengrondse olietank. Het overige terrein is in gebruik als agrarisch bouwland/grasland. Daarnaast is een (zand)pad/voormalige weg aanwezig op de locatie. Voor de situering van het perceel in de regio wordt verwezen naar bijlage 1. 3.2.
Historisch onderzoek en vervolgtraject
Voorafgaand aan de diverse onderzoeken is door Verhoeven Milieutechniek B.V. (VMT) een historisch vooronderzoek uitgevoerd conform de NEN 5725 (landbodem) en de NEN 5717 (waterbodem). De historische informatie is in juli 2020 door een medewerker van VMT opgevraagd bij de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA), gemeente Lingewaard en Provincie Gelderland. De informatie is op 24 juli en 4 augustus verkregen en verwerkt. Daarnaast zijn de websites van de provincie Gelderland, www.bodemloket.nl, www.topotijdreis.nl en www.bagviewer.kadaster.nl geraadpleegd. Tevens is door de opdrachtgever een recent uitgevoerd eindsituatie bodemonderzoek aangeleverd. Voorgaande bodemonderzoeken Op de locatie zijn 3 bodemonderzoeken uitgevoerd, te weten: Nulsituatie bodemonderzoek (CBB, kenmerk 2025541, d.d. 1 mei 1998); Verkennend bodemonderzoek (Grontmij, kenmerk 124653, d.d. 1 mei 2002); Eindsituatie bodemonderzoek (Rouwmaat groep, kenmerk 19349, d.d. 20 januari 2020). Uit het bodemonderzoek van 1998 (werkruimte kas op perceel 178) is gebleken dat ter plaatse van de opslag bestrijdingsmiddelen en opslag-/aanmaakplaats meststoffen een licht verhoogd gehalte voor zink werd aangetoond. Het gehalte voor EOX overschreed de detectiegrens. De overige parameters werden niet verhoogd aangetoond. In het grondwater werden geen verhoogde gehalten voor de geanalyseerde parameters aangetoond.
Ter plaatse van de bovengrondse olietank werd geen verhoogd gehalte voor minerale olie aangetoond. In het grondwater werden licht verhoogde gehalten voor tolueen en xylenen aangetoond. Uit het bodemonderzoek van 2002 (perceel 179) is gebleken dat in de ondergrond licht verhoogde gehalten voor nikkel en/of minerale olie werden aangetoond. In zowel de bovengrond als in het grondwater werden (na herbemonstering) geen verhoogde gehalten voor de geanalyseerde parameters aangetoond. Tijdens het eindsituatie onderzoek van begin 2020 is de eindsituatie ter plaatse van de verdachte deellocaties (A, B en C) vastgelegd. Voor de in 1998 verhoogde parameters zijn in 2020 geen achtergrond- of streefwaardeoverschrijdingen aangetoond. Geconcludeerd is dat de bedrijfsactiviteiten, zoals omschreven in het bodemonderzoek uit 1998, niet tot een verslechtering van de bodemkwaliteit van het perceel Zandsestraat 1 te Bemmel, hebben geleid.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
10 Historisch kaartmateriaal Uit de historische kaarten van www.topotijdreis.nl en de luchtfoto’s van de provincie Gelderland blijkt dat op de locatie mogelijk een weg aanwezig is geweest (1972-2013). De weg lijkt nu een zandpad te zijn. Het is niet bekend of hier mogelijk (asbestverdacht) puin aanwezig is in de bodem. Uit www.topotijdreis.nl blijkt dat op de locatie geen voormalige watergangen aanwezig zijn. De locatie is deels omringd door boomgaarden. Daarnaast in ter plaatse van de huidige kas in het verleden ook een boomgaard aanwezig geweest (vanaf circa 1960 tot circa 1994). Het voorste deel van de kas was reeds omstreeks 1972 gerealiseerd. Het achterste deel dateert van circa 1997. Volgens BAG-viewer is de gehele kas in 1985 geregistreerd. Boven- en/of ondergrondse brandstoftanks Uit voorgaande bodemonderzoeken blijkt dat nabij de werkruimte van de kas (uitpandig) een bovengrondse olietank aanwezig is waar recent de eindsituatie is vastgelegd nadat de tank buiten werking is gesteld. Asbest Gezien het bouwjaar van de kas (circa 1972) kan niet worden uitgesloten dat asbest is toegepast in de kas (toepassing van bijvoorbeeld asbesthoudende kit). Waterbodem (NEN 5717) Aanvullend is een historisch onderzoek conform de NEN5717 uitgevoerd.
De aanwezige sloot binnen de onderzoekslocatie betreft een afwateringsloot en dient als opvang voor hemelwaterberging en betreft zoet water. De sloot is niet in beheer bij het Waterschap Rivierenland of bij de gemeente Lingewaard. Bij het Waterschap Rivierenland en bij gemeente Lingewaard zijn naar verwachting dan ook geen aanvullende gegevens van de waterbodemkwaliteit bekend. Voor zover bekend zijn geen lozingspunten en/of overstoren aanwezig in de sloot. De kwaliteit van het eventueel aanwezige slib en de vaste waterbodem in de sloot is mogelijk beïnvloed door de aanwezigheid van de (voormalige) agrarische activiteiten. Conclusies historisch onderzoek Uit het historisch onderzoek komen de volgende aandachtspunten naar voren: Van de onderzoekslocatie zijn 3 bodemonderzoeken bekend. Tijdens de onderzoeken zijn maximaal licht verhoogde gehalten voor zink, nikkel en minerale olie aangetoond in de grond. In het grondwater zijn maximaal licht verhoogde gehalten voor tolueen en xylenen aangetoond. De eindsituatie bij de opslag bestrijdingsmiddelen en meststoffen alsmede bij de bovengrondse tank, is recentelijk in voldoende mate vastgelegd; Uit www.topotijdreis.nl blijkt dat op de locatie geen voormalige watergangen aanwezig zijn.
