1344415 Raadsvoorstel Meicirculaire 2025
Tekst van het document
Aan de raad van de gemeente Lingewaard Onderwerp Portefeuillehouder Zaaknummer collegevoorstel
Meicirculaire 2025 N.T.P. Hubers ZS-1344415
Beslispunten 1. De gevolgen van de meicirculaire voor de jaarschijf 2025 te verwerken in de Begroting 2025; 2. De gevolgen van de meicirculaire voor 2026-2029 te verwerken in de Begroting 2026. Inleiding Jaarlijks verschijnen drie circulaires over de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid. De septembercirculaire geeft de vertaling van de Miljoenennota. In december wordt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk afgerond in de decembercirculaire. In deze meicirculaire is het accres 2025-2029 met hierin de structurele demping van de terugval van de uitkering uit het gemeentefonds en de incidentele compensatie voor de extra kosten voor de jeugdzorg in 2025, 2026 en 2027 opgenomen. Beoogd effect Een actueel financieel beeld van het saldo van de meerjarenbegroting 2025-2029. Argumenten 1.1/2.1 Het verwerken van de financiële effecten van de meicirculaire is nodig voor een actueel financieel beeld De meicirculaire geeft inzicht in de uitkering uit het gemeentefonds voor de komende jaren. Dit heeft effect op het saldo van de meerjarenbegroting. Door de wijziging in de uitkering uit het gemeentefonds te verwerken hebben we een geactualiseerd beeld van het saldo meerjarenbegroting 2025-2029. Het financieel effect van de meicirculaire 2025 is opgenomen binnen onderdeel ‘Financiën’ van dit voorstel.
1.1/2.1 De meicirculaire 2025 heeft een voordelig effect op het saldo van de meerjarenbegroting De meicirculaire heeft een voordelig effect op het saldo van de meerjarenbegroting. Een uitwerking hiervan is opgenomen binnen het onderdeel ‘Financiën’ van dit voorstel. Kanttekeningen 1.1/2.1 De compensatie voor de extra voor jeugd is incidenteel We ontvangen een compensatie voor de extra kosten voor de jeugdzorg voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Dit is een compensatie voor de kostenstijging die we al een aantal jaar zien en uit de algemene middelen hebben moeten dekken. Dit is echter geen volledige compensatie van de extra kosten zoals opgenomen in het rapport van de Commissie van Ark. Ook is het een incidentele compensatie. Vanaf 2028 zijn er grote uitnamen uit het gemeentefonds gepland op basis van de implementatie van de hervormingsagenda jeugd. Voor de extra kosten in de jaren 2023 en 2024 is geen compensatie opgenomen in de meicirculaire. Financiën Hieronder een financiële uitwerking van de meicirculaire met hierbij het financieel effect op het saldo van de meerjarenbegroting (2025-2029). Dit effect verwerken wij met een begrotingswijziging in de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029.
Uitwerking meicirculaire 2025 Hieronder een overzicht van alle financiële mutaties die voortvloeien uit de meicirculaire. Onder de tabel is een toelichting opgenomen van de substantiële financiële mutaties en de te reserveren taakmutaties. Omschrijving
2025
2026
2027
2028
2029
Accres bijstelling prijs en volume
939
1.205
1.436
1.590
1.904
Demping terugval gemeentefonds (ravijnjaar)
-
874
955
963
991
WOZ waarde: mutaties en aanpassingen rekentarieven
-63
-444
-451
-493
-536
Afrekening BCF
-236
-
-
-
-
Mutaties (Hervormingsagenda) Jeugdzorg
904
2.732
2.531
-161
-103
Financiële mutaties meicirculaire 2025
Uitstel inkomensafhankelijke bijdrage WMO
495
Overige taakmutaties
361
81
85
67
67
Overige mutaties
-84
554
203
69
646
1.821
5.497
4.759
2.035
2.969
IBO problematische schulden
28
-
-
-
-
Invoerings-/uitvoeringskosten Omgevingswet (DU)
200
-
-
-
-
Alleenverdienersproblematiek
36
-
-
-
-
Rijksbijdrage sociale infrastructuur
41
44
47
51
54
Totaal te reserveren taakmutaties
305
44
47
51
54
1.516
5.453
4.712
1.984
2.915
Totaal financiële mutaties meicirculaire 2025 Te reserveren taakmutaties
Per saldo financiële mutaties meicirculaire 2025
Accres bijstelling prijs en volume In de mei- en septembercirculaire wordt de meerjarige indexering van het accres geactualiseerd. De indexering is op basis van de huidige verwachtingen naar boven bijgesteld. Dit betekent een structurele stijging van het accres ten opzichte van de decembercirculaire. In deze bijstelling is ook de correctie van het accres in de septembercirculaire opgenomen. Hiervoor hadden wij onderstaande stelpost opgenomen. Deze komt hiermee ook te vervallen. Jaar Bedrag x € 1.000
2025 -104
2026 -189
2027 -300
2028 -436
2029 -436
Demping terugval gemeentefonds (ravijnjaar) Het Rijk heeft structureel geld vrijgemaakt om het de terugval van de uitkering uit het gemeentefonds, het zogenoemde ravijnjaar, te dempen. Dit leidt tot structureel extra gelden vanaf 2026. WOZ-waarde mutaties en OZB-maatstaf De berekening van de hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds per gemeente wordt gedaan op basis van een veelvoud aan maatstaven en parameters. Hierbij zijn ook maatstaven opgenomen die samenhangen met de WOZ-waarden van woningen en niet-woningen. Hierbij wordt op basis van deze waarden een algemene korting berekend op de uitkering uit het gemeentefonds. Deze maatstaf wordt jaarlijks geactualiseerd, waarbij rekening wordt gehouden met de gemiddelde landelijke ontwikkeling van de WOZ-waarden in dat jaar. De landelijke ontwikkeling van de WOZ-waarden is lager dan de ontwikkeling in Lingewaard. Door de berekeningsmethodiek van het gemeentefonds leidt dit tot een structureel nadeel voor onze gemeente.
