1402891 Bijlage 1 Ruimtelijke motivering TAM-Omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Tekst van het document
De grens van de aanduiding 'bedrijfswoning' is een toetspunt bij het aanvragen van een eventuele gewijzigde milieutoestemming voor het bedrijf Veronica 2. Op basis van de Beleidsregel geur voor milieubelastende activiteiten niet-veehouderijen Gelderland 2024 wordt een bedrijfswoning in een glastuinbouwgebied geclassificeerd als categorie B: een gebouw of een gedeelte van een gebouw met een woonfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan gelegen in gebiedscategorie “werken”. De aard van de in geëmitteerde geur (vanwege onvergiste dierlijke mest en digestaat) wordt in het eerdere onderzoek getoetst aan de normen voor ‘hinderlijk’. Voor categorie B geldt een richtwaarde van 1,5 ouE/m3 en een grenswaarde van 5 ouE/m3 (98-percentiel). Het plangebied ligt op 43 m afstand van de bedrijfslocatie Veronica 2. De provincie gaat bij vergunningverlening uit van de definitie van geurgevoelig gebouw uit het Bkl. Op basis van deze definitie is een glastuinbouwbedrijf en bijbehorende nevenfuncties geen geurgevoelig gebouw. De ontwikkeling leidt daarmee niet tot een nieuw toetspunt voor toekomstige vergunningverlening voor de biogasinstallatie. Uit het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de aanduiding 'bedrijfswoning' ten noordwesten van de Lobelia in de huidige en toekomstige situatie maatgevend is voor de milieukundige mogelijkheden van het bedrijf op het adres Veronica 2.
Het voorliggend plan leidt op dat punt niet tot een gewijzigde toets voor het bedrijf. De voorliggende ontwikkeling leidt niet tot een belemmering voor de bedrijfsvoering van de biogasinstallatie op het adres Veronica 2. Aanvaardbaar leefklimaat: Anderzijds dient te worden bepaald of sprake is van een aanvaardbaar leefklimaat. Het aanvaardbaar leefklimaat is ter beoordeling aan de gemeente. Het gemeente hanteert op basis van het omgevingsplan de definitie van geurgevoelig object 'een gebouw dat op grond van het omgevingsplan mag worden gebruikt voor menselijk wonen of menselijk verblijf (...)'. Deze definitie is opgenomen in bijlage II van het omgevingsplan. Op basis van deze definitie is een glastuinbouwbedrijf en bijbehorende nevenfuncties een geurgevoelig gebouw, voor zover sprake is van menselijk verblijf. Dit betreft onder andere de kantoren en andere werkruimten waar gedurende de werkdag personen verblijven. De gemeente Lingewaard heeft geen eigen toetsingskader voor het bepalen van het aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Bij het bepalen of sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan de gemeente aansluiten bij het toetsingskader van de provincie.
Wanneer de gemeente aansluit bij het provinciaal beleidskader 'Beleidsregel geur voor milieubelastende activiteiten niet-veehouderijen Gelderland 2024' en daarbij de definitie van geurgevoelig gebouw uit bijlage II van het omgevingsplan hanteert, wordt een eventueel op te richten geurgevoelig gebouw binnen het voorliggend plan op basis van de geclassificeerd als categorie C. Onder categorie C wordt verstaan "alle geurgevoelige gebouwen, niet zijnde een gebouw of een gedeelte van een gebouw met een woonfunctie, gelegen in gebiedscategorieën “wonen” of “werken”." Voor categorie C geldt een richtwaarde van 5 ouE/m3 en een grenswaarde van 15 ouE/m3 (98-percentiel). De richtwaarde van 5 ouE/m3 wordt op basis van de vergunde situatie (uitgangspunt: Noorman Advies, 2018) binnen het plangebied niet overschreden. Een overschrijding van de richtwaarde van 5 ouE/m3 is ook in de toekomst niet aannemelijk, aangezien bij toekomstige vergunningverlening rekening gehouden dient te
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
31
worden met een richtwaarde van 1,5 ouE/m3 ter plaatse van de aanduiding 'bedrijfswoning' aan de noordwestzijde van de Lobelia. Daarmee kan worden gesteld dat binnen het gehele plangebied sprake is van een aanvaardbaar leefklimaat voor het vestigen van functies die worden geclassificeerd als categorie C. Er is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Vanwege de ligging van de locatie nabij de bedrijventerreinen Agropark II en Agropark III wordt een beperking opgenomen voor het oprichten van geurgevoelige gebouwen. Deze beperking wordt eveneens opgenomen binnen 100 meter van de bedrijfslocatie Veronica 2. Daarmee is een extra buffer opgenomen tussen de locatie Veronica 2 en de planlocatie. Bedrijventerreinen Agropark II en III Voor de bedrijventerreinen wordt de richtafstand van 100 meter gerespecteerd. Binnen deze richtafstand wordt het oprichten van geurgevoelige functies wordt uitgesloten. Daarmee worden de belangen van de bedrijven in voldoende mate in acht genomen en is sprake van een aanvaardbaar leefklimaat ter plaatse van de nieuwe geurgevoelige functie. Planregeling Om bovenstaande redenen is in het voorliggend plan een regeling opgenomen in artikel 22d.6.2.5.
Hiermee wordt geborgd dat, bij een definiteve invulling van het plangebied, geurgevoelige gebouwen op een zodanige manier worden gesitueerd, dat wordt voldaan aan de bovengenoemde richtafstanden. Buiten deze afstanden kan een aanvaardbaar leefklimaat worden gegarandeerd. Daarnaast leidt het plan op deze wijze niet tot een belemmering voor omliggende bedrijven. 4.6.3 Conclusie Het aspect geur vormt geen belemmering voor het planvoornemen.
4.7
Bodem
4.7.1 Algemeen Het aspect bodem(kwaliteit) maakt integraal onderdeel uit van de fysieke leefomgeving. Steeds dient te worden gezocht naar de juiste balans tussen enerzijds het beschermen van de gezondheid en het milieu en anderzijds het benutten van de bodem ten behoeve van maatschappelijke activiteiten. Als uitgangspunt geldt dat onaanvaardbare risico's voor de gezondheid van de mens vanwege het gebruik van de bodem dienen te worden voorkomen (artikel 2.28, lid 1 Omgevingswet). In dit kader is het van belang om na te gaan wat de kwaliteit van de bodem binnen het plangebied is en of dit aanvaardbaar c.q. toelaatbaar wordt geacht in relatie tot de gewenste functie. Bij het bouwen van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie moet de kwaliteit van de bodem ten minste voldoen aan daarvoor gestelde interventiewaarden (bijlage IIA Bal). De gemeente kan echter in haar Omgevingsplan ook afwijkende lokale waarden vastleggen, voor zover de maximale grenswaarden als bedoeld in artikel 5.89j, tweede lid, van het Bkl niet worden overschreden. Hierna wordt beschreven welke waarden binnen onderhavig plangebied gelden en of de aanwezige bodemkwaliteit hieraan voldoet. 4.7.2 Toetsing Bodemgevoeligheid plangebied Een bodemgevoelig gebouw is een gebouw of een gedeelte van een gebouw dat de bodem raakt en waar personen meer dan 2 uur per dag aaneengesloten aanwezig zijn.
Met het planvoornemen wordt de
32
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
mogelijkheid gecreëerd tot het realiseren van glastuinbouw-gerelateerde gebouwen op het perceel aan de Azalealaan/Lobelia. Daarbij gaat het onder andere om kassen en ondersteunende bedrijfsgebouwen. Personen kunnen hier meer dan 2 uur per dag aangesloten aanwezig zijn. Deze gebouwen zijn dus bodemgevoelig. Een bodemgevoelige locatie is in ieder geval een locatie waarop een bodemgevoelig gebouw is toegelaten op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Tot een bodemgevoelige locatie hoort ook een aaneengesloten terrein direct grenzend aan een bodemgevoelig gebouw. Op basis van het bovenstaande is het plangebied een bodemgevoelige locatie. De kwaliteit van de bodem binnen het plangebied moet als aanvaardbaar c.q. toelaatbaar worden aangemerkt. Hiervoor zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd. Indicatief asbest-in-grondonderzoek In april 2019 zijn op dit kavel drie asbestspots aangetroffen tijdens OCE-werkzaamheden. Naar aanleiding hiervan is een indicatief asbest-in-grondonderzoek uitgevoerd op deze plekken. Uit de resultaten blijkt dat spot één en twee sterk verontreinigd zijn met asbest (briefrapportage, kenmerk VILE/191240.01/JOTE, 21-5-2019, BK ingenieurs, Bijlage 1).
