1011659 Bijlage 3 2e Tussentijdse rapportage 2024
Tekst van het document
Tweede tussentijdse rapportage 2024 Gemeente Lingewaard
1
2
Inhoudsopgave
Tweede tussentijdse rapportage 2024 Gemeente Lingewaard Inhoud Inhoudsopgave ........................................................................................................................................3 Hoofdstuk Algemeen ...............................................................................................................................5 Inleiding ...................................................................................................................................................5 Samenvatting ...........................................................................................................................................5 Hoofdstuk Programma's ..........................................................................................................................7 1. Veiligheid .............................................................................................................................................7 2. Verkeer, vervoer en waterstaat............................................................................................................7 3. Economie .............................................................................................................................................8 4.
Onderwijs .............................................................................................................................................9 5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie ....................................................................................10 6. Sociaal domein ..................................................................................................................................12 7. Volksgezondheid en milieu ................................................................................................................15 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ...............................................................17 9.
Bestuur en ondersteuning..................................................................................................................18 Hoofdstuk Financiën ..............................................................................................................................21 Financiële positie ...................................................................................................................................21 Totaaloverzicht financiële mutaties........................................................................................................21 Mutaties reserves ..................................................................................................................................24 Stelpost prijsstijging en areaalvergroting ...............................................................................................24 Budgetneutrale wijzigingen ....................................................................................................................25 Rapportage Strategische agenda sociaal domein .................................................................................30 Inleiding .................................................................................................................................................31 Opgave 1 Versterken van de sociale basis
...........................................................................................31 Opgave 2 Kostenbeheersing Maatwerkvoorzieningen ..........................................................................31 Thema 1 Beschermd Thuis....................................................................................................................32 Thema 2 Lingewaardse ontwikkelagenda jeugd....................................................................................33 Thema 3 Bestaanszekerheid .................................................................................................................34 Thema 4 Integrale werkwijze rond statushouders en vluchtelingen ......................................................34 Thema 5 Transformatie van zorg naar gezondheid ...............................................................................35 Financiële ontwikkelingen ......................................................................................................................37 Hoofdstuk Bijlagen .................................................................................................................................41
3
4
Hoofdstuk Algemeen Inleiding De 2e Tussentijdse Rapportage 2024 is een afwijkingenrapportage per 1 september 2024. We rapporteren over de afwijkingen op de activiteiten en budgetten die in de begroting 2024 zijn opgenomen. Dit leidt tot een nieuw begroot saldo voor het jaar 2024. De afwijkingen die structureel zijn, hebben effect op het saldo van de meerjarenbegroting 2025-2028. Met de meeste structurele afwijkingen is al rekening gehouden bij de opstelling van de Begroting 2025. Indien dit van toepassing is, treft u dit aan in de toelichting op de afwijking. Structurele afwijkingen die nog niet verwerkt zijn in de Begroting 2025 nemen wij mee in de 1e Tussentijdse rapportage 2025. De activiteiten verlopen vrijwel volgens planning. Dus deze rapportage bevat met name financiële afwijkingen. LEESWIJZER Het effect op het saldo 2024 en de meerjarenramingen 2025 - 2028 staat in het onderdeel Financiën/Financiële positie. Alle afwijkingen groter dan € 25.000 en afwijkingen kleiner dan € 25.000 waarvan we het belangrijk vinden de raad op de hoogte te stellen, worden in het hoofdstuk programma's toegelicht. In de programmabegroting 2024 staan per programma de activiteiten die we in het begrotingsjaar uitvoeren. In deze tussentijdse rapportage melden we bij het onderdeel 'Wat doen we?' de afwijkingen op de voortgang van deze activiteiten.
Daarbij onderscheiden we: GROEN = voortgang verloopt volgens planning BLAUW = voortgang wijkt positief af ROOD = voortgang wijkt negatief af. Als de activiteit niet volgens planning verloopt, geven we een toelichting. Zo ziet het er uit:
Toekomstbestendige lokale economie Ontwikkelen en verduurzamen bedrijventerreinen Hier komt een toelichting op de positieve afwijking. Compacte en comfortabele winkelcentra Hier komt een toelichting op de negatieve afwijking.
5
Samenvatting De 2e tussentijdse rapportage heeft een totaal nadelig saldo van € 1.120.400 in 2024. Het actuele saldo van de begroting 2024 is na vaststelling van deze rapportage door de raad € 1.815.000 negatief. Het structurele effect voor de jaren 2025 t/m 2028 is negatief. Voor het structurele verloop vanaf 2024 zie in het onderdeel Financiën de 'Financiële positie'. Hieronder staat het totaaloverzicht per programma van de mutaties op de programmabegroting. De toelichtingen op de afwijkingen staan vermeld bij de programma's. In de 'Financiële positie' kunt u zien wat de impact van deze tussentijdse rapportage is op het totale begrotingssaldo en wat het structurele effect is voor de jaren 2025 - 2028.
1
Programma Veiligheid
2
Verkeer, vervoer en waterstaat
3
V/N V
75.000
V
Economie
-
V
4
Onderwijs
-25.000
5
Sport, cultuur en recreatie
874.900
6
Sociaal Domein
7
Volksgezondheid en milieu
-247.000
N V N N
8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
-
V
9
Bestuur en ondersteuning
252.200
V
-1.120.400
N
TOTAAL Wijzigingen
6
Wijziging -
-2.050.500
Hoofdstuk Programma's 1. Veiligheid Wat doen we? Een veilige woon- en leefomgeving Weerbaarheid inwoners en ondernemers vergroten om risico op ondermijning en digitale criminaliteit te verminderen
Wat kost het? Behoudens de in de 1e Turap vermelde afwijking, verwachten we géén verdere financiële afwijkingen voor het programma Veiligheid.
7
2. Verkeer, vervoer en waterstaat Wat doen we? Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers Bereikbaar houden van woonkernen en bedrijventerreinen In de raadsinformatienota “Inzicht status GMP-plus” (d.d. 1 oktober 2024) is aangegeven dat een aantal infrastructurele projecten uit de top 10 van het Maatregelenprogramma GMP-plus vertraging oplopen. Deze vertragingen hebben meerdere oorzaken, zoals bezwaar- en beroepsprocedures, capaciteitsproblemen bij nutsbedrijven en de uitwerking van aanvullende vragen en wensen vanuit de participatie. Daarnaast gaat het ook om een aantal andere infrastructurele projecten, zoals Rioolvervanging Gochsestraat, Fietsvoorzieningen De Plak, werk-en-werk projecten die voortkomen uit groot onderhoud (Stadsdam-Looveer, kruispunt Loostraat-Keizersallee). Verduurzaming van mobiliteit en het beperken van negatieve effecten van verkeer op de woonomgeving
Wat kost het? Vervallen bijdrage DRIS displays € 75.000 Voordeel In 2021 is € 75.000 beschikbaar gesteld om het contract voor alle displays met reizigersinformatie bij de bushaltes te verlengen. De provincie Gelderland heeft dit aanbesteed, waarna de gemeente de bijdrage aan de provincie zou overmaken. Na uw besluit over de budgetoverheveling 2023 waarin deze post opgenomen was, heeft de provincie laten weten dat Lingewaard geen bijdrage hoeft te betalen. Daarmee kan dit incidentele budget vervallen. Beverwerende maatregel Heuvelsestraat € 95.000 Nadeel (kapitaallasten € 4.000 vanaf 2025) De natuurontwikkeling langs de Linge en in park Lingezegen heeft naast positieve ook negatieve effecten. De terugkeer van de bever leidde tot ernstige schade aan de Heuvelsestraat in Bemmel. De gegraven gangen onder de weg maakten een acute afsluiting voor alle verkeer noodzakelijk. Kleine maatregelen hadden geen effect en daarom is na overleg met het Waterschap een structurele oplossing uitgewerkt en uitgevoerd. Over een lengte van 245 meter is tot 2,50 meter diep beverwerend gaas aangebracht. Dit moet voorkomen dat nieuwe graafschade ontstaat.
