Document · PDF

zin in zwemmen.pdf

Raadsvergadering 30 september 2021, gemeente LeusdenBij agendapunt: 7: RV Visie op overdekt zwemmen in Leusden9.170 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

O C

C N

T P E

Zin in zwemmen Visie op (overdekt) zwemmen in Leusden

Inhoud Voorwoord

Samenvatting

7 9

2. Sport en bewegen en de meerwaarde van zwemmen 2.1. Trends en ontwikkelingen in sport en zwemmen 2.2. Beleidskaders 2.3. De meerwaarde van zwemmen

3. Meerwaarde van zwemmen in Leusden 3.1. Bezoekersaantallen 3.2. Herkomst bezoek 3.3. Zwemmen in al haar facetten, kansen en knelpunten

Missie en ambities 4.1. Missie 4.2. Ambities

5. Tot Slot Bijlagen 1. Huidige situatie van zwembad Octopus 1. Beheervorm 2. Kwaliteit en veiligheid 3. Capaciteit 4. Programmering 5. Tarifering 6. Personeel 7. Klanttevredenheid 8. Exploitatie 9. Duurzaamheid 2. Bronnen

Zin in zwemmen

1. Inleiding 1.1. Aanleiding en doel 1.2. Verantwoording 1.3. Opbouw van dit document

Voorwoord Ik heb me nooit onveilig gevoeld in het water. Als klein

Ik ben trots op het zwembad. Het is een mooi en goed

jochie ben ik al vroeg op zwemles gegaan, waardoor ik

geoutilleerd gebouw dat veel te bieden heeft. Ik en mijn

al tijdens het schoolzwemmen mijn zwemdiploma C kon

collega-wethouders hechten veel waarde aan het zwem-

halen. Wat ik me herinner is het grote plezier dat zwem-

bad en we streven er dan ook naar om zwembad Octopus

men geeft. Mijn vader vertelde me hoe hij heeft leren

te behouden voor Leusdenaren. Maar ik vind het ook

zwemmen. Hij kon alleen geen borstcrawl en met plezier

mooi als mensen vanuit de regio naar Leusden komen

zwom ik sneller naar de overkant dan hij. Wel herinner

voor bijvoorbeeld kinderfeestjes, het warme doelgroe-

ik me dat hij de allermooiste, indrukwekkende manier

penbad of om gewoon lekker baantjes te trekken.

van duiken had. Een stevige aanloop, ferme stap naar het uiteinde van de duikplank en dan een geweldige afzet,

We weten allemaal dat het onderhouden van een zwem-

gevolgd door een flink zweefmoment. Onder water zwom

bad veel geld kost. Soms hoor je wel eens dat zwembad

hij nog enige slagen door en een flink stuk verder kwam

Octopus te veel zou kosten. We gaan dat onderzoeken.

hij boven om direct een krachtige straal water uit zijn

Wat hebben we voor het zwembad over? Wat weeg je

mond te spuiten.

dan af? Deze vraag heeft mij doen besluiten een visie op zwemmen te formuleren. Het gaat in deze visie niet

Zwemmen zorgt voor veel plezier. Bovendien draagt

om de kosten, maar om het belang van zwemmen. Veel

zwemmen bij aan een vitale samenleving. Daar sta ik

mensen hebben hierin met ons meegedacht. Bedankt

voor. We hebben in deze visie ambities neergezet om

daarvoor.

zwemmen nog meer te benutten ten goede van de zwemveiligheid, vitaliteit en toegankelijkheid voor alle

We hebben zin in zwemmen!

gebruikers uit Leusden en de regio. Als partner van het Sport- en Beweegakkoord en vanuit het Leefstijlakkoord

Wim Vos, wethouder Sport

gaan we dat samen doen.

Leusden, 6 juli 2021

Zin in zwemmen

| 5

Samenvatting Zwemmen is een populaire manier om te bewegen Het is voor veel mensen een manier om te ontspannen, plezier te beleven, om gezond te blijven en te revalideren. Om dat voor iedereen mogelijk te maken is zwemvaardigheid een voorwaarde. Kinderen leren al vroeg zwemmen. Maar lang niet alle kinderen in Leusden behalen het C-diploma, de norm voor zwemveiligheid. Swim Experience, ontstaan vanuit het wegvallen van het schoolzwemmen, is gericht op behoud en verbetering van de zwemvaardigheid. Het heeft een groot bereik onder de Leusdense kinderen en compenseert het gemis van een C-diploma. Om beter inzicht te krijgen in de zwemvaardigheid is er de Nationale Zwem Challenge 10).