De locatie is deels omringd door boomgaarden en in het verleden is ter plaatse van de kas ook een boomgaard aanwezig geweest; Uit de historische kaarten van www.topotijdreis.nl en de luchtfoto’s van de provincie Gelderland blijkt dat op de locatie mogelijk een weg aanwezig is geweest. De weg lijkt nu een zandpad te zijn. Het is niet bekend of hier mogelijk (asbestverdacht) puin aanwezig is in de bodem; Uit www.bagviewer.kadaster.nl blijkt dat de kas omstreeks 1985 is gebouwd. De kas is derhalve verdacht op het voorkomen van asbest.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
11 Ten behoeve van de toekomstige herontwikkeling dient ter plaatse van de onderzoekslocatie een verkennend (water)bodemonderzoek te worden uitgevoerd conform de NEN 5740 en de NEN 5720. Indien bij de herontwikkelingswerkzaamheden tevens grond wordt afgevoerd van de locatie, is geadviseerd om aanvullend PFAS onderzoek te laten uitvoeren. Tevens is de kas en de voormalige weg verdacht op het voorkomen van asbest en dient een verkennend onderzoek naar asbest conform de NEN 5707 en/of NEN 5897 te worden uitgevoerd. Het overig bouwland/grasland is vooralsnog onverdacht op het voorkomen van asbest. 4.
BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE Bij de bepaling van de regionale geologie en geohydrologie zijn de gegevens van de websites www.dinoloket.nl en www.grondwatertools.nl gebruikt. 4.1.
Bodemopbouw
Op de onderzoekslocatie is een circa 3 meter dikke deklaag aanwezig. De deklaag is samengesteld uit Holocene afzettingen, deze complexe eenheid bestaat afwisselend uit zandige klei, midden en fijn zand, klei en veen en weinig grof zand. Het onderliggende goed doorlatende eerste watervoerende pakket is circa 22 meter dik en bestaat hoofdzakelijk uit midden en grof zand van de Formatie van Kreftenheye. Op circa 26 m-mv is een eerste scheidende laag aanwezig van circa 1 meter die voornamelijk bestaat uit zandige klei, klei en midden zand behorende tot de Formatie van Waalre. Hieronder bevind zich het tweede watervoerende pakket bestaande uit hoofzakelijk uit midden en grof zand, met weinig zandige klei van de Formaties van Peize en Waalre. 4.2.
Geohydrologie
De regionale grondwaterstroming is globaal zuidwestelijk gericht. Naar verwachting wordt de stromingsrichting van het freatisch grondwater grotendeels beïnvloed door de aanwezigheid van de Waal, ten zuiden van de locatie. De stromingsrichting van het freatisch grondwater kan verder worden beïnvloed door overige lokale factoren, zoals het drainagepatroon, de ligging van rioleringen, de aanwezigheid van zandlichamen (voor kabels, leidingen en funderingen en overig oppervlaktewater. De locatie is niet gesitueerd binnen een grondwaterbeschermingsgebied. 5.
HYPOTHESE Op basis van de bekende gegevens wordt uitgegaan van een onverdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een bodemverontreiniging met de standaard NEN-parameters. De volledige locatie is wel verdacht op het voorkomen van organochloorbestrijdingsmiddelen (OCB). Tevens betreffen de aanwezigheid van de voormalige weg en PFAS aandachtspunten. Voor wat betreft asbest in de bodem wordt voor de kas en de voormalige weg eveneens uitgegaan van een verdachte locatie. Het overig agrarisch bouwland/grasland is vooralsnog onverdacht op het voorkomen van asbest. Voor wat betreft de waterbodem wordt uitgegaan van verspreidbare baggerspecie.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
12
6.
OPZET VAN HET ONDERZOEK 6.1.
Onderzoeksstrategieën diverse onderzoeken
Verkennend bodemonderzoek Algemene kwaliteit Voor de onderzoeksopzet naar de algemene bodemkwaliteit op de gehele locatie wordt de NEN 5740:2009/A1:2016 gehanteerd, waarbij wordt uitgegaan van de onderzoeksstrategie voor een ‘onverdachte grootschalige niet-lijnvormige locatie’ (ONV-GR-NL) met een oppervlakte van maximaal 9 ha. Wel dient rekening gehouden te worden met de opslag bestrijdingsmiddelen en opslag/aanmaakplaats meststoffen alsmede de bovengrondse tank. Aangezien hier recent de eindsituatie is vastgelegd, behoeft de grond niet aanvullend te worden onderzocht op de kritische parameters. Wel worden ter zintuiglijke verificatie hier enkele boringen geplaatst en het grondwater uit de bestaande peilbuizen bemonsterd waarbij het grondwater ter plaatse van de bovengrondse tank op minerale olie en vluchtige aromaten wordt onderzocht. Teeltlaagonderzoek De oorspronkelijke teeltlaag wordt hierbij aanvullend, afgeleid van de onderzoeksstrategie voor een diffuus belaste niet-lijnvormige locatie met een homogeen verdeelde verontreinigende stof (VED-HO-NL) onderzocht op OCB in verband met de voormalige boomgaard en aanwezige kas. De werkzaamheden worden gecombineerd met de algemene kwaliteit, waarbij de (oorspronkelijke) teeltlaag separaat wordt onderzocht op OCB.
