CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

11. visie 't Zand.pdf

Raadsvergadering 20 december 2021, gemeente LingewaardBij agendapunt: Visie NEXTgarden (bespreekstuk)14.732 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

TOTAALOVERZICHT 49

50

BIJLAGE 1 | beleid 51

Bijlage 1 |Beleid Provinciaal: Omgevingsvisie Gelderland - januari 2018

Gemeentelijk : Toepassing functieverandering in het buitengebied - februari 2019

Extensiveringsgebieden tuinbouw

Er zijn drie vormen van functieverandering te onderscheiden:

In het kader van de herstructurering van de glastuinbouw stuurt de pro-

• van agrarisch naar wonen;

Spelregels vanuit het functieveranderingsbeleid

vincie in extensiveringsgebieden, waaronder ‘t Zand, op afbouw van de

• van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen naar wonen;

Als alle glasopstanden, bedrijfsgebouwen en -bebouwing worden

glastuinbouwontwikkeling en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit.

• van agrarisch naar andere functies dan wonen.

gesloopt bestaan de volgende mogelijkheden voor de bouw van wo-

Nieuwvestiging of hervestiging is hier niet toegestaan. In extensiverings-

ningen:

gebieden biedt de provincie onder voorwaarden de mogelijkheid tot an-

Van agrarisch naar wonen

dere bestemmingen, mits de herstructurering erbij is gebaat.

Functieverandering naar wonen kan plaatsvinden bij volledige beëindiging van de bedrijfsmatige activiteiten en sloop van alle agrarische

Functieverandering

bebouwing en – gebouwen op één agrarisch bouwperceel. Er kan on-

In de omgevingsvisie van de Provincie is het beleid ten aanzien van func-

derscheid worden gemaakt in functieverandering zonder toevoeging van

tieverandering in het algemeen als volgt verwoord. Het hergebruik van

woningen (dus uitsluitend sloop van voormalige bedrijfsopstallen c.q.

vrijkomende (agrarische) bebouwing in het buitengebied waarbij:

glasopstanden) en functieverandering met toevoeging van woningen. Bij

• 0-1000 m² glasopstand: ○○geen mogelijkheden voor bouw woning • 1000-8.000 m² glasopstand ○○1 vrijstaande woning van 1 tot 1,5 laag met kap • meer dan 8.000 m² glasopstand ○○ 2 vrijstaande woningen van 1 tot 1,5 laag met kap

functieverandering met toevoeging van woningen is het Kwalitatief Wo• Al dan niet vervangende nieuwbouw plaatsvindt;

ningbouw Programma (KWP) van belang. Hierin zijn met de gemeenten

• De bebouwing dient zich op natuurlijke wijze te schikken naar

• Ruimtelijke kwaliteitswinst ontstaat door:

in de regio en de provincie afspraken gemaakt over een maximaal aantal

het landschap. Initiatiefnemers doen hiervoor een voorstel en

○○de sloop van gebouwen;

woningen dat per gemeente per jaar gerealiseerd kan worden. Toe te

de gemeente zal dit toetsten op beeldkwaliteit. Hiervoor is een

○○landschappelijke inpassing;

voegen woningen dienen binnen het KWP te passen.

beeldkwaliteitsparagraaf van kracht. Deze is opgenomen als

○○en eventueel aanvullende investeringen in ruimtelijke kwaliteit. • De vervangende nieuwbouw in verhouding staat tot het te slopen oppervlak;

bijlage 4 bij dit document. In ’t Zand is functieverandering met, mits aan voorwaarden wordt voldaan, en zonder toevoeging van woningen toegestaan. Het aantal wo-

• Onderdelen van die toets zijn in ieder geval de afstemming op

ningen dat mag worden toegevoegd is afhankelijk van het oppervlak aan

waardevolle te behouden panden en omringende bebouwing,

buitengebied:

agrarische gebouwen dat wordt gesaneerd. De verhouding tussen te slo-

een heldere enkelvoudige en eenduidige hoofdvorm.

○○Dat wil zeggen dat de nieuwe situatie zich geruisloos in het karakter

pen opstallen en te realiseren woningen is te zien in het kader hiernaast.

• De aard en schaal van de nieuwe functie(s) passend zijn in het

van het betreffende buitengebied laat passen. • Afhankelijk van de schaal van de ontwikkeling, de ladder van duurzaamheid moet worden toegepast; • Functies waarvoor regionale afspraken gelden (wonen, werken en detailhandel), binnen die afspraken passen;

Van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen naar wonen In enkele situaties kan sprake zijn van een woonbestemming, waar nabij de woning een aanzienlijk aantal vierkante meters voormalige agrarische

• Specifiek voor functieverandering van agrarische bebouwing naar

bedrijfsgebouwen en bebouwing aanwezig is. In lijn met hetgeen eerder

een andere ‘werkfunctie’ geldt dat hergebruik van vrijkomende

genoemd is kan bij sloop van deze voormalige agrarische gebouwen en

gebouwen het uitgangspunt moet zijn. Bij vervangende nieuwbouw

bedrijfsbebouwing medewerking worden verleend aan het toevoegen

zal altijd de vraag beantwoord moeten worden waarom het nieuwe

van woningen. De verhouding tussen te slopen opstallen en te realiseren

bedrijfspand niet op een lokaal bedrijventerrein kan worden opgericht.

woningen is hetzelfde als toegelicht onder “Van agrarisch naar wonen”.

Bedrijvigheid die op een bedrijventerrein hoort kan zich niet vestigen

Ook hierbij geldt dat er geen sprake is van een recht op medewerking.

in het buitengebied.

Het college weegt af of ze mee wil werken aan de ontwikkeling.