Recreatief zwemmen is aantrekkelijk door de aanwezigheid van leuke voorzieningen. Daarin heeft Leusden veel meer te bieden dan omringende gemeenten. Dat is een positief gegeven. In Leusden wordt zwemmen ook beoefend als sport in verenigingsverband. Het is daarbij nog wel spannend of zwemsportliefhebbers na Corona de weg naar de zwemvereniging De Haaien weer weten te vinden.

Een stijgende lijn in het bezoekersaantal voor Corona We moeten afwachten of het zwemmen in Leusden weer dezelfde omvang krijgt als daarvoor. Zeker omdat het

Deze wordt in Leusden niet afgenomen.

recreatieve zwemmen een belangrijk aandeel is in het

Zwemmen dient meerdere beleidsdoelen

ook knelpunten waar rekening mee gehouden moet wor-

Zwemmen geeft plezier en uitdaging tot presteren aan de vele bezoekers uit de eigen gemeente en regionaal. De aanwezigheid van een zwembad in Leusden geeft volop

aanbod van zwemmogelijkheden. Er zijn kansen, maar den. De sleutel voor verbetering ligt bij de exploitant en de gemeente samen met andere stakeholders. De vraag is of dit past binnen de huidige afspraken.

mogelijkheden om te zwemmen, waarbij ook de meerwaarde van deze manier van bewegen vol tot zijn recht komt.

De druk op het zwemwater is hoog Dit geldt in het bijzonder voor het doelgroepenbad. Er is bij het beweegloket van Lariks behoefte aan meer vitaliteitsbevordering revalidatie geconstateerd, maar daar is geen ruimte meer voor.

Zin in zwemmen

1. Inleiding 1. Aanleiding en doel Al sinds jaren heeft Leusden een zwembad. De gemeente ziet dit als een basisvoorziening op het gebied van recreatie, sport en bewegen. Tegelijkertijd is het een zeer kostbare voorziening. De kosten van het zwembad drukken zwaar op de gemeentebegroting. De vraag die voorligt is of er andere vormen van exploiteren van het zwembad zijn die –beter- passen bij de financiële wensen en het belang dat de gemeente hecht aan zwemmen en het zwembad. Die vraag vormt de aanleiding van dit visiedocument. Immers, voor een goed antwoord op die vraag is een helder beeld nodig van de maatschappelijke waarde van zwemmen en het zwembad. Dit visiedocu-

jeugdgemeenteraad. Daarnaast zijn de beleidsadviseurs over gezondheid, onderwijs, vastgoed, recreatie en preventie van de gemeente Leusden betrokken. Ook maakten we gebruik van een onderzoek door Treem en Drijver en Partners 1) uit 2015 en beschikbare kennis en onderzoek over zwemmen in het algemeen. Het Mulier Instituut, een sociaalwetenschappelijk sportonderzoeksinstituut, heeft meegelezen en geadviseerd.

1.3 Opbouw van dit document We starten dit visiedocument met de algemene trends en ontwikkelingen in het sporten. Over de meerwaarde van

ment is bedoeld om dat beeld helder te maken.

zwemmen en de beleidskaders leest u in hoofdstuk 2. In

We kijken met een kritische bril naar zwemmen in het al-

meente Leusden in de huidige situatie profiteert van de

gemeen en zwembad Octopus in het bijzonder. We vragen ons af : • Wat is de meerwaarde van zwemmen? • Welke kansen en knelpunten zien we? • Welke ambities heeft de gemeente?

1.2 Verantwoording Deze visie is tot stand gekomen door literatuuronderzoek en gesprekken met verschillende partijen. Dat zijn: SRO (beheerders en directie), zwemvereniging De Haaien, Sport Naschoolse Opvang, SportXperience, buursportcoaches en Academas.

verkregen uit gesprekken met de participatieraad en de

meerwaarde van het zwemmen en het zwembad in Leusden. We beschrijven daarbij de kansen en de knelpunten. Op basis daarvan formuleren we in hoofdstuk 4 onze visie in de vorm van een missie en ambities. Hoofdstuk 5 is het sluitstuk met enkele slotopmerkingen en een korte doorkijk naar het vervolg. In bijlage 1 staat de achtergrondinformatie over de huidige situatie van zwembad Octopus, waaronder de beheervorm, capaciteit, tarifering en exploitatie. In bijlage 2 staan de geraadpleegde bronnen. De nummering komt overeen met de tekstverwijzingen.