Nader grondonderzoek naar PAK en OCB Op basis van de tussentijdse resultaten van het verkennend bodemonderzoek, waarbij sterk verhoogde gehalten voor PAK en OCB zijn aangetoond, is aanvullend in 2 fasen een nader grondonderzoek naar PAK en/of OCB uitgevoerd. De werkzaamheden van het nader grondonderzoek worden conform de NTA 5755:2010 uitgevoerd. Bij het uitvoeren van een nader onderzoek conform de NTA 5755:2010 wordt gebruik gemaakt van een zogenaamd conceptueel model. In onderstaande tabellen zijn de conceptuele modellen schematisch weergeven. Tabel 6.1: Conceptueel model grondverontreiniging met PAK Conceptueel model Oorzaak van de verontreiniging Omvang van de verontreiniging
Spoed van de sanering / Zorgplicht Onderzoeksopzet
Voormalige weg (puinbijmengingen) Vooralsnog kan niet worden uitgesloten of sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging met PAK, aangezien ter plaatse van boringen B39 en PB41 (in het zand-/puinpad zuidelijkdeel perceel 178) tijdens onderhavig verkennend bodemonderzoek sterk verhoogd gehalten voor PAK zijn aangetoond in de bovengrond (0,0-0,5 m-mv). Er kan niet worden uitgesloten dat 25 m3 sterk verontreinigde grond met gehalten > interventiewaarde aanwezig is. Er wordt uitgegaan van een historisch geval van ernstige bodemverontreiniging (grotendeels ontstaan vóór 1987). Momenteel is nog niet bekend of sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging. Voor het nader onderzoek naar PAK worden, ter plaatse van het zand-/puinpad, op het zuidelijk deel van perceel 178 (ter plaatse van en rondom boringen B39 en PB41) in eerste ring 10 boringen geplaatst tot 1,0 mmv en in een tweede tin 12 extra boringen tot 0,5 m-mv geplaatst, waarbij in eerste instantie 13 grondanalyses op PAK worden ingezet (verificatie en afperking 1 eerste ring). Indien noodzakelijk, wordt in overleg met de opdrachtgever en naar aanleiding van de analyseresultaten tijdens fase 1, aanvullende monsters geselecteerd voor een verdere horizontale afperking.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
13 Tabel 6.2: Conceptueel model grondverontreiniging met OCB (DDE) Conceptueel model Oorzaak van de verontreiniging Omvang van de verontreiniging
Spoed van de sanering / Zorgplicht Onderzoeksopzet
Vermoedelijk gebruik bestrijdingsmiddelen voormalige boomgaard. Naar verwachting is op het achterste deel van de kas (perceel 178) sprake van een heterogeen geval van ernstige bodemverontreiniging aangezien in de teeltlaagmonsters (0,0-0,3 m-mv) uit boringen B13, B16 en B17 reeds sterk verhoogde gehalten voor DDE zijn aangetoond. Aangezien in de teeltlaagmonsters uit boringen B11, B12, B14 en B15 eveneens verhoogd gehalten voor DDE zijn aangetoond die de norm voor nader onderzoek overschrijden, komen naar verwachting binnen een oppervlakte van circa 10.000 m2 heterogeen licht tot sterk verhoogde gehalten voor OCB voor, waarbinnen ruim 25 m3 grond sterk verontreinigd is met DDE(gehalten > interventiewaarde) Aangezien de locatie reeds sinds circa 1960 in gebruik is geweest als boomgaard, wordt uitgegaan van een historisch geval van ernstige bodemverontreiniging (grotendeels ontstaan vóór 1987). Naar verwachting is geen sprake van een spoedeisend geval. Eerste fase Ten behoeve van de verificatie, horizontale en verticale afperking van de grondverontreiniging met DDE worden in en rondom de kas in eerste instantie circa 39 boringen geplaatst, waarvan 3 nabij boringen B13, B16 en B17 dieper door worden gezet ter verticale afperking. Hiervan wordt de teeltlaag geanalyseerd op OCB ingezet. Tevens worden 3 ondergrondmonsters ingezet op OCB.
Tweede fase Op basis van de tussentijdse resultaten van het eerste fase nader onderzoek en de beoogde saneringsdoelstellingen, dienen aanvullende boringen in en rondom de kas te worden geplaatst en grondmonsters op OCB te worden onderzocht. Voor het tweede fase nader onderzoek zijn 30 aanvullende boringen en 50 grondanalyses op OCB opgenomen.