Verkennend bodemonderzoek en nader asbest-in-grondonderzoek Aangezien de locatie naar aanleiding van het bovenstaande werd aangemerkt als verdachte locatie, is bij het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek tevens een nader asbest-in-grondonderzoek uitgevoerd. Het verkennend bodemonderzoek en nader asbest-in-grondonderzoek maakt als Bijlage 2 onderdeel uit van de voorliggende motivering. Het doel van het verkennend bodemonderzoek is het vaststellen van de huidige milieuhygiënische bodemkwaliteit op de locatie. Op basis van de onderzoeksresultaten is geconcludeerd dat, indien de bodem (tot een diepte van 2 meter onder het maaiveld) vergraven wordt, de grond indicatief voldoet aan de bodemkwaliteitsklasse 'Wonen'. De kwaliteit van de bodem binnen het plangebied is daarmee aanvaardbaar c.q. toelaatbaar. Het doel van het nader asbest-in-grondonderzoek is het vaststellen van de mate, aard en de omvang van de verontreiniging om vast te stellen of er sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging. Op basis van de onderzoeksresultaten is geconcludeerd dat inderdaad twee asbestspots aanwezig zijn, maar geen sprake is van een ernstige asbestverontreiniging.
Uitgevoerde sanering asbest Wel is vanuit maatschappelijk oogpunt geconcludeerd dat het wenselijk is om in het kader van eigendomswijziging en herontwikkeling de asbestspots te verwijderen (zie paragraaf 5.2 van Bijlage 2). De gemeente Lingewaard heeft deze sanering inmiddels laten uitvoeren. Bij de opruimwerkzaamheden op 11 december 2019 is de asbesthoudende grond volgens de contouren van het nader asbest-grondonderzoek ontgraven en van de locatie afgevoerd. Een verslag van de opruimwerkzaamheden is te vinden in Bijlage 3. 4.7.3 Conclusie Het functiegebruik van het perceel is sinds het uitvoeren van het verkennend bodemonderzoek en de opruimwerkzaamheden met betrekking tot asbest ongewijzigd. Hierom is het aannnemlijk dat de bovenstaande conclusies inzake de bodemkwaliteit nog steeds actueel zijn. Het aspect bodemkwaliteit vormt geen belemmering voor het voornemen.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
33
4.8
Externe veiligheid
4.8.1 Algemeen Het beleid voor externe veiligheid is gericht op het beperken en beheersen van risico's voor de omgeving vanwege handelingen met gevaarlijke stoffen. De handelingen kunnen zowel betrekking hebben op het gebruik, de opslag en de productie, als op het transport van gevaarlijke stoffen. Eén van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat overheden bij hun plannen zo vroeg mogelijk kijken naar veiligheid zodat de gevolgen van een brand, ramp of crisis voorkomen kan worden of de gevolgen zoveel mogelijk beperkt kunnen worden. Voor externe veiligheid zijn regels opgenomen in paragraaf 5.1.2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). In het Bkl komen de instructieregels voor omgevingsplannen van gemeenten terug. Op basis van artikel 8.0b in dat besluit moeten deze instructieregels ook worden toegepast in geval van een aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Dit betreft onder andere regels over het plaatsgebonden risico, aandachtsgebieden, en groepsrisico. Uit de bepalingen van de genoemde paragraaf vloeit de verplichting voort om in ruimtelijke plannen in te gaan op de veiligheidsrisico's ten gevolge van handelingen met gevaarlijke stoffen. Deze externe veiligheidsrisico's dienen te worden beoordeeld aan de normen voor het plaatsgebonden risico en het groepsrisico.
Voor beide risiconormen geldt dat hoe groter de afstand tussen planontwikkeling en risicobron, des te kleiner zal de impact van het plan zijn op de hoogte van het risico. Plaatsgebonden risico Het plaatsgebonden risico heeft tot doel om hetzelfde minimale beschermingsniveau te bieden voor iedere burger in Nederland. Het plaatsgebonden risico beschrijft de kans per jaar dat een onbeschermd individu komt te overlijden door een ongeval met gevaarlijke stoffen. Het plaatsgebonden risico wordt uitgedrukt in risicocontouren rondom de risicobron (bedrijf, weg, spoorlijn etc.), waarbij de 10-6/jaar contour (kans van 1 op 1 miljoen op overlijden) de maatgevende grenswaarde voor (zeer) kwetsbare gebouwen en kwetsbare locaties c.q. standaardwaarde voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties is. Groepsrisico De benadering van het groepsrisico, met aandachtsgebieden, moet ervoor zorgen dat het gemeentebestuur externe veiligheid eerder in ruimtelijke plannen meeneemt. Aandachtsgebieden laten zien waar extra aandacht nodig is om aanwezigen te beschermen tegen mogelijke ongevallen bij activiteiten met gevaarlijke stoffen. Aandachtsgebieden laten zien waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen, onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen gevaren uit de omgeving. Voorbeelden van die gevaren zijn warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en giftige stoffen in de lucht (gifwolk).
Via de aandachtsgebieden worden deze gevaren zichtbaar op de kaart, zodat direct duidelijk is welke gevaren waar op kunnen treden. Daardoor heeft het bevoegd gezag bij het nemen van besluiten over ruimtelijke ordening de risico's van activiteiten met gevaarlijke stoffen meteen in beeld. Zo kan het bevoegd gezag ze al aan het begin van het planproces meenemen. Het groepsrisico blijft de kans op het overlijden van een groep van tien of meer personen per jaar als gevolg van een ongewoon voorval. De gemeente moet in het omgevingsplan binnen aandachtsgebieden rekening houden met dit groepsrisico. Onderdeel van deze verantwoording is overleg met (advies vragen aan) de veiligheidsregio. 4.8.2 Toetsing Het plan voorziet in de functiewijziging van het perceel. Met de functiewijziging wordt glastuinbouw mogelijk gemaakt. Op basis van de signaleringskaart externe veiligheid is een inventarisatie gemaakt van de risicobronnen in en rondom het plangebied, die een extern veiligheidsrisico kunnen veroorzaken. In de navolgende figuur is een uitsnede opgenomen van de risicokaart.
34
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Uitsnede landelijke signaleringkaart locatie Lobelia, Kavel 5 in Bemmel, geraadpleegd op 15 augustus 2024 (zwarte kader = ligging plangebied) De informatie van de signaleringskaart levert de volgende inzichten op: Het plangebied ligt op ca. 40 meter ten noordoosten van het bedrijf Groen Gas Gelderland. Ook ligt het plangebied op ca. 390 meter ten zuidwesten van een propaantank. Op basis van de risicokaart en het Bkl is vastgesteld dat de plaatsgebonden risicocontour 10-6 van deze risicobronnen niet over het plangebied ligt. Dit geldt ook ten aanzien van het brandaandachtsgebied en het explosieaandachtsgebied van de propaantank. Dit betekent dat wordt voldaan aan de grens- en richtwaarde zoals genoemd in artikel 5.7 en 5.11 van het Bkl. Dit vormt dan ook geen belemmering voor het initiatief. Naast bovengenoemde risicobronnen liggen op ca. 730 meter ten zuiden van het plangebied de aardgastransportleiding N-578-07 en op ca. 1.300 meter de A-505, A-507, A-663 en N-578-01. Daarnaast liggen op een afstand van op 1.560 meter de Betuweroute en de snelweg A15. Echter ligt het plangebied niet binnen de plaatsgebonden risicocontour 10-6 of een aandachtsgebied van deze risicobronnen. Ten aanzien van het groepsrisico is het plan niet gelegen in het aandachtsgebied van een risicobron.