^ mogelijk aantal woningen bij sloop glasopstand of agrarische bedrijfsgebouwen

52

Van agrarisch naar andere functies dan wonen

Locatieoverstijgend belang, integrale afweging

Naast wonen kunnen niet-agrarische werkfuncties de vitaliteit van het

Vanuit het beleid is het aantal te realiseren woningen gemaximeerd op

landelijk gebied ondersteunen. De functieveranderingsregeling richt

twee. In sommige situaties kan hiervan worden afgeweken:

zich niet op de mogelijkheden voor verbreding (activiteiten naast een

• Wanneer een grote oppervlakte aan bebouwing wordt gesaneerd

agrarisch bedrijf) of verandering van de werkfunctie, maar op bedrijfs-

en de verhouding tussen de waarde van de opstallen en het

beëindiging of –verplaatsing. Functieverandering naar werkfuncties is

verdienvermogen vanuit de woningen scheef wordt.

altijd maatwerk waarbij per casus afgewogen moet worden of de nieuwe

• Wanneer er sprake is van een overstijgend belang zoals het realiseren

functie passend is in het buitengebied en of er voldoende sprake is van

van landschapsontwikkeling buiten de locatie of het realiseren van

kwaliteitsverbetering.

een algemeen belang op de locatie. • Situaties waarbij verschillende ontwikkelingen op verschillende

Invulling van de bestaande opstallen door een agrarisch verwant bedrijf

locaties zodanig met elkaar verknoopt zijn dat er alleen met een

of agrarisch hulpbedrijf is onder voorwaarden mogelijk. Het dient dan te

integrale afweging een oplossing komt.

gaan om een naar schaal in het buitengebied passend bedrijf dat niet op een bedrijventerrein kan worden gevestigd. De opstallen die niet nodig

Van agrarisch naar andere functies

zijn voor de nieuwe bedrijfsactiviteiten dienen te worden gesloopt.

Ook voor andere functies dan wonen kan bij functieverandering ruimte worden geboden. Te denken valt aan zorgconcepten (al dan niet in com-

Ruimtelijke inpassing

binatie met wonen), of een passende recreatieve invulling.

In alle gevallen geldt dat het college van B&W kan meewerken onder de voorwaarde dat er een goed inrichtingsplan is opgesteld door de initia-

Van niet-agrarische functies naar Wonen

tiefnemer. De gemeente toetst dit inrichtingsplan op drie schaalniveaus:

Voor het wegbestemmen van een niet-agrarische functie met veel op-

• landschap: aansluiting bij het gebiedstype

stallen kan een zelfde regeling worden getroffen als voor een agrarische

• kavel: positionering van de bebouwing en de beplanting

functie bestemmen naar een woonfunctie. Te denken valt aan een groot

• bebouwing: vormen, materiaalgebruik en kleurstelling

bedrijfspand of loods in het buitengebied met een bedrijfsbestemming. In deze maatwerk gevallen moet worden beoordeeld welk aantal kavels

Maatwerk

landsschappelijk verantwoord is tegen de hoeveelheid te slopen bebou-

De genoemde voorbeelden zijn in de meeste situaties passend en vol-

wing.

doende. Echter er zijn situaties die niet binnen de generieke regels passen waarvoor maatwerk nodig is. Dit zijn de volgende situaties: Realisatie van de woning op een andere locatie Situaties waar de functieveranderingsregeling van toepassing is en waarbij het ruimtelijk onwenselijk of niet mogelijk is woningen te realiseren op het betreffende perceel. In zo’n geval kunnen de woningen op een ander perceel worden gerealiseerd; dit gebeurt in overleg met de gemeente.

^ Impressie kassen in ‘t Zand 53

Visie ‘t Zand 2013

< Kaartbeeld Visie ‘t Zand 2013 (bewerkt Buro SRO) met daarop aangegeven de vier deellocaties van dit ontwikkelingsplan 54

Gemeentelijk : Visie ‘t Zand 2013 In 2013 is de visie ‘t Zand ‘Een toekomst voor ‘t Zand’ opgesteld als uitwerking van de Visie herstructurering uit 2007. In ‘Een toekomst voor

Spelregels en bouwstenen vanuit Visie ‘t Zand 2013

‘t Zand’ wordt een visie gegeven voor: • Woningen hebben een maximale inhoud van 850 m3. • het versterken van de landschappelijke hoofdstructuur • het versterken van de historische identiteit • het versterken van de netwerken

• De oppervlakte van woning met tuin bedraagt tussen de 1.000 - 1.500 m2. • Overige oppervlakte van de kavel dient een groene inrichting te krijgen bijvoorbeeld als (een combinatie van):

Middelen die daarbij worden genoemd zijn onder andere het aanbrengen

○○weiland

van laanbeplanting, verbeteren van fietsverbindingen en wandelpaden,

○○boomgaard

onthekken, realiseren van erfbeplanting, behouden en benutten van het

○○moestuin

mozaïekpatroon en het realiseren van groene erven met boomgaarden.

• Een nieuwe woning is aan een weg of route gesitueerd, ligt niet

Ook worden er concrete bouwstenen met spelregels en ideeën aange-

tegenover een andere woning en er is minimaal 25 meter vrije

dragen voor de tuinders. De belangrijkste bouwstenen en spelregels zijn

ruimte tussen twee woningen langs een weg.

aangegeven in het kader hiernaast.

• De woning bestaat uit een enkelvoudig volume met een kap. • De perceelsbegrenzing dient te bestaan uit een (groene) haag

Gemeentelijk: overig beleid

of greppel.

Overig gemeentelijk beleid dat relevant is voor dit ontwikkelingsplan is

• In plaats van de bouwsteen woning kunnen ook andere

ingebed in de twee hiervoor beschreven beleidsstukken. Met de samen-

bouwstenen die de visie noemt worden toegepast zoals een

vatting van voorgaande beleidsstukken zijn de relevante aspecten uit het

zorgtuinderij, volkstuin, graftuin, kamperen bij de tuinder, etc.

overige beleid dan ook voldoende aangestipt. In dit ontwikkelingsplan is daarom geen aparte samenvatting opgenomen van de visie herstructurering, het landschapsontwikkelingsplan en de structuurvisie. Andersom is het functieveranderingsbeleid en de visie ‘t Zand 2013 ingebed in het bestemmingsplan buitengebied, dat het concrete toetsingskader voor vergunningsaanvragen vormt. Eén aspect uit de Visie voor ‘t Zand is niet vertaald naar het bestemmingsplan. Dit betreft de maximale inhoud van een woning van 1.100 m3 die in de visie mogelijk wordt gemaakt indien stedenbouwkundig passend. Het bestemmingsplan biedt die mogelijkheid niet, de maximale inhoud die hierin wordt aangegeven is 850 m3. Het bestemmingsplan prevaleert boven de visie, waardoor 850 m3 de geldende maximale inhoudsmaat is die in dit ontwikkelingsplan wordt toegepast.

^ Impressie wegen en paden in ‘t Zand 55

BIJLAGE 2 | analyse 57

Bijlage 2 | Analyse Historische ontwikkeling t ‘Zand ligt in het rivierenlandschap van de Nederrijn. Dit landschap wordt gekenmerkt door oeverwallen, komgronden en uiterwaarden. De oeverwallen zijn langgerekte hoge gronden langs de oevers van een rivier. Ze zijn ontstaan toen er nog geen dijken waren. Bij het buiten haar oevers treden zette de rivier grof zand af en werd geleidelijk een oeverwal gevormd. Fijnere klei deeltjes werden verderop afgezet en gingen de laaggelegeren komgrond vormen. De uiterwaarden ontstonden bij de latere aanleg van dijken langs de rivier. Van oudsher vond de bewoning plaats op de hoger gelegen oeverwallen. Hier ontstonden de dorpen, de boomgaarden en de akkers. De lager gelegen komgronden werden gebruikt als weide en grasland. ‘t Zand ligt op een oeverwal. Hier verscheen dan ook een agrarisch landschap van bebouwingslinten en een afwisselende stroken- en blokverkaveling, aanvankelijk met name voor de tabaksteelt. De eerste bebouwing ontstond in lintvorm langs De Hoeve, daarna volgde er lintbebouwing langs de Karstraat. Na de tabaksteelt was er de opkomst van de groente- en bloementeelt. Het gebied verdichtte verder en er ontstonden tus-

1900

1935

1965

1995

sen de linten meerdere zandpaden met keuterijen en boerderijen. Hierna volgde de opkomst van de fruitteelt. Vanaf dat moment werd niet alleen meer op de akkers geteeld, maar ook in kassen. De fruitteelt nam de overhand en er kwamen steeds meer en steeds grotere kassen in ‘t Zand te staan. Deze verglazing van het gebied is duidelijk te zien in het verschil tussen bijvoorbeeld de kaart uit 1935 en 1995. De onderliggende verkaveling is bij al deze verschuivingen in de agrarische bedrijvigheid vrijwel volledig hetzelfde gebleven. De laatste jaren neemt de schaalvergroting in de glastuinbouw steeds verder toe. De relatief fijnmazige verkaveling van ‘t Zand leent zich hier niet bij uitstek voor. Een laatste ontwikkeling in het gebied is dan ook het verdwijnen van kassen. In tegenstelling tot eerdere ontwikkelingen in het gebied is er nu geen sprake van een opkomst van een nieuwe agrarische tak. In plaats daarvan verschijnen er woningen op de percelen van de gesloopte kassen.

58

^ Historische ontwikkeling van ‘t Zand

Bebouwingsstructuur | huidige situatie Het oorspronkelijke verkavelingspatroon is nog steeds aanwezig. Dit is zowel in de bebouwings- als landschapsstructuur te zien. Aan de Hoeve is de strokenverkaveling herkenbaar, de rest van ‘t Zand laat een mozaïek aan kavels zien dat afwisselend ingevuld is met woonpercelen, kassen en open gebleven stukken landschap. Bebouwingslinten De Hoeve en de Karstraat vormen de dichtstbebouwde linten. De kavels langs de Hoeve steken diep het gebied in en grenzen overwegend aan open gebied. De kavels langs de Karstraat zijn minder diep en grenzen regelmatig aan de daar achterliggende kassen. In het verlengde van de Karstraat zet de lintbebouwing zich door langs Nieuwediep. De Karstraat zelf loopt via twee bochten door als bebouwingslint richting Bemmel. Tussengebied Het gebied tussen en rondom beide linten laat een veel losser bebouwingspatroon zien. Langs oost-west gerichte straten, zoals Zandkamp, Selleland, Isidorusweg en Geldersehoek bevinden zich verspreid gelegen bebouwde percelen. Noord-zuid gerichte structuren De oost-west gerichte linten en wegen worden door enkele noord-zuid gerichte wegen met elkaar verbonden. De Zandsedwarsstraat is daarvan de dichtstbebouwde weg. De bebouwing hierlangs maakt onderdeel uit van de aangrenzende wijk. De bebouwing is gericht op de straat en

Bebouwingsstructuur | huidige situatie

grenst met de achterzijden naar het landschap. Overige noord-zuid gerichte straten zoals Kerkpad, Hoevensepad, Stelleweg en Bergerdensestraat zijn minder dicht bebouwd. Kassen Wat opvalt is het verschil in schaal tussen de kassen enerzijds en de woningen en overige bebouwing anderzijds. De kassen liggen veelal achter de woningen in een tweede lijn. Door hun omvang zijn de kassen dominant en beeldbepalend in ‘t Zand.

59

Bebouwingsstructuur | vertrekpunt De hiervoor beschreven bebouwingsstructuur is niet statisch, maar zeer dynamisch. Kassen maken plaats voor woningen, dit proces is nu al gaande. Een deel van de grootschalige, dominante bebouwing die in de huidige situatie aanwezig is, zal er op korte termijn niet meer zijn. Het kaartbeeld van de bebouwingsstructuur komt er daarmee heel anders uit te zien. Het kaartbeeld hiernaast geeft daarom het vertrekpunt aan dat gehanteerd is bij dit ontwikkelingsplan. Dit kaartbeeld is als volgt opgebouwd: Dit ontwikkelingsplan heeft betrekking op vier deellocaties waar sprake is van (meerdere) kassen. Voor (in ieder geval een deel van) deze kassen bestaat het voornemen tot sloop. Als vertrekpunt laat de kaart daarom het beeld zien dat ontstaat wanneer al deze kassen verdwijnen. Daarnaast zijn de bestaande initiatieven met betrekking tot het slopen van kassen en het realiseren van woningen op de kaart als een gegeven beschouwd. In plaats van de huidige kassen laat de kaart daarom de beoogde woningen zien. Dit is met de oranje gekleurde bebouwing aangegeven. Wat opvalt is het open beeld dat ontstaat wanneer al deze kassen daadwerkelijk verdwijnen. Deze mate van openheid toont in één oogopslag de enorme kans die er ligt op een kwaliteitsslag wanneer de vrijkomende ruimte ontwikkeld wordt met landschapsversterkende elementen en woningbouw op kleine schaal.

60

Bebouwingsstructuur | vertrekpunt

Landschap en groen Ook in de landschapsstructuur is het oorspronkelijke fijnmazige verkavelingspatroon duidelijk terug te zien. Strookvormige kavels aan de Hoeve en onregelmatige blokkenkavels in de rest van ‘t Zand vormen nog steeds het patroon van ‘t Zand. De kavels in dit patroon hebben een verschillende invulling, met name als privétuin bij een woning, als open weide, als boomgaard of als bosperceel. Hierdoor bestaat het landschap uit een onregelmatig, fijnmazig mozaïek van afwisselende percelen. Dit onregelmatige en afwisselende mozaïek is identiteitsbepalend voor ‘t Zand en vormt één van de belangrijkste gebiedskwaliteiten. De privékavels en soms ook de open weiden zijn in sommige gevallen omsloten door karakteristieke erfbeplanting, hagen en houtwallen. Op die wijze dragen de kavels in belangrijk mate bij aan de kwaliteit en de aantrekkelijke verschijningsvorm van het mozaïek. In andere gevallen is er juist sprake van hekken, schuttingen en bergingen. Deze elementen werken storend op de verschijningsvorm van het fijnmazige mozaïek. Het water speelt geen overheersende rol op deze hogere oeverwal. Er zijn watergangen in de vorm van greppels aanwezig. Langs veel van de wegen zijn deze greppels slechts gefragmenteerd aanwezig en spelen ze geen beeldbepalende, structurerende rol.

Alleen langs de Geldersehoek en de Bergerdensestraat is er sprake van een min of meer continue doorgaande greppelstructuur.

Landschap en groen

61

Verkeersstructuur Karstraat De Karstraat vormt de enige verbinding van Huissen met Bemmel en met het snelwegknooppunt Ressen aan de A15 en de A325. De Karstraat heeft dan ook een ontsluitende functie voor onder andere: • Vrachtverkeer tussen het industriegebied aan de Nederrijn en knooppunt Ressen; • Autoverkeer tussen Huissen, Bedrijventerreinen Agropark en Pannenhuis, Bemmel en knooppunt Ressen; • Buslijnen 300 en 830 tussen Nijmegen en Arnhem; • Langzaamverkeer tussen het centrum van Huissen en het centrum van Bemmel. De Karstraat is daarmee een zeer drukke weg. Het profiel bestaat uit vrijliggende fietspaden aan weerszijden en een rijbaan met middenmarkering daartussen. Er zijn geen trottoirs aanwezig. Op enkele plaatsen is er sprake van een grasberm naast het fietspad, op andere plaatsen grenzen er direct kavels aan. Zoals de kaart “functionele indeling wegen gemeente Lingewaard” laat zien is de Karstraat een gebiedsontsluitingsweg. Om die reden moeten er zo min mogelijk nieuwe aansluitingen op komen. Indien er vanuit functieverandering nieuwe inritten nodig zijn moeten deze zoveel mogelijk gecombineerd worden, of via erftoegangswegen lopen. Door het verloop van de Karstraat met twee bochten en het intensieve gebruik door meerdere vervoersstromen is de doorstroming en de verkeersveiligheid in de huidige situatie niet optimaal.

Daarom is er een project gestart, genaamd Carway, waarbij met vier maatregelen de doorstroming en de veiligheid worden verbeterd:

^ kaart functionele indeling wegen gemeente Lingewaard 62

^ Impressie diversiteit aan wegen / paden / straten in ‘t Zand

• Herinrichting kruispunt bij Valom; • Herinrichting kruispunt Zandsedwarsstraat / Karstraat; • Herinrichting bocht bij Zandsevoetpad; • Herinrichting bocht bij Nieuwediep. Met name het tweede en vierde punt zijn van invloed op de ontwikkelingsplannen voor de daaraangrenzende ontwikkellocaties. Overige wegen Het tracé Bergerdensestraat - De Hoeve en de Zandsedwarsstraat hebben een beperkte ontsluitende functie en verbinden de aangrenzende woongebieden met de Karstraat. Overige wegen doen vrijwel uitsluitend dienst voor bestemmingsverkeer. Dit zijn veelal smalle landwegen met uitsluitend een rijbaan met aangrenzende grasbermen. Sommige van deze wegen zijn doodlopend voor al het verkeer, sommige zijn doodlopend voor het autoverkeer maar staan voor fietsers of voetgangers wel in verbinding met andere landwegen. Langzaam verkeer De Karstraat is een belangrijke verbinding voor langzaamverkeer richting Bemmel. Het Zandsevoetpad heeft over een grote lengte een zeer smal profiel en is formeel alleen voor voetgangers toegankelijk. Op de Karstraat is er sprake van vrijliggende fietspaden. Het fietsverkeer richting

Verkeersstructuur

Huissen komt even ‘los’ van de straat doordat het fietspad ter hoogte van de bocht bij Nieuwediep achter de bebouwing langs loopt. Daarbij volgt dit fietspad de loop van een oud tramtracé. Op deze twee structuren en enkele doorsteken na is er geen sprake van vrijliggende langzaamverkeersverbindingen. Het langzaam verkeer deelt de rijbaan met het overige verkeer.

63

Functies De kaart hiernaast toont de bebouwde functies in de huidige situatie. De kassen en woningen vormen momenteel de overheersende bebouwing in ‘t Zand. Wanneer de reeds bestaande initiatieven tot sloop van kassen in acht worden genomen neemt het aandeel kassen al behoorlijk in omvang af. Wanneer ook nog eens (een groot deel van) het kasoppervlak op de ontwikkellocaties verdwijnt blijft de woonfunctie over als dominante functie. Er is daarbij sprake van een extensief woonmilieu dat de overgang vormt van de woonwijk ‘t Zand naar het ‘echte landelijke’ buitengebied tussen Arnhem, Elst en Huissen. Dit woonmilieu kan niet los worden gezien van het landschap en de groene functies in het gebied zoals weiden, bospercelen en boomgaarden. Naast woningen en kassen komen er op beperkte schaal andere bebouwde functies voor in ‘t Zand. Daarbij gaat het om incidentele bedrijfsbebouwing, kantoren, een café of een bed and breakfast. Ook bevindt zich op één van de ontwikkellocties een manege en ligt er een grote begraafplaats (De Hoeve) in de noordelijke hoek van het gebied.

Functies

64

Belemmeringen Enkele van deze functies hebben een milieucontour, waarmee rekening gehouden dient te worden bij de realisatie van nieuwe functies. Deze contouren zijn weergegeven op de kaart hiernaast. Ze zijn bepaald op basis van de bestemmingen uit het geldende bestemmingsplan Buitengebied Lingewaard en de daarbij behorende richtafstanden conform de Handreiking Bedrijven en milieuzonering. Voor de manege aan de Karstraat zijn de contouren bepaald n.a.v. een maatwerk advies van de omgevingsdienst. De bestaande kassen in het gebied hebben een spuitzonecontour van 10 meter. Dit is bijvoorbeeld van belang wanneer een deel van de kassen op een ontwikkellocatie behouden blijft. Daarnaast zijn voor de ontwikkellocaties rond de Karstraat de contouren van de daar aanwezige transportbedrijven en de manege van belang. Een laatste aspect dat speelt wat betreft belemmeringen is het verkeerslawaai. De Karstraat heeft een geluidszone waarbinnen voor nieuwe woningen grenswaarden gelden. De voorkeursgrenswaarde bedraagt hier 48 dB en de maximale ontheffingswaarde 53 dB. Aangezien de ontwikkellocaties in de zone van 60 dB liggen zal op basis van een akoestisch onderzoek en de uiteindelijke situering van de woningen aangetoond moeten worden dat aan de voorkeursgrenswaarde of de maximale ontheffingswaarde wordt voldaan.

Belemmeringen

65

66

BIJLAGE 3 | notenboomg a ard 67

Bijlage 3 | Notenboomgaard

68

69

70

BIJLAGE 4 | ‘ t Z and k ader voor beeldk waliteit en inrichting 71

72

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

‘t Zand Kader voor beeldkwaliteit en inrichting

www.lingewaard.nl

1

73

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

Inhoudsopgave

1.

2.

74

Algemene kaders voor functieverandering in het buitengebied

3

1.1

Landschap

3

1.2

Kavel

4

1.3

Bebouwing

4

Gebiedspecifieke kaders voor functieverandering in ‘t Zand

6

2.1

Landschap en kavel

6

2.2

Bebouwing

6

2.3

‘Gewone functieverandering’

14

2.4

Functieverandering met andere woonvormen in ‘t Zand

14

2.5

Overige randvoorwaarden en adviezen

16

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

1. Algemene kaders voor functieverandering in het buitengebied 1.1 Landschap In ’t Zand maakt oud glas plaats voor landelijk wonen. Deze transitie

Inpassing van nieuwe bebouwing wordt vanuit het landschap bena-

vindt plaats op basis van de functieveranderingsregeling. Eigenaren

derd. Landschappelijke elementen zijn ‘leidend’ voor de ontwikkeling

kunnen bij sloop van hun kas in aanmerking komen voor één of twee

van bouwplannen. Het landschap is opgebouwd uit verschillende

woningbouwkavels. Om gebruik te mogen maken van deze regeling,

lijnen in de vorm van bijvoorbeeld kavelgrenzen, beplantingselemen-

dragen eigenaren een inrichtingsplan en een beeldkwaliteitsplan

ten, sloten en hoogteverschillen. De dijken en de oeverwallen vormen

(met referentiebeelden) aan. Deze plannen worden op drie schaal-

de belangrijkste structurerende elementen in het rivierengebied.

niveaus getoetst aan het functieveranderingsbeleid en de Gids Ruim-

Indien functieverandering plaatsvindt kan deze een bijdrage leve-

telijke Kwaliteit.

ren aan de versterking van de oeverwallen en het vergroten van de

1. landschap: aansluiting bij het gebiedstype (oeverwallen, dijkzone);

openheid c.q. het versterken van doorzichten. Van geval tot geval zal

2. kavel: positionering van de bebouwing en de beplanting;

moeten worden beoordeeld of het op deze plek noodzakelijk is om

3. bebouwing: vormen, materiaalgebruik en kleurstelling.

landschapsversterkende elementen aan te brengen en zo ja waaruit

Hierna volgt de toelichting per schaalniveau.

deze moeten bestaan. Te denken valt hierbij aan het herstellen van bijv. oude waterlopen, het aanbrengen van hagen/ houtwallen en laanbeplanting. Langs de dijken en de oeverwallen kan het landschap versterkt worden door het aanbrengen van bijvoorbeeld boomgaarden etc.

3

75

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

1.2 Kavel

1.3 Bebouwing

Hoewel ook dit door de ligging van de kavel, de omvang en de vorm

Bebouwing in het buitengebied is vaak vanaf grote afstand zichtbaar.

wordt bepaald, kan in het algemeen worden gesteld, dat het uit-

Bij deze zichtbaarheid vallen vooral de daken op. Gevels vallen door

gangspunt is om de openheid van het gebied en de doorzichten te

de aanwezigheid van beplanting en de relatie kleinere oppervlakte,

waarborgen. Hiervoor gelden de volgende richtlijnen:

minder op. Van groot belang in het buitengebied is de goothoogte

•

van de bebouwing.

bebouwing wordt haaks op de weg gesitueerd ter vergroting van de openheid;

•

nieuwe bebouwing wordt opgericht ter plaatse van te slopen op-

Uitgangspunt is dat gestreefd wordt naar behoud van karakteristieke

stallen, tenzij een andere positionering een grotere bijdrage aan

en waardevolle boerderijen. Indien zo’n waardevol oud pand wordt

de ruimtelijke kwaliteit bewerkstelligt;

gehandhaafd betekent dit dat in beginsel alle nieuwe bebouwing wat

•

compact en samenhangend erf;

betreft positie op het erf en goothoogte ondergeschikt is aan de oude

•

bebouwing op erf moet in beginsel beperkter zijn dan op het oor-

boerderij. Dit kan worden bereikt door het plaatsen van de nieuwe

spronkelijke erf;

gebouwen achter of naast de oude boerderij, het hanteren van een

bebouwing wordt niet in één lijn geprojecteerd, de rooilijn ver-

lagere goothoogte (nokhoogte mag gelijk of hoger) en door het aan-

springt ten opzichte van bestaande bebouwing

brengen van beplanting.

• •

in de basis één toegangsweg;

•

gebouwen moeten verwant zijn aan elkaar, hetgeen blijkt uit de

In het algemeen gelden bij het toevoegen van nieuwe bebouwing de

zowel de plaatsing als de vormgeving;

volgende uitgangspunten:

opvallende terreinafscheidingen moeten worden voorkomen,

•

•

indien bebouwing op perceel van een waardevol te behouden

geen muren. Erfafscheidingen met streekeigen opgaande soorten

pand wordt gesitueerd dient de nieuwbouw hierop af te worden

groen is een voorwaarde, bij voorkeur autochtoon. Uitheemse

gestemd en hieraan ondergeschikt te zijn;

(bestaande of aan te planten) beplanting is niet toegestaan.

•

heldere enkelvoudige hoofdvorm;

•

wisselende bouwvormen en dakvormen toegestaan;

•

een enkelvoudige hoofdvorm, geschakelde woningen zijn niet toegestaan;

4

76

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

•

nok- en goothoogte wordt bepaald aan de hand van de stedenbouwkundige situatie rekening houdend met de (voormalige) bedrijfswoning en de nok- en goothoogtes van omringende woningen. In de meeste situaties, sluit een woning met één of 1,5 bouwlaag met kap qua uitvoering het best aan op de omgeving;

•

een eenduidige bouwmassa, aanbouwen en uitbouwen zijn niet gewenst;

•

in geval van totale nieuwbouw is experimentele architectuur toegestaan;

•

tot slot worden in het bestemmingsplan aanvullende voorwaarden gesteld.

Van belang is dat de bebouwing zich op een natuurlijke wijze schikt in het landschap. Voorkomen moet dan ook worden dat iedere vrijkomende kavel op dezelfde wijze wordt ingevuld. Bovenstaande punten vormen het uitgangspunt voor de invulling, door de afwijking in kavel, vorm, de ligging van het perceel etc. zal de daadwerkelijke invulling van plek tot plek verschillen.

Bijhorende bouwhoogten Woning bij 1 bouwlaag met kap: • max goothoogte 3,5 meter • max nokhoogte 8 meter Bijgebouw: • max goot 3 meter • max nok 5 meter Woning bij 1,5 bouwlaag met kap: • max goothoogte 4,5 meter • max nokhoogte 9 meter Bijgebouw: • max goot 3 meter • max nok 5 meter

5

77

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

2. Gebiedspecifieke kaders voor functieverandering in ‘t Zand ‘t Zand heeft wat verkaveling betreft een mozaïekstructuur die een kleinere korrelgrootte kent dan de rest van het buitengebied. Dit vraagt om aanvullende gerichte handvatten bij functieverandering. ’t Zand is een gebied dat zich ook leent voor andere woonvormen dan alleen het type ‘vrijstaande woning’. Tweekappers en rijwoningen passen landschappelijk gezien ook in dit gebied. In deze bijlage lichten we de specifieke voorwaarden voor functieverandering in ’t Zand toe. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen ‘gewone functieverandering’ waarbij één a twee vrijstaande woningen worden toegevoegd en functieverandering naar andere woonvormen.

2.1 Landschap en kavel ’t Zand kent een rijk verleden waarbij productie en functionele benutting van de ruimte altijd een belangrijke rol hebben gespeeld. De structuur van wegen en paden is in de loop der jaren nauwelijks veranderd. Het tuinbouwverleden is nog goed leesbaar in de opbouw van het gebied. Sinds de ontginning zijn er geen wezenlijke aanpassingen doorgevoerd in de verkaveling van het gebied. Nog steeds zijn diepe kavels te zien langs de Hoeve en blokvormige kavels langs ontginningspaden elders in het plangebied. Het gebied heeft vanaf de 17e eeuw een groen karakter gekend tot ongeveer de jaren ’60 in de 20ste eeuw. Percelen werden beplant met bomen en struweel en de wegen werden voorzien van singelbeplanting. Deze groenstructuren zijn nagenoeg verdwenen. Eén van de belangrijkste gemeenschappelijke opgaven in dit gebied is de versterking en het lange-termijn behoud van beplanting, die de hoofdstructuren van het oeverwal-landschap bepalen. Het gaat hier om beplanting langs de wegen, perceel beplanting met bomen, struwelen, hagen en boomgaardjes op de erven. Voormalige akkerlanden werden van oorsprong vaak omsloten door hoge struweelbegroeiing, hooilanden door singels die bestonden uit elzen of knotwilgen. Weitjes werden vaak afgerasterd met lage knipen scheerheggen, mogelijk in combinatie met vlechtwerk.

Deze deels aan de natuur overgelaten erfafscheiding, was in oorsprong vrij dicht

6

78

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

(om vee binnen te houden), maar hierin ontstonden na verloop van

snoeicyclus; wie en wanneer dit onderhoud doet is van belang om

tijd ruimten en doorkijkjes.

de kwaliteit van deze structuren te waarborgen (gemeenschappe-

Deze beplantingen hebben niet alleen functionele waarde (zoals

lijke verantwoordelijkheid is een goede en haalbare optie).

afscherming), maar houtwallen, houtsingels en struwelen zijn van

De mozaïekstructuur zou zoals op onderstaande kaart weergeven

bijzondere ecologische betekenis vanwege het voedselaanbod, be-

weer versterkt kunnen worden: WENSELIJKE BEPLANTING ‘T ZAND

scherming en de variatie in nat/droog en warm/koud. De volgende aandachtspunten dienen bij de lijnvormige beplanting in acht genomen te worden: •

Laanbeplanting bestaande uit zomereik, zwarte els, es of inheemse iep.

•

Struwelen, singels, knip- en scheerheggen en sloten, lopen door landschap, erven en kavels.

•

Singels en struwelen bestaande uit meerde soorten, bieden meer draagvlak aan biodiversiteit en afwisseling van open/dicht structuur.

•

Houtsingels worden vaak gevormd door zwarte els, knotwilg, els en zomereik. Diverse resistente inheemse iepensoorten komen in aanmerking (bijvoorbeeld Ulmus ’Columella’). Struwelen kunnen bestaan uit hazelaar, lijsterbes, eenstijlige meidoorn, veldesdoorn, sleedoorn, sporkehout, zoete kers en rode kornoelje. Haagbeuk en gewone beuk zijn onderhoudsarm, maar van beperkte waarde voor andere organismen. In de kruidlaag komt voor braam, Gelderse roos, bosandoorn, dauwnetel, kamperfoelie en maagdenpalm.

•

Singel en struweelbeplanting wordt gekenmerkt door een eigen

Laanstructuur (hoofdwegen)

Secundaire beplantingsstructuur

Laanstructuur

Structuurversterkende beplanting (indicatief)

7

79

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

In ’t Zand horen ook niet-lijnvormige beplanting, bijvoorbeeld in de vorm van geriefbosjes (voor constructie en brandhout), (hoogstam) fruitboomgaarden en moestuinen. Aandachtpunten voor deze beplanting gelden de volgende adviezen: •

Kleinschaligheid en diversiteit aan soorten;

•

Versterking biodiversiteit;

•

Keus voor soorten: inheems en zoveel mogelijk streekeigen;

•

Fruitbomen: oud hollandse rassen;

•

Toepassen nieuwe vormen van kleinschalige voedselproductie;

•

Gebruik historische kennis als inspiratie.

Boomgaard Singelbeplanting

Struweel

Bron: google afbeeldingen

8

80

Moestuin

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

2.2 Bebouwing De geschiedenis in ‘t Zand is afleesbaar uit de verschillende typen bebouwing. Langs de Hoeve staan met name de oudere hoeven. Midden in het gebied werden in de 19de eeuw kleine woningen, keuterijen gebouwd door mensen die het land bewerkten. In de oorlog zijn veel woningen verwoest en na de oorlog herbouwd. In de jaren ’60 – ’70 van de 20ste eeuw, werden er een aantal grotere en modernere woningen gebouwd, toen de tuinbouw hoogtij vierde. Grofweg komen er drie bouwprincipes voor in ’t Zand. Bij functieverandering dient bij één van de drie principes te worden aangehaakt: 1. Erfopzet Voorwaarden aanvullend op het algemene kader functieverandering: •

Glas maakt plaats voor schuurwoningen. Het kan gaan om vrijstaande woningen, rijtjes van maximaale drie woningen, een boerenschuur met woonappartementen of tiny houses.

•

De schuurwoningen zijn stedenbouwkundig onderschikt aan de bestaande woning.

•

Maximaal twee nieuwe gebouwen met wooneenheden.

•

Vooral in de directe omgeving van de Hoeve is een dergelijke opzet denkbaar.

9

81

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

2. Verspringende bebouwing Voorwaarden aanvullend op het algemene kader functieverandering: •

Nieuwbouw van woningen langs wegen en paden.

•

Afstand bouwvolume tot bestaande woning of nieuwe woningen minimaal 25 meter (bij tiny houses moet maatwerk worden geleverd).

•

Bouwvolumes liggen nooit tegenover elkaar.

3. Verspringende geclusterde bebouwing Voorwaarden aanvullend op het algemene kader functieverandering: •

Woningen worden in samenhang met elkaar ontworpen.

•

Afstand bouwvolume tot bestaande woning of nieuwe woningen minimaal 25 meter.

•

10

82

Bouwvolumes liggen nooit tegenover elkaar.

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

Boerderijwoning, referentie erf en verspringende bebouwing Afhankelijk van het bouwprincipe gelden de volgende aandachtspunten ten aanzien van de architectuur t.a.v. de woning(en): •

Bouwhoogte : 1 (of 1,5) laag met kap, maximale goothoogte - 4,5 meter, maximale nokhoogte - 9 meter.

•

Bouwvolume: vrijstaand maximaal 850 m3, halfvrijstaand samen maximaal 950 m3, rijtjeswoningen van 3 samen max 1150 m3.’

•

Bouwmassa: eenduidige enkelvoudige bouwmassa’s met één, twee of drie wooneenheden.

•

Stijl: landelijk, gerefereerd aan boerenerf; woonhuis met bijgebouwen (schuren en/of kassen).

•

Dakvorm: kap; dwars of langskap, geen platte daken

•

Materiaal: baksteen metselwerk, hout en/of glas.

Kleurstelling: rode / roodbruine baksteen, gestuukte witte gevels, houten gevels in houtkleur of donkere gedekte kleur bijvoorbeeld antraciet; antraciet- of rood(bruin)kleurige dakpannen. Vanuit de tabak- en tuinbouwgeschiedenis kan naast schuurwoningen ook aan eigentijdse tabaksschuurwoningen en kaswoningen gedacht worden (zie referentiebeelden). Vanuit eigentijdse bouwvormen voor specifieke doelgroepen kan gedacht worden aan tiny houses. Indien deze laatste vorm van toepassing is moet in overleg met de gemeente maatwerk worden geleverd.

Bron: google afbeeldingen

11

83

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

Schuurwoningen, referentie erf en verspringend geclusterde bebouwing

12

84

Tabaksschuurwoning, referentie erf

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

Kaswoningen, referentie erf en verspringend geclusterde bebouwing

Tiny houses, referentie verspringend geclusterde bebouwing

Bron: google afbeeldingen

13

85

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

2.3 ‘Gewone functieverandering’ in ‘t Zand Wanneer er sprake is van ‘gewone functieverandering’ waarbij één of

2. 4 Functieverandering met andere woonvormen in ‘t Zand

twee vrijstaande woningen worden gerealiseerd wordt getoetst:

Wanneer er sprake is van maatwerk met andere woonvormen, dan

•

Of voldaan wordt aan de voorwaarden zoals opgenomen in voor-

wordt getoetst of:

gaande paragraven.

•

•

Of de woningen voldoende landschappelijk zijn ingepast. Erfgrenzen bijvoorbeeld zijn groen (haag, singel, bomenrij, solitaire

• •

Of voldaan wordt aan de voorwaarden zoals opgenomen in voorgaande paragraven.

•

Voldoende landschappelijk wordt bijgedragen aan het ’t Zandse

boom). Verkaveling wordt middels landschapsversterkende be-

landschap. Concreet houdt dit in dat wordt bijgedragen aan de

planting geaccentueerd.

laanstructuren of de secundaire beplantingsstructuur zoals aan-

Langs wegen en paden wisselen bebouwing en groene landschap-

gegeven op de kaart “Wenselijke beplanting ’t Zand” of er vindt

selementen elkaar af (middels bijv. boomgaarden).

voldoende extra aanplant van groen plaats, in de vorm van boom-

Of één van de eerder genoemde bebouwingsprincipes (erf, ver-

gaarden, griendbosjes etc. (zie hiervoor ook de bouwstenen voor

springend en verspringend geclusterd) op stedenbouwkundig en

groen hiernaast). Eveneens moet er sprake zijn van een openbare

landschappelijk wenselijke wijze acceptabel zijn vertaald.

functie. Hierbij kan worden gedacht aan een struin- of wandelpad, doorgaand fietspad, publieke pluktuin, waterbergingsfunctie, etc. •

Of de woningen voldoende landschappelijk zijn ingepast. Erfgrenzen bijvoorbeeld zijn groen (haag, singel, solitaire boom). Verkaveling wordt middels landschapsversterkende beplanting geaccentueerd.

•

Langs wegen en paden wisselen bebouwing en groene landschapselementen elkaar af (middels bijv. boomgaarden).

•

Of één van de eerder genoemde bebouwingsprincipes (erf, verspringend en verspringend geclusterd) op stedenbouwkundig en landschappelijk wenselijke wijze acceptabel zijn vertaald.

14

86

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

BOUWSTENEN VOOR GROEN

Laan

Haag

Bouwsteen laanstructuur en

Bouwsteen inpassing kavel/

inpassing kavel/ perceel

perceel

Singel, bomenrij

Boomgaard

Bouwsteen secundaire

Bouwsteen structuurverster-

beplantingsstructuur en

kende beplanting en inpassing

inpassing kavel/ perceel

kavel/ perceel

Singel, bomenrij met onderbeplanting

Geriefbosje

Bouwsteen secundaire

Bouwsteen structuurverster-

beplantingsstructuur en

kende beplanting en inpassing

inpassing kavel/ perceel

kavel/ perceel

Struweel Bouwsteen secundaire beplantingsstructuur en inpassing kavel/ perceel

15

87

Bijlage 4 | ‘t Zand, kader voor beeldkwaliteit en inrichting

2.5 Overige randvoorwaarden en adviezen Met het oog op de energietransitie, klimaatadaptatie en compensatie voor natuur, is het streven dat bouwtechnische innovaties energie- en waterverbruik beperken, groene stroom aanwenden en waar mogelijk, eenvoudig realiseerbare aanpassingen aanbrengen in en rond de gebouwen die de waterberging/retentie, dier- en plantenleven bevorderen. Aandachtpunten hierbij: •

Gebruik van duurzame energie (warmtepomp, zonne-energie) is gewenst.

•

Gescheiden afwatering hemelwater (niet naar het riool, maar naar de sloten). Watertoets is verplicht.

•

Halfbestrating op parkeerplaatsen om afwatering te bevorderen en ruimte te bieden voor tredvegetatie.

•

Mitigerende of ondersteunende bouwmaatregelen voor kwets-

Ingebouwde neststenen voor gierzwaluwen (en mussen

bare diersoorten, bijvoorbeeld: * Minimale spouwruimte, open stootvoegen, gebruik van vleermuisvriendelijk buitenverlichting en geen BRM

Halfbestrating ter

(Breathable Roof Membrane ) in daken, ter ondersteu-

bevordering van

ning van vleermuizen.

waterretentie en vegetatie

* Het gebruik van een open nokvorst, dakpannen en prefab nestplaatsen bevorderen de instandhouding van vogel populaties, zoals gierzwaluwen. * Op de pagina www.checklistgroenbouwen.nl, kunt u snel een makkelijk stappenplan doorlopen en kijken welke eenvoudige aanpassingen voor u in aanmerking

16

88

komen.

Stootvoeg als nestelplaats voor vleermuizen en solitaire wilde bijen Bron: google afbeeldingen

89

buro-sro.nl

stedenbouw

+

ruimtelijke ordening

+

ontwikkelingsmanagement

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=bd167038-32b1-43b4-8f34-aa81ed9d562c