Aanvullend onderzoek naar PFAS In verband met de aangetroffen verontreinigingen met OCB en PAK zijn van de meeste verdachte grondlagen ter plaatse van de aangetroffen verontreinigingen aanvullende monsters genomen voor analyse op PFAS ten behoeve van de eventuele afvoer van (verontreinigde) grond. Verkennend onderzoek naar asbest in grond Voor het verkennend onderzoek naar asbest ter plaatse van de kas en de voormalige weg wordt uitgegaan van de NEN 5707:2015/C2:2017 voor een diffuse locatie met een heterogeen verdeelde asbestverontreiniging. Voor de kas wordt uitgegaan van een oppervlakte van maximaal 2 hectare. Voor de voormalige weg (zand-/ puinpad) wordt uitgegaan van maximaal 500 m2. Voorafgaand aan het verkennend onderzoek naar asbest wordt een locatie- en maaiveldinspectie uitgevoerd. Zintuiglijk kan tot 20 mm worden beoordeeld of asbestverdachte materialen aanwezig zijn. Voor de fractie < 20 mm dient dit middels een analyse te worden geverifieerd. De mengmonsters van de meeste verdachte grond- en/of puinlagen worden geanalyseerd op een kwalitatieve/kwantitatieve analyse op asbest conform NEN5898:2015 (< 20 mm). Minimaal zeven mengmonster (6 voor de kas, 1 voor de voormalige weg) van de meest verdachte grondlagen worden geanalyseerd op een kwalitatieve/kwantitatieve analyse op asbest conform NEN5898:2015: asbest in puin (< 20 mm).
Verkennend waterbodemonderzoek Het verkennend waterbodemonderzoek wordt uitgevoerd conform de onderzoeksstrategie beschreven in de NEN5720:2017, onderzoeksstrategie voor een overig water, lintvormig, normale onderzoeksinspanning (OLN). Hierbij wordt uitgegaan van één watergang met een maximale lengte van 140 meter. De waterbodemmonsters worden geanalyseerd op het C2 standaard waterbodempakket en PFAS. De veld- en laboratoriumwerkzaamheden voor de diverse onderzoeken worden zoveel mogelijk gecombineerd. Met het plaatsen van de (beton)boringen, proefgaten, peilbuizen en grepen is rekening gehouden met de bekende gegevens en tussentijdse resultaten.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
14
6.2.
Veldwerkzaamheden
Algemeen / certificering Verhoeven Milieutechniek B.V. is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (certificatienr: ECSIK-20250 geldig tot 20-06-2022, afgegeven door Normec Certification). De werkzaamheden worden door een ervaren en geregistreerde medewerker uitgevoerd conform de geldende NEN/NPR-normen en de BRL SIKB 2000 (versie 6), protocol 2001: het plaatsen van handboringen en peilbuizen (versie 6), protocol 2002: het nemen van grondwatermonsters (versie 6), protocol 2003: veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek (versie 6) en 2018: locatie-inspectie en monsterneming van asbest in bodem (versie 6). Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd met behulp van een betonboor, schop, Edelmanboor, kernboor en een zuigerboor. Tijdens de veldwerkzaamheden is de opgeboorde grond zintuiglijk beoordeeld op het voorkomen van puin en/of asbest (fractie > 20 mm). In tabel 6.3 zijn de uitvoeringsdata, gehanteerde protocollen en gecertificeerde medewerker(s) weergegeven. Tabel 6.3: Uitvoeringsdata en gehanteerde onderzoeksprotocollen Data Verkennende fase 2 en 3 september 2020
Bedrijf
11 september 2020
Verhoeven Milieutechniek B.V.
Gecertificeerde medewerker(s)
Verhoeven Milieutechniek B.V.
Protocol BRL SIKB 2001 (v. 6) & 2018 (v. 6) 2002 (v. 6) 2003 (v. 6)
Eerste fase nader onderzoek 9 oktober 2020 Verhoeven Milieutechniek B.V. 12 oktober 2020 Verhoeven Milieutechniek B.V. Tweede fase nader onderzoek 3 november 2020 Verhoeven Milieutechniek B.V.
2001 (v. 6) 2001 (v. 6) 2001 (v. 6)
Verkennend en nader bodemonderzoek Grond verkennend bodemonderzoek Ten behoeve van het bepalen van de algemene bodemkwaliteit van de, zijn in totaal 55 boringen (B01 t/m PB55) geplaatst. Hierbij zijn de boringen PB13, PB22, PB25, PB32, PB37, PB41, PB48, PB52 en PB55 afgewerkt met een peilbuis. De betonboringen B07 en B08 zijn geplaatst in de aanwezige werkruimte in de kas. Boringen B04 t/m B06 zijn ter plaatse van deellocatie A en B (opslag voor bestrijdingsmiddelen en opslag- en aanmaakplaats voor meststoffen) geplaatst. Boringen B01 t/m B03 zijn ter plaatse van deellocatie C (bovengrondse olietank) geplaatst. De boringen B38 t/m PB41 zijn in de voormalige weg gesitueerd. In tabel 6.4 zijn de uitgevoerde werkzaamheden weergegeven. Tabel 6.4: Uitgevoerde veldwerkzaamheden Boringen tot circa Boringen tot circa 0,3 à 0,5 m-mv 1,0 m-mv Verkennend bodemonderzoek B02 t/m B05, B07, B08, B10, B12, B14, B16 t/m B21, B23 t/m B25, B27 t/m B31, B33 t/m B36, B38, B40, B42 t/m B47, B49 t/m B51, B54,
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
Boringen tot circa 2,0 m-mv
Peilbuis (filterstelling m-mv)
B01, B06, B09, B11, B15, PB13 (3,00-4,00), B39, B53 PB22 (2,80-3,80), PB26 (3,50-4,50), PB32 (3,50-4,50), PB37 (2,80-3,80), PB41 (3,50-4,50), PB48 (3,50-4,50), PB52 (3,50-4,50), PB55 (3,50-4,50)
15 Vervolg tabel 6.4: Uitgevoerde veldwerkzaamheden Boringen tot circa Boringen tot circa Boringen tot 0,5 m-mv 1,0 m-mv circa 2,0 m-mv Nader onderzoek naar OCB B101 t/m B112, B115 t/m B118, B113, B114, B119, B401 t/m B420 B120 t/m B139 Nader onderzoek naar PAK B206 t/m B211, B306 t/m B311 B201 t/m B205, B301 t/m B305 Toelichting bij tabel 6.4: Geen boring geplaatst tot bovenstaande diepte.
Peilbuis (filterstelling m-mv) -
-
Grondwater Het grondwater uit de bestaande peilbuizen 03 en 05 van het recent uitgevoerd eindsituatie onderzoek en de geplaatste peilbuizen PB13, PB22, PB26, PB32, PB37, PB41, PB48, PB52 en PB55 is ten behoeve van de algemene kwaliteit, na een standtijd van minimaal één week en twee keer afpompen, op 11 september 2020 bemonsterd. De bemonstering heeft plaatsgevonden volgens de techniek van lage- troebelheidsbemonstering, waarbij de grondwaterstand (GWS), zuurgraad (pH), geleidbaarheid (EC) en troebelheid van het grondwater in het veld zijn bepaald. Verkennend onderzoek naar asbest Ten behoeve van het verkennend onderzoek naar asbest ter plaatse van de onderzoekslocatie is allereerst een locatie- en maaiveldinspectie uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het maaiveld op de onderzoekslocatie deels verhard is (totaal 25 %). Ondanks de aanwezige belemmeringen heeft een efficiënte maaiveldinspectie ( > 25 % zichtbaar) plaats kunnen vinden. Op het maaiveld zijn geen asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) waargenomen. Ten behoeve van de onderzoeksopzet zijn ter plaatse van de kas in totaal 34 (B01 t/m B06, B09 t/m B19 en AB56 t/m AB73) proefgaten van 0,3 x 0,3 tot de ongeroerde grond (circa 0,5 m-mv) gegraven. Ter plaatse van de voormalige weg zijn 4 proefgaten (B38 t/m PB41) gegraven.
Diverse proefgaten (B01, B06, B09, B11, PB13 en B15, B39 en PB41) zijn dieper doorgezet tot in de ongeroerde ondergrond middels een boring met brede diameter (12 cm). Om een bodemverontreiniging met asbest vast te stellen is per proefgat de grove (fractie > 20 mm) van het vrijgekomen materiaal geïnspecteerd op asbestverdachte materialen (fractie > 20 mm) en puinrestanten. Hierbij zijn geen asbestverdachte (plaat)materialen aangetroffen. In het veld zijn acht grondmengmonsters samengesteld ten behoeve van het analytisch onderzoek naar asbest in de fijne fractie ( < 20 mm). Een overzicht van de samengestelde grondmonsters en de zintuiglijke waarnemingen met bijbehorende analyses is in tabel 8.7 van hoofdstuk 8 weergegeven. De veldwerkformulieren van het onderzoek naar asbest zijn opgenomen in bijlage 8. Verkennend waterbodemonderzoek Ten behoeve van het waterbodemonderzoek zijn per watergang 10 grepen (G01 t/m G10), evenredig verdeeld over de sloot, van de waterbodem genomen. De sloot was ten tijden van de veldwerkzaamheden droogstaand. Derhalve is, in afwijking van de BRL 2003/NPR 5741, ter plaatse van deze ‘grepen’ de vaste waterbodem bemonsterd met behulp van een Edelmanboor en geanalyseerd. Aangezien geen sprake is van steekvaste waterbodem maar vaste grond, wordt bovengenoemde afwijking als niet kritisch beoordeeld.
De situatieschets met de geplaatste en gegraven boringen, peilbuizen, proefgaten en grepen is opgenomen als bijlage 2a.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
16
7.
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE 7.1.
Grond/grondwater
De verontreinigingssituatie van de bodem kan worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes in grond en/of grondwater aan de streef-, achtergrond- en interventiewaarden. De achtergrondwaarden voor grond zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit [7. De meest recente streef- en interventiewaarden voor grondwater en interventiewaarden voor grond zijn vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 [8] en worden gebruikt voor de toetsing van de analyseresultaten. De streefwaarden geven voor het grondwater het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingsbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor het grondwater aan. De achtergrondwaarden geven voor de grond het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor de grond aan. De interventiewaarden geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd. Om van een geval van ernstige bodemverontreiniging te spreken dient voor ten minste één stof de gemiddelde concentratie van minimaal 25 m3 grond of 100 m3 bodemvolume voor grondwater hoger te zijn dan de interventiewaarde.