Zin in zwemmen

De visie van individuele gebruikers van het zwembad is

hoofdstuk 3 gaan we in op de vraag in welke mate de ge-

2. Sport en bewegen en de meerwaarde van zwemmen Dit hoofdstuk zet zwemmen in Leusden in de maatschap-

gezonde leefstijlinterventies (23 miljoen euro) met de

pelijke context van landelijke trends, ontwikkelingen en

impuls op bewegen (10 miljoen euro) vanuit het steun-

(Leusdense) beleidskaders.

pakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl.

2.1 Trends en ontwikkelingen in sporten en zwemmen We zoomen in op relevante landelijke trends: • Individueel sporten: de laatste jaren is individueel

• De individualisering: de toenemende diversiteit en mobiliteit, de 24-uurseconomie en nieuwe vormen van communicatie zorgen ervoor dat maatschappelijke verbanden in dorpen ‘losser’ worden. Dat betekent dat sportactiviteiten steeds meer ongeorganiseerd en lang niet altijd in het ‘eigen’ dorp plaatsvinden. Dat

sporten sterk in opkomst. Flexibiliteit in de tijdsbeste-

biedt kansen voor individuele zwemactiviteiten, waarbij

ding is voor de gebruikers van groot belang. Zwemmen

wordt opgemerkt dat senioren vaak behoefte hebben

is goed individueel uit te oefenen. We zien daarom een

aan voorzieningen dichtbij huis.

toename in het banenzwemmen.

• Zwemlessen: blijven een kerntaak van zwembaden. Aan

• Vergrijzing: net al veel andere gemeenten heeft Leus-

deze activiteit stellen bezoekers echter steeds hogere

den te maken met vergrijzing van de bevolking. In 2030

eisen. Zoals aan de kwaliteit van de zweminstructeurs

heeft Leusden circa 31.300 inwoners en is 31% daar

en de communicatie over de vorderingen van het kind.

van 65 jaar of ouder. Hierbij is de bouw van 750 nieuwe

Daarnaast is zwemles van oudsher sterk aanbodge-

eengezinswoningen tot 2025 inbegrepen. Ouderen zijn

richt. Er zijn echter steeds meer zwembaden die sterker

langer sportief actief dan voorheen 2). En zwemmen is

vraaggericht opereren. Dat betekent dat ze ook op zater-

bij uitstek een sport die goed door deze doelgroep kan

dag en zondag lessen aanbieden en/of in de vakantie-

worden beoefend.

periode snelcursussen organiseren.

• Aandacht voor vitaliteit: er is meer bewustwording van

• Aandacht voor zwemveiligheid: in de zwembranche

het belang van bewegen voor een gezond en vitaal le-

is de afgelopen jaren de focus verbreed. Er is naast de

ven. Zeker in de coronatijd nam deze bewustwording

zwemvaardigheid meer aandacht voor zwemveiligheid

toe.

ontstaan. Met zwemveiligheid wordt bedoeld: het vei

• Aandacht voor gezond leven en bewegen blijft onverminderd groot: de aandacht stijgt in de komende jaren.

lig deelnemen aan de Nederlandse watercultuur 3) Zwemles is hier een belangrijk onderdeel van, maar juist ook het zwemmen na de zwemles en het aanbod

bewegen. De 55-plussers blijken nu aanzienlijk vaker

van zwemactiviteiten voor specifieke leeftijdsgroepen.

deel te nemen aan sportieve activiteiten dan in het

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

verleden. De interesse van jongeren vanaf een jaar of

(VWS) heeft een subsidie van 1,2 miljoen euro toege -

15 daarin blijft stabiel. Het Rijk heeft gezond leven en

kend voor de uitvoering van het Nationaal Plan Zwem

bewegen hoog op de agenda staan. Het zet extra in op

veiligheid 2021 – 2024 4).