8
3. Economie Wat doen we? Een toekomstbestendige lokale economie Voldoende ontwikkelruimte voor en het verduurzamen van bedrijventerreinen Compacte en comfortabele winkelcentra Daadkrachtige en comfortabele winkelcentra Goede onderwijshuisvesting Meer recreatie en toerisme Versterking van NEXTgarden
Wat kost het? We verwachten géén financiële afwijkingen voor het programma Economie.
9
4. Onderwijs Wat doen we? Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode Goede onderwijshuisvesting Bekendheid en kennis laaggeletterdheid bij professionals en inwoners vergroten
Wat kost het? Schadeherstel vandalisme scholen € 25.000 Nadeel Door de kosten die we hebben moeten maken door herstelwerkzaamheden vanwege vandalisme tijdens de zomervakantie komen we niet uit met de posten algemeen en onderhoud/schadeherstel. Dit komt meer specifiek door het eigen risico per schadegeval dat de overschrijding veroorzaakt. Hierdoor voorzien wij een incidenteel nadeel van € 25.000.
10
5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat doen we? Gezonde inwoners in een samenleving waarin jong tot oud mee kan doen Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke sportaccommodaties Natuur, biodiversiteit en landbouw verbinden en versterken Een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen met speelmogelijkheden in alle kernen
Wat kost het? Initiatieven 80 jaar vrijheid € 29.000 Nadeel In verband met de viering/herdenking van 80 jaar vrijheid zijn er diverse initiatieven welke wij als gemeente Lingewaard financieel ondersteunen. Dit zijn: - Regioproject Keuze vrijheid. Een samenwerking met 7 gemeenten uit het Rivierengebied en De Betuwe. - Een aantal lokale initiatieven van o.a. Niemandsland, Historische Kringen, Exodus en St. Sebastianus. Het gaat in totaal om: 1 2 3 4
Beeld & geluid Betuwe in oorlogstijd Betuws bevrijdingsfestival 2025 Historische kring Huessen – 6 kleine projecten in 2025 Exodus – evacuatie herdenking Apeldoorn
€ 20.000 € 5.000 € 2.500 € 1.500
Totaal 2e turap Regioproject 80 jaar vrijheid 1e turap
€ 29.000 € 20.500
Totaal
€ 49.500
Vervallen dotatie voorziening buitensport € 903.900 Voordeel Bij de jaarrekening van 2023 is de voorziening voor buitensport opgeheven. In de Kadernota 2025 zijn de dotaties voor de jaren 2025-2028 aan deze voorziening komen te vervallen. De dotatie in 2024 kan daarmee ook vervallen. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel van € 903.900. Vrijval reserve onderhoud buitensport € 1.207.000 Budgetneutraal De voorziening buitensport is bij de Jaarstukken 2023 omgezet naar een reserve onderhoud buitensport. Deze reserve valt vrij aangezien deze geen functie heeft. De vervanging van een sportveld is namelijk een investering en geen onderhoud. Zoals ook in de Kadernota 2025 opgenomen, verwerken wij de vrijval in deze 2e Tussentijdse rapportage. Wij stellen voor deze vrijval toe te voegen aan de algemene reserve. Vervangingsinvestering buitensport 2024 € 317.307 Nadeel ( kapitaallasten € 20.200 vanaf 2025) Bij de jaarrekening 2023 is de voorziening voor buitensport opgeheven. Zoals aangegeven in de Kadernota 2025 brengen we de jaarlijks vervangingsinvesteringen buitensport niet meer ten laste van de voorziening buitensport, maar betreffen dit investeringen. Om de geplande vervangingen voor de buitensport in 2024 te realiseren in 2024 is een investeringsbudget nodig van € 317.307. Dit leidt tot € 20.200 kapitaallasten vanaf 2025.
11
6. Sociaal domein Wat doen we? Versterking van de sociale basis Duurzame, aantrekkelijke, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties Inwoners worden gezond en gelukkig ouder Inwoners met soms onbegrepen gedrag bieden we mogelijkheden om ook mee te doen Inwoners met een uitkering of zonder baan helpen werk te vinden Zoals ook landelijk gesignaleerd zien we ook in Lingewaard een groei van het aantal bijstandsgerechtigden, met name in de groep tot 27 jaar. De BUIG inkomsten vanuit het Rijk bewegen nog onvoldoende mee met deze toename. We blijven ons er lokaal en regionaal gezamenlijk voor inzetten om onze inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan te helpen. In 2025 onderzoeken we de effectiviteit van onze re-integratieproducten om (duurzame) uitstroom te bereiken. Ieder kind krijgt de kans om zich te ontwikkelen en zijn talenten te benutten Alle mensen die nieuw in Lingewaard komen wonen, zijn welkom We hebben de zorg voor opvang en integratie van nieuwkomers in onze gemeente: statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers: - We voldoen bijna volledig aan de taakstelling voor Oekraïense vluchtelingen. - We voeren de motie afwachten landelijk beleid uit. - We halen onze taakstelling voor het huisvesten van statushouders in 2024 niet.
Voor het huisvesten van statushouders hebben we een plan van aanpak gemaakt en dit met de toezichthoudende Provincie gedeeld. Met het uitvoeren van dit plan steken we in op het voldoen aan de taakstelling per eind 2025. Inwoners kunnen rekenen op leefbare wijken, buurten en dorpen
Wat kost het? Met de structurele gevolgen van het programma sociaal domein is rekening gehouden in de meerjarenbegroting 2025-2028 Jeugd regionale uitvoeringskosten € 35.000 Voordeel De afrekening regionale begroting Jeugd 2023 levert een incidenteel voordeel op van € 35.000. Wmo € 295.000 Nadeel We zien dat door de vergrijzing steeds meer mensen een beroep doen op Huishoudelijke Hulp, dat gebeurt wel in mindere mate met gebruik van een persoonsgebonden budget (PGB). Dit leidt tot een nadeel op Huishoudelijke Hulp van € 468.000. Verder zien we een toename van het aantal indicaties Wmo Begeleiding en de inzet van een PGB daarvoor. Dit zorgt voor een nadeel van € 58.300 voor Begeleiding in natura en € 38.000 voor begeleiding met een PGB. Ook heeft de uitvoering externe adviezen voor beoordeling van een Gehandicaptenparkeerkaart gezorgd voor een nadeel van € 15.000. Hiertegenover staat dat we de baten uit de eigen bijdrage met € 33.700 naar boven kunnen bijstellen. Daarnaast zien we een
12
voordeel van € 96.200 op woningaanpassingen, € 99.600 op vervoersvoorzieningen en € 21.400 op vraagafhankelijk vervoer. Ook zien we een voordeel van € 33.400 op rolstoelen. Dit betekent per saldo binnen de Wmo een nadeel van € 295.000. Maatwerkvoorzieningen Jeugd € 1.400.900 Nadeel In de begroting 2024 zijn we er van uit gegaan dat we, door het inzetten van diverse maatregelen, de groei in zorg kunnen laten afnemen met 20%. In de huidige realisatie en de prognose zien we vooralsnog het omgekeerde gebeuren. Het aantal jeugdigen met zorg blijft stijgen. Sinds 1 januari 2024 is het aantal jeugdigen met jeugdhulp met 77 gestegen, een stijging van 7,5%. Daarbij dient in aanmerking genomen te worden dat het aantal jeugdigen van 0-18 jaar de afgelopen twee jaar met 13% is gestegen (sinds augustus 2022). Deze groei zit echter met name in de groep 0 tot 3 jarigen, die relatief minder gebruik maken van Jeugdhulp. Opvallend is de nog steeds groeiende inzet van behandeling. Zowel in de lichtere als zwaardere behandeling zien we een toename. Op dit moment maakt 11,9% van de jeugdigen in Lingewaard gebruik van Jeugdhulp (landelijk is dit 11%). De kosten voor jeugdigen in verblijf zijn hoger dan begroot. Toch zien wij hier een positieve ontwikkeling. Op dit moment zijn er geen gesloten plaatsingen en zitten er minder jeugdigen in verblijf dan in 2023.