De achtergrond- en interventiewaarden voor de vaste bodem zijn gerelateerd aan het lutum- en/of het organische stofgehalte van de bodem. Om de verkregen analyseresultaten te kunnen toetsen aan de achtergrond- en interventiewaarden worden de meetwaarden, met behulp van de analytisch vastgestelde gehalten aan lutum en/of organische stofgehalte, teruggerekend naar gestandaardiseerde meetwaarden (GSSD). Indien de lutum en/of organische stofgehalten niet analytisch zijn vastgesteld, zijn ze aan de hand van de zintuiglijke waarnemingen, in combinatie met de overige analyseresultaten, ingeschat. Aan de hand van bovenstaande waarden wordt een index berekend. De index wordt voor grond berekend met de formule: (GSSD - achtergrondwaarde) / (interventiewaarde achtergrondwaarde). Voor grondwater wordt de achtergrondwaarde in de formule vervangen door de streefwaarde. Indien de index groter is dan 1 wordt de interventiewaarde overschreden. Uit de toetsing van de GSSD aan de streef-, achtergrond-, en interventiewaarden kan het volgende worden afgeleid: Bij een overschrijding van de streef- en/of achtergrondwaarde is het vermoeden van bodemverontreiniging bevestigd. Bij een berekende index groter dan 0,5 bestaat het vermoeden van een geval van ernstige bodemverontreiniging.
Middels de uitvoering van de aanvullende analyses, mogelijk gevolgd door een nader bodemonderzoek, dient de omvang van de verontreiniging(en) te worden bepaald. Afhankelijk van de resultaten wordt het vermoeden van een geval van ernstige bodemverontreiniging bevestigd dan wel verworpen. In het eerste geval dient overgegaan te worden tot de uitvoering van een saneringsonderzoek, gevolgd door een sanering. Momenteel wordt gewerkt aan het toevoegen van toetsingswaarden voor PFAS aan de Regeling bodemkwaliteit tot die tijd moet het tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAShoudende grond en baggerspecie (geactualiseerd d.d. 2 juli 2020), worden gehanteerd.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
17 In het tijdelijk handelingskader hergebruik is vastgesteld dat voor de functieklasse “landbouw/ natuur” (achtergrondwaarde) voor PFOA een toepassingsnorm van 1,9 μg/kg d.s. wordt gehanteerd en voor alle overige PFAS stoffen een toepassingsnorm van 1,4 μg/kg d.s. Voor de functieklassen “wonen” en “industrie” geldt een toepassingsnorm van 7 μg/kg d.s. voor PFOA en 3 μg/kg d.s. voor de overige PFAS stoffen en GenX. Aanvullend wordt opgemerkt dat deze gehalten door gebiedsspecifiek beleid zowel strenger als minder streng kunnen zijn. Het is nu nog niet mogelijk om interventiewaarden voor PFAS te bepalen. Daarom heeft het RIVM (d.d. 5 maart 2020) voorlopige waarden afgeleid: de Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreiniging (INEV). Met de INEV’s kunnen gemeenten en provincies bepalen waar de bodem ernstig verontreinigd is en of meer onderzoek nodig is. Als de concentraties onder de INEV’s blijven, zijn er doorgaans geen onaanvaardbare risico’s voor mens of milieu. 7.2.
Asbest
De interventiewaarde voor asbest in de grond is vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 [8] en maximale samenstellingswaarde voor asbest in puin is opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit [7] en bedraagt in beide gevallen 100 mg/kg d.s. gewogen asbestconcentratie (serpentijnconcentratie vermeerderd met tienmaal de amfiboolconcentratie). De aangetroffen concentraties voor asbestverdachte grond- en/of puinmonsters en aan asbestverdachte plaatmaterialen worden teruggerekend naar het in het veld geïnspecteerde volume en vervolgens getoetst aan de interventiewaarde bodemsanering. Als tijdens de analyse van asbest in fijne fractie (< 20 mm) blijkt dat er in een monster niethechtgebonden asbest is aangetroffen en dat er losse vezels zijn aangetroffen in de fractie < 500 µm, wordt in de NEN 5898 geadviseerd een onderzoek naar het aantal respirabele vezels uit te voeren middels een Stereo Electro Microscoop (SEM) analyse. Als tijdens het onderzoek naar asbest in de grond een gewogen asbestgehalte van meer dan 1.000 mg/kg d.s. (hechtgebonden) en/of meer dan 100 mg/kg d.s. (niet-hechtgebonden) wordt aangetoond, moet op basis van de risicobeoordeling in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 eveneens een onderzoek naar de respirabele vezels worden uitgevoerd.
Indien de gewogen asbestconcentratie groter is dan de halve interventiewaarde/maximale samenstellingswaarde, bestaat het vermoeden van een geval van ernstige (bodem)verontreiniging. Het uitvoeren van een nader onderzoek naar asbest is dan verplicht. De hoogst berekende waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Er is sprake van een geval van ernstige verontreiniging met asbest indien de berekende concentratie binnen een ruimtelijke eenheid hoger is dan de interventiewaarde/maximale samenstellingswaarde. Het vaststellen van de gemiddelde gewogen asbestconcentratie dient te worden uitgevoerd conform de NEN 5707/NEN5897. Als respirabele vezels in de bovengrond (contactzone, of diepte graafwerkzaamheden) worden aangetoond en het gewogen gehalte van 10 mg/kg d.s. wordt overschreden is reeds sprake van “onaanvaardbare risico’s buiten”. Opgemerkt wordt dat het volumecriterium voor een bodemverontreiniging met asbest niet van toepassing is bij het vaststellen van de ernst.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
18
7.3.
Waterbodem
De verontreinigingssituatie en/of toepassingsmogelijkheden van baggerspecie kan worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes aan de betreffende normwaarden. De normwaarden zijn gerelateerd aan het lutum- en/of het organische stofgehalte van de baggerspecie. Om de verkregen analyseresultaten te kunnen toetsen aan de normwaarden worden de meetwaarden, met behulp van de analytisch vastgestelde gehalten aan lutum en/of organische stofgehalte, teruggerekend naar de waarden voor standaard bodem. Indien deze niet analytisch zijn vastgesteld, zijn ze aan de hand van de zintuiglijke waarnemingen, in combinatie met de overige analyseresultaten, ingeschat. Afhankelijk van de toepassing van de baggerspecie, nadat deze uit de watergang is verwijderd, moet deze op een andere wijze worden getoetst. In voorliggende rapportage zullen de volgende toepassingsmogelijkheden worden besproken: - Toepassen van de baggerspecie op de bodem (T.1); - Toepassen van de baggerspecie in een zoet oppervlaktewaterlichaam (T.3); - Verspreiden van de baggerspecie over het aangrenzend perceel (T.5). De tussen haakjes weergegeven T.1, T.3 en T.5 hebben betrekking op de opgegeven naamgeving bij de Bodem Toets en Validatieservice (BoToVa). Bij het beoordelen van de kwaliteit van de baggerspecie zal gebruik worden gemaakt van BoToVa.
Tevens wordt per toepasmogelijkheid aanvullend getoetst aan het tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie. Toepassen van baggerspecie op de bodem (T.1) Voor het toepassen van baggerspecie op de bodem volgens het generieke beleid worden de meetwaarden getoetst aan de achtergrondwaarde, de waarde voor wonen en de waarde voor industrie zoals opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. Daarnaast zal worden bepaald of de interventiewaarde niet wordt overschreden zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013. Aangezien de baggerspecie gaat worden toegepast op de bodem, worden de resultaten getoetst als grond. Afhankelijk van de aangetroffen concentraties van de onderzochte parameters wordt de partij baggerspecie ingedeeld als grond met de kwaliteit zoals deze in de onderstaande tabel is weergegeven.
Tabel 7.1: Interpretatie resultaten conform het Besluit bodemkwaliteit (generiek beleid) Concentratieniveau1 Kwaliteit onderzochte partij Kleiner dan de achtergrondwaarde (AW-waarde); kleiner dan 2 maal de AWAchtergrondwaarde waarde en kleiner dan de waarde voor wonen (WO-waarde)2; 3 Groter dan de AW-waarde en kleiner dan de WO-waarde Wonen Groter dan de WO-waarde en kleiner dan de waarde voor industrie (IND-waarde) Industrie Groter dan de IND-waarde en/of interventiewaarde Niet toepasbaar Toelichting bij tabel 7.1: 1 De normen (AW, WO en IND) voor barium zijn ingetrokken. Gebleken is dat de interventiewaarde voor barium lager is dan het gehalte dat van nature in de bodem voorkomt. Indien sprake is van verhoogde barium gehalten t.o.v. de natuurlijke achtergrond gehalte als gevolg van een antropogene bron, kan dit gehalte voor barium worden beoordeeld op basis van de voormalige interventiewaarde voor barium van 625 mg/kg d.s.
(standaard bodem) 2 Indeling in de kwaliteitsklasse achtergrondwaarde bij kleiner dan 2 maal de AW-waarde en kleiner dan de WO-waarde geldt voor maximaal het volgende aantal stoffen: - Bij analyse van 2 stoffen, maximaal 1 verhoogd; - Bij analyse van 7 stoffen, maximaal 2 verhoogd; - Bij analyse van 16 stoffen, maximaal 3 verhoogd; - Bij analyse van 27 stoffen, maximaal 4 verhoogd; - Bij analyse van 37 stoffen, maximaal 5 verhoogd 3 Bij nikkel hoeft bij de uitzonderingsregel slechts te worden voldaan aan kleiner dan 2 maal de achtergrondwaarde (AW-waarde) en vindt geen toetsing plaats aan de maximale waarde voor wonen (WO-waarde)
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
19 In het tijdelijk handelingskader hergebruik is vastgesteld dat voor de functieklasse “landbouw/natuur” (achtergrondwaarde) voor PFOA een toepassingsnorm van 1,9 μg/kg d.s. wordt gehanteerd en voor alle overige PFAS stoffen een toepassingsnorm van 1,4 μg/kg d.s. Voor de functieklassen “wonen” en “industrie” geldt een toepassingsnorm van 7 μg/kg d.s. voor PFOA en 3 μg/kg d.s. voor de overige PFAS stoffen en GenX. Aanvullend wordt opgemerkt dat deze gehalten door gebiedsspecifiek beleid zowel strenger als minder streng kunnen zijn. Het toepassen van baggerspecie op de bodem moet worden gemeld via het landelijke meldpunt bodemkwaliteit. Toepassen van de baggerspecie in een oppervlaktewaterlichaam (T.3) Voor het toepassen van baggerspecie in een oppervlaktewaterlichaam volgens het generieke beleid worden de meetwaarden getoetst aan de achtergrondwaarde, de maximale waarde kwaliteitsklasse A en de maximale waarde kwaliteitsklasse B zoals opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. Daarnaast zal worden bepaald of de interventiewaarde niet wordt overschreden zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013. Aangezien de baggerspecie gaat worden toegepast onder water, worden de resultaten getoetst als baggerspecie.
Afhankelijk van de aangetroffen concentraties van de onderzochte parameters wordt de partij baggerspecie ingedeeld als baggerspecie met de kwaliteit zoals deze in de onderstaande tabel is weergegeven. Tabel 7.2: Interpretatie resultaten conform het Besluit bodemkwaliteit (generiek beleid) Concentratieniveau 1 Kwaliteit onderzochte partij Kleiner dan de achtergrondwaarde (AW-waarde); kleiner dan 2 maal de AWAchtergrondwaarde waarde en kleiner dan de maximale kwaliteitsklasse A2; 3 Groter dan de AW-waarde en kleiner dan de maximale kwaliteitsklasse A Klasse A Groter dan de maximale kwaliteitsklasse A en kleiner dan de maximale Klasse B kwaliteitsklasse B Groter dan de maximale kwaliteitsklasse B en/of interventiewaarde Niet toepasbaar Toelichting bij tabel 7.2: 1 De normen (AW, kwaliteitsklasse A en B) voor barium zijn ingetrokken. Gebleken is dat de interventiewaarde voor barium lager is dan het gehalte dat van nature in de bodem voorkomt. Indien sprake is van verhoogde barium gehalten t.o.v. de natuurlijke achtergrond gehalte als gevolg van een antropogene bron, kan dit gehalte voor barium worden beoordeeld op basis van de voormalige interventiewaarde voor barium van 625 mg/kg d.s.
(standaard bodem) 2 Indeling in de kwaliteitsklasse achtergrondwaarde bij kleiner dan 2 maal de achtergrondwaarde (AW-waarde) en kleiner dan de waarde voor wonen (WO-waarde) geldt voor maximaal het volgende aantal stoffen: - Bij analyse van 2 stoffen, maximaal 1 verhoogd - Bij analyse van 7 stoffen, maximaal 2 verhoogd - Bij analyse van 16 stoffen, maximaal 3 verhoogd - Bij analyse van 27 stoffen, maximaal 4 verhoogd - Bij analyse van 37 stoffen, maximaal 5 verhoogd 3 Bij nikkel hoeft bij de uitzonderingsregel slechts te worden voldaan aan kleiner dan 2 maal de achtergrondwaarde (AW-waarde) en vindt geen toetsing plaats aan de maximale waarde voor wonen (WO-waarde)
In het tijdelijk handelingskader hergebruik is vastgesteld dat bij toepassen van baggerspecie in een ander oppervlaktewaterlichaam in ophogingen in waterbouwkundige constructies, uitgezonderd in bepaalde diepe plassen (voor exacte omschrijving zie het handelingskader), voor PFOS een toepassingsnorm van 1,1 μg/kg d.s. wordt gehanteerd en voor alle overige PFAS stoffen een toepassingsnorm van 0,8 μg/kg d.s. Het toepassen van baggerspecie in een oppervlaktewaterlichaam moet worden gemeld via het landelijke meldpunt bodemkwaliteit.
Diverse (water)bodemonderzoeken, Zandsestraat 1 e.o. te Bemmel Rapportnr.: B20.7909 versie: 01 datum: 25 november 2020
20 Verspreiden van de baggerspecie over het aangrenzend perceel (T.5) Voor het verspreiden van baggerspecie over het aan de watergang grenzend perceel, met het oog op het herstellen of verbeteren van de aan de watergang grenzende percelen, worden de meetwaarden getoetst aan de maximale waarden voor verspreiden van baggerspecie over het aangrenzend perceel zoals opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. Naast deze individuele maximale waarden wordt er voor een aantal metalen en voor een aantal organische stoffen een msPAF toets (meer stoffen Potentieel Aangetaste Fractie van lagere organismen) uitgevoerd. De msPAF toets is een methode om ecologische risico’s te bepalen, waarbij rekening wordt gehouden met de milieueffecten van meerdere stoffen tegelijk (combinatie toxicologie). De msPAF waarde wordt berekend waarbij de resultaten als percentage worden weergegeven. De maximale percentages waaraan moet worden voldaan zijn weergegeven in de Regeling bodemkwaliteit. Daarnaast mogen de individuele stoffen waarmee de msPAF toets wordt uitgevoerd de interventiewaarde zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 niet overschrijden.