2
Afrekening BCF Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een inschatting gemaakt van de declaraties door gemeenten bij het BTW Compensatie Fonds (BCF). Op basis van deze inschatting is in de septembercirculaire 2024 de ruimte onder het plafond uitgekeerd. Bij de opmaak van de definitieve afrekening 2024 bleek de ruimte onder het plafond lager. Dit leidt tot een gedeeltelijke terugbetaling van de ontvangen gelden in de septembercirculaire. Daarnaast leidt dit tot een verlaging van onze stelpost voor de afrekening van het BCF. Hiervoor hebben wij de maximaal toegestane stelpost opgenomen van 100% van de laatste afrekening. De afrekening is nu lager. De stelpost wordt als volgt bijgesteld:
Bedrag x € 1.000
2025 -475
2026 -475
2027 -475
2028 -475
2029 -475
Mutaties (Hervormingsagenda) Jeugd In de meicirculaire zijn extra gelden voor jeugdzorg opgenomen voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Het financieel effect hiervan is opgenomen in de onderstaande tabel. Omschrijving
2025
2026
2027
2028
2029
Mutaties meicirculaire Tekort voor rekening van het Rijk Groeipad maatregelen Hervormingsagenda Intensivering Hervormingsagenda Indexatie opbrengst Hervormingsagenda Invoering eigen bijdrage Sturen op trajectduur
904 0 0 0 0 0
916 1.088 728 0 0 0
950 1.013 568 0 0 0
981 0 675 -1.103 -566 -148
1.005 0 754 -1.130 -580 -152
-634
-471
-558 566 148
-558 580 152
2.098
2.060
-5
71
Stelposten Stelpost Jeugd - bestaande volledig intrekken Stelpost Jeugd - eigen bijdrage Stelpost Jeugd - sturen op trajectduur Totaal mutaties Jeugd
904
Uit het overzicht wordt duidelijk dat de extra middelen voor jeugd incidenteel zijn. Daarnaast zijn deze middelen maar een gedeelte van de extra middelen zoals geadviseerd door de Commissie van Ark. Met betrekking tot de invoering van de eigen bijdrage en het sturen op trajectduur nemen we een stelpost op voor eenzelfde bedrag, omdat we ervan uitgaan dat we deze middelen te zijner tijd daadwerkelijk gaan ontvangen. Dit leidt daardoor per saldo niet tot een nadeel. Daarnaast vervalt met de opgenomen compensatie in de meicirculaire de bestaande stelpost. We zien, net als andere gemeenten, dat we in de afgelopen jaren tekorten hadden op jeugd. Deze tekorten hebben wij moeten dekken uit onze algemene middelen omdat er geen compensatie vanuit het Rijk voor was. Uitstel inkomensafhankelijke bijdrage WMO Vanaf 2026 was de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage Wmo voorzien. Hiervoor was al een korting toegepast op de uitkering uit het gemeentefonds. Omdat deze invoering een jaar uitgesteld is naar 2027, wordt de korting in 2026 teruggedraaid. Hier tegenover staat een stelpost ad. € 512.000 die wij voor de extra inkomsten uit de inkomensafhankelijke bijdrage opgenomen hebben in onze begroting ook komt te vervallen voor 2026.
3
(Te reserveren) taakmutaties In de circulaire zijn ook taakmutaties opgenomen. Dit zijn wijzigingen in onze taken en verantwoordelijkheden die invloed hebben op de verdeling en de hoogte van het gemeentefonds. Wij analyseren deze taakmutaties, waarbij wij kleine taakmutaties niet reserveren voor de budgetten. Deze reserveringen lichten wij hieronder toe. IBO Problematische schulden Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden 3. Voor 2025 worden voor het onderdeel “vroegsignalering” middelen overgemaakt naar het gemeentefonds. Voor de gemeente Lingewaard is dit een bedrag van € 28.000. Invoerings- en uitvoeringskosten Omgevingswet (DU) Met deze bijdrage in 2025 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Voor de gemeente Lingewaard is dit een bedrag van € 200.000. Dit bedrag wordt conform hetgeen opgenomen in de 1e tussentijdse rapportage 2025 ingezet.
Het volledige nadeel van € 196.600 dat hiervoor opgenomen is in deze 1e tussentijdse rapportage wordt met deze aanvullende uitkering gedekt. Alleenverdienersproblematiek Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze decentralisatie-uitkering maakt dit mogelijk. Voor de gemeente Lingewaard is dit een bedrag van € 36.000. Rijksbijdrage sociale infrastructuur Het Rijk stelt vanaf 2025 extra middelen beschikbaar aan gemeenten waarmee zij op termijn 10.000 werkplekken kunnen faciliteren. De werkplekken zijn bedoeld voor mensen die niet vallen onder beschut werk, maar wel zijn aangewezen op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven voor hun ontwikkeling richting regulier werk of voor een tijdelijk vangnet. Gemeenten ontvangen dit extra budget ten behoeve van het beschikbaar komen van de infrastructuur. ➢ Voor de gemeente Lingewaard levert dit de volgende bedragen op: Jaar 2025 2026 2027 2028 2029 Bedrag x € 1.000 41 44 47 51 54 Financieel effect meicirculaire op de meerjarenbegroting Hieronder is eerst een korte toelichting opgenomen over het de maatstaf lage inkomens en de herijking van het gemeentefonds. Hierna is het overzicht opgenomen van de het effect van de meicirculaire op het saldo meerjarenbegroting.
Maatstaf lage inkomens In de decembercirculaire 2024 hebben we vooruitgeblikt op een mogelijk nadeel bij de meicirculaire 2025 vanwege de maatstaf lage inkomens. Op basis van voorlopige CBS-cijfers leek er sprake van een structurele teruggang in de uitkering uit het gemeentefonds. Voor onze gemeente liep dit op tot ruim € 1 miljoen in 2028. Hoewel het CBS toen aangaf dat pas in oktober 2025 nieuwe cijfers zouden volgen, zijn in mei van dit jaar toch nieuwe voorlopige cijfers gepubliceerd. Daaruit blijkt dat het aantal huishoudens met een laag inkomen niet sterk is gedaald. Hierdoor is het eerder verwachte structurele nadeel in deze meicirculaire niet aan de orde. Herijking gemeentefonds Het ministerie van Binnenlandse zaken heeft de Tweede Kamer op 7 februari 2025 via een brief geïnformeerd over het vervolgtraject van de herijking van het gemeentefonds. Het ministerie kondigt in deze
4
brief aan dat zij in 2027 de volgende stap zetten met betrekking tot de herijking van het gemeentefonds. Daarbij hanteren zij een ingroeipad van maximaal € 15 per inwoner per jaar. Op dit moment hebben wij al € 37,50 korting in de begroting zitten. Dit betekent voor Lingewaard, als nadeelgemeente van € 55 per inwoner, een teruggang van de uitkering uit het gemeentefonds van € 15 per inwoner vanaf 2027 en een aanvullende teruggang van € 2,50 per inwoner vanaf 2028. Naar aanleiding van deze aankondiging hebben wij het effect van deze herijking verwerkt in het volgende overzicht. Overzicht financieel effect meicirculaire meerjarenbegroting Bedragen x € 1.000
Omschrijving
2025
2026
2027
2028
2029
Saldo meerjarenbegroting 2025-2029*
-1.851
-1.473
637
1.621
1.811
Per saldo financiële mutaties meicirculaire 2025
1.516
5.453
4.712
1.984
2.915
Mutaties stelposten
-579
-1.810
-1.246
-755
-737
Subtotaal saldo meerjarenbegroting
-914
2.170
4.103
2.850
3.989
Herijking gemeentefonds
-
-
-715
-835
-835
Saldo meerjarenbegroting 2025-2029 na meicirculaire 2025
-914
2.170
3.388
2.015
3.154
Communicatie en participatie Niet van toepassing Voortgang De planning van de behandeling van dit voorstel is als volgt: Politieke avond 26 juni 2025 Raadsvergadering 3 juli 2025 Duurzaamheid Niet van toepassing Bijlagen 1. Meicirculaire 2025 2. Concept raadsbesluit
Bemmel, 24 juni 2025 burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard, de secretaris, de burgemeester,
drs. I.P. van der Valk
dr. P.T.A.M. Kalfs
5