Zin in zwemmen

Dat betekent een positieve stimulans voor sport en

• Aquasporten, seniorenactiviteiten en therapeutische

sporten in de buitenruimte in de gemeente Leusden

doelgroepactiviteiten: zijn in de afgelopen jaren in

optimaal gefaciliteerd en gestimuleerd. Leusdenaren

Nederland populair en blijven dat in de komende jaren.

worden in deze openbare ruimte maximaal uitgedaagd

Kritische succesfactoren voor een aantrekkelijk aanbod

om te bewegen en te sporten.

zijn in algemene zin:

• Vitale aanbieders

• een hoge kwaliteit van de instructeurs;

Leusdenaren sporten en bewegen bij vitale, onderne-

• een goede hygiëne;

mende en toekomstbestendige sportverenigingen.

• persoonlijke aandacht;

• Inclusiviteit van sporten en bewegen

• de activiteit heeft niet alleen een sportieve, maar ook

Alle Leusdenaren kunnen met plezier sporten en bewe-

een sociale functie (vooral voor senioren van belang).

gen, niemand uitgezonderd.

2.2. Beleidskaders

• Van jongs af aan vaardig in bewegen Kinderen gaan meer en beter bewegen door verster-

De gemeente Leusden kent geen vastgesteld sportbeleid.

king van de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en

Sport en bewegen zijn verweven in het beleidskader over

een breed aanbod in sport- en beweegactiviteiten.

het sociaal domein en uitgewerkt in het Sport- en Bewee-

• Samenwerking, kennisdeling en zichtbaarheid

gakkoord (zie beschrijving hieronder), het Vitaliteitsak-

De intensieve samenwerking en de kennisdeling tussen

koord en de Inclusieagenda.

de betrokken partijen met de duidelijke zichtbaarheid

Beleidskader sociaal domein 2019-2022

van het gevarieerde beweeg- en sportaanbod, geven een versterking van de stimulerende, krachtige en

De basis voor het beleidskader ‘sociaal domein 2019 –

positieve sportcultuur en – infrastructuur binnen de

2022’ is positieve gezondheid. In dit beleidskader staat:

gemeente Leusden.

‘Positieve gezondheid gaat over het vermogen van mensen om met de lichamelijke, emotionele en sociale

Leefstijlakkoord

uitdagingen van het leven om te gaan. En zoveel moge-

Naast het Sport- en Beweegakkoord (februari 2020) is een

lijk de eigen regie te voeren over het leven.’ Dit betekent

Leefstijlakkoord (april 2021) gesloten door de gemeente

dat mensen een gezonde leefstijl nastreven, bewegen of

Leusden en de aanbieders van zorg en welzijn en vrijwil-

sporten, en meedoen in hun sociale omgeving of op de

ligersorganisaties. De algemene ambitie van dit akkoord

werkvloer.

is:

Leusdens Sport- en Beweegakkoord

“We streven naar vitaliteitsbeleid, waarin sporten & bewegen, gezondheid en ontmoeting met elkaar verbon-

Samen met de sport- en beweegaanbieders, scholen,

den zijn. We gaan daarbij uit van het gedachtegoed van

zorg- en welzijnsinstellingen sloot de gemeente Leusden

positieve gezondheid”.

in februari 2020 het ‘Leusdens Sport- en beweegakkoord’. Inclusieagenda

“Sport geeft plezier, sport verenigt. Bewegen en sport

De ambitie van de Inclusieagenda sluit aan het beleids-

kunnen bijdragen aan een gezonde bevolking en aan een

kader sociaal domein 2019 – 2022. “We streven naar een

samenleving die zich één voelt”.

inclusieve samenleving. Dat betekent dat alle inwoners mee kunnen doen.”

In het ‘Leusdens Sport- en beweegakkoord’ akkoord Visie op recreatie en toerisme in Leusden

en en de gemeente op het gebied van sport en bewegen.

De gemeente streeft naar een grotere naamsbekendheid

Het gaat om de thema’s:

van Leusden op het gebied van recreatie en toerisme. Zij

• Duurzame sportinfrastructuur

doet dat onder andere door de aanwezige mogelijkheden

Met een duurzame infrastructuur wordt bewegen en

beter te benutten.

staan de gezamenlijke ambities van de betrokken partij-

Zin in zwemmen

Zin in zwemmen 12

Het credo van dit akkoord is:

2.3. De meerwaarde van zwemmen

specifiek zwemmen heel erg goed te zijn voor de menta-

Wat is de meerwaarde van zwemmen, gelet op het beleid,

le, cognitieve en motorische ontwikkeling van kinderen.7)

de ambities, de kosten en de baten? Dat wordt duidelijk

Van bewegen wordt een kind niet alleen fitter, maar ook

door de maatschappelijke kosten en de opbrengsten

slimmer.

van het zwembad met elkaar te vergelijken. De jaarlijkse kosten in gemeente Leusden zijn bekend en bedragen

Veiligheid

645.000 euro per jaar. Voor de maatschappelijke op-

Leren zwemmen hoort al generaties lang bij de opvoe-

brengst ligt dat anders. Door de positieve effecten van

ding. De eerste verantwoordelijkheid voor de zwemvaar-

het zwembad op de lokale gemeenschap in kaart te bren-

digheid van kinderen ligt bij de ouders. Omdat ouders

gen, wordt de opbrengst wel duidelijk 5). Per onderwerp

bijna allemaal zelf ook op zwemles zijn geweest, weten ze

kan worden gesteld:

de verschillende aanbieders gemakkelijk te vinden. Voor mensen die niet zijn opgegroeid met de zwemlestraditie

Gezondheid

is het echter minder vanzelfsprekend om kinderen op

Bewegen is gezond en draagt bij aan het welzijn van

zwemles te doen. Dan is schoolzwemmen, buitenschool-

mensen. Bewegen leidt niet alleen tot minder ziekte

se opvang of een vangnetconstructie een alternatief. Het

en -kosten, maar ook tot minder ziekteverzuim en een

bijbrengen van zwemvaardigheid is een voorwaarde voor

hogere arbeidsproductiviteit. Gemeenten, werkgevers en

veilig verblijven rond, in en op het water. Voor het plezier

verzekeraars hebben er dus belang bij dat de Nederland-

in recreatief zwemmen, de stap naar wedstrijdsport en

se bevolking zoveel mogelijk gezond beweegt.

voor enkelen zelfs de topsport.

Zwemmen biedt meer. Dat komt onder andere door:

Zwemles geven is voor de meeste baden een groot deel

• Bij het zwemmen worden alle spieren gebruikt: het is

van de programmering. Het aantal verdrinkingsdoden dat

een full body work-out;

jaarlijks te betreuren valt, wordt daarmee beperkt. Door

• Zwemmen is relatief minder gevoelig voor blessures;

het aanbieden van particuliere zwemlessen of school-

• Zwemmen geeft sneller gewichtsverlies als trainingen

zwemmen dragen zwembaden bij tot de veiligheid.

op het droge; • De opwaartse druk van het water geeft een andere

Sociale samenhang

lichaamservaring. De belasting van het lichaam is lager

Een samenleving waarin mensen zich met elkaar verbon-

en prettig voor mensen met een fysieke beperking;

den voelen, functioneert beter. Plekken waar mensen

• Zwemmen zorgt voor pijnvermindering, spierontspan-

elkaar ontmoeten zijn daarom van groot belang. Een

ning en psychische ontspanning.

zwembad is zo’n ontmoetingsplek. Voor veel ouderen

• Zwemmen vergroot de weerbaarheid en ademcapaci-

is de koffie na het zwemmen minstens zo belangrijk als

teit.

het zwemmen zelf. Veel inwoners hebben een positieve ringen aan van ontmoetingen, feestjes en plezier. Daarom

ingezet in revalidatietrajecten. Uit wetenschappelijk

is er in gemeenten waar het zwembad noodgedwongen

onderzoek 6)blijkt dat iemand die tijdens het herstel

moet verdwijnen, vaak veel en fel protest uit de samen-

van een ziekte zwemt, aanzienlijk sneller kan herstellen

leving.

als iemand die niet zwemt. Bovendien blijkt sporten en

Zin in zwemmen

associatie met een zwembad. Ze hebben er fijne herinneZwemmen wordt vanwege genoemde meerwaarde vaak

3. Meerwaarde van zwemmen in Leusden

In dit hoofdstuk zoomen we in van op de meerwaarde van zwemmen in Leusden. We bekijken de 3. Meerwaarde zwemmen in Leusden aard en bezoekersaantallen. We signaleren kansen en knelpunten. Om te beginnen met de bezoekers in het algemeen: hoeveel mensen zwemmen in de Octopus, waar komen zij vandaan en wat zoeken zij daar precies?

De bevolkingsontwikkeling van Leusden laat een stijging

• Het blijkt dat Zwembad Amerena beperkt beschikbaar is

van het inwonertal zien. De huidige prognoses geven aan

voor wie spontaan even langs wil komen voor vertier of

dat het aantal kinderen en jongeren echter niet stijgt.

baantjes trekken.

3.2 De herkomst van de bezoekers

• Zwembad Octopus biedt veel mogelijkheden voor recreatief zwemmen. Het is het enige zwembad in de regio

De meeste bezoekers kiezen een voor een zwembad

met faciliteiten als een 60 meter glijbaan, whirlpool,

De bezoekersaantallen vandezwembad Octopusietslaten debehoefte laatsteenjaren een stijgende lijnvan zien zwemmen in Leusden. We bekijken aard en bezoeover de het aanbod. Ongeveer 50%

op basis van de afstand en de faciliteiten. De abonne-

fonteinen en bubbelbanken. Dat trekt veel mensen

kersaantallen. We signaleren kansen en knelpunten. Om

het totaal aantal bezoekers komt voor recreatieve acti-

ment-gegevens laten zien dat het grootste deel van de

uit de omgeving. Soest en Zeist zijn de dichtstbijzijnde

te beginnen met de bezoekers in het algemeen: hoeveel

viteiten, zoals recreatief zwemmen en banenzwemmen.

abonnementhouders bestaat uit Leusdenaren:

gemeenten met een zwembad met een vergelijkbaar

60% van de recreatieve zwemmers;

aanbod.

3.1 Bezoekersaantallen In dit hoofdstuk zoomen we in op de meerwaarde van (het coronajaar uitgezonderd).

Inzicht in waar de bezoekers precies voor komen, zegt

bezoekersaantallen 2017 waar komen 2018zij vanmensen zwemmen in de Octopus,

2019 Ongeveer 40%2020 komt voor doelgroep-activiteiten of zwem-

daan en wat zoeken zij daar precies? 239.460

lessen. Het overige deel komt voor de zwemsport (7%) en 274.200 127.557

271.759

het schoolzwemmen (2%).

3.1 Bezoekersaantallen

Inzicht in waar de bezoekers precies voor komen, zegt iets over de behoefte en het aanbod. De 25-44 jarigen maken, met hun kinderen, het meest Ongeveer 50% van het totaal aantal bezoekers komt voor recreatieve activiteiten, zoals laatste jaren een stijgende lijn zien (het coronajaar uitge- gebruik van de recreatieve faciliteiten van het zwembad recreatief zwemmen en banenzwemmen. Ongeveer 40% komt voor doelgroep-activiteiten of zonderd). 8). De leeftijdsgroep (tot 2050) toe in Leusden. zwemlessen. Het overige deel komt voor de zwemsport (7%) 65+ en neemt het schoolzwemmen (2%). De bezoekersaantallen van zwembad Octopus laten de

Deze groep doet vooral veel aan doelgroepactiviteiten en

2017 2018 2019 2020 banenzwemmen. De 25-44 jarigen274.200 maken,127.557 met hun kinderen, het meest gebruik van de recreatieve faciliteiten 239.460 217.759

van het zwembad 8). De leeftijdsgroep 65+ neemt (tot 2050) toe in Leusden. Deze groep doet vooral veel aan doelgroepactiviteiten en banenzwemmen.

55% van de doelgroep zwemmers; 70% van de deelnemers aan de ouderenzwemles;

Als gemeente staan we open voor een bereik buiten de

84% van de zwemmers met een beperking.

gemeentegrenzen voor Zwembad Octopus. Omdat de economische exploitatie van een zwembad uitsluitend

Van de ouderen die deelnemen aan de ouderenzwemles,

gericht op de lokale samenleving gewoonweg niet haal-

komt 20% uit Woudenberg. Veel van de overige gebrui-

baar is. Bezoekers van ‘buiten’ zorgen logischerwijs voor

kers van de Zwembad Octopus komen uit Amersfoort. We

meer opbrengsten.

vermoeden dat bezoekers uit Amersfoort hier vaker een los kaartje kopen, waardoor hun aandeel in het totaal wellicht groter is dan bij de abonnementen. Conclusie: Het zwembad wordt door veel Leusdenaren

0-14 jaar

zwemles

Recreatief zwemmen

Swim Experience

discozwem men

Banen zwemmen en aquasport

Ladies NIght

Zwemles voor volwassenen /MBvO

bezocht en voorziet in een behoefte. Mensen uit de regio zwemmen ook in Zwembad Octopus. Redenen hiervoor kunnen zijn: • Sinds 2018 is zwembad Liendert in Amersfoort gesloten en is het Sportfondsenbad in vervangen door een nieuw

zwembad (Amerena) met minder recreatieve faciliteiten. • Onderzoeksbureau Synarchis stelt in december 2020 dat

15-24 jaar

25-44 jaar

45-64 jaar

>65 jaar

er in Amersfoort behoefte is aan meer ‘zwemwater’. Die behoefte stijgt met de groei van de Amersfoortse bevol-

3.2 De herkomst van de bezoekers De meeste bezoekers kiezen een voor een zwembad op basis van de afstand en de faciliteiten. De abonnement-gegevens laten zien dat het grootste deel van de abonnementhouders bestaat uit Leusdenaren: 60% van de recreatieve zwemmers; 55% van de doelgroep zwemmers; 70% van de deelnemers aan de ouderenzwemles; 84% van de zwemmers met een beperking. Van de ouderen die deelnemen aan de ouderenzwemles, komt 20% uit Woudenberg. Veel van de overige gebruikers van de Zwembad Octopus komen uit Amersfoort. We vermoeden

inwoners in 2035).

De bevolkingsontwikkeling van Leusden laat een stijging van het inwonertal zien. De huidige prognoses geven aan dat het aantal kinderen en jongeren echter niet stijgt.

king (van 157.000 met - naar verwachting - zo’n 170.000

Zin in zwemmen

Zin in zwemmen 16

Ouder en kindzwemmen en voorbereiding op zwemles

vervangen door een nieuw zwembad (Amerena) met minder recreatieve faciliteiten. Onderzoeksbureau Synarchis stelt in december 2020 dat er in Amersfoort behoefte is aan meer ‘zwemwater’. Die behoefte stijgt met de groei van de Amersfoortse bevolking (van 157.000 met - naar verwachting - zo’n 170.000 inwoners in 2035). • Het blijkt dat Zwembad Amerena beperkt beschikbaar is voor wie spontaan even langs wil komen voor vertier of baantjes trekken. • Zwembad Octopus biedt veel mogelijkheden voor recreatief zwemmen. Het is het enige zwembad in de regio met faciliteiten als een 60 meter glijbaan, whirlpool, fonteinen en bubbelbanken. Dat trekt veel mensen uit de omgeving. Soest en Zeist zijn de dichtstbijzijnde gemeenten met een zwembad met een aanbod. We constateren datvergelijkbaar een relatief kleine groep doorgaat 3.3. Zwemmen in al haar facetten, kansen en •

knelpunten

voor het zwemdiploma C. Landelijk ligt dat percentage

Als gemeente staan we open voor een bereik buiten de gemeentegrenzen voor Zwembad de 20-25%. In Leusden weten we niet precies hoe Octopus. Omdat de economische exploitatie van een tussen zwembad uitsluitend gericht op de hoog het percentage omdat hier ook kinderen uit de 3.3.1samenleving Leszwemmengewoonweg niet haalbaar is. Bezoekers van lokale ‘buiten’is,zorgen logischerwijs regio zwemles volgen. Het percentage ligt in ieder geval voor Wemeer zien inopbrengsten. Nederland een stijging in het behalen van de zwemdiploma’s A,B en C. Zowel onder de 6-10-jarigen als ook in de oudere leeftijdsgroep 9). Sinds 2017 is het

3.3

onderzoeken:

bedrijfssponsoren Swim Experience aan. Deze activiteit

• Biedt het nieuwe curriculum voor bewegingsonderwijs kansen om nieuwe vormen van zwemmen (zoals Swim Experience) in het bewegingsonderwijs te integreren? En

• Bij zwembad Octopus is het C-diploma een aparte keuze

zo’n 1300 - 1350 leerlingen mee. De leerlingen volgen 4

is dat kostendekkend?

lessen per jaar. Volgens de exploitant is de meerwaarde

• Biedt het nieuwe curriculum de mogelijkheid om scho-

van Swim Experience ten opzichte van het C-diploma

len explicieter een signaalfunctie te geven