Om deze reden hoeft er geen rekening te worden gehouden met groepsrisico zoals beschreven in artikel 5.15 van het Bkl. Echter dient er conform artikel 5.2 van het Bkl nog wel de veiligheidsregio om advies gevraagd te worden. In het advies van 8 augustus 2024, kenmerk Z2024-00003207, adviseert de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden het volgende: Rekening te houden met vluchtroutes die van de risicobron (in dit geval de biomassacentrale Groen Gas Gelderland) af gericht zijn; Toekomstige aanwezigen te informeren over de risico's van een incident met gevaarlijke stoffen en het bijbehorende handelingsperspectief. Risicocommunicatie draagt bij aan de mate van zelfredzaamheid.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
35
4.8.3 Conclusie Het plaatsgebonden risico van de relevante risicobronnen vormt geen belemmering voor het voorgenomen initiatief. Het plangebied ligt niet binnen een brandaandachtsgebied, explosieaandachtsgebied of gifwolkaandachtsgebied. In dit kader hoeft er dan ook geen rekening te worden gehouden met het groepsrisico en heeft het plan geen significant effect op het groepsrisico. Verder heeft de Veiligheidsregio geadviseerd in het kader van de rampenbestrijding en zelfredzaamheid. De gemeente Lingewaard acht de externe veiligheidsrisico's verbonden aan het initiatief voldoende laag en aanvaardbaar. Het restrisico wordt geaccepteerd.
4.9
Luchtkwaliteit
4.9.1 Algemeen Bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties dient ook rekening gehouden te worden gehouden met het belang van de bescherming van de gezondheid (artikel 2.1 lid 4 Ow). Omdat luchtverontreiniging kan zorgen voor negatieve gezondheidseffecten bij de mens, is het van belang om het thema luchtkwaliteit hierin mee te nemen. De voorliggende wijziging van het Omgevingsplan kan invloed hebben op de luchtkwaliteit en op de gezondheid van de mens. Daarom dienen deze gevolgen in kaart te worden gebracht. Ten behoeve van deze wijziging van het Omgevingsplan zijn de relevante wijzigingen ten aanzien van luchtkwaliteit geïnventariseerd en is de aanvaardbaarheid van deze wijziging van het Omgevingsplan beoordeeld. Bij het toelaten van nieuwe functies is het volgende van belang: Leidt de nieuwe functie tot een overschrijding van de omgevingswaarden voor luchtkwaliteit? Is de luchtkwaliteit bij de nieuwe functie aanvaardbaar? Aandachtsgebieden In het Bkl staan aandachtsgebieden voor stikstofdioxide en fijnstof vermeld (paragraaf 5.1.4, artikel 5.51 in het Bkl). Aandachtsgebieden zijn locaties met hogere concentraties stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10). Wanneer de activiteiten binnen deze gebieden voor een verhoging van de concentratie veroorzaken, geldt een beoordelingsplicht.
Het kan ook voorkomen dat de activiteit zich niet in het aandachtsgebied bevindt, maar daar wel voor een verhoogde concentratie zorgt. De beoordelingsplicht is alleen van toepassing als het gaat om milieubelastende activiteiten waarover in het Besluit activiteiten leefomgeving regels zijn gesteld met het oog op het beperken van verontreiniging van de lucht of wanneer het de aanleg of wijzigingen van wegen, spoorwegen of vaarwegen betreft. Het besluitgebied ligt niet in of nabij een van de aandachtsgebieden. 4.9.2 Invloed van het plan op de luchtkwaliteit In het besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is aangegeven in welke gevallen een beoordeling van de luchtkwaliteit noodzakelijk is (paragraaf 5.1.4). Of een beoordeling nodig is hangt af van de activiteit, de locatie en het effect van de activiteit en de mate van het effect. Toetsing aan de Rijksomgevingswaarden voor luchtkwaliteit (stikstofdioxide en PM10) is niet nodig als een project of activiteit maar weinig bijdraagt aan de luchtverontreiniging. Dit wordt ook 'niet in betekende mate' (NIBM) genoemd. Er is sprake van NIBM wanneer de concentratie stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10) niet hoger is dan 1,2 µg/m3. Dat is 3% van de omgevingswaarde voor de jaargemiddelde concentratie. Of een activiteit zorgt voor een concentratieverhoging die NIBM is, wordt bepaald met de NIBM-toets.
De voorziene glastuinbouwfunctie heeft op twee verschillende manieren invloed op de op de luchtkwaliteit.
36
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Enerzijds door mogelijke uitsoot voor het verwarmen van kassen en anderzijds door een toename aan (zware) verkeersbewegingen. Hieronder wordt voor beiden bepaald of deze NIBM zijn. Invloed van de energievoorziening op de luchtkwaliteit Er zijn een aantal categorieën bepaald voor standaardgevallen waarbij NIBM kan worden aangenomen. Deze standaardgevallen betreffen onder andere kantoren, woonwijken en het telen van gewassen. Deze zijn terug te vinden in artikel 5.54 van het Bkl. Als gevolg van het plan kan ter plekke invulling worden gegeven aan de glastuinbouwfunctie. De glastuinbouwfunctie bestaat onder andere uit het telen van gewassen in kassen. Het telen van gewassen is NIBM als het gaat om: niet-verwarmde kassen; verwarmde kassen kleiner dan 2 hectare; telen van gewassen in de open lucht en het behandelen van gewassen direct voor of na de teelt; telen van witloftrek en eetbare paddenstoelen in een gebouw dat geen kas is. Er is in het voornemen sprake van verwarmde kassen. Bij luchtkwaliteit bij verwarmde kassen wordt bepaald op basis van modelberekeningen, waarbij wordt uitgegaan van verwarming op basis van brandstof die wordt geoxideerd. Dit zorgt voor uitstoot van gassen die de luchtkwaliteit negatief kunnen beinvloeden. In de regels van voorliggend plan is echter opgenomen dat stookinstallaties worden uitgesloten.
Het Bal verstaat onder een stookinstallatie een technische eenheid waarin brandstoffen worden geoxideerd om de opgewekte warmte te gebruiken. Het gaat hierbij om stationaire bronnen zoals (CV-)ketels, luchtverhitters, ovens, fornuizen, kachels, gasmotoren en gasturbines. In het plan wordt uitgegaan van een alternatieve energiebron, door bijvoorbeeld aan te sluiten op het warmtenet. Op basis van het bovenstaande kan het plan voor wat betreft luchtkwaliteit gelijk worden gesteld aan de categorie 'niet-verwarmde kassen'. Daarmee kan het plan worden gezien als standaardgeval NIBM voor wat betreft de energievoorziening. Invloed van de toename van verkeer op de luchtkwaliteit Het plan leidt tot een toename van verkeersbewegingen (zie paragraaf 4.13.2). De maximale bijdrage van deze verkeersbewegingen aan de luchtkwaliteit is bepaald met de NIBM-tool. In onderstaand figuur is de maximale bijdrage van het verkeer weergegeven.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
37
Bijdrage van toename verkeersbewegingen aan luchtkwaliteit. (Bron: IPLO) Conclusie invloed van het plan op de luchtkwaliteit Zowel de luchtverontreiniging veroorzaakt door energievoorziening als luchtverontreiniging door extra verkeersbewegingen zijn niet in betekende mate. Het planvoornemen draagt daarmee niet in betekende mate bij aan luchtverontreiniging. 4.9.3 Luchtkwaliteit ter plaatste van het plangebied Ter plaatse van een nieuwe functie die gevoelig is voor luchtverontreiniging dient sprake te zijn van een goed woon- en leefklimaat. Om de gevoeligheid van een functie/plek te bepalen, wordt het blootstellingscriterium gehanteerd. Het bevoegd gezag toetst en monitort de luchtkwaliteit op plaatsen waar representatieve blootstelling is. Alleen als de blootstelling voldoende lang of 'significant' is, moeten de omgevingswaarden voor stikstofdioxide (NO2 ) en fijnstof (PM1 0) worden getoetst. De Rijksomgevingswaarden voor luchtkwaliteit gelden niet voor arbeidsplaatsen (artikel 2.2 Bkl). Voor de voorziene glastuinbouwfunctie hoeft dus niet te worden getoetst aan de Rijksomgevingswaarden voor luchtkwaliteit. Wel gelden de regels van het Arbeidsomstandighedenbesluit over luchtverversing (Arbobesluit artikel 6.2). Deze dienen in acht te worden genomen bij een (uiteindelijke) realisatie van een glastuinbouwbedrijf in het plangebied.
4.9.4 Conclusie Het aspect luchtkwaliteit vormt geen belemmeringen voor het planvoornemen.
38
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
4.10
Ecologie
4.10.1 Algemeen In het Bkl zijn diverse regels opgenomen ter bescherming van de natuur. Het gaat hierbij in de eerste plaats om regels voor de gebiedsbescherming van aangewezen Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland (in Gelderland: het Gelders Natuurnetwerk) en de Groene Ontwikkelingzone, regels voor de soortenbescherming van te beschermen planten diersoorten (waaronder vogels) en regels ter bescherming van houtopstanden. Het gebieds- en soortenbeschermingsregime vloeit voor een belangrijk deel voort uit twee Europese richtlijnen, te weten de Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en de Habitatrichtlijn (92/43/EEG). 4.10.2 Soortenbescherming Onder de Omgevingswet zijn veel dier- en plantsoorten beschermd. Er worden regels gesteld voor het uitvoeren van een flora- en fauna-activiteit. De Omgevingswet definieert wat een flora- en fauna-activiteit is. In de bijlage van de Omgevingswet staat de volgende definitie van een flora- en fauna-activiteit: 'activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten'. Door deze brede formulering van een flora- en fauna-activiteit is het bij activiteiten in de fysieke leefomgeving nodig om te controleren of er soorten aanwezig zijn; en indien aanwezig, welke soorten dat zijn. Een flora- en fauna-activiteit kan nadelig zijn voor bijvoorbeeld natuurbescherming.
Iemand die dat weet of kan weten, moet zich altijd houden aan de specifieke zorgplicht bij het verrichten van de activiteit (artikel 11.27, Bal). De specifieke zorgplicht geldt bij alle dier- en plantensoorten, dus bij (inter)nationaal beschermde soorten én bij andere soorten. Toetsing Met het planvoornemen wordt het planologisch-juridisch mogelijk om glastuinbouw te realiseren in het plangebied van 7 hectare. Bij een dergelijke ontwikkeling kan niet zonder meer worden gesteld dat er geen mogelijke gevolgen zijn voor dieren en planten. Van de beoogde ontwikkeling kan daarom niet vooraf worden uitgesloten dat het een flora- en fauna-activiteit tot gevolg heeft. Om te inventariseren of, en zoja, welke soorten er aanwezig zijn (in de buurt van) het plangebied, is door Aelmans Milieu een quikscan flora en fauna opgesteld. De quickscan is toegevoegd als Bijlage 4. Op basis van de uitgevoerde quickscan kan worden uitgesloten dat de voorgenomen bouwwerkzaamheden een negatieve invloed hebben op beschermde soorten vanuit de Omgevingswet. 4.10.3 Gebiedsbescherming Als onderdeel van de overwegingen rondom een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en het stellen van regels voor c.q. aan activiteiten dient ook rekening te worden gehouden met de ligging van beschermde natuurgebieden. (paragraaf 5.1.2 Bkl). Nederland kent een groot aantal beschermde natuurgebieden.
Deze natuurgebieden kunnen beschermd zijn door Europese aanwijzingen (Natura 2000) of deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland. De provincies zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor het Natuurnetwerk Nederland op het land. Natura 2000 Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In deze gebieden worden flora, fauna en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit te behouden. Negatieve effecten op Natura 2000-gebieden kunnen zowel direct als indirect van aard zijn. Directe effecten zijn bijvoorbeeld verstoringen door licht, geluid of trillingen. Een belangrijk negatief indirect effect op Natura 2000-gebieden is een verhoogde stikstofdepositie. Een activiteit die niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied maar wel significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, wordt binnen de definitie van de Omgevingswet een 'Natura 2000-activiteit' genoemd.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
39
In de nabijheid van het plangebied liggen de Natura 2000-gebieden 'Rijntakken' (circa 2,1 km) en 'Veluwe' (circa 8,1 km). Dit is aangeduid op onderstaand kaartbeeld:
Kaart met overzicht nabijgelegen Natura 2000-gebieden. De blauwe aanwijzing markeert de locatie van het plangebied. (Bron: Atlas Leefomgeving) De locatie ligt niet binnen een Natura 2000-gebied, zodat er uitsluitend sprake kan zijn van externe werking. Gezien de aard van het planvoornemen en de afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is geen sprake van verstoring door licht, trilling of verstoring door mechanische effecten. Echter, externe effecten van mogelijke stikstofdepositie, veroorzaakt door voorliggende wijziging van het omgevingsplan, zijn vanwege de afstand tot de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden op voorhand niet uit te sluiten. Om te beoordelen of de toekomstige (maximaal) planologisch toegestane activiteiten binnen het plangebied leidden tot significante nadelige effecten voor Natura2000-gebieden, is een voortoets Natura 2000 (inclusief Aerius-berekening) uitgevoerd. De voortoets maakt als Bijlage 5 onderdeel uit van deze motivering. Uit de voortoets blijkt dat het planvoornemen (beoogde gebruiksfase + realisatiefase) ten opzichte van de referentiesituatie (bestaande situatie) in de plantoets niet resulteert in een toename in stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen in Natura 2000-gebieden. Van overige effecten is geen sprake gezien de ligging van het plangebied en de afstanden tot de Natura 2000-gebieden.
De voorgenomen wijziging van het omgevingsplan resulteert niet in nadelige gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen voor Natura 2000-gebieden, onder de voorwaarde dat in het omgevingsplan een toereikende stikstofplafondregeling wordt opgenomen in de gebruiksregels en de bouwregels. De stikstofplafondregeling moet de stikstofdepositie in de referentiesituatie vastleggen als stikstofplafond (= feitelijk en planologisch toegestane gebruik voorafgaand aan de wijziging van het omgevingsplan, zoals bepaald in paragraaf 5.2 van deze voortoets. Uit jurisprudentie volgt dat dit geen momentopname is, maar redelijkerwijs gekeken moet worden naar het feitelijk grondgebruik in het jaar voor vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan).
40
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Een toename van stikstofemissie is uitgesloten in Artikel 14. In artikel 3.29 is bepaald wat wordt verstaan onder een 'toename van stikstofemissie'. Daarbij wordt aangesloten bij de feitelijk en planologisch toegestane situatie ten tijde van het wijzigingsbesluit bij voorliggend plan. Hiermee wordt voldaan aan de voorwaarde van het opnemen van toereikende stikstofplafondregeling in de gebruiksregels en de bouwregels, zoals genoemd in de voortoets. Uit de voortoets volgt de conclusie dat voor het aspect gebiedsbescherming Natura 2000-gebieden geen passende beoordeling nodig is ten aanzien van de wijziging omgevingsplan. Het omgevingsplan is uitvoerbaar ten aanzien van gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden. Gelders Natuurnetwerk (GNN) Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk heeft als doel om natuurgebieden beter te verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het NNN bestaat over het algemeen uit kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en verbindingszones. In beginsel zijn de provincies verantwoordelijk voor de instandhouding en ontwikkeling van het Natuurnetwerk Nederland. Voor de voorgenomen locatie is dan ook het Gelders Natuurnetwerk (GNN) relevant. In Gelderland liggen de natuurkernen in het Gelders Natuurnetwerk en de verbindingszones in de Groene Ontwikkelingszone.
Op onderstaande kaart is de ligging van het plangebied ten opzichte van dit natuurnetwerk weergegeven.
Ligging plangebied ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland (bron: Atlas Leefomgeving) Het planvoornemen ligt niet in het Gelders Natuurnetwerk. Het dichtsbijzijndste gebied dat onderdeel is van het GNN bevindt zich ten zuidwesten van de voorgenomen locatie op circa 470 meter afstand. Groene Ontwikkelingszone De Groene ontwikkelingszone (GO) is het gebied dat tussen en rondom natuurgebieden ligt. Hierin liggen onder andere de ecologische verbindingszones, de verbindende schakels tussen de natuurgebieden. Hiermee
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
41
wordt de samenhang tussen de natuurgebieden bevorderd, waardoor het Gelders Natuurnetwerk versterkt wordt.
Kaart met de ligging van de Groene ontwikkelingszone (GO). Het plangebied is weergegeven met de blauwe markering. Het plangebied ligt niet in de Groene Ontwikkelingszone. Het dichtstbijzijndste gebied dat onderdeel is van de Groene Ontwikkelingszone ligt op circa 540 meter afstand. 4.10.4 Conclusie Het plan heeft geen negatieve gevolgen voor beschermde soorten en beschermde gebieden. Het aspect ecologie vormt geen belemmering voor het voorliggend plan.
4.11
Archeologie
4.11.1 Algemeen De gemeente kan in het belang van archeologische monumentenzorg regels stellen in het Omgevingsplan over archeologisch onderzoek. Deze regels hebben betrekking op beschadiging, het conserven en in stand houden van archeologische monumenten. Met de ondertekening van het Verdrag van Valletta (Malta) in 1992 is in Nederland de beleidsmatige zorg voor het archeologisch bodemarchief aanzienlijk toegenomen. In het verdrag staat: Archeologische waarden dienen als onvervangbaar onderdeel van het culturele erfgoed te worden meegenomen en te worden ontzien bij de ontwikkeling en besluitvorming van ruimtelijke plannen. Mocht bescherming onvoldoende mogelijk zijn dan dient, volgens dit verdrag, de informatie te worden onttrokken aan de bodem via archeologisch onderzoek. Inmiddels zijn de uitgangspunten van het Verdrag in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd
42
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
in de Omgevingswet. 4.11.2 Toetsing Het archeologsiche beleid van de gemeente Lingewaard is samengevat in een archeologische waarden- en verwachtingenkaart, opgesteld door Bureau RAAP in 2021. Deze kaart is doorvertaald in een gemeentelijke beleidskaart. Onderstaande uitsnede geeft de situatie voor het plangebied weer.
Uitsnede van de archeologische beleidskaart van de gemeente Lingewaard (Bron: Bureau RAAP, 2021) Op de kaart zijn gebieden opgenomen met een verschillende archeologische verwachtingswaarden. Het betreft de verwachte dichtheid aan archeolgische resten en mate van conservering. Per gebied is een beleidsregel vastgelegd, waarin drempelwaarden voor archeologisch onderzoek zijn opgenomen. Op basis van de kaart geldt in het zuidwestelijk gedeelte van het plangebied een hoge archeologische verwachting. Daarnaast geldt voor een klein deel in het oosten van het plangebied een zeer hoge archeologische verwachting. De archeologische verwachtingsgebieden 'Waarde - Archeologie 3', 'Waarde Archeologie 4' en 'Waarde - Archeolgie 6'. In 1996 is een uitgebreid archeologisch onderzoek uitgevoerd in het kader van de ontwikkeling van Bergerden (RAAP-rapport 244). De uitkomsten van dit onderzoek zijn meegenomen bij het bepalen van de huidige archeologische verwachtingswaarden. Het plangebied is volledig vrijgegeven. 4.11.3 Conclusie Het aspect archeologie vormt geen belemmering voor het plan.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
43
4.12
Cultuurhistorie
4.12.1 Algemeen Uit het Besluit kwaliteit leefomgeving volgt dat gemeenten voor cultureel erfgoed dat voor bescherming in aanmerking komt een toereikend beschermingsregime moeten opnemen in het omgevingsplan. In de Omgevingswet wordt cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving als volgt afgebakend: 'monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten, cultuurlandschappen en, voor zover dat voorwerp is of kan zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in het Omgevingsplan, ander cultureel erfgoed als bedoeld in artikel 1.1 van de Erfgoedwet'. Onder 'ander cultureel erfgoed' gaat het zowel om roerend erfgoed ('cultuurgoederen') als om immaterieel cultureel erfgoed voor zover dat aan een specifieke plek gebonden is. De gemeente moet voor cultureel erfgoed dat voor bescherming in aanmerking komt een toereikend beschermingsregime opnemen in het Omgevingsplan. In het Besluit kwaliteit leefomgeving staan hiervoor instructieregels (artikel 5.130 lid 2 Bkl). Deze regels gaan over: ontsiering, beschadiging of sloop van beschermde monumenten; verplaatsing van beschermde monumenten; gebruik van monumenten ter voorkoming van leegstand; aantasting van de omgeving van een beschermd monument; aantasting van karakteristieke stads- en dorpsgezichten en cultuurlandschappen.
Daarnaast kan de gemeente zelf aanvullende regels stellen voor het beschermen van cultuurhistorische waarden. De gemeente Lingewaard hanteert de Beleidsnota cultureel erfgoed Lingewaard. 4.12.2 Toetsing In of nabij het plangebied zijn geen rijksmonument of gemeentelijke monumenten gelegen. Daarnaast leidt het voornemen niet tot een aanpassing van de kavelstructuur. De huidige kavelstructuur is het gevolg van de herverkaveling en voorbereiding van de ontwikkeling tot glastuinbouwgebied. Het betreft een functioneel landschap wat is gericht op de glastuinbouw als primaire functie. In het plangebied en de directe omgeving ervan bevinden zich geen cultuurhistorische waarden. 4.12.3 Conclusie Het aspect cultuurhistorie vormt geen belemmering voor het voorliggend plan. Er is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
4.13
Verkeer en parkeren
4.13.1 Algemeen In het kader van ruimtelijke plannen dient te worden aangetoond dat het plan niet leidt tot ongewenste situaties ten aanzien van verkeer en parkeren. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dienen verkeer- en parkeeraspecten in kaart te worden gebracht. Daarbij is de parkeerbehoefte, verkeersgeneratie en de ontsluiting van belang. Hierdoor kan de realisatie van voldoende parkeerplaatsen worden gewaarborgd en worden ongewenste of onveilige verkeerssituaties tegengegaan. De genoemde verkeersaspecten worden hierna achtereenvolgens behandeld. Voor verkeer en parkeren geldt dat géén omgevingswaarden zijn vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur. Gemeenten hebben de mogelijkheid om gemeentelijke verkeers- en vervoersplannen en parkeerbeleid te vertalen in een gemeentelijke Omgevingsplan.
44
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
4.13.2 Beleid
Verkeer
In november 2021 heeft de gemeente de Mobiliteitsvisie Lingewaard vastgesteld. In deze visie spreekt de gemeente haar wens uit te streven naar een betere aansluiting voor glastuinbouwgebied Bergerden op zowel de A325 als de A15. In de visie staat verder geen specifiek verkeersbeleid voor het glastuinbouwgebied Bergerden. Het beleid vanuit de Gebiedsvisie NEXTgarden, reeds behandeld in paragraaf 3.3.2, komt overeen met bovenstaande doelstellingen uit de Mobiliteitsvisie Lingewaard en kent een aantal aanvullende beleidsuitgangspunten voor de verkeersstructuur van het glastuinbouwconcentratiegebied. Verkeersontsluiting en -afwikkeling In de planregels van voorliggend planvoornemen is een gevellijn opgenomen voor de situering van gevels van kassen aan de Azalealaan. De enige mogelijkheid voor het realiseren van een (toekomstige) bedrijfsontsluiting is daarmee via de Lobelia. Hiermee wordt aangesloten bij de bestaande ontsluitingsstructuur van het glastuinbouwgebied Bergerden, waarbij de bedrijfsontsluiting van een glastuinbouwbedrijf steeds aan de zijstraten van de Azalealaan ligt. De exacte ligging van de erfontsluiting(en) wordt nader bepaald ten tijde van een concrete invulling van het plangebied met een specifiek glastuinbouwbedrijf. Voor de verkeersafwikkeling is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd door Goudappel.
Het verkeerskundig onderzoek is opgenomen als Bijlage 6 bij de ruimtelijke motivering. In het onderzoek worden de volgende conclusies meegegeven: De verwachte verkeergeneratie van de ontwikkeling van de 7 hectare glastuinbouw bedraagt in het worstcasescenario 160 ritten motorvoertuigen per etmaal (waarvan circa 20 ritten vrachtverkeer). Naar verwachting is 80% van de ritten zuidwestelijk georiënteerd (van/naar de Karstraat) en 20% noordoostelijk. De huidige vormgeving van de Lobelia en Azalealaan is geschikt voor het verwerken van het extra verkeer. Op de kruispunten is het aandeel verkeer van de voorliggende ontwikkeling zeer beperkt. De huidige vormgeving van de rotonde Karstraat-Azalealaan heeft voldoende capaciteit om het toekomstige verkeer goed te verwerken. De rotonde Karstraat-Nijverheidsstraat heeft onvoldoende capaciteit om het toekomstige verkeer goed te kunnen verwerken. De voorliggende ontwikkeling heeft geen direct merkbare invloed op de verkeersafwikkeling van het kruispunt, maar leidt wel in beperkte mate tot een verdere verslechtering van de verkeersafwikkeling. Al met al leidt de voorliggende ontwikkeling niet tot (nieuwe) knelpunten met betrekking tot de verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling. Daarbij is bovendien rekening gehouden met een worstcase verkeersgeneratie, naar verwachting zal de verkeersgeneratie in de praktijk lager liggen.
Conclusie De voorgenomen ontwikkeling zorgt voor een (beperkte) verslechtering van de verkeersafwikkeling op het kruispunt Karstraat–Nijverheidsstraat. Door de verslechtering van de verkeersafwikkeling zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. De gemeente Lingewaard voert een integrale verkeersstudie uit. Op basis van de resultaten van dit onderzoek worden aanvullende maatregelen geformuleerd, die vervolgens worden uitgevoerd. Met het doorvoeren van de noodzakelijke maatregelen staat het aspect verkeer en parkeren de ontwikkeling niet in de weg. Het aspect verkeer leidt niet tot een belemmering van het planvoornemen.
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
45
4.13.3 Parkeren In de 'Nota parkeernormen Lingewaard 2024' zijn de meest recente parkeernormen die gelden binnen de gemeente Lingewaard opgenomen. Aangezien de gemeente gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van glastuinbouwbedrijven, staat er ook een parkeernorm voor glastuinbouw in de nota. De parkeernormen voor functie glastuinbouw zijn bepaald op basis van omvang van de kassen, het aantal parkeerplaatsen en het gebruik daarvan van de aanwezige tuinders op bedrijventerrein Bergerden. De norm bedraagt 2,8 parkeerplaatsen per ha glastuinbouwkas. Aangezien er geen concreet bouw- en inrichtingsplan voor het plangebied voorhanden is, is het netto-oppervlak aan glastuinbouwkassen niet bekend. Binnen het bruto-oppervlak kan voldoende ruimte worden gereserveerd om parkeervoorzieningen te realiseren. Het plangebied biedt voldoende ruimte om op een passende wijze te voorzien in de parkeerbehoefte. In de regels van voorliggend TAM-omgevingsplan is geborgd, dat dient te worden voorzien in voldoende parkeerplaatsen op eigen terrein. Bij de toetsing van een omgevingsvergunning moet worden voldaan aan de Nota Parkeernormen Lingewaard 2024. Indien op een later moment een nieuwe parkeernota wordt vastgesteld, gelden de nieuwe parkeernormen. Daarmee is geborgd dat het planvoornemen zal en kan voorzien in de parkeerbehoefte van een toekomstig glastuinbouwbedrijf.
4.14
Water
4.14.1
Waterbeleid
In artikel 5.37 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is bepaald dat in een omgevingsplan rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor het beheer van watersystemen. Daarbij worden, voor een duiding van die gevolgen, de opvattingen van het bestuursorgaan dat is belast met het beheer van die watersystemen betrokken. Voor een aantal specifieke rijksbelangen geldt aanvullende instructieregels: Bescherming van primaire waterkeringen (5.38 Bkl); Behoud waterveiligheid kust (5.39 – 5.40 Bkl); Behoud waterveiligheid grote rivieren (5.41 – 5.47 Bkl); IJsselmeergebied (5.48 – 5.49 Bkl). Met inwerkingtreding van de Omgevingswet is de Waterwet vervallen. Dit geldt niet voor de diverse beleidsstukken op het gebied van water. Deze worden hieronder beschreven. Nationaal Waterprogramma 2022-2027 In Nederland liggen grote opgaven voor het waterdomein: Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering; Nederland moet blijven werken aan een goede bescherming tegen overstromingen en aan een klimaatrobuuste zoetwatervoorziening tegen toenemende droogte; Ook de zorg voor goede waterkwaliteit en duurzame drinkwatervoorziening verdient aandacht. Om aan te geven hoe om te gaan met de uitdagingen van water, ontwikkelt de Rijksoverheid het Nationaal Water Programma (NWP) 2022-2027.
Het programma geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen het waterdomein en legt nieuw ontwikkeld beleid vast. De Rijksoverheid werkt aan schoon, veilig en voldoende water dat klimaatadaptief en toekomstbestendig is. Ook is er aandacht voor de raakvlakken van water met andere sectoren. Het NWP beschrijft de nationale beleids- en beheerdoelen op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, zoetwater & waterverdeling, waterkwaliteit & natuur, scheepvaart, en de functies van de rijkswateren.
46
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Regionaal Waterprogramma 2021-2027 (Provincie Gelderland) Dit programma beschrijft hoe Gelderland als provincie de komende periode aan de slag willen op het gebied van water. De waterschappen worden geacht daar rekening mee te houden in hun Waterbeheerprogramma. Daarnaast heeft het programma gevolgen voor het toetsingskader voor milieubelastende activiteiten (die gevolgen kunnen hebben voor watersystemen) en wateractiviteiten als bedoeld in de Omgevingswet. Daar waar nodig zet de Provincie Gelderland aanvullende instrumenten in om onze doelen te bereiken. Waterbeheerprogramma Waterschap Rivierenland Het Waterbeheerprogramma 2022-2027 'Versterken, verbinden, vergroenen' beschrijft wat Waterschap Rivierenland in de planperiode 2022-2027 wil bereiken, met wie, hoe men dat wil gaan doen en waarom. In het waterbeheerprogramma zijn voor het waterbeheer de kaders gegeven en de opgaven gedefinieerd. De visie van Waterschap Rivierenland is vertaald in 8 hoofdthema's: beschermen tegen overstromingen; water eerlijk verdelen; voorbereiden op extreem weer; streven naar schoon water van een goede biologische kwaliteit; bijdragen aan een fijne leefomgeving voor mens en natuur; kwaliteitsverbetering zwemwater; toewerken naar klimaat- en energieneutraliteit; toewerken naar circulariteit. Daarnaast beschikt het Waterschap Rivierenland over een verordening: de Keur voor waterkeringen en wateren.
Hierin staan de geboden en verboden die betrekking hebben op watergangen en waterkeringen. Voor het uitvoeren van werkzaamheden kan een vergunning nodig zijn. De werkzaamheden in of nabij de watergangen en waterkeringen worden getoetst aan de beleidsregels. Beleidsregels bij Waterschapsverordening waterschap Rivierenland Aanleg van nieuw verhard oppervlak leidt tot versnelde afvoer van hemelwater naar watergangen. Om te voorkomen dat hierdoor wateroverlast ontstaat, is voor plannen met een toename van verharding compenserende waterberging nodig. Voor nieuw verhard oppervlak in de glastuinbouw en/of pot- en containercultuur geldt dat compensatie van hemelwater voor maximaal 75% in een te bouwen bassin mag plaatsvinden. Als uitgangspunt voor de compensatieberekening wordt T=50 als maatgevende bui gehanteerd. Dit betekent dat de te hanteren vuistregel gesteld wordt op 580 m3/ha. Gemeentelijk Watertakenplan Lingewaard 2023-2027 Door het inwerkingtreden van de Omgevingswet zijn (delen van) de Waterwet en de Wet milieubeheer opgegaan in de nieuwe Omgevingswet. Hierdoor vervalt de verplichting voor het opstellen van een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Echter er dient nog steeds een onderbouwing van de rioolheffing opgesteld te worden. Aansluitend aan de omgevingsvisie van de gemeente dienen er ook uitvoeringsprogramma’s opgesteld te worden.
Het nieuwe GWP sluit aan bij de omgevingsvisie en bevat bouwstenen voor de uitvoeringsprogramma’s voor de periode 2023-2027. Aanvullende regelgeving glastuinbouw (Besluit activiteiten leefomgeving en omgevingsplan) Op grond van artikel 4.79 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) volgt dat voor de gietwatervoorziening van het telen in een glastuinbouwkas een hemelwateropvangvoorziening van ten minste 500 m3 per hectare teeltoppervlak aanwezig en in gebruik dient te zijn. Daarnaast dient een recirculatiesysteem te worden aangelegd. De regels voor het lozen van afvalwater voor de telen, kweken, spoelen of sorteren van gewassen zijn opgenomen in paragraaf 22.3.9 van het omgevingsplan (artikel 22.170 t/m 22.176). Het op te richten
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
47
glastuinbouwbedrijf zal aan de meest recente eisen dienen te voldoen. Sinds 1 januari 2018 is er voor de glastuinbouwsector de verplichting om afvalwater te zuiveren voordat het geloosd wordt. Zuiveringsinstallaties moeten sinds deze datum de gewasbeschermingsmiddelen met minimaal 95% verwijderen uit het te lozen water. 4.14.2 Beschrijvingvan het watersysteem Maaiveldhoogte Het plangebied ligt op een hoogte van circa 9 tot 9,5 meter +NAP en varieert dus nauwelijks in hoogte. Vanuit het westen richting het oosten loopt het maaiveld iets omhoog. Het plangebied verschilt ook niet veel qua hoogteligging ten opzichte van omliggende percelen. Bodemopbouw Op basis van het verkennend bodem- en nader asbest-ingrondonderzoek uit 2019 (Bijlage 2) is informatie met betrekking tot de de bodemgegevens en de geohydrologische informatie ter plaatse van het plangebied bekend. Hiervoor is gebruikgemaakt van de grondwaterkaart van Nederland opgesteld door de Dienst Grondwaterverkenning TNO en het Hydrogeologisch Model REGIS II van TNO-NITG. Hieronder zijn in tabel 3 de regionale gegevens (tot circa 10 m -mv) samengevat.
Ook zijn er boringen gedaan als onderdeel van het bodemonderzoek. Uit de boorprofielen blijkt dat de bodem tot minimaal de geboorde diepte van 2,0 m -mv uit klei bestaat. Onder de kleilaag bevindt zich plaatselijk vanaf circa 2 m -mv een zandlaag die zich tot de maximaal geboorde diepte van 3,0 m -mv uitstrekt. Grondwater De grondwaterstand is tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden voor het bodemonderzoek waargenomen op circa 1,0 tot 1,5 m -mv. Het diepere grondwater stroomt in zuidwestelijke richting. De grondwaterstroming van het ondiepe freatische grondwater wordt sterk beïnvloed door omgevingsfactoren zoals de ligging van sloten, drainage, bemalingen, onttrekkingen en dergelijke. Oppervlaktewatersysteem In het plangebied liggen meerdere watergangen. In het glastuinbouwgebied is de afwatering met een goed stelsel van watergangen van groot belang. Daarom is de legger wateren van het Waterschap Rivierenland rondom het plangebied beschouwd. De watergangen in het watersysteem hebben verschillende gradaties.
Waterschap Rivierenland verdeelt de te beheren wateren in drie categorieën: A-wateren: van primair belang voor het waterbeheer en worden daarom door het waterschap onderhouden; B-wateren: van secundair belang voor het waterbeheer en dienen door de aangrenzende eigenaren te worden onderhouden; C-wateren: wateren die van tertiair belang zijn voor het waterbeheer waarvoor geen jaarlijkse
48
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
onderhoudsplicht geldt.
Uitsnede vastgestelde legger wateren Waterschap Rivierenland. Zoals te zien is op bovenstaande afbeelding wordt het plangebied aan alle zijdes begrensd door watergangen. De watergangen zijn aangelegd omstreeks 2009 om te voorzien in een toereikende waterhuishouding voor de ontwikkeling van grote glastuinbouwkavels in het gebied. Het gaat voornamelijk primaire (A-) watergangen. Enkel een deel van een watergang aan de westelijke zijde van het perceel is aangemerkt als secundaire (B-) watergang (lichtblauw in bovenstaande afbeelding). De secundaire watergang dient door de aangrenzende perceeleigenaar onderhouden te worden. Langs de watergangen zijn beschermingszones opgenomen. Een beschermingszone is een aan een waterstaatswerk grenzende zone, waarin ter bescherming van dat werk voorschriften en beperkingen kunnen gelden. Langs A-watergangen zijn de beschermingszones vier meter breed, langs B-watergangen zijn de beschermingszones één meter breed. Ten westen van het plangebied is een stuw gesitueerd. Het lagere deel van het plangebied ligt ook rondom dit punt. Het plangebied watert dus hoofdzakelijk af naar deze stuw, richting het westen. Uiteindelijk wordt het water afgevoerd richting de Linge. 4.14.3 Toetsing Hemelwater: Met het planvoornemen wordt een glastuinbouwfunctie voor het perceel van circa 7 hectare vastgesteld.
Behalve kassen zal op het perceel ook ruimte moeten zijn voor hemelwaterberging en voldoende waterbergingscapaciteit voor de gietwatervoorziening. Om te voldoen aan de eisen voor hemelwaterberging zal bij een kas van 7 ha een hemelwateropvangvoorziening van 580 m3 * 7 = 4.060 m3 moeten worden gerealiseerd (bovenop de vereiste
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
49
gietwatervoorziening). Dit is een worst-casebenadering, aangezien is gerekend met het bruto kasoppervlak, inclusief gietwatervoorzieningen, ondersteunende bedrijfsgebouw, technische ruimten, parkeervoorzieningen en terreinontsluiting. Het daadwerkelijk te realiseren kasoppervlak (netto-oppervlak) zal kleiner zijn. Wanneer meer dan 3.500 m3/ha aan gietwatervoorzieningen wordt gerealiseerd, is de locatie vrijgesteld van compensatieplicht voor het opvangen van hemelwater. Wanneer initiatiefnemer(s) aansluiten op de collectieve gietwatervoorziening van het glastuinbouwconcentratiegebied, kunnen met het waterschap en de gemeente maatwerkafspraken worden gemaakt over hemelwaterberging. Aangezien binnen het plangebied voldoende ruimte is voor het aanleggen van gietwatervoorzieningen c.q. waterbassins, kan worden voldaan aan de vereisten van het Rijk en het waterschap, waarmee het plan uitvoerbaar is. De regels zijn rechtstreeks geborgd in het Bal, de Waterschapsverordening en het omgevingsplan. Watergangen: Met het planvoornemen worden er geen watergangen gedempt, toegevoegd of op een andere manier aangepast. Voor het realiseren van een bedrijfsontsluiting is geen overkluizing van een watergang noodzakelijk; tussen de Lobelia en het beoogde glastuinbouwperceel ligt geen watergang. Het plan biedt mogelijkheden om nieuwe bebouwing op te richten.
De nieuwe bebouwingsmogelijkheden liggen buiten de beschermingszones gesitueerd. Grondwater: Het grondwater ligt dieper dan 1,0 m -mv. Daarmee is sprake van voldoende drooglegging en ontwateringsdiepte. Afvalwater: Initiatiefnemer zal in verband met de zuiveringseisen voor het lozen op oppervlaktewater en riolering in de nadere uitwerking van de bouwplannen een strategie kiezen, die past bij het bedrijf en de op dat moment voorhanden technieken en middelen. Op bedrijfsniveau kan worden gekozen voor verschillende strategieën om te voldoen aan de zuiveringseisen voor gewasbescherming en nutriënten (emissieloos telen, individuele zuivering, mobiele zuivering of collectieve zuivering). 4.14.4 Conclusie Realisatie van onderhavig plan leidt, met inachtneming van de rechtstreeks werkende regels, niet tot negatieve effecten op de aspecten met betrekking tot de waterhuishouding. Vóór realisatie van het plan dient een omgevingsvergunning water aangevraagd te worden voor de toename van verhard oppervlak boven de eenmalige vrijstellingsgrens. Het is aannemelijk dat deze watervergunningen kunnen worden verleend. Het waterschapsbelang is geborgd in de Waterschapsverordening. Er is sprake van een uitvoerbaar plan. Het aspect water vormt geen belemmering voor het voorgenomen initiatief.
4.15
Niet-gesprongen explosieven
4.15.1 Algemeen Op sommige plaatsen in Nederland bevinden zich nog onontplofte explosieven uit de Tweede Wereldoorlog in de bodem. Deze leveren een gevaar op, vooral als ze verplaatst of aangeraakt worden, bijvoorbeeld bij graafof baggerwerkzaamheden. 4.15.2 Toetsing Het plangebied ligt in een gebied met kans op explosieven. De veiligheid ten opzichte van explosieven moet altijd verzekerd zijn voordat er bodemroerende werkzaamheden verricht worden. In het kader van enkele door de gemeente Lingewaard te verkopen (glastuinbouw) percelen, is in 2019 door BODAC B.V. een onderzoek conventionele explosieven (OCE) uitgevoerd. Het onderzoek is bij deze motivering gevoegd als Bijlage 7.
50
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
Op basis van de resultaten uit het OCE kan worden geconcludeerd dat de bodem ter plaatse van het plangebied is vrijgegeven tot en met 2,5 meter onder het maaiveld. 4.15.3 Conclusie Het aspect niet-gesprongen explosieven vormt geen belemmeringen voor het planvoornemen.
4.16
Duurzaamheid en klimaat
4.16.1 Duurzaamheid Uit de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet vloeit voort dat deze onder meer is gericht op een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Dit houdt in, dat de wet voorziet in een ontwikkeling van de fysieke leefomgeving die tegemoet komt aan de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Duurzame ontwikkeling is een breed begrip waar een veelheid aan onderwerpen onder kan vallen, zoals energietransitie en klimaatadaptatie. In de NOVI is daarom 'ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie' als prioriteit opgenomen. Het beleid ten aanzien van energietransitie en klimaatadaptatie vloeit voort uit nationale programma's die vervolgens regionaal zijn uitgewerkt (Regionale Energiestrategie, Nationale Klimaatadaptatiestrategie). De doelstellingen die hieruit voortvloeien zijn vervolgens integraal opgenomen in het gemeentelijk beleid, met name de Omgevingsvisie. Deze is weer uitgewerkt in programma's, zoals het Beleidskader Energietransitie 2023-2025 gemeente Lingewaard. Dit beleidskader geldt vanaf 24 mei 2024.
Toetsing Om verder uitvoering te geven aan de opgave duurzame opwek, ligt de focus in het Beleidskader Energietransitie op twee fysieke locaties; NEXTgarden en de zone A15/Betuweroute. De ambitie is dat NEXTgarden in 2030 energieneutraal is. In 2030 wordt het warmtenet op NEXTgarden gevoed voor 80% met duurzame bronnen. Het bestaande warmtenet van de tuinders wordt opengesteld in 2024/2025 en deze wordt uitgebreid in samenwerking met de tuinders in NEXTgarden en Firan, in en naar de bebouwde omgeving. Verder wordt onderzocht hoe het energiesysteem op NEXTgarden op een slimme manier kan worden gebruikt en kan worden uitgebreid naar de bebouwde omgeving. In het plangebied worden stookinstallaties, gebruikt als fossiele energiebron voor glastuinbouw, uitgesloten. Hiermee wordt geanticipeerd op de aansluiting van een toekomstig glastuinbouwbedrijf op het (nog verder te ontwikkelen) warmtenet. 4.16.2 Klimaatadaptatie Om invulling te geven aan de in de NOVI beschreven prioriteit 'Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie' dient bij de overwegingen rondom een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en het stellen van regels voor c.q. aan activiteiten rekening te worden gehouden met maatregelen ten aanzien van klimaatadaptatie. Onder klimaatadaptatie wordt verstaan: het tijdig en effectief aanpassen aan het actuele of verwachte klimaat.
Daardoor kan schade door klimaatverandering beperkt worden. Vanuit de Omgevingsverordening Gelderland dient te worden ingegaan op vier aspecten met betrekking tot klimaatadaptatie: waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte. Hieronder zal elk aspect worden behandeld met behulp van kaarten uit Atlas Leefomgeving. Waterveiligheid Een groot deel van Nederland kan bij een overstroming onder water komen te staan. In de praktijk zullen de
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22d Bergerden, Lobelia
51
dijken niet allemaal tegelijk doorbreken. De kans op een overstroming wordt groter door klimaatverandering. Rivieren hebben meer piekafvoer en de zeespiegel stijgt. De voorgenomen locatie ligt in een gebied dat wordt omgeven door rivieren, zoals de Linge, Waal en Nederrijn. Het plangebied ligt ten opzichte van deze rivieren in binnendijks gebied. De kans op een overtroming vanuit zee, meer of rivier is dan ook laag, volgens de kaart van Atlas Leefomgeving. De waterveiligheid ter plaatse van het plangebied kan als goed bevonden worden. Wateroverlast Wanneer er extreme regenbuien vallen, kan het voorkomen dat de aanwezige hemelwatervoorzieningen het extra water niet kunnen bergen. In dit geval zal de waterberging of de watergang overstromen en overlast veroorzaken. Na een extreme regenbui kan in de directe omgeving van het besluitgebied sprake zijn van enige vorm van wateroverlast. (waterdiepte op straat 4 centimeter) Dit volgt uit een raadpleging van de onderstaande kaart 'Water op straat na een extreme bui' van Atlas Leefomgeving.
Uitsnede planlocatie op kaart 'Water op straat na een extreme bui'. (Bron: Atlas Leefomgeving) De aspecten met betrekking tot hemelwater van voorliggend plan worden beschreven in paragraaf 4.14.3. Bij een uiteindelijke vestiging van een specifiek glastuinbouwbedrijf in het plangebied, zal moeten worden voldaan aan de geldende hemelwaterbergingsnormen voor glastuinbouw vanuit Waterschap Rivierenland. Bij de berekening van deze norm is uitgegaan van steeds hevigere buien ten gevolge van klimaatverandering. Daarmee is eventuele wateroverlast in het plangebied geborgd. Droogte Klimaatverandering zorgt behalve voor teveel water in de vorm van extreme buien, ook voor periodes van droogte. Droogte heeft negatieve gevolgen voor de natuur, mens en dier. En ook voor een toekomstig glastuinbouwbedrijf. Voldoende goed gietwater is een essentiële productiefactor voor de glastuinbouw.