We zien minder kinderen in de zwaarste verblijfszorg en meer kinderen in een gezinsgerichte setting. Dit sluit aan op het beleid om actief te sturen op de afschaling van de residentiële zorg. Echter, hierbij geldt dat de instroom van nieuwe jeugdigen niet altijd voorspelbaar is en een enkele instromer gepaard kan gaan met heel hoge kosten. In combinatie met tariefkostenstijging zorgen bovengenoemde ontwikkelingen voor een (verwacht) tekort van € 1,4 miljoen voor 2024. BVO DRAN € 286.300 Voordeel Op basis van de Meerjarenprogrammabegroting BVO DRAN zijn de kosten van 2024 naar beneden bijgesteld. Hiermee hebben we een incidenteel voordeel van € 286.306. Hierover bent u al geïnformeerd met een informatienota in mei dit jaar. MGR Sociaal Domein - Uitkomsten jaarrekening 2023 € 275.000 Voordeel Zoals u heeft kunnen lezen in de raadsinformatienota ‘Jaarstukken Modulaire GR Sociaal Domein Centraal Gelderland’, hebben alle modules binnen de MGR in 2023 hun werkzaamheden binnen begroting uitgevoerd. Hierbij hebben we een voordeel van € 275.000, welke met name is toe te rekenen aan lagere kosten door een hogere uitstroom van SW-medewerkers dan begroot en een incidenteel hoger ‘Lage InkomensVoordeel’ binnen de module WgSW.
MGR Sociaal Domein - Gewijzigde begroting € 248.000 Voordeel Zoals u al heeft kunnen lezen in de raadsinformatienota ‘Jaarstukken Modulaire GR Sociaal Domein Centraal Gelderland’ hebben we ook in 2024 een incidenteel voordeel op de MGR. Dit komt doordat de begrote loonkosten van het WgsW zijn verlaagd op basis van het aantal mensen dat op 1 januari in deinst was. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 148.670 voor Lingewaard. Daarnaast is ook onze begeleidingsbijdrage van Scalabor dit jaar lager dan begroot. Hiermee hebben we een (incidenteel) positief saldo van € 99.364. Actualisatie uitvoering strategische agenda Sociaal Domein 2024 € 581.000 Budgetneutraal (reserve) Voor de onderbouwing hiervan verwijzen we u graag naar het onderdeel Strategische Agenda Sociaal Domein.
13
Ambulantisering van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 2024 € 389.000 Budgetneutraal (reserve) Evenals in 2023 ontvangen we in 2024 een bijdrage vanuit de centrumgemeente Arnhem in verband met de regionale afspraken voor de opgave van beschermd wonen naar beschermd thuis. We ontvangen in 2024 een bijdrage van € 477.450, waarvan al € 88.000 begroot. Na aftrek van de uitvoeringslasten 2024 (€ 18.000) storten we het saldo van € 371.450 in de bestemmingsreserve 'van beschermd wonen naar beschermd thuis'. De doordecentralisatie Beschermd Wonen is uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor de invoering van de Wet Woonplaatsbeginsel is daarmee gezet op 1 januari 2026. Als gevolg van deze nieuwe streefdatum ontvangen we ook in 2025 een bijdrage vanuit de centrumgemeente. BUIG / BBZ € 1.004.300 Nadeel De landelijk gesignaleerde groei van het aantal bijstandsgerechtigden blijft ook in Lingewaard merkbaar. Met name in de groep jongeren tot 27 jaar is er sprake van een toename. De sterke groei in deze leeftijdsgroep is ook landelijk zichtbaar. Doorrekening van de groei leidt tot een verwacht totaal tekort binnen het BUIG budget van € 1.004.300 (inclusief IOAZ-IOAW en BBZ-levensonderhoud en loonkostensubsidies). Er is rekening gehouden met 3% indexering per 1 juli 2024 in navolging van de ruim 3% indexering per januari 2024.
Deze indexering komt voort vanuit de koppeling aan het wettelijk minimumloon. We zien wel dat het aantal ontvangen aanvragen voor bijstand in mei, juni en juli van dit jaar fors lager is dan in 2022 en 2023 het geval was. Wij monitoren zorgvuldig of deze beweging naar beneden zich verder voortzet. Onze aanpak blijft er onverminderd op gericht om onze inwoners aan een baan te helpen. We werken hiervoor ook regionaal samen. We onderzoeken ook de effectiviteit van onze re-integratieproducten. De BUIG inkomsten die wij vanuit het Rijk ontvangen worden berekend op basis van de werkelijke uitgaven in 2023 ( t-1). Dat betekent dat wij pas achteraf vanuit het Rijk worden gecompenseerd wanneer er sprake is van een landelijke groei van het uitkeringsbestand met daarbinnen ook een grotere uitgaven voor loonkostensubsidie. In oktober stelt het Rijk het BUIG-budget definitief vast. Dan weten we in hoeverre deze definitieve vaststelling afwijkt van het in april door het Rijk voorlopig gepubliceerde BUIG-budget. Tot en met 2024 komen wij niet in aanmerking voor het de vangnetuitkering. De vangnetuitkering biedt gemeenten financiële compensatie voor grote(re) tekorten op het objectief verdeelde budget vanuit het Rijk. Er zijn specifieke voorwaarden verbonden aan deze vangnetuitkering waarbij grote(re) tekorten daarin in meerjarig perspectief dienen te worden bezien.
Armoede en schuldenbeleid € 124.100 Nadeel Bij het armoede- en schuldenbeleid stevenen we af op een tekort van € 124.107. Dit tekort wordt met name veroorzaakt door een kostenstijging op kosten voor inrichting en/of huisraad. Wij hanteren bij bijzondere bijstand voor de inrichtingskosten de actuele Nibud normen. Deze Nibud normen zijn ongeveer 35% gestegen. De leningen van de Kredietbank stegen echter nauwelijks mee. Dit betekent dat het grote verschil - bijna een verdubbeling van de vergoeding - door ons opgevangen dient te worden binnen onze uitgaven voor bijzondere bijstand. Daarnaast zien we ook een toename van te vergoeden reiskosten voor arbeid/scholing ter ondersteuning van onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook is een belangrijke verklaring van dit tekort gelegen in de aanvullende bijstand aan inwoners jonger dan 21 jaar die niet op een andere manier worden vergoed. De structurele extra bijdrage vanuit het Rijk voor armoede en schuldenbeleid van ruim € 60.000 uit de meicirculaire is in dit verwachte tekort al verdisconteerd. Re-integratie en participatie € 52.500 Nadeel We merken dat onze inwoners minder makkelijk (duurzaam) aan het werk komen. Een aantal projecten die we in 2024 vanuit de Taskforce Strategische Agenda zijn gestart, zijn nog niet geëvalueerd.
Hierdoor hebben we nog niet inzichtelijk welke projecten daarbinnen een specifieke bijdrage kunnen leveren aan (duurzaam) werk van onze inwoners. We nemen daarom in 2025 al onze
14
re-integratievoorzieningen onder de loep om deze op effectiviteit te kunnen beoordelen inclusief projecten zoals gestart vanuit de Taskforce Strategische Agenda. Waarbij we dan vervolgens keuzes maken over welke activiteiten we gaan voortzetten en welke niet. We zien ook dat de kosten voor het realiseren van nieuw beschut werk ruim € 10.000 meer bedragen dan de dekking vanuit de rijksmiddelen. Er is vanuit het Rijk aangegeven dat specifiek naar de hoogte van deze uitkering wordt gekeken om meer kostendekkend aan te sluiten bij gerealiseerde beschutte werkplekken. Wat voor een effect dit voornemen precies heeft, weten we op dit moment niet. SPUK Wet Inburgering/ onderwijsroutes en uitvoeringskosten € 393.000 Budgetneutraal Op basis van het totale aantal te verwachten inburgeringsplichtige asielstatushouders, gezins- en overige migranten verwachten we in totaal € 393.000 uit te geven. Deze lasten worden gedekt vanuit de specifieke uitkering Wet Inburgering 2021 (SPUK WI) en/of de specifieke uitkering onderwijsroute. Projectleider Strategisch adviseur Migratie en integratie € 115.000 Budgetneutraal We hebben de zorg voor opvang en integratie van nieuwkomers in onze gemeente: statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers. De projectleider strategische adviseur migratie en integratie draagt bij aan de integrale benadering van de opvang en begeleiding van nieuwkomers.
Bij het behandelen van het raadsvoorstel opvang asielzoekers, is de motie afwachten landelijk beleid aangenomen. Deze motie wordt door het College uitgevoerd. Uw raad is geïnformeerd over de te zetten stappen voor het uitvoeren van deze motie. De uit te werken scenario’s uit deze motie worden in het eerste kwartaal van 2025 aan uw raad voorgelegd. De voorbereiding van deze scenario’s vindt nu al wel plaats en gaat gepaard met een benodigde inzet van € 50.000. De kosten voor de inzet van de projectleider strategisch adviseur migratie en integratie van in totaal € 115.000 worden gedekt door de gelden die we van het Rijk ontvangen voor de opvang ontheemden Oekraïne. Onderzoek duurzaam gebruik gemeenschapshuis Huissen Zand € 18.000 Nadeel Voor gemeenschapshuis Huissen Zand wordt momenteel onderzocht welke mogelijkheden er zijn om het pand adequaat te onderhouden. Doel is duidelijk te maken welke maatregelen nodig zijn voor de verdere exploitatie van het gebouw. De kosten voor het onderzoek zijn € 18.000 incidenteel.
15
7. Volksgezondheid en milieu Wat doen we? We beogen een goede gezondheid voor al onze inwoners, van jong tot oud De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht De hoeveelheid restafval per inwoner daalt en er is maximaal hergebruik Energiebesparing, duurzame opwekking en warmte-transitie. Energieneutraal in 2050
Wat kost het? Rioolheffing € 74.000 Budgetneutraal Met ingang van 2024 bestaat de nieuwe riool- en waterzorgheffing uit: een belasting voor het eigenarendeel (deze wordt geheven naar een vast bedrag per perceel), een belasting voor het gebruikersdeel (deze wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd). Bij het opstellen van het GWP en de tarieven van deze heffing (februari 2023) was nog niet exact in beeld wat de consequenties zouden zijn van de nieuwe manier van heffen. Er is een meeropbrengst die wordt veroorzaakt door meer percelen die onder de eigenarenheffing vallen. Dit voordeel wordt in de voorziening riolering gestort. Huishoudafval € 217.000 Nadeel In het domein afvalbeheer is een structureel tekort ontstaan van € 217.000, wat in deze tussentijdse rapportage incidenteel is opgenomen. Dit is meegenomen in de tarieven voor huishoudelijk afval in de Begroting 2025. Het nadeel bij GFT van € 171.000 wordt veroorzaakt door: een toename van de GFT-scheiding, door de inspanningen van onze inwoners hogere verwerkingskosten door het toegenomen aanbod aan GFT een hogere indexering dan verwacht Daarnaast geldt ook voor restafval een tariefstijging door een hogere indexering, wat leidt tot € 31.000 extra kosten. Verder zijn de kosten voor de sortering en verwerking van lachgascilinders structureel met € 15.000 gestegen.
Oorzaak was het toegenomen aantal cilinders en de strengere veiligheidseisen. Normaliter dekken we deze kosten vanuit de afvalstoffenheffing. Bij overschrijdingen gedurende het jaar is dat natuurlijk niet mogelijk en worden de kosten ten laste van een bestemmingsreserve afvalstoffenheffing gebracht. Het saldo van deze bestemmingsreserve is eind 2023/begin 2024 nihil. Daarom komt het nadeel van € 217.000 ten laste van het saldo van de begroting. Overige afvalstoffen € 26.600 Budgetneutraal (waarvan € 10.000 nadeel structureel vanaf 2025) Binnen de post overige afvalstoffen zijn er drie kostenposten die tijdelijk en structureel toenemen. Het structurele tekort wordt veroorzaakt door extra kosten voor de procesoptimalisatie van weegbonnen (€ 10.000). Dit is nodig om de administratieve processen te verbeteren en de inname van klein gevaarlijk afval efficiënter te laten verlopen.
16
Daarnaast zijn er twee incidentele stijgingen: € 1.600 voor de kosten van een afvalspecial in de lokale krant en € 15.000 aan advieskosten voor het nieuwe afvalbeleid. Voor 2024 is het volledige nadeel van € 26.600 budgetneutraal door wegvallende lasten. De aanvullende structurele lasten van € 10.000 zijn opgenomen in de Begroting 2025. Uitdiepen zwemplas Gendt € 60.000 Nadeel / € 30.000 subsidie Voordeel Het waterpeil van de zwemplas in Gendt staat zeker de laatste jaren steeds vaker erg laag. Hierdoor kunnen de speeltoestellen niet meer veilig worden gebruikt en kan er maar moeizaam worden gezwommen. Daarnaast ontstaat er sneller blauwalg bij een lage waterstand. Als oplossing willen we de zwemplas uitdiepen. Zo kan in de toekomst de zwemplas weer volop worden gebruikt en is deze voorbereid op perioden van hitte.
17
8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Wat doen we? We werken volgens de Omgevingswet Realisatie van ongeveer 245 nieuwe woningen verspreid over meerdere woonkernen Verduurzaming en vergroening van de woonomgeving Participatie en verbinding tussen gemeentelijke opgaven en inwonersinitiatieven
Wat kost het? Bestuursdwang Laakse voetpad Huissen € 210.000 Budgetneutraal In verband met de aanwezigheid van asbest op het perceel Laaksevoetpad in Huissen is bestuursdwang toegepast waarbij perceel en bouwwerken zijn gesaneerd. De kosten hiervan waren niet voorzien. We verhalen deze kosten op de overtreder. De kans is aanwezig dat bedragen niet geïnd kunnen worden.
18
9. Bestuur en ondersteuning Wat doen we? Een gemeente die midden in de samenleving staat en zijn dienstverlening daarop afstemt Een transparant, professioneel en betrouwbaar bestuur Een betrouwbare en sterke partner in de regio
Wat kost het? Klimaatonderzoek installaties gemeentehuis € 66.000 Nadeel De klimaatinstallaties in het gemeentehuis werken niet goed en dienen verbeterd te worden. Voor het inzichtelijk maken van de technische aanpassingen is onderzoek nodig om de klimaatinstallaties te verbeteren. De kosten voor dit onderzoek zijn € 66.000. Project versterking dienstverlening 2024 saldo € 6.600 Budgetneutraal In de tweede Turap 2023 bent u geïnformeerd over de uitvoering van het project Versterking dienstverlening. Dit project loopt in principe tot en met 2027, tenzij het Rijk tot verlenging overgaat. Doel van dit project is ondersteuning bieden aan mensen in kwetsbare posities en voorkomen dat mensen in zo’n positie terecht komen. Om dit te bewerkstelligen wordt er gekeken naar: meer capaciteit voor de uitvoering van de dienstverlening- extra ondersteuning voor mensen met complexe problematiek betere coördinatie bij uitvoerders op het gebied van meervoudige problematiek het versterken van het leervermogen om de uitvoering continu te verbeteren. De uitvoering van dit project laat in 2024 een verwachte onderbesteding zien van per saldo € 6.600. Dit saldo wordt in de bestemmingsreserve 'Versterking dienstverlening' gestort. Accountantskosten € 68.000 Nadeel De extra werkzaamheden van de accountant bij de controle van de jaarstukken 2023 hebben geleid tot een nadeel van € 68.000.
Een gedeelte hiervan (€ 31.000) hangt samen met een toename van het aantal SiSa-regelingen en is structureel. De structurele extra lasten zijn opgenomen in de Begroting 2025. Externe representatie € 46.200 Nadeel (waarvan € 8.000 structureel) De overschrijding is het gevolg van: het budget van representatie is sinds 2016 niet meer verhoogd, ondanks de stijgende prijzen van onze leveranciers. de centralisatie van alle kosten voor externe representatie, die voorheen vielen onder andere budgetten, in het budget externe representatie om een realistisch inzicht te hebben van de kosten. Met het structurele effect van € 8.000 binnen dit nadeel is geen rekening gehouden in de Begroting 2025. Rentebaten € 400.000 Voordeel Overtollige liquide middelen zetten we zoveel mogelijk uit bij andere overheden. Dit leidt tot extra rente-inkomsten. In de Begroting 2025 hebben we rekening gehouden met een daling van deze extra rente-inkomsten omdat de overtollige liquide middelen afnemen.
19
Salarissen € 195.300 Nadeel De salarissen voor gemeentepersoneel zijn per 01-01-2024 gestegen met 4,75% en stijgen per 01-102024 met 1,25%. In de begroting van 2024 is rekening gehouden met een stijging van 4,7%. De hogere stijging leidt tot een nadeel van € 195.300. OZB € 195.000 Voordeel Bij de vaststelling van de tarieven 2024 (in december 2024) zijn we uitgegaan van waardeontwikkeling van 0% voor de niet-woningen. De daadwerkelijke stijging kwam uit op 4,6% (bron: Waarderingskamer 06-02-2024), wat leidt tot een hogere opbrengst dan verwacht. In de Begroting 2025 is rekening gehouden met deze hogere opbrengst. Basisregistratie personen/Burgerlijke stand € 32.700 Voordeel De legesopbrengsten in verband met de uitgifte van reisdocumenten en akten burgerlijke stand zijn hoger dan begroot met name als gevolg van de doorgevoerde tariefindexering. Per saldo leidt dit tot een voordeel van € 32.700. Dit voordeel is structureel en opgenomen in de Begroting 2025. Inzet algemene reserve ipv exploitatiereserve voor dekking exploitatielasten Budgetneutraal In de Begroting 2024 is besloten om een exploitatiereserve te vormen, waaruit jaarlijks € 750.000 wordt ingezet als structurele dekking van de exploitatie. In dit kader was in 2024 rekening gehouden met een verschuiving van € 11,5 miljoen van de algemene reserve naar de exploitatiereserve.
Zoals ook in de Kadernota 2025 aangegeven is naar aanleiding van aangepaste regelgeving deze verschuiving niet nodig. De structurele inzet kan rechtstreeks vanuit de algemene reserve plaatsvinden, waardoor de geplande verschuiving naar de exploitatiereserve vervalt.
20
Hoofdstuk Financiën Financiële positie Het totale nadelige saldo van de 2e tussentijdse rapportage 2024 is € 1.120.400 Het actuele saldo van de begroting 2024 is na vaststelling van deze rapportage door de raad € 1.815.000 negatief. Hier ziet u het verloop van het saldo vanaf de 1e turap 2024: Bedragen x € 1.000 Saldo begroting 2024 na 1e turap
-850
N
46
V V
MFA Haalderen Meicirculaire 2024
109
Saldo vóór 2e turap
-695
Bijstellingen 2e Turap 2024
-1.120
N N
Totaal begroting inclusief bijstellingen 2e Turap 2024
-1.815
N
De structurele ontwikkelingen van de 2e turap zijn negatief.
Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Beverwerende maatregelen
-4
-4
-4
-4
Vervangingsinvesteringen buitensport
-20
-20
-20
-20
Externe representatie
-8
-8
-8
-8
N N N
Totaal
-32
-32
-32
-32
N
2025
2026
2027
2028
SALDO Meerjarenbegroting 2025 - 2028
-907
-3.704
-1.601
-1.148
N
Ontwikkelingen 2e Turap 2024
-32
-32
-32
-32
N
Totaal saldo Meerjarenbegroting 2025 - 2028
-939
-3.736
-1.633
-1.180
N
Het effect op de Meerjarenbegroting 2025 - 2028 is: Bedragen x € 1.000
21
Totaaloverzicht financiële mutaties - = Nadeel + = Voordeel P Onderwerpen
I/S
1 Geen mutaties TOTAAL programma 1 2 Budgetoverheveling DRIS bijdrage 2 Beverwerende maatregel (kapitaallasten € 4.000 vanaf 2025)
I S
TOTAAL programma 2 3 Geen mutaties TOTAAL programma 3 4 Schadeherstel vandalisme scholen
I
TOTAAL programma 4
TOTAAL programma 5
22
Baten
-
-
-
-
-
75.000
-
75.000
-
-
-
-
-25.000 -25.000
5 Initiatieven 80-jaar vrijheid I 5 Vervallen dotatie voorziening buitensport I 5 Vrijval reserve buitensport I 5 Storting vrijval reserve buitensport in algemene reserve I 5 Vervangingsinvestering buitensport (kapitaallasten € 20.200 vanaf 2025) S
6 Jeugd regionale uitvoeringskosten 6 WMO 6 Maatwerkvoorzieningen Jeugd 6 BVO DRAN 6 MGR Sociaal Domein jaarrekening 2023 6 MGR Sociaal Domein begroting 2023 6 Actualisatie uitvoering strategische agenda Sociaal Domein 6 Actualisatiestrat.agenda SD naar bestemmingsreserve sociaal domein 6 Act. Strat ag.SD naar reserve Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 6 Ambulantisering Beschermd Thuis bijdrage centrumgemeente 6 Ambulantisering Beschermd Thuis bemoeizorg RIBW en Wijk GGZ 6 Ambulantisering storting BR Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 6 BUIG / BBZ 6 Armoede en schuldenbeleid
Lasten
-29.000 903.900 1.207.400 -1.207.400
-332.500 I I I I I I I I I I I I I I
-
1.207.400
35.000 -295.000 -1.400.900 286.300 275.000 248.000 581.000 -179.000 -402.000 389.000 -18.000 -371.000 -1.004.300 -124.100
6 Re-integratie en participatie 6 SPUK Wet Inburgering / onderwijsroutes en uitvoeringskosten 6 Projectleider Strategisch adviseur Migratie en Integratie 6 Dekking projectleider Strategisch adviseur Migratie en Integratie 6 Onderzoek gemeenschapshuis Huissen Zand
I I I I I
TOTAAL programma 6 I I I I I I I
TOTAAL programma 7 8 Bestuursdwang Laakse voetpad 8 Verhalen kosten bestuursdwang Laakse voetpad
I I
TOTAAL programma 8 9 Klimaatonderzoek installaties gemeentehuis 9 Project versterking dienstverlening 9 Storting in reserve Project versterking dienstverlening 9 Accountantskosten 9 Externe representatie (vanaf 2026 € 8.000 Nadeel) 9 Rentebaten 9 CAO-stijging salarissen 9 OZB 9 Basisregistratie personen / Burgerlijke stand 9 Corrigeren storting AR in de exploitatiereserve 9 Corrigeren onttrekking uit de AR tbv de exploitatiereserve
393.000 115.000
-18.000 -2.947.500
7 Rioolheffing hogere opbrengst 7 Storting hogere opbrengst rioolheffing in de voorziening 7 Huishoudelijk afval 7 Overige afvalstoffen 7 Incidentele dekking overige afvalstoffen 7 Uitdiepen zwemplas Gendt 7 DPRA subsidie uitdiepen zwemplas Gendt
897.000 74.000
-74.000 -217.000 -26.600 26.600 -60.000 30.000 -321.000
74.000
210.000
-210.000
210.000
-210.000
I -66.000 I 6.600 I -6.600 I -68.000 I/S -46.200 I 400.000 I -195.300 I 195.000 I 32.700 I 11.500.000 I -11.500.000
TOTAAL programma 9
11.124.500 -10.872.300
TOTAAL Saldo van Baten en Lasten 2e turap 2024 (- = Nadeel / + = Voordeel)
7.708.500
-8.828.900 -1.120.400
Totaal Incidenteel
7.716.500
-8.828.900
Totaal Structureel* Vanaf 2025 Structureel Totaal Structureel vanaf 2025
-8.000 -24.100 -32.100
*de meeste structurele posten zijn verwerkt in de begroting 2025
23
-52.500 -393.000 -115.000
-
Mutaties reserves P Onderwerp
Reserve
Bedrag
5 Vrijval reserve onderhoud buitensport Onderhoud buitensport
-1.207.000 O
5 Storting vrijval reserve buitensport
1.270.000 S
Algemene reserve
6 Act. uitvoering strategische agenda SD Sociaal domein
179.000 S
6 Act. uitvoering strategische agenda SD Van Beschermd wonen naar beschermd Thuis 6 Ambulantisering Van Beschermd wonen naar beschermd Thuis
402.000 S
9 Project Versterking dienstverlening
371.000 S
Project versterking dienstverlening
6.600 S
Totaal
O = onttrekking uit de reserve
958.600 S
S = storting in de reserve
Stelpost prijsstijging en areaalvergroting Stelpost prijsstijging en areaalvergroting
2024
2025
2026
2027
2028
Stand 1e turap 2024 Af: Begroting 2025 VVGM MFA Haalderen
2.070
4.217
2.016
3.423
3.423
0 -565
-74
-74
-74
-74
1.370
1.460
2.960
-1.500 -1.317 624
-1.500 -1.340 314
-1.500 -1.339 -218
-1.500 -1.339 230
1.950
786
1.751
3.699
-1.750
914
1.449
1.001
200
1.700
3.200
4.700
Af: Reservering voor laatste maanden 2024
-200
-200
-200
-200
Stand na meerjarenbegroting 2025-2028
0
1.500
3.000
4.500
Bijstelling Kadernota 2025 Bijstelling naar jaarlijks structureel € 1,5 miljoen Actualisatie meerjarenbegroting 2025-2028: Prijsstijging en areaalvergroting 2025 geraamd Hogere prijsstijging 2025 dan geraamd Verschuiving dekking Integraal Huisvestingsplan 0 Totaal stand na actualisatie begroting
1.505
Aanvullende bijstelling in Begroting 2025 Bijstelling naar jaarlijks structureel € 1,5 miljoen Saldo stelpost prijsstijging en areaalvergroting
24
1.505
25
Budgetneutrale wijzigingen Achteraf vast te stellen begrotingswijzigingen 2024 Leeswijzer In een nadere uitwerking van de financiële verordening gemeente Lingewaard 2021 staat dat in specifieke gevallen achteraf aan de raad goedkeuring mag worden gevraagd voor het aanpassen van programmabudgetten. Het betreft direct of indirect via mandaat door het college genomen besluiten tot het wijzigen van het saldo of volume van een programma en het wijzigen van de inzet van reserves. Dit mag alleen wanneer het om budgettair neutrale mutaties gaat. Hierbij onderscheiden we de volgende categorieën: 1. Het verschuiven van programmabudgetten naar één of meerdere andere programma's, zonder dat de uitvoering van het oorspronkelijke programma in het geding komt. 2. Ontvangen van (hogere) bijdragen van derden in combinatie met (hogere) uitgaven waarmee in de begroting nog geen rekening is gehouden. 3. De inzet van bestemmingsreserves voor de dekking van uitgaven. Er zijn géén verschuivingen in categorie 3. Voordeel = Nadeel = +
Progr. 1
Progr. 2
Progr. 3
Progr. 4
Progr. 5
Progr. 6
Progr. 7
Progr. 8
Progr. 9
Totale mutatie
Categorie 1. Het verschuiven van programmabudgetten naar één of meerdere andere programma's, zonder dat de uitvoering van het oorspronkelijke programma in het geding komt TV02 TV03 TV04 TV05 TV064 TV11 TV12
Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury Belastingen overig Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
26
-42.000 -12.000 814.000 -1.000 -2.000 -6.000 -59.000
-42.000 -12.000 814.000 -1.000 -2.000 -6.000 -59.000
TV21 Verkeer en vervoer TV22 Parkeren TV31 Economische ontwikkeling TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur TV33 Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen TV34 Economische promotie TV42 Onderwijshuisvesting TV43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken TV51 Sportbeleid en activering TV52 Sportaccommodaties TV53 Cultuurpresentatie en cultuurproductie TV55 Cultureel erfgoed TV56 Media TV57 Openbaar groen en (openlucht)recreatie TV61 Samenkracht en burgerparticipatie TV62 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen TV63 Inkomensregelingen TV64 WSW en beschut werk TV65 Arbeidsparticipatie TV66 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) TV671A Maatwerkdienstverlening 18+ TV71 Volksgezondheid TV72 Riolering TV73 Afval TV74 Milieubeheer TV75 Begraafplaatsen en crematoria TV81 Ruimte en leefomgeving TV82 Grondexploitatie (nieet-bedrijventerrein) TV83 Wonen en bouwen
-54.000 -1.000 -10.000 -16.000 -12.000 -2.000 -8.000 -11.000 -4.000 -7.000 -15.000 0 -1.000 -63.000 -130.000 -2.000 -94.000 -1.000 -16.000 -62.000 -1.000 -3.000 -26.000 -28.000 -16.000 -5.000 -65.000 -12.000 -27.000
De stijging van de salarislasten op basis van de CAO worden hiermee verdeeld over de producten in de programma’s op basis van de geraamde uren.
27
-54.000 -1.000 -10.000 -16.000 -12.000 -2.000 -8.000 -11.000 -4.000 -7.000 -15.000 0 -1.000 -63.000 -130.000 -2.000 -94.000 -1.000 -16.000 -62.000 -1.000 -3.000 -26.000 -28.000 -16.000 -5.000 -65.000 -12.000 -27.000
TV63 TV04
Inkomensregelingen Overhead
6.000 -6.000
6.000 -6.000
Leaseauto sociaal domein, gezien de werkelijke inzet, overbrengen naar gemeentebreed budget. TV08 TV81
Overige baten en lasten Ruimte en leefomgeving
32.000 -32.000
32.000 -32.000
Inzet gereserveerde middelen uit de meicirculaire 2024 ter bekostiging van de gemeentelijke uitvoeringskosten voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties. TV62 TV61
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Samenkracht en burgerparticipatie
-225.000 225.000
-225.000 225.000
Op basis van het BBV dienen de lasten van de praktijkondersteuner huisartsen te worden verantwoord op het taakveld toegang en eerstelijnsvoorzieningen. TV671 Maatwerkdienstverlening 18+ TV66 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
-11.000 11.000
-11.000 11.000
13.000 -13.000
13.000 -13.000
Structurele subsidie Minkhof verschuiven van Wmo uitvoeringskosten naar Begeleiding Wmo. TV66 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) TV671 Maatwerkdienstverlening 18+
Incidentele subsidie 2024-2025 en 2026 SWL- inzet wooncoach verschuiven van Wmo uitvoeringskosten naar Begeleiding Wmo. TV43 TV61
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Samenkracht en burgerparticipatie
-30.000 30.000
Begroting 2025-2028 MGR Sociaal Domein verschuiven van Algemene voorzieningen jeugd naar Onderwijsbeleid en leerlingzaken.
28
-30.000 30.000
Categorie 2. Ontvangen van hogere bijdragen van derden in combinatie met hogere uitgaven waarmee in de begroting nog geen rekening is gehouden
TV51 Sportbeleid en activering 50.000 TV51 Sportbeleid en activering -50.000 Door ontvangst van de subsidie Maatschappelijke Diensttijd van ZonMw kunnen uitgaven in het kader van de MDT-regeling worden gedaan.
50.000 -50.000
TV52 TV52
61.000 -61.000
61.000 -61.000
39.000 13.000 -52.000
39.000 13.000 -52.000
15.000 -15.000
15.000 -15.000
Sportaccommodaties Sportaccommodaties
Herijking van exploitatiebijdrage en huurontvangsten. TV52 TV52 TV52
Sportaccommodaties Sportaccommodaties Sportaccommodaties
Herijking van exploitatiebijdrage en huurontvangsten. TV55 TV55
Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed
Met de toekenning van de provinciale subsidie als co-financiering ontstaat er meer ruimte om monumentensubsidies toe te kennen. TV43 TV43
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Onderwijsbeleid en leerlingzaken
124.000 -124.000
124.000 -124.000
Verhoging specifieke uitkering ter bestrijding van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal waardoor wij meer middelen hebben om in te zetten voor dit doel. TV31 TV31
Economische ontwikkeling Economische ontwikkeling
6.000 -6.000
6.000 -6.000
Met het verkrijgen van provinciale subsidie voor de scan onderzoek energiecollectief kunnen uitgaven in dit kader worden gedaan. TV51
Sportbeleid en activering
29
40.000
40.000
TV51
Sportbeleid en activering
-40.000
-40.000
Met toekenning van de subsidie 'inrichten veilige beweegvriendelijke omgeving met ruimte voor spel, bewegen en ontmoeting' door ZonMw ontvangt de gemeente middelen om in dit kader uitgaven te doen. TV62 TV62
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
20.000 -20.000
20.000 -20.000
Bijstelling Brede Spuk GALA 2024. Totaal hogere lasten
-65.000
30
-55.000
-40.000
-19.000
-90.000
-300.000
-78.000
-136.000
783.000
0
Rapportage Strategische agenda sociaal domein Inleiding Op 24 oktober 2023 heeft de gemeenteraad de Taskforce strategische agenda sociaal domein 20232026 (verder strategische agenda SD) vastgesteld. Hierin hebben we aangegeven welke ontwikkelingen, transformaties en innovaties we de komende drie jaar willen gaan aanpakken en hoe we dat gaan doen. Daarbij is afgesproken dat we verantwoording over de uitvoering van de strategische agenda SD meenemen in de P&C-cyclus en dat we de auditcommissie sociaal domein meenemen in de ontwikkelingen en uitwerking van de opgaven en thema’s uit de agenda. We zijn voortvarend aan de slag gegaan met de uitvoering van deze strategische agenda. In deze 2e Turap 2024 leest u de eerste tussentijdse rapportage over de voortgang van het eerste drie kwartalen op de twee opgaven en vijf thema’s. Per onderdeel ziet u wat we tot nu toe hebben bereikt.
Opgave 1 Versterken van de sociale basis Een sterke sociale basis zorgt ervoor dat inwoners met lichte hulp- en ondersteuningsvragen laagdrempelig en in de buurt hulp kunnen krijgen. De gemeente wil daarvoor een stap naar voren zetten: meer preventie en meer laagdrempelige voorzieningen om (verergering van) problemen te voorkomen. Middels een aanbestedingstraject werken we toe naar een sterk welzijnsbedrijf dat ondersteuning bij eenvoudige hulpvragen en welzijnsactiviteiten dicht bij de inwoners brengt. Resultaten
Er staat een sterk welzijnsbedrijf dat op basis van een duidelijke opdracht vorm geeft aan laagdrempelige hulp en ondersteuning aan Lingewaardse inwoners; Het aanbod van laagdrempelige voorzieningen in de Lingewaardse kernen past bij de vraag van de inwoners; In elke kern is een sociaal team beschikbaar voor het beantwoorden van vragen van inwoners over problemen waar zij tegenaan lopen; Partners en gemeente werken intensief samen en weten elkaar te vinden.
Waar staan we nu? Nadat het strategisch inkoopdocument in april is vastgesteld door het college, zijn alle inkoopdocumenten gereed gemaakt voor publicatie. Op 3 juli zijn de aanbestedingsdocumenten gepubliceerd. Inmiddels zitten we in de fase van nota van inlichtingen, waarbij geïnteresseerde marktpartijen vragen kunnen stellen over de aanbestedingsdocumenten. In maart 2025 volgt de definitieve gunning. Ook zijn we intern al de nodige voorbereidingen aan het treffen op deze aankomende verandering zodat we goed voorbereid zijn op de implementatiefase. Naast de aanbesteding van een nieuw welzijnsbedrijf, werken we ook aan de sociale basis door de ontwikkeling van een sportbedrijf en cultuurbedrijf. Hierover wordt meer toegelicht bij IZA/GALA, verderop in deze tussentijdse rapportage.
31
Opgave 2 Kostenbeheersing Maatwerkvoorzieningen Het aantal inwoners dat zorg en ondersteuning krijgt blijft stijgen. Deze groeiende vraag zorgt ook voor groeiende kosten. Op lange termijn is deze ontwikkeling niet meer houdbaar. Gemeente Lingewaard heeft - net als veel andere Nederlandse gemeenten - te maken met een groeiende vraag naar voorzieningen in een zorglandschap dat steeds minder aan deze vraag kan voldoen als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. We zullen kritisch moeten kijken hoe we de druk op de maatwerkvoorzieningen naar beneden kunnen brengen. Een deel van de oplossing vinden we in het versterken van de sociale basis, maar daarnaast kijken we ook hoe we beter kunnen sturen op geïndiceerde zorg. Resultaten
Een plan met voorstellen om de kosten voor maatwerkvoorzieningen beheersbaar te houden; Een dekkend aanbod aan laagdrempelige en collectieve voorzieningen die zorgen voor afname van de vraag naar maatwerkvoorzieningen.
Waar staan we nu? Voor 2024 is de focus bij de kostenbeheersing gelegd bij de uitgaven voor Jeugdhulp. We zien namelijk dat het aantal jeugdigen met een hulpvraag blijft stijgen. We zijn gestart met een actieplan om meer grip te krijgen op de kosten, waarbij we o.a. sturen op jeugdigen met verblijf en de samenwerking met huisartsen. We zien in onze laatste cijfers dat we geen kinderen in een gesloten verblijfssetting hebben en minder kinderen in de zwaarste verblijfszorg. Hierbij maken we wel de kanttekening dat dit op elk moment kan veranderen. Bij de ambulante jeugdhulp zien we ook een (voorzichtige) verschuiving van specialistische begeleiding naar meer basis- en groepsbegeleiding, iets waar we als gemeente actief op ingezet hebben. Komende periode gaan we aan de slag met het scherper definiëren wat gebruikelijke en bovengebruikelijke hulp is. Dit doen we vooruitlopend op de aanpassing van de Jeugdwet zoals aangekondigd door het Rijk vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. Planning is om deze aanpassingen in Q2 2025 door de raad vast te laten stellen.
Thema 1 Beschermd Thuis Gemeenten, rijk en andere partijen werken al jaren aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Deze beweging moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Resultaten
32
De lokale toegang tot beschermd wonen en beschermd thuis is ingericht; De sociale basis biedt voldoende mogelijkheden voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid om andere mensen te ontmoeten en hulp te vragen en te krijgen als dat nodig is; Er is een divers aanbod van woonvormen, passend bij de behoefte van inwoners met een psychische kwetsbaarheid; De maatwerkproducten die wij regionaal inkopen passen bij de beweging naar beschermd thuis.
Waar staan we nu? De doordecentralisatie van beschermd wonen die voorzien was voor 1 januari 2025 is door het rijk uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2026. Dit zorgt ervoor dat we meer voorbereidingstijd hebben om tot een goede implementatie te komen. We werken we aan een lokaal uitvoeringsplan waarin we onze lokale toegang inrichten en waarin we de lokale steunstructuur vormgeven. Binnen het inrichten van onze lokale toegang en steunstructuur is ook aandacht voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoals (licht) dementerenden. Het ontwikkelen van deze steunstructuur is meegenomen in de aanbestedingsopdracht voor de sociale basis. In de loop van 2025, als bekend is wie onze nieuwe welzijnspartner zal zijn, zal deze steunstructuur verder ontwikkeld en ingericht worden. Naast het inrichten van de toegang en deze steunstructuur, zijn we ook regionaal bezig met het aanbesteden van het vangnet als het thuis niet meer gaat (Beschermd Thuis) en worden er regionaal trainingen georganiseerd. Dit doen we vanuit een regionaal uitvoeringsplan.
Thema 2 Lingewaardse ontwikkelagenda jeugd Het jeugdveld is zowel landelijk als (boven)regionaal en lokaal in beweging. Hierbij zien we twee grote bewegingen naar voren komen: 1.
2.
De stap naar voren: het versterken van het pedagogische klimaat en het bouwen van een stevige sociale basis dicht bij ouders. Hierbij willen we onnodig problematiseren zoveel mogelijk voorkomen. Het versterken van de achterkant: zorgen dat het stelsel goed staat en functioneert, waar sprake is van complexe en meervoudige problematiek en waar veiligheid in het geding is.
In de Lingewaardse Ontwikkelagenda Jeugd proberen we alle bewegingen in samenhang te bezien en te implementeren. Resultaten
Een sterke sociale basis waarin ouders en jeugdigen op een laagdrempelige manier terecht kunnen met vragen en zorgen over opgroeien en opvoeden; Een stevige verbinding met onderwijs, kinderopvang, ggz en bestaanszekerheid; Passende hulp voor jeugdigen en ouders met complexe en meervoudige problematiek met aandacht voor veiligheid van het gezin.
Waar staan we nu? Er ligt een uitvoeringsplan met actiepunten op bovenstaande thema’s. Hierbij rekening houdend met landelijke eisen, regionale afspraken en de aanbesteding Sociale Basis. Er wordt zowel regionaal als lokaal gewerkt aan een implementatieplan voor de Hervormingsagenda Jeugd in relatie tot de lokale toegang. De afgelopen periode is gestart met twee lokale analyses (5 basisfuncties lokaal team & leidraad werken aan veiligheid), waarmee een startpunt is bepaald. In het implementatieplan worden de stappen uitgewerkt die we de komende jaren moeten nemen om te komen tot stevige lokale teams, die in 2028 werken zoals in de Hervormingagenda is bedoeld. Dit plan is eind 2024 gereed. Belangrijk hierbij is om ook steeds de relatie te leggen met de Sociale Basis. Voor belangrijke samenwerkingspartners in de jeugdhulpverleningsketen, is het wenselijk als we als regio uniformer werken. Denk hierbij aan de Raad voor de Kinderbescherming en Jeugdbescherming.
33
Daarom wordt er regionaal gewerkt aan uniforme documenten, het uniformeren van werkprocessen met behulp van de verklarende analyse en het opleiden van professionals in de Top-3 methodiek als instrument dat hoort bij het gefaseerd samenwerken aan veiligheid. Regionaal is de nieuwe aanbesteding van het product verblijf afgerond. We werken nu aan de implementatie hiervan. Een deel van het verblijfsaanbod kopen we echter bovenregionaal in – de zogenoemde Essentiële Functies. Deze aanbesteding loopt momenteel en hopen we dit najaar af te ronden, zodat de nieuwe contracten met ingang van 2025 in kunnen gaan. In de samenwerking met het onderwijs zetten wij een stap met de gezamenlijke financiering van Zorg Binnen Onderwijs. In plaats van de inzet van verschillende zorgaanbieders voor kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte binnen de school (door gemeente gefinancierd), wordt in 2024 gestart met een pilot op een aantal scholen, waarbij de benodigde extra ondersteuning wordt geboden door de school zelf. De kosten hiervoor worden gedeeld door school en gemeente.
Thema 3 Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is het kunnen vinden van rust en ruimte om je als mens te ontwikkelen en mee te kunnen doen in de samenleving. Armoede belemmert mensen om een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en te werken aan de eigen ontwikkeling, aangezien prioriteiten elders liggen. Resultaten
Een Lingewaardse agenda voor bestaanszekerheid
Waar staan we nu? We staan nu op een punt waarin we het kader voor armoede en schuldhulpverlening moeten actualiseren. Deze onderwerpen maken deel uit van bestaanszekerheid en bezien we dan ook graag integraal. Waarbij we goede keuzes willen maken in: wat onderdeel wordt van de versterking van de sociale basis, welke dienstverlening we zelf willen (gaan) uitvoeren en wat we van onze overige externe partners willen (gaan) vragen. Ook willen we goed in beeld brengen hoe we onze inkomensondersteunende maatregelen zo duurzaam mogelijk vorm kunnen geven met een grotere gebruikersvriendelijkheid voor onze inwoners. Ook op het gebied van werkzekerheid willen wij – zowel in regionale samenwerking als ook lokaal – stappen zetten ter bevordering van (duurzame) uitstroom uit ons uitkeringsbestand. Op het gebied van wonen en zorg werken wij aan een Woonzorgvisie waarin zowel betaalbaar wonen, langer thuis blijven wonen en daarbij duurzaam zorg inrichten een plek krijgt. Op al deze onderdelen doen we nu de voorbereiding om in 2025 een Lingewaardse aanpak voor bestaanszekerheid vast te kunnen laten stellen. Vervolgens gaan we met een concreet uitvoeringsplan op basis daarvan aan de slag, de Lingewaardse uitvoeringsagenda voor bestaanszekerheid.
34
Thema 4 Integrale werkwijze rond statushouders en vluchtelingen Voor statushouders en Oekraïense vluchtelingen zijn we (mede) verantwoordelijk voor het organiseren van huisvesting, werk en inkomen, meedoen in de maatschappij, welzijn, onderwijs, taal en vervoer. We willen daarbij sturen op zelfredzaamheid. We werken hierbij toe naar een integrale werkwijze. Resultaat
In 2026 staat er een integrale werkwijze voor nieuwkomers, ongeacht of zij statushouder of vluchteling zijn.
Waar staan we nu? In maart 2022 is de gemeente Lingewaard gestart met de opvang van Oekraïners. De gemeente heeft toen de verantwoordelijkheid genomen om Oekraïense vluchtelingen te huisvesten in (kleinschalige) gemeentelijke opvanglocaties en te zorgen voor begeleiding naar zelfstandig verblijf. Bij de start in maart 2022 was er sprake van een crisissituatie. Deze crisissituatie is vervolgens in een projectorganisatie weggezet. Sinds dit jaar zijn de werkzaamheden naar de reguliere lijn overgegaan, om een integrale werkwijze – voor zover dit mogelijk is gezien het verschil aan wetgeving – zo geharmoniseerd mogelijk vorm te geven. Op 1 januari 2022 is de Wet Inburgering 2021 in werking getreden. Met ingang van deze datum zijn gemeenten verantwoordelijk voor het bieden van een inburgeringsaanbod. In de Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland hebben de negen gemeenten besloten om dit inburgeringsaanbod gezamenlijk aan te besteden. De huidige overeenkomsten lopen per 1 januari 2025 af. Daarom is regionaal nu begonnen om dit – met uitzondering van de Onderwijsroute - opnieuw aan te besteden. De overeenkomsten met betrekking tot de Onderwijsroute zijn verlengd tot 31 december 2026. We hebben regionaal gezamenlijk met elkaar een fikse opdracht om duidelijk op te leveren resultaten af te spreken in onze inkoopafspraken.
Om deze vervolgens lokaal met concrete uitvoeringsafspraken uit te kunnen voeren. Waarbij we goed moeten monitoren en tijdig met elkaar in gesprek moeten wanneer geleverde dienstverlening achterblijft bij gemaakte afspraken.
35
Thema 5 Transformatie van zorg naar gezondheid Er wordt een steeds groter beroep op de zorg gedaan, terwijl het aan mensen en middelen ontbreekt om aan de vraag te blijven voldoen. De kwaliteit en beschikbaarheid van zorg is daarmee in de toekomst niet meer te garanderen. Vandaar dat - zowel lokaal, als regionaal en landelijk - wordt gewerkt aan een transformatie van zorg naar gezondheid. Resultaten
Vanuit het rijk ontvangen we middelen in een brede specifieke uitkering tot en met 2026 voor het uitvoeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hierna hebben we: o Een goede preventie-infrastructuur staan (zowel lokaal als regionaal); o Een plan van aanpak voor na 2026 o Vijf erkende ketenaanpakken geïmplementeerd: ▪ De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) ▪ De aanpak overgewicht en obesitas bij kinderen ▪ Valpreventie bij ouderen ▪ Welzijn op recept ▪ Kansrijke Start
Waar staan we nu? Binnen dit thema zijn de afgelopen periode de volgende stappen gezet: