1104268 Bijlage 01 Gebiedsvisie Driegaarden 2 en 3 Huissen
Tekst van het document
Driegaarden Gebiedsvisie Huissen November 2024
BURO POELMANS REESINK LANDSCHAPSARCHITECTUUR
Colofon Team Driegaarden
BURO POELMANS REESINK LANDSCHAPSARCHITECTUUR
Publicatiedatum
In opdracht van
20 november 2024
Gemeente Lingewaard
Adres
In samenwerking met
SVP architectuur en stedenbouw
BPD
‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort
VanWonen
Driegaarden Gebiedsvisie Huissen
Zaat Vastgoed
Walvoort Ontwikkeling
info@svp-svp.nl Voor het geheel of gedeeltelijk
Ontwerp
overnemen of bewerken van
Manon Witbraad
artikelen dient men toestemming
Andrea Fernández Ramírez
van de redactie te vragen. In de
Theo Reesink
meeste gevallen zal die graag
Anne van der Graaf
worden gegeven.
Voorbehoud Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
2
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
3
Inhoudsopgave Voorwoord
7
Opgave
9
1. Analyse
11
1.1 Ontstaansgeschiedenis landschap
12
1.2 Historische ontwikkeling van Huissen
14
1.3 Ruimtelijke structuur
17
1.4 Mobiliteit en verkeer
18
1.5 Water en groen
20
1.6 Voorzieningen
22
1.7 Conclusie
24
2. Ambities
27
2.1 Groen- en waterstructuur
28
2.2 Natuurinclusief en biodivers
30
2.3 Klimaatadaptatie en wateropgave
32
2.4 Duurzame mobiliteit
34
2.5 Gemengd woonprogramma
36
2.6 Driegaarden toekomstbestendig
38
2.7 Gemeenschap en identiteit bouwen
40
3. Ruimtelijk kader
43
3.1 Verbonden gaarden
44
3.2 Wonen aan het groen
46
3.3 Wonen in het groen
48
3.4 Een doorwaadbaar gebied
50
3.5 Auto te gast
52
3.6 Een landschap met identiteit
54
3.7 Driegaarden klaar voor de toekomst
56
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
5
Voorwoord gaard 1 Laa
Ein
d
ra at st
p
ieg
aa
rd s
es
tra
at
Kl
ap
he
k
Ho ev e
etpad
sevo
gaard 2 Dr
an
m
ism
ka
Hu
et
Laak
Ri
Br ed
es
tra
at
kse
In de Structuurvisie gemeente Lingewaard 2012-2022 en in de Omgevingsvisie (mei 2023) van de gemeente Lingewaard is de locatie Driegaarden aangewezen als toekomstige woningbouwlocatie. De locatie bestaat uit drie deelgebieden waarvan deelgebied 1 bijna is opgeleverd. Voor deelgebied 2 en 3 is voorliggende gebiedsvisie opgesteld. In deze gebiedsvisie zijn het beleid en de ambities van de gemeente vertaald naar een ruimtelijk kader met randvoorwaarden en uitgangspunten. Doel van dit kader is om van Driegaarden een gezonde, veilige, vitale en natuurinclusieve woonbuurt te maken.
ch
Go
Va n
W
ijk
st
ra a
t
t
a ra st
se
gaard 3
schaal 1/5.000
Met de ontwikkeling van Driegaarden 2 en 3 wordt een locatie waar voorheen kassen stonden, een nieuw woongebied in Huissen. Hiervoor zijn goede aansluitingen op de omgeving en veilige verbindingen naar de stad en haar voorzieningen nodig. Driegaarden krijgt een duidelijk eigen identiteit waardoor een prettig woongebied ontstaat. Hierbij wordt rekening gehouden met urgente thema’s als biodiversiteit, waterberging, droogte en hittestress waardoor groen een belangrijke rol speelt in het ruimtelijk kader. Een groene wijk heeft een positief effect op de gezondheid van haar gebruikers omdat groen uitnodigt tot bewegen, spelen en ontmoeten. Hierbij hoort als vanzelf ook een minder prominente rol van de auto, zowel de
stilstaande als de rijdende, in de wijk. De voetganger en de fietser zijn leidend en de automobilist is te gast. Het woningbouwprogramma sluit aan bij de regionale woondeal 2.0 waarin 67% van de woningen wordt gerealiseerd in het sociale en betaalbare segment in zowel huur als koop. Van het totale programma is minimaal 30% sociale huur. Samen met 33% woningen in de vrije sector sluit de wijk aan op de vraag uit de markt en wordt Driegaarden een gevarieerde wijk waar echt iets te kiezen valt. Voorliggend document start met een korte toelichting op de opgave en de analyse van de bestaande situatie en bestaand beleid. Vervolgens worden de verschillende ambities toegelicht die aan de basis van het ruimtelijk kader staan. Tot slot zijn deze ambities vertaald in het ruimtelijk kader dat in verschillende stappen wordt toegelicht, voorzien van uitgangspunten en randvoorwaarden. De gebiedsvisie wordt vastgesteld door de gemeenteraad van Lingewaard en wordt daarmee in het vervolgtraject de basis voor het opstellen van het stedenbouwkundig plan voor Driegaarden. Bij het opstellen van dit plan wordt onderzocht welke ambities het best een bijdrage leveren aan het doel om een gezonde, veilige, vitale en natuurinclusieve woonbuurt te maken!
6
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
mporeic
7
Opgave Driegaarden wordt een nieuwe wijk in Huissen. Een wijk waar de komende decennia verschillende mensen komen te wonen, waar kinderen opgroeien, waar vriendschappen ontstaan en waar mensen de laatste fase van hun leven doorbrengen. Een wijk waar mensen verblijven, elkaar ontmoeten, naar elkaar omzien en voor elkaar zorgen, kortom een vitale wijk. A. Gevarieerd woningbouwprogramma
C. IKC Het Sterrenbos
Voor Driegaarden 2 en 3 is een woningbouwopgave
In juni 2021 heeft het college van burgemeester en
vastgesteld van 600-650 woningen. Hierbij wordt
wethouders besloten dat IKC Het Sterrenbos een
uitgegaan van een mix aan woningtypen waarbij een
nieuw gebouw krijgt op de huidige locatie.
groot deel wordt uitgevoerd in de sociale en betaalbare prijscategorie in lijn met woondeal 2.0 en
De inpassing van het nieuwe IKC, de bereikbaarheid
landelijke betaalbaarheidsgrens. Naast woningen
met de fiets vanuit Driegaarden en de directe omge-
voor gezinnen is er ook aandacht voor woningen voor
ving alsmede de bereikbaarheid met de auto en
één- en tweepersoons huishoudens, zowel binnen de
parkeermogelijkheden voor personeel en ouders,
doelgroep starters als senioren.
maakt deel uit van het plan voor Driegaarden.
Er zullen zowel verschillende soorten grondgebonden woningen (zoals rijwoningen, twee-onder-één-kap, vrijstaand, rug-aan-rugwoningen en woningen met het volledige woon- en slaapprogramma op de begane grond) als verschillende typen appartementen worden gerealiseerd. Hierbij is zowel sprake van koop- als huurwoningen.
B. Toekomstbestendige wijk Driegaarden moet als nieuwste wijk van Huissen klaar zijn voor de toekomst. Voor jong en oud. Dit betekent dat de wijk moet bijdragen aan een gezonde, veilige en vitale leefomgeving voor de bewoners waarin rekening is gehouden met het veranderende klimaat, fietsen, bewegen, ontmoeten en bijeenkomen wordt gestimuleerd, zorg wordt aangeboden voor bewoners die dat nodig hebben, de biodiversiteit wordt vergroot, de uitstoot van CO2 geminimaliseerd en waarin zuinig wordt omgegaan met energie. Het bouwen van woningen gebeurt zoveel mogelijk met natuurlijke materialen en is bij voorkeur gebaseerd op een circulair bouwsysteem. 8
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
9
1. Analyse Om een beeld te krijgen van de kenmerken en het karakter van de locatie Driegaarden en de kansen in beeld te krijgen voor de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk, is een (cultuur)historische en ruimtelijke analyse uitgevoerd. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste thema’s uit de analyse toegelicht. De ontstaansgeschiedenis van het gebied, de kenmerken van het landschap, de huidige groen- en waterstructuur, de ruimtelijke opbouw van Huissen en de verkeersstructuur. Hiervoor is het gemeentelijk beleid bestudeerd, zijn zowel historisch als huidig kaartmateriaal onderzocht en is een bezoek gebracht aan het gebied. Op 27 juni 2022 en 14 oktober 2024 zijn bijeenkomsten geweest voor omwonenden en geïnteresseerden. Aansluitend op deze bijeenkomsten is iedereen de mogelijkheid geboden met ideeën en opmerkingen te reageren. De input van deze bijeenkomsten en de ingekomen reacties is betrokken bij het opstellen van de ambities en het vastleggen van de ruimtelijke kaders.
10
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
11
1.1 Ontstaansgeschiedenis landschap
Nederrijn. Omdat er in die periode nog geen sprake
en is veel kavelbeplanting verdwenen. In deze tijd is
was van een bedijking van het gebied kon bijna elk
ook de bebouwing in de komgronden ontstaan. De
jaar, als de waterstand steeg, de omgeving onderlo-
openheid van de komgronden wordt tegenwoordig
pen. Bij die overstromingen werd aan de kop van de
gewaardeerd en vormt een tegenhanger van de
meander zand opgeworpen. Op den duur is op die
verdichting op de oeverwallen. Een deel van de
manier een hoger gelegen gebied ontstaan met een
komgronden is door het glastuinbouwgebied flink
zandige ondergrond, een oeverwal. De hogere en
verdicht. Alleen aan de zuidzijde van de Linge is het
drogere ligging van de oeverwallen maakte dit gebied
open komgebied nog herkenbaar. Dit deel ligt in Park
geschikt voor bewoning. Zo werd ook Huissen op de
Lingezegen. De landschappelijke samenhang van
oeverwal gebouwd. De oeverwallen bestaan uit zavel
oeverwal en komgronden is rond Huissen, door
en lichte klei, mede met de hogere ligging waren deze
stedelijke uitbreidingen en de ontwikkeling van het
gronden zeer geschikt voor verschillende vormen van
kassengebied, vervaagd.
RIJKERSWOERD
HUISSEN
LOO
landbouw, waaronder fruitteelt. Dit heeft geresulteerd in een kleinschalig landschap waar akkerbouw,
Aan de andere zijde van de oeverwal, tussen de dijken
fruitteelt en andere activiteiten (kassen, wonen,
en de Nederrijn, liggen de uiterwaarden. Deze maken
bedrijvigheid) elkaar afwisselen. De bebouwing op de
deel uit van een Natura 2000 gebied. Het gehele
oeverwallen concentreert zich in de dorpen en langs
gebied maakt deel uit van het Nationaal Landschap
de lintwegen. Daarbuiten, in het landelijk gebied,
De Gelderse Poort waar ook de Ooijpolder en de
komen historisch agrarische bebouwing, jonge
Rijnstrangen onderdeel van zijn. De uiterwaarden
agrarische bebouwing en burgerwoningen voor.
hebben een open en afwisselend karakter. De dyna-
ZEEGBOS
IJN
veling. Bij ruilverkaveling zijn kavels samengevoegd
RR
van de huidige stad Huissen een grote meander in de
WESTERVOORT
DE
huidige weidse openheid is ontstaan na de ruilverka-
NE
Waarschijnlijk al vóór de Romeinse tijd lag ten westen
LI
NG
E ANGEREN
PARK LINGEZEGEN
INDUSTRIETERREIN BEMMEL
miek van de rivieren is nog goed afleesbaar in het Achter de oeverwal liggen de komgronden, het dikke
landschap met het kronkelreliëf, strangrestanten,
kleipakket zorgt ervoor dat dit gebied natter is en
moerassen, doorbraakkolken en bosjes. Door de
wordt ingezet als grasland. De komgronden kennen
dynamiek van de rivier is bebouwing in het gebied
door hun late ontginning een meer rechtlijnige en
beperkt gebleven. Bijzonder zijn de voormalige
rationele verkaveling die lang geaccentueerd werd
steenfabrieken, oude bewoningsplaatsen, fort
door meidoornhagen en elzen- en wilgensingels. De
Pannerden en de restanten van de IJssellinie.
hoogtekaart 12
bodemkaart - locatie: zavel met homogeen profiel
0
uiterwaarden
bebouwing
oeverwal
kassen
komgronden
boomgaarden
water
park Lingezegen
dijk
park/bos
0,5km
1km
1,5km
2km
grens komgronden - oeverwal Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
13
1.2 Historische ontwikkeling van Huissen In de Romeinse tijd was er al sprake van bewoning in
‘galgenkamp’, de plek waar ter dood veroordeelden
vanuit de parochie sterk gestuurd op een eigen
de omgeving van het huidige Huissen. Vanaf de
werden opgehangen, en werd er een melaatsenhuis
verenigingsleven.
middeleeuwen viel Huissen afwisselend onder
gebouwd voor lepra-patiënten. De eerste bebouwing
In de periode na de Tweede Wereldoorlog groeide
verschillende graven en hertogdommen. In 1314
ontstond in lintvorm langs de Hoeve, daarna volgde
Huissen en werden verschillende woonwijken ge-
verleende graaf Dirk IX van Kleef stadsrechten aan
er lintbebouwing langs de Karstraat.
bouwd. Ook de woonbuurt Het Zand ten westen van
Huissen, waarmee de stad een eigen bestuur kreeg
de Karstraat werd in deze periode gebouwd. De wijk
en een aarden omwalling die later werd vervangen
In de zeventiende eeuw kwam de tabaksteelt op in
door een stenen muur met stadspoorten. De stad
Nederland en de gronden van Het Zand bleken daar
werd voor een groot deel in de veertiende eeuw
heel geschikt voor. Omdat de stad Huissen geldnood
Naast de groei van de stad nam ook het oppervlak
aangelegd en het huidige stratenpatroon stamt nog
had, werden de gronden verkocht en ontstond er een
aan glastuinbouw toe ten westen en zuiden van
uit die tijd. Op 1 juni 1816 kwam Huissen uiteindelijk
gebied met tientallen kleine hoven. Aan het eind van
Huissen. En de laatste deccenia nam de schaalver-
onder Nederlands bestuur.
de negentiende eeuw stortte de tabaksmarkt in, door
groting steeds verder toe en momenteel wordt
de komst van goedkopere tabak uit Nederlands Indië.
geacteerd op ontwikkeling van intensieve glastuin-
In de middeleeuwen was het gebied rond Het Zand
Voor Het Zand bleek de tuinbouw echter een heel
bouw binnen Next Garden. Omdat het gebied direct
nog weinig aantrekkelijk. De grond was niet geschikt
goed alternatief te zijn. De tuinbouw in Huissen
grenzend aan Huissen en rond Het Zand door de
voor het verbouwen van gewassen en het gebied
groeide zo sterk dat er door de aartsbisschop van
kleinschaligere verkaveling niet geschikt is voor de
werd dan ook niet in cultuur gebracht. Aan het eind
Utrecht een tweede parochie werd ingesteld waar-
schaalvergroting, zijn hier de kassen verdwenen.
van de zestiende eeuw was het in eigendom bij de
door Huissen-Zand in 1922 een afzonderlijk kerkdorp
Hiermee is het gebied Driegaarden vrijgekomen voor
gezamenlijke burgerij van Huissen. Naast gemeen-
werd. Ook kreeg Het Zand twee eigen scholen. Om
een nieuwe functie.
schappelijke weide deed het in die tijd ook dienst als
zich te onderscheiden van Huissen werd met name
Tuinderslinten
1850 14
De Loovelden is de meest recente wijk van Huissen.
Afzonderlijke kerkdorp Huissen-Zand
1930
Buitengebied gekenmerkt door kassen
1970
Nieuwbouwijken + grootschalige kassenbouw
2019 Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
15
1.3 Ruimtelijke structuur Wanneer we de opeenvolgende historische kaarten van Huissen bekijken dan is de historische binnenstad, binnen de voormalige ommuring, nog goed herkenbaar. Ook de van oudsher belangrijke verbindingen met de omgeving als de Loostraat, Stadswal – Karsstraat, Bredestraat – Hoeve en de Helmichstraat – Huismanstraat – Gochsestraat zijn zowel op oude kaarten als in het huidige stratenplan
Loo
stra
van Huissen herkenbaar. Langs deze straten is
at
gedurende verschillende eeuwen een variatie aan (agrarische) bebouwing ontstaan waardoor deze straten met hun bebouwing nu duidelijk herkenbaar zijn als historische linten. Tussen en achter deze Stadswal
linten zijn gedurende de 20e en het begin van de 21e eeuw verschillende woonbuurten ontwikkeld. Buurten die een duidelijke weerslag zijn van de stedenbouw
He
lm
ic
hs
tra
at
en architectuur uit de verschillende decennia.
kse
an ism
wa l
aa
ds
ieg
rd s
Sta
Dr
es
k
gronden gebruikt voor de tuinbouw, al dan niet onder
Hu
p
Ho ev e
kaarten is verspreide bebouwing te zien en werden de
m
tra
he
verschillende evenwijdige straten en paden. Op oude
ka
se ch
glas. De tuinderslinten werden steeds dichter be-
Go
at
Kl ap
et
st
es tra
tuinbouw een fijnmazige structuur te zien van
d
Br ed
Ri
Ein
t
Laa
at
Zand is uit de tijd van de tabaksteelt en de latere
ra a
Meer naar het zuiden, bij het voormalige kerkdorp Het
st
t ra a W ijk
st
t
a ra
bouwd en in het gebied tussen de Van Wijkstraat en Va n
de Karstraat werd het gebied sterk verdicht tot een woonbuurt met nieuwe dwarsstraten en verschillende
Ka rs
tra
at
soorten woningen. Straten als Bredestraat, Hoeve, Driegaardsestraat en ook de Van Wijkstraat zijn als agrarische linten een belangrijk onderdeel van de ruimtelijke structuur. De voormalige kassengebieden tussen deze linten is nu het gebied Driegaarden.
16
schaal 1/15.000
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
17
1.4 Mobiliteit en verkeer Driegaarden ligt als ontwikkelgebied tussen de
De bouw van circa 650 woningen in Driegaarden
bestaande tuinderslinten in het zuidwesten van
zorgt voor extra verkeersbewegingen van zowel auto,
Huissen. Zowel voor auto als fietsers en voetgangers
fiets, voetganger en andere weggebruikers. Verkeers-
is het gebied met de rest van Huissen verbonden via
onderzoek woningbouw Huissen (d.d. mei 2024)
de Hoeve/ Bredestraat aan de westzijde en de Van
heeft aangetoond dat de ontwikkeling van Driegaar-
Wijkstraat, Klaphek en Huismanstraat aan de oost-
den 2 en 3 mogelijk is maar er moet wel aandacht
zijde. Tussen gaard 2 en 3 worden deze twee zijden
zijn voor de verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid
via de Driegaardsestraat met elkaar verbonden.
op een aantal wegen en kruispunten wordt aangepakt. Dit is uitgewerkt in het gemeentelijk verkeersbe-
Op een aantal plekken in Huissen en in de omgeving
leid zoals het GMP+.
van Driegaarden wordt op basis van het Maatregelenprogramma Gemeentelijk MobiliteitsPlan + (GMP+)
Vanuit de Mobiliteitsvisie is het belangrijk om vanuit
de komende jaren verbeteringen aangebracht aan
Driegaarden goede en veilige verbindingen voor
wegvakken en/ of kruispunten. Rond Driegaarden
langzaam verkeer naar voorzieningen zoals het
betreft dit onder andere de Bredestraat en de Huis-
centrum van Huissen, de supermarkt, scholen en de
manstraat.
sportvelden aan de Blauwenburcht te maken. Hierdoor kan het gebruik van de fiets worden gestimu-
Daarnaast staat de gemeente voor een aantal
leerd waardoor de leefbaarheid en veiligheid in
thema’s op het gebied van mobiliteit die van invloed
Driegaarden maar ook de rest van Huissen kan
zijn op de planvorming van Driegaarden. Hierbij gaat
worden vergroot. En hierbij horen ook de verbindin-
het onder andere over verkeersveiligheid, het meer
gen met recreatieve voorzieningen als de Huissense
inzetten op fietsgebruik, de leefbaarheid in buurten
uitwaarden, het Zeegbos, Park Lingezegen en Immer-
vergroten en het inspelen op slimme en duurzame
loopark met speeltuin Imerlo.
mobiliteit zoals elektrische auto’s en deelauto’s. Deze thema’s zijn in de Mobiliteitsvisie Lingewaard (vastgesteld februari 2022) vertaald in ambitie voor mobiliteit op de lange termijn.
Verkeerstructuur Huissen (conform Wegcategoriseringsplan 2023)
schaal 1/15.000 18
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
19
BR
ED ES TR
AA T
1.5 Water en groen Er is weinig eenheid in de bestaande groenstructuur
het watersysteem van de oeverwal. De watergangen
rondom het plangebied. Langs de Hoeve en de
liggen grotendeels haaks op de Hoeve en de Bre-
Huismanstraat staat langs delen van de weg een
destraat en wateren af richting de lager gelegen
dubbele bomenrij. Aan de Muntstraat en de Goch-
komgronden ten zuidwesten van Driegaarden.
sestraat staat aan één zijde een rij bomen. De
Uitgangspunt is om al het regenwater dat binnen
begraafplaats en het Rosendael zijn de grote groene
Driegaarden 2 en 3 valt op te vangen, te bergen en
plekken die aan Driegaarden grenzen. In het Groen-
waar mogelijk te infiltreren binnen het plangebied.
structuurplan gemeente Lingewaard (d.d. november
Daarnaast moet het watersysteem van gaard 1
2007) is de ambitie vastgelegd om de bomenrijen in
worden aangesloten op het systeem in gaard 2. Dit
de omgeving meer met elkaar te verbinden. Langs de
gebeurt via een watergang die in gaard 2 een verbin-
lintbebouwing aan de Hoeve, de Bredestraat, de
indicatie gaarden
ding vormt van de waterpartijen aan de Baron van
Driegaardsestraat, het Laakse eind, het Laaksevoet-
opgave gemeente
Spittaellaan naar de sloot langs de Bredestraat.
pad, het Klaphek en Van Wijkstraat is het de ambitie
HO EV
BA N RO N VA LL
E TA IT
SP N
AA
om groene accenten aan te brengen. De Goch-
E
De watergangen in Driegaarden zijn onderdeel van
bestaande waterstructuur
Bestaande waterstructuur en wateropgave vanuit gaard 1
sestraat en de Bredestraat krijgen binnenkort een nieuwe inrichting waarbij nieuwe bomen worden ingepast. En voor de Driegaardsestraat is in het Groenstructuurplan de ambitie uitgesproken hier een
HET ROSENDAEL
bomenrij op te nemen in een toekomstig nieuw
MU
NT STR
profiel. Via de gaarden zal er een groene, recreatieve
AAT
D
IS
HU
RD
SE
ST
K
AA
RA
HE
IEG
TPAD
DR
AT
KL
AP
Het Zand/ Van Wijkstraat en de Rietkamp.
EIN
AAT
STR
N MA
E SEVO
BR ED ES
TR
Huismanstraat en de Rietkamp en anderzijds de wijk
KSE
LAAK
LAA
AA T
verbinding worden gelegd tussen enerzijds de
AT RA ST VA N
W
AT
A TR
IJK
S SE
HO EV
E
CH GO
BEGRAAFPLAATS
Groenstructuurplan gemeente Lingewaard
20
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
21
HET ROSENDAEL
1.6 Voorzieningen In de directe nabijheid van Driegaarden zijn verschillende voorzieningen aanwezig. Basisonderwijs en kinderopvang in de wijk zelf en voortgezet onderwijs op loop- of fietsafstand. Ook diverse sport- en zorgvoorzieningen zijn in de nabijheid gesitueerd. En in Driegaarden 1 is aan de Muntstraat een supermarkt gerealiseerd. In Park Rosendael aan de overzijde vn de Muntstraat zijn speelvoorzieningen voor verschillende leeftijden gesitueerd alsmede een honden uitlaatstrook. Driegaarden ligt op 5 minuten fietsafstand van het centrum van Huissen. Het centrum heeft een breed aanbod aan winkels en voorzieningen. En overige voorzieningen zoals het ziekenhuis, theater en bioscoop liggen op 15-30 minuten met het openbaar vervoer of op de fiets in Arnhem. In de Gochsestraat en Huismanstraat is een bushalte van buslijn 33 die van Arnhem Centraal Station via Huissen en Bemmel naar Nijmegen Centraal Station rijdt. En over de Stadswal-Karstraat rijdt bus 300, de buslijn van Arnhem Centraal Station naar het Huygensgebouw bij het Radboud ziekenhuis in Nijmegen. Ook zijn verschillende werklocaties in Elst, Bemmel, Arnhem, Westervoort, Duiven en zelfs Nijmegen met een elektrische fiets binnen 15-35 minuten bereikbaar.
Voorzieningen concentratie Huissen met circa 15 min. loop- en fietsafstand
22
schaal 1/5.000
500m ca. 6minuten lopen Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
23
spo
rtpa
1. 7 Conclusie analyse
schalige structuur, enigszins kronkelende, historische
op de tweede plek en krijgt in de wijk een minder
linten, laanbeplantingen en watergangen is nog deels
prominente positie.
herkenbaar in het gebied. Deze landschappelijke
Binnen Driegaarden en in de (directe) omgeving zijn
karakteristiek geldt als uitgangspunt voor het ruimte-
verschillende voorzieningen gesitueerd. We zorgen
lijk kader. De vruchtbare grond vormt de basis voor
daarom voor een veilige fietsroute tussen de school
een karakteristiek groen woonlandschap aan de rand
in gaard 3, gaard 2 en de supermarkt in gaard 1. Het
van de stad.
verbeteren van een aantal routes in de directed
1 Laa
kse
Laakse Eind en Driegaardsestraat kan de verbinding
naar het buitengebied biedt aanknopingspunten voor
van de nieuwe buurten met de voorzieningen in de
de identiteit van de gaarden. Van stad naar land en
omgeving verbeteren.
Next garden
Dr
ieg
te plekken zijn waar een nieuwe kwaliteit en identiteit
richting en hierbij moet het watersysteem van gaard
voor moet worden gevonden. De historische kenmer-
1 worden aangesloten op het systeem in gaard 2 en
ken van groen, tuinen, kassen en voedsel verbouwen
moet een verbinding worden gemaakt tussen de
zijn als inspiratie gebruikt om deze identiteit te
Baron van Spittaellaan en de sloot langs de Bre-
bepalen.
destraat.
In het maatregelenprogramma GMP + en het Ver-
Het versterken van de groenstructuren rond Driegaar-
keersonderzoek woningbouw Huissen zijn maatrege-
den is opgenomen in de groenvisie van de gemeente.
len benoemd die de huidige verkeersknelpunten in
Binnen Driegaarden speelt de groene identiteit,
Huissen moeten oplossen. Een deel van deze maatre-
geïnspireerd op de kenmerken van het tuindersverle-
gelen ligt in de nabijheid van Driegaarden en is deels
den, een belangrijke rol. Dit zal zichtbaar worden in de
al in uitvoering en deels al in voorbereiding. Het meer
aansluitingen op de omgeving maar ook in de
inzetten op fietsen zoals in de Mobiliteitsvisie is
gaarden zelf. Hier zal het wonen in en aan het groen
vastgelegd kan tevens een positieve bijdrage leveren
met ruimte voor spelen, verblijven en ontmoeten
aan de doorstroming, verkeersveiligheid en leefbaar-
centraal zal staan. Een gezonde, veilige, vitale en
heid in Huissen. Voor Driegaarden betekent dit dat
natuurinclusieve woonbuurt.
3
24
Va n
W
ijk
bracht. De uiteindelijk afwatering is in zuidwestelijke
t
stonden. Dit zorgt ervoor dat het besloten en verstop-
a ra
maar ook nieuwe greppels en wadi’s worden aange-
st
op de plek waar tot een paar jaar geleden nog kassen
se
kunnen de bestaande watergangen worden gebruikt
at
ch
De gaarden liggen verscholen achter de tuinderslinten
tra
Go
mogelijk worden geïnfiltreerd in de bodem. Hiervoor
es
Kla
plangebied worden opgevangen, geborgen en waar
rd s
t
ren hier op voort.
ism
Hu
st ra a
Water dat binnen Driegaarden valt moet binnen het
t raa
t ans
stad
aa
Ho ev e
van gecultiveerd naar natuurlijk. In gaard 1 is een hof opgenomen en de inrichting van gaard 2 en 3 bordu-
d
2
nabijheid van Driegaarden, zoals het Laaksevoetpad, De ligging op de overgang van de stedelijke omgeving
Ein
ek
de wijk als naar de omgeving. De auto komt daarmee
ph
Zand. Het landschap van de oeverwal met de klein-
at
voorzieningen voor fietsers en voetgangers, zowel in
Br ed es tra
Huissen, grenzend aan het voormalig kerkdorp Het
etpad
maximaal wordt ingezet op goede verbindingen en
sevo Laak
De locatie Driegaarden ligt aan de rand van de stad-
rk
kleinschalig recreatief landschap
schaal 1:5.000 Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
25
2. Ambities DU
26
M
NATUURIN
STENDIG
GD
O W
P ON
RO
GR
AM
M
KL
A
GEMEENSCHAP
GE
EN
GR
IT
OE
IT E
N
BIL
EN
BI
MO
OD IV
ME
ER
ZA
S
UR
TOEKOMSTB E
IM
AA TA DA P
CLUSIEF
De ambities voor Driegaarden komen voort uit de wens om van Driegaarden een buurt te maken die klaar is voor de toekomst. Een toekomstbestendige buurt is gezond en inclusief. Het biedt een leefomgeving die prettig is om in te wonen, de gezondheid van de bewoners bevordert en zorgt voor een veilige omgeving waar iedereen op zijn plek is. Deze woonomgeving is groen en klimaatadaptief, nodigt uit om te spelen en te bewegen en bevordert ontmoetingen zodat mensen elkaar kennen en naar elkaar omkijken. Tot slot is deze woonomgeving natuurinclusief en gaat zuinig en efficiënt om met water, grondstoffen en energie. In dit hoofdstuk worden deze ambities voor Driegaarden verder toegelicht.
TA TI E
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
27
2.1 Groen- en waterstructuur hof Aansluitend op de bestaande groenstructuur en de
sche lijnen in het landschap waarbij het water van de
Groenvisie van de gemeente is de ambitie voor
oeverwal naar de komgronden wordt geleid.
park
Driegaarden om verschillende groene verbindingen te maken tussen de drie gaarden onderling en naar de
De groene basis van elke gaard bestaat uit een ruime,
directe omgeving. En daarbij de bestaande groenele-
centrale, groene ruimte die naast natuurontwikkeling
menten zoals landschappelijke beplanting en bomen
en waterberging voldoende ruimte biedt aan recreë-
binnen de gaarden (zoveel mogelijk) ingepast worden
ren, bewegen, ontmoeten en verblijven. Daarnaast
in de nieuwe groenstructuur. De gaarden liggen nu vrij
zijn er de meer intieme, groene woonruimten waar de
geïsoleerd achter de bestaande woningen en de
directe relatie met de woningen wordt gelegd.
groene toegangen maken de nieuwe buurten zicht-
Hierdoor ontstaat een netwerk van verschillende
baar en herkenbaar. Bestaande leefgebieden voor
groene ruimten die zorgt voor een gezonde en
flora en fauna worden hiermee verbonden en daar-
prettige leefomgeving.
mee vergroot en dit geeft de natuur in Driegaarden een voorspoedige start. Zo worden er groene verbin-
De Driegaardsestraat tussen gaard 2 en 3 moet
dingen gemaakt met de aangrenzende begraafplaats,
worden heringericht als een gebiedsontsluitingsweg
het buitengebied aan de overzijde van de Hoeve/
met 30 km/uur (GOW30). De ambitie is te onderzoe-
Bredestraat en de waterpartij aan de Baron van
ken of er ruimte ontstaat voor de inpassing van
Spittaellaan. Om tegemoet te komen aan de behoef-
bomen. Groene accenten benadrukken de verbindin-
de voor meer groen in buurtschap Het Zand komen
gen vanaf deze straat met de twee aangrenzende
er goede verbindingen met gaard 3 onder andere
gaarden.
landschap
Mogelijke groenstructuur Driegaarden
HET ROSENDAEL
MU
NT STR
AAT
EIN
D
BR E
SE
ST
RA
AT
KL
inrichting van het groen wordt gekoppeld aan deze
RD
K
landschap. De vormgeving van de watergangen en de
AA
HE
IEG
wordt hierin voelbaar; van hof, via park naar natuur en
AP
DR
TPAD
Iedere gaard krijgt een groene basis met een eigen identiteit. De overgang van stad naar landschap
IS
HU
AAT
STR
N MA
E SEVO
DE
ST
Centrum.
KSE
LAAK
LAA
RA AT
langs het schoolplein van het nieuwe Integraal Kind
AT ST IJK VA N
W
AT
A TR
RA
Maar de watergangen refereren ook naar de histori-
S SE
HO EV
E
CH GO
identiteit en de ruimtelijke opbouw van de gaarden.
Groene basis in elk gaard
BEGRAAFPLAATS
indicatie gaarden mogelijke waterstructuur
Mogelijke waterstructuur Driegaarden
28
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
29
2.2 Natuurinclusief en biodivers Natuur heeft een positieve invloed op het welzijn en
verschillende leefmilieus. Instrumenten waarmee
de gezondheid van de inwoners van Driegaarden en
ontworpen wordt zijn onder andere: hoogte verschil-
Huissen, natuur is goed voor je! Door natuurinclusief
len, droge en natte plekken, bladverliezende en
te ontwerpen en te bouwen is het mogelijk een
wintergroene beplanting, verschillende vormen van
gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving te
beheer, open en besloten plekken.
maken. Goed stedelijk groen zorgt
Er wordt inheemse beplanting
voor verkoeling in de zomerhitte,
toegepast die aansluit op de
zuivert de lucht en biedt volop ruimte aan mede-stadsbewoners, zoals insecten, vogels en kleine
‘‘Voedsel, veiligheid en voortplanting’’
zoogdieren.
Groene daken op bergingen
begroeiing in de omgeving zodat een verbinding wordt gemaakt met de al aanwezige natuur. Klimplanten tegen
Verschillende vormen van beheer
gevels en beplante daken Natuurinclusief bouwen houdt niet alleen in dat er in
vergroten net als hagen, de ruimte om te schuilen,
de bebouwing zelf rekening wordt gehouden met in
voedsel te vinden en om voort te planten.
de stad wonende soorten. Ook in het openbaar groen wordt rekening gehouden met natuur en biodiversi-
De ambitie is om alleen verharding toe te passen
teit. Door het afstemmen van de inrichting van de
waar het noodzakelijk is. Dichte verharding wordt
openbare ruimte op de doelsoorten/soorten waar
beperkt en waar mogelijk wordt open verharding
voorzieningen voor getroffen zijn, is er een optimaal
toegepast (bijvoorbeeld ter plaatse van parkeerplek-
resultaat. De drie V’s zijn hierin bepalende: voedsel,
ken) . Ook wandel- en fietsroutes kunnen worden
veiligheid en voortplanting. Wanneer er bijvoorbeeld
uitgevoerd met waterdoorlatend materiaal (zoals
vogelhuisjes in de gevels opgenomen worden moeten
bijvoorbeeld halfverharding) waarbij uiteraard ook
er in de directe omgeving onder ander vruchtdragen-
toegankelijkheid van de hoofdroutes een belangrijk
In de architectuur nestplekken voor dieren mee
de struiken aanwezig zijn om de vogels te voorzien in
thema is. Hierdoor kan het water wegzijgen op de
ontwerpen
voedsel.
plek waar het gevallen is en kan er zuurstof bijko-
Natuurlijk beheer
men. Een gezonde bodem is de basis van het leven Door een gevarieerd landschap te creëren ontstaan er
in de woonbuurt!
Nestkasten in de gevels
Extra brede gemengde hagen als erfafscheiding 30
Variatie tussen natte en droge plekken
Open verharding
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
31
2.3 Klimaatadaptatie en wateropgave Driegaarden ligt op de overgang van de oeverwal naar
extra isolatielaag en voorkomen opwarming van de
de komgronden. Door deze specifieke ligging zal het
stenen. Natuurlijke zonnewering zoals pergola’s of
regenwater vanuit Driegaarden richting het westen
een brede overstek kunnen geïntegreerd worden in de
stromen. Maar het is belangrijk om het water zoveel
architectuur. Water vasthouden in wadi’s en greppels
mogelijk in het plangebied vast te houden, (piek)buien gefaseerd af te voeren en water te bufferen voor
Om de wijk echt toekomstbestendig te maken is het
drogere tijden. Het beperken van (dichte) verharding,
ook van belang dat nieuwe bewoners hun verant-
het aanleggen van greppels en wadi’s en het vasthou-
woordelijkheid nemen en zich bewust zijn van hun
den van water op (groene) daken zijn thema’s die een
manier van handelen. De ambitie is om het verhard
belangrijke rol spelen bij deze ambitie. Het terrein
oppervlak binnen de gaarden te beperken, ook op
voor de nieuwbouw wordt alleen opgehoogd waar het
privé terrein. Daarnaast bestaan alle erfafscheidingen
echt nodig is en er wordt zoveel mogelijk een geslo-
uit gemengde hagen. En worden in ieder geval de
ten grondbalans toegepast . Dit draagt ook bij aan
bergingen voorzien van groene daken die zorgen voor
een duurzame oplossing voor een fijnmazig systeem
waterberging, verkoeling en een bijdrage aan de
van infiltratie van regenwater in de wijk.
biodiversiteit. Bewoners zullen worden gestimuleerd om het water dat op hun terrein valt vast te houden
De groene inrichting van de wijk draagt bij aan de
door bijvoorbeeld een regenton of waterbuffer onder
verkoeling van de plek. Bomen bieden schaduw en
de oprit of het terras. In het communicatieproces
zorgen ervoor dat de temperatuur lager blijft. Ook in
naar kopers en huurders zal voor deze thema’s extra
de architectuur wordt gezocht naar oplossingen die
aandacht zijn in de vorm van educatie, tips en het
gericht zijn op het koel houden van de woningen en
aanbieden van hulp.
Natuurlijke zonwering
Gevels begroeid met klimplanten
de directe omgeving. Begroeide gevels vormen een waterberging en afvoer in de groene zone d.m.v. wadi’s
‘‘Driegaarden is een wijk met groene tuinen’’ zonnepanelen op de daken
bestaande achtertuinen groene buffer achtertuinen
gemengde brede hagen zo min mogelijk dichte verharding
natuurlijke zonnewering mee ontwerpen met de architectuur
Zonnewerking in de architectuur meenemen ophogen alleen waar het nodig is solitaire bomen geven koelte extra isolatie d.m.v. begroeide gevels
reliëf
regenwater op locatie laten infiltreren heestergroepen bieden schuilplekken voor dieren
Principe doorsnede
32
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
33
2.4 Duurzame mobiliteit Duurzame mobiliteit betekent in Driegaarden prioriteit
Door het parkeren te concentreren ontstaat een kans
voor langzaam verkeer met veilige en aantrekkelijke
voor dubbelgebruik van de ruimte. Hierbij denken we
fiets- en wandelroutes tussen de gaarden en naast
onder andere aan:
gelegen buurten maar ook naar school, sport,
•
laadpalen voor opladen electrische voertuigen
supermarkt, stad en werk. De auto komt op de
•
ondergrondse waterberging
tweede plek waardoor zowel de rijdende als de
•
plek voor een buurtbatterij
stilstaande auto niet prominent aanwezig is in de
•
plek voor deelauto’s
openbare ruimte.
•
mogelijke energieopwekking door zonnedak
"Thuiskomen wordt anders, als je eerst een minuutje loopt." Geconcentreerd parkeren aan de randen
boven de parkeerplaats. De parkeerplaatsen worden op verschillende plekken aan de rand van de buurt geconcentreerd en de auto
Thuiskomen met de auto wordt daardoor in Driegaar-
is niet overal in de wijk toegestaan. Hiermee stimule-
den een andere beleving. Als je circa 100 meter loopt
ren we dat het autogebruik niet per definitie de eerste
om thuis te komen, wordt de relatie met de omgeving
keus is en zijn niet overal rijbanen nodig wat scheelt
sterker, je ontmoet je buren vaker, de buitenruimte
in de hoeveelheid verharding. Hierbij voldoet de buurt
wordt levendiger en de bewoners gezonder. Duur-
uiteraard aan de verkeersveiligheid en bereikbaarheid
zame mobiliteit zorgt voor een groene, veilige en
voor nood- en hulpdiensten en de toegankelijkheid
gezonde woonomgeving.
voor minder validen. Het gebruik van de fiets wordt door de andere positie van de auto én de realisatie van brede (solitaire) fietsroutes in de wijk gestimuleerd. Ook de aanleg van goede fietsparkeerplekken in de buurt en bij de woning is essentieel. Een goede bereikbaarheid van en voldoende ruimte in de berging zijn belangrijk, ook voor de veel gebruikte bakfiets. Buslijn 33 rijdt tussen Arnhem CS en Nijmegen CS en rijdt langs gaard 2 via de Gochsestraat en de Huismanstraat. Vanuit de buurten maken we aantrekkelijke en veilige routes naar deze bushalte(s).
34
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
35
2.5 Gemengd woonprogramma Driegaarden wordt een sociaal inclusieve wijk door
gestapelde woningen en woningen met een kleinere
een variatie aan woningen in zowel prijs, grootte als
of collectieve buitenruimte . Ook is er aandacht voor
type. Het programma is gebaseerd op de woondeal
levensloop geschikt bouwen en geclusterde woonvor-
2.0 en bestaat voor 67% uit betaalbaar met zowel
men waarbij naast een privé buitenruimte tevens
koop- als huurwoningen, met 30% van het totale
sprake kan zijn van een collectieve tuin met gemeen-
programma in de sociale huur. Hierbij richt de
schappelijke voorzieningen.
2 onder een kap
appartementen
aandacht zich naast gezinnen ook op één- en tweepersoons huishoudens binnen de doelgroep jongeren
Door deze variatie is de wijk geschikt voor verschil-
en ouderen. En is er ruimte voor huisvesting van
lende doelgroepen, elk met hun eigen woonbehoeften
mensen die zorg behoeven en/of begeleiding nodig
en wordt bijgedragen aan een inclusieve, sociaal
hebben.
duurzame wijk.
Het programma bestaat uit verschillende typen woningen, zowel grondgebonden als appartementen
"Een levendige en inclusieve buurt"
met een maximale hoogte van 5 bouwlagen. Dit zijn enerzijds traditionele rijwoningen en twee-onder-éénkapwoningen met een eigen tuin en anderzijds
jonge gezin rijwoningen
starters
gezinnen
senior
36
sociaalinclusieve wijk: variatie woningen in zowel prijs, grootte als type voor verschillende woonbehoeften
rug aan rug-woningen Gemengde buurt Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
37
2.6 Driegaarden toekomstbestendig De woongebieden die we nu realiseren moeten
•
Energie wordt opgewekt middels hernieuwbare
geschikt zijn voor de ontwikkelingen die we in de
bronnen zoals zon, wind, geothermie. Of middels
toekomst verwachten. Hiervoor is ruimte en flexibiliteit
een warmtenet. Samenwerking Next Garden
nodig in het plan. Maar is het ook nodig om welover-
onderzoeken.
wogen keuzes te maken. Welke thema’s passen het
•
best bij de plek, de opgave en de ambities. Om het
Zonnepanelen: rekening houden met oriëntatie woningen.
gesprek hierover te voeren bij het opstellen van het
•
Individuele of collectieve warmtepompen.
plan zijn hieronder enkele thema’s met ideeën be-
•
Collectief energie opwekken: Onderzoeken of dit
noemd. Bij het opstellen van het plan wordt onder-
middels zonnepanelen mogelijk is boven collec-
zocht welke ambities het best een bijdrage leveren
tieve parkeerplaatsen.
aan het doel om een gezonde, veilige en natuurinclu-
Helofytenfilter voor reinigen grijs water
•
sieve woonbuurt te maken!
Onderzoeken van inzetten buurtbatterij voor
Composteerbak
Regenwater zichtbaar opvangen
opslaan en uitwisselen van energie, wijk zelfvoorzienend?
BIOBASED EN CIRCULAIR BOUWEN
Bodem en water: • • •
Bodem is bepalend voor de infiltratie mogelijkhe-
Gezondheid:
den en typen inheemse beplanting.
•
Water zichtbaar maken ter bewustwording en
tuur met aansluitingen op omgeving - ommetjes
inspiratie omgeving.
maken.
Combinaties tussen water met groen, spelen en
•
recreëren aanmoedigen. • •
Bewegen bevorderen door aanleggen padenstruc-
Fietsen en lopen stimuleren door keus te vergemakkelijken.
Water opvangen in wadi’s, vasthouden en
•
Inrichting openbare ruimte daagt uit tot spelen.
vertraagd afvoeren.
•
Lokale voedsel productie (moes)tuinen/ voedsel-
Benodigde waterberging beperken door het
Buurtbatterij voor opslag energie onderzoeken
bos mogelijk maken - eetbare buurt.
minimaliseren van verharding. •
Waterbufferen op eigen terrein
Mobiliteit:
•
Regenwater hergebruiken.
•
•
Groene daken voor wateropvang, verkoeling en biodiversiteit.
Bouwen: •
Toepassen van natuurlijke materialen.
•
Circulair bouwen.
•
Prefabricage/ modulair bouwen.
•
Overstekken voor schaduw.
Prioriteit geven aan langzaam verkeer met goede voorzieningen en aandacht voor toegankelijkheid.
•
Auto speelt secundaire rol.
•
Goede parkeervoorzieningen voor fietsen.
•
Parkeerplaatsen voor auto’s geclusterd en aan
Zonnepanelen toepassen in het ontwerp
Buurttuin, samenwerking met IKC
randen van de buurt. •
Zorg voor voldoende oplaadplekken voor elektrische voertuigen.
•
Inzet van deelmobiliteit zoals auto’s, (bak)fiets en bolderkar onderzoeken.
Energie: •
Woningen zijn zoveel mogelijk energieneutraal,
Overig
hebben een hoge isolatiewaarde en een laag
•
verbruik.
Buurthub met collectieve buurtfuncties als buurtkamer/ werkplek/ logeerplek, afleverplek
Onderzoeken van energie opwekking middels zonnedak parkeren
Warmtepomp integreren in ontwerp
pakketjes, deelgereedschap, plek voor compost, ... 38
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
39
2.7 Gemeenschap en identiteit bouwen Een nieuwe buurt heeft niet per direct een identiteit;
Het delen van faciliteiten en het hebben van een
identiteit en het deel uitmaken van een gemeenschap
aanleiding om gezamenlijk activiteiten te organiseren,
ontwikkelen zich mettertijd. Maar er zijn een aantal
versterkt de gemeenschap. Een buurtschuur met
elementen die helpen om dat op gang te brengen en
gemeenschappelijke voorzieningen als een (werk)
om een gemeenschap te creëren en in stand te
plek met deelgereedschap en een composthoop
houden. De cultuurhistorie speelt hierin een belangrijk
heeft daarom een toegevoegde waarde. Per gaard
rol. En Het Zand binnen en buiten hebben in Huissen
zijn hier ook heel goed andere voorzieningen aan te
vanuit cultuurhistorie een duidelijke eigen identiteit
koppelen zoals een buurtbolderkar om boodschap-
gehad. Het Zand binnen is altijd een eigen dorp met eigen maatschappelijke voorzieningen buiten de stad geweest. En Het Zand buiten heeft een hele sterke ver-
Samen vieren
pen naar je woning te
"door het delen van voorzieningen wordt de gemeenschap versterkt"
brengen en een afleverplek voor pakketjes. Ook de eerder genoemde collectieve plekken voor het parkeren van auto’s
wantschap met de tuinders.
zijn de plaatsen waar je
Driegaarden ligt hier tussen
je medebuurtbewoners
en kan, door het benutten van het gezamenlijke
tegenkomt. Voor deze plekken is het interessant
tuindersverleden, beide gebieden met elkaar verbin-
laadpalen voor electrische voertuigen te plaatsen, een
den.
plek voor deelauto’s te maken en te onderzoeken of het collectief opwekken van energie mogelijk is.
Het tuindersverleden en de naam Gaarden biedt
40
Buurttuin, samenwerking met IKC onderzoeken
mooie aanknopingspunten voor een groene wijk met
Het is natuurlijk het meest waardevol om deze
functies die refereren aan het verleden zoals moestui-
voorzieningen in samenspraak met zowel de toekom-
nen, een boomgaard en een voedselbos. Dit zijn
stige bewoners als de omwonenden op én in te
verbinders in de wijk die bijdragen aan gemeenschap-
richten. Hierbij speelt participatie een belangrijke rol.
pelijke activiteiten (planten, snoeien, wieden en
IKC Het Sterrenbos en de Zandse kerk kunnen hier
oogsten) en daarmee aanzetten tot ontmoeting.
wellicht ook een rol in spelen.
Samen planten....
en oogsten
Buurtschuur met deelvoorzieningen als ontmoetingsplek in de buurt
"Gaarden als prettige ontmoetingsplekken."
samen eten Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
41
spo
rtpa
rk
3. Ruimtelijk kader 1 Laa
Ein
d
ism
Hu
stad
aa
rd s
es
at
Kla
Ho ev e
tra
ek
ieg
ph
Dr
etpad
2 Next garden
t raa
t ans
sevo Laak
Br ed es tra
at
kse
se
ch
Go
De ambitie om van Driegaarden een gezonde, veilige, vitale en natuurinclusieve buurt te maken, die klaar is voor de toekomst, vraagt om een aantal duidelijke keuzes en uitgangspunten die zijn vertaald in een ruimtelijk kader. Bij het opstellen van dit kader zijn de hiervoor beschreven ambities gecombineerd met de informatie uit de opgestelde analyse over de ontstaansgeschiedenis en de ligging van de plek en het bestaand gemeentelijk beleid. In dit hoofdstuk worden de zes thema’s van het ruimtelijk kader beschreven. Het betreft de thema’s: • Verbonden gaarden • Wonen aan het groen • Wonen in het groen • Een doorwaadbaar gebied • Auto te gast • Landschap met identiteit • Driegaarden klaar voor de toekomst
Va n
W
ijk
st ra a
t
at ra
st
3
schaal 1:5.000
42
kleinschalig recreatief landschap Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
43
3.1 Verbonden gaarden Het plangebied was ooit een kassengebied en door
Door herkenbare aansluitingen met een groen
de ligging achter de lintbebouwing heeft het ook nu
karakter, voor zowel fietsers, voetgangers als auto’s,
nog een eigen, groene maar ook verborgen karakter.
op de omliggende straten te maken wordt de zicht-
• Verborgen binnengebied openen en toegankelijk maken. • Historische groene karakter inzetten voor nieuwe, eigen identiteit. • Herkenbare, groene aansluitingen op omgeving maken.
baarheid en bereikbaarheid van de gaarden vergroot. Dit verborgen karakter wordt versterkt doordat de
Zo wordt het gebied verbonden met de directe
gaarden, tussen de bestaande percelen met wonin-
omgeving.
gen, maar op enkele plekken toegankelijk zijn vanuit de omliggende straten. De zuidzijde van gaard 3
Tot slot wordt het historische groene karakter van
grenst aan de begraafplaats en vormteen groene
het tuinbouwgebied ingezet voor een passende
rand zonder bebouwing en zonder toegang.
nieuwe identiteit van elke gaard, een eigen groene parel!
Een eigen groene parel!
Verbindingen tussen verborgen binnengebied en omliggende straten maakt de gaarden bereikbaar en zichtbaar 44
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
45
3.2 Wonen aan het groen De bestaande linten begrenzen de beide gaarden met
verschillende maaiveldhoogten en een goede afwate-
hun particuliere achtertuinen. Deze grens is rafelig
ring van de bestaande percelen.
door de verschillende afmetingen van de bestaande percelen.
De nieuwe rand wordt ingevuld met grondgebonden woningen die met de voorkanten naar het groene
Om een goede aansluiting te maken en de privacy
binnengebied zijn gesitueerd; wonen AAN het groen.
van bestaande bewoners te waarborgen wordt direct
Hiermee krijgen de gaarden een nieuwe ‘voorkant’.
• wonen AAN het groen • nieuwe achtertuinen tegen bestaande • nieuwe woningen met voorkant naar binnengebied • grondgebonden woningen van één of twee lagen plus een kap
tegen deze achtertuinen een nieuwe rand van percelen gemaakt waarbij de bestaande en nieuwe achter-
De hoogte van de woningen in deze rand is maxi-
tuinen aan elkaar zullen grenzen. Hierbij moet
maal 2 bouwlagen met een kap. De rand kan onder-
aandacht zijn voor een groen karakter van de perceel-
broken worden door parkeerkoffers.
scheiding, een goede aansluiting van eventueel
Wonen aan de rand van het groen
Nieuwe percelen langs de rand van de gaarden geven de binnengebieden een nieuwe ‘voorkant’ 46
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
47
3.3 Wonen in het groen In het binnengebied is het groene karakter van het
essentiele opgave. De beleving van wonen in het
tuindersverleden de inspiratie voor een nieuwe
groen en het gebruik van deze overgangszone als
identiteit met een bijpassende manier van wonen. De
verblijfsgebied wordt gefaciliteerd door het aanbren-
gaarden krijgen hier een groene inrichting waarin,
gen van een veranda, terras, stoepenzone met
naast wonen en verblijven, juist ook het vergroten van
pergola of vergelijkbare elementen.
de biodiversiteit en klimaatadaptatie centraal staan. De bouwhoogte in het binnengebied varieert van één Een natuurinclusief gebied waarin wonen IN het
en twee bouwlagen met een kap voor de grondge-
groen het uitgangspunt vormt. De optimale beleving
bonden woningen tot maximaal vijf bouwlagen voor
én het gebruik van dit groen worden gestimuleerd
de gestapelde woningen.
• wonen IN het groen • eigen identiteit per gaard in samenhang met groen • voorkanten naar het groen • sterke relatie wonen - groen aan voorzijde (terras, veranda, stoep) • duurzaam element met gevarieerd groen inzetten op overgang openbaar-privé. • grondgebonden woningen van één of twee lagen plus een kap • gestapelde woningen maximaal vijf bouwlagen
door de percelen als compacte clusters in het groen op te nemen. De aansluiting van de (voorzijde van de) woning op de groene, openbare ruimte is hierbij een
Verschillende bouwblokken met woningen staan los in het groene middengebied 48
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
49
3.4 Een doorwaadbaar gebied De gaarden worden openbaar en goed toegankelijk
Naast functionele bereikbaarheid heeft de structuur
gemaakt voor voetgangers en fietsers. Een fijnma-
ook een recreatieve waarde voor zowel bewoners als
zige structuur van wandelpaden maakt de woningen
omwonenden. Ommetjes door de buurt worden
bereikbaar en verbindt de gaarden op zoveel mogelijk
gecombineerd met verblijfs- en speelplekken.
• fijnmazige structuur • paden naar de woningen • genoeg ruimte voor bewegen, spelen en ontmoeten • veilige, directe route voor fietsers • recreatieve ommetjes
plekken met de omgeving. Voor de fiets komen goede fietsverbindingen van zuid naar noord en van oost naar west waarbij onder andere de school en supermarkt goed en veilig bereikbaar zijn. Deze routes sluiten aan op routes naar onder andere het sportpark, het centrum, andere scholen en recreatieve gebieden.
Mogelijke plekken voor fijnmazige structuur van wandelpaden en fietsroutes 50
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
51
• Auto te gast. • Bestemmingsverkeer, 30 km/ uur. • Per gaard twee auto-aansluitingen. • Auto aan randen van de gaarden, hier ook parkeren faciliteren. • Deels parkeren op privé terrein, deels in geclusterde vorm. • Minimaliseren verharding. • Aandacht voor bereikbaarheid en toegankelijkheid mindervaliden. • Multifunctioneel gebruik parkeren.
3.5 Auto te gast Langzaam verkeer krijgt de ruimte, terwijl de auto een
verharding en een informele inrichting van de openbare
meer ondergeschikte rol speelt in de gaarden. De auto is
ruimte, de automobilist voelt zich te gast.
te gast, wat tot uiting komt in de routing van de auto, de inrichting van de openbare ruimte en de wijze van
Het parkeren van auto’s gebeurt deels op eigen terrein
parkeren.
(waar mogelijk op de kavels in de rand) en deels op
De routing van de auto gaat uit van bestemmingsverkeer
geconcentreerde plekken in deze rand, al dan niet
en maximaal 30 km/ uur. Er komen per gaard twee
gecombineerd met andere buurtvoorzieningen.
aansluitingen voor de auto op het omliggende wegennet, één aan de oost- en één aan de westzijde.
Er is aandacht voor de bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten en de toegankelijkheid van de woningen
Binnen de gaard is de auto ondergeschikt. De auto wordt
voor mindervaliden maar het parkeren op afstand van
aan de randen van de buurt gehouden, hier wordt ge-
de woning is voor het middengebied de norm in
parkeerd waarbij de auto zoveel mogelijk aan het zicht
Driegaarden.
wordt onttrokken. Dit leidt tot het minimaliseren van
Multifunctioneel gebruik parkeren •
parkeren van auto’s uit het zicht
•
omzoomd met (biodiverse) beplanting
•
opladen van electrische voertuigen
•
parkeerplek voor deelauto’s
•
open verharding - waterberging
•
bomen voor schaduw
•
natuurinclusief
•
onderzoeken van opwekken energie middels zonnedak
•
...........
Twee toegangen voor auto per gaard en geparkeerde auto’s geclusterd in de rand 52
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
53
3.6 Een landschap met identiteit De gaarden krijgen elk een groen karakter geënt op
Gemaaide gazons afgewisseld met bloemrijke gras-
de fijnmazige structuur van het tuindersverleden op
mengsels. Solitaire bomen, vogelbosjes, heesters en
de vruchtbare oeverwal. Per gaard wordt dit vanuit de
gemengde hagen. Wadi’s, greppels en laagtes in het
geografische ligging (dichter bij de stad of het bui-
maaiveld. Speelplekken maar vooral spelaanleidingen.
tengebied) een specifieke, eigen identiteit. In gaard 1
Een kleinschalig landschap met verschillende functies
een hof, in gaard 2 een parkachtige ruimte en in gaard
voor mens en dier, jong en oud, reuring en rust. Een
3 een meer ecologische, landschappelijke inrichting.
groene leefomgeving die aansluit bij de woonwensen van
• Elke gaard eigen identiteit. • Gaard 2 park inrichting. • Gaard 3 ecologisch-landschappelijke inrichting. • Groen met belevings- en gebruikswaarde. • Spelaanleidingen en eetbare gaarden. • Beeld woningen versterkt eigen identiteit gaarden.
parksfeer
omwonenden en een diverse groep nieuwe bewoners. Naast landschappelijke en natuurwaarden waarden heeft het groen in beide gaarden een sterke belevings-
De identiteit wordt per gaard mede bepaald door het
en gebruikswaarde. Groen met voldoende maat en het
beeld van de woningen. Door de vormgeving van de
beheer afgestemd op het karakter. Verschillende
bouwvolumes, de architectuur, maar ook de kleur- en
soorten eetbaar groen verwijzen naar het tuindersverle-
materiaalkeus krijgt elke gaard een duidelijke eigen
den.
identiteit.
solitaire bomen
gemaaid gazon
natuurlijke / ecologische sfeer
natuurlijk spelen/ spelaanleidingen
boomgaard - eetbare gaard
weelderige mix - biodivers
Gaard 2 park
Gaard 3 landschappelijk
Autovrij binnengebied met een groene inrichting gericht op biodiversiteit, klimaatadaptatie en natuurinclusie 54
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
55
3.7 Driegaarden klaar voor de toekomst! Het ontwikkelen van een voormalig kassengebied tot een woonwijk, biedt de kans om een nieuw stukje stad aan Huissen toe te voegen. Een nieuwe wijk die zich richt op de toekomst en de verschillende uitdagingen die er zijn, een wijk die klaar is voor de toekomst! Voorliggend ruimtelijk kader gaat uit van het transformeren van een verborgen binnengebied tot een eigen groene parel. Het creëren van een groene identiteit die per gaard wordt ingezet als woonkwaliteit voor twee verschillende woonmilieus: het wonen aan en wonen in het groen. Hierbij heeft het groen naast identiteit en woonkwaliteit ook een belangrijk functie voor ontmoeten, spelen en bewegen, voor het opvangen en berging
Verbonden gaarden
Wonen aan het groen
Wonen in het groen
Een doorwaadbaar gebied
Auto te gast
Een landschap met identiteit
van regenwater, het zorgen voor verkoeling, voor het vergroten van de biodiversiteit en voor het leveren van voedsel aan mens én dier. Hiervoor benut de wijk de ontstaansgeschiedenis van het landschap en van de bodem. Een wijk met een gevarieerd woningbouwprogramma met aandacht voor verschillende doelgroepen en woonvormen. Met een groot aantal woningen in het zogeheten ‘betaalbare’ segement. In zowel huur als koop. En met specifieke aandacht voor starts en ouderen. Een inclusieve en vitale wijk. Het gaarden zijn een groen verblijfsgebied waarbij de voetganger en de fietser leidend zijn voor de inrichting. Verschillende veilige routes en verbindingen in de buurt en naar de (voorzieningen in de) omgeving stimuleren gezond bewegen. De auto krijgt in de buurt een minder prominente plek dan gebruikelijk. De auto is te gast. De parkeerplaatsen liggen aan de rand van de buurt en niet alle woningen zijn tot de voordeur bereikbaar met de auto. Dit draagt bij aan minder verkeersbewegingen en daardoor een gezonde en veilige leefomgeving. Een leefomgeving die bovendien uitnodigt tot gebruik, samen met de buren. Met plekken voor ontmoeting, spelen, tuinieren, bewegen en genieten. Een buurtvoorziening waar buren samenkomen, waar deelgereedschap ligt, de pakketdienst de pakketje brengt en waar buurtcompost voor de moestuin wordt gemaakt. Participatie speelt hierbij een belangrijke rol.
Zowel bij het ontwerp, de inrichting als het gebruik en beheer. Hieraan kunnen IKC Het Sterrenbos, de Zandse kerk en wellicht andere voorzieningen in de buurt een bijdrage leveren. Het wordt een buurt voor en van de gebruikers.
56
Gebiedsvisie Driegaarden | Huissen
57
BURO POELMANS REESINK LANDSCHAPSARCHITECTUUR Het Zand 17, 3811 GB Amersfoort T: +31 33 470 1188 E: info@svp-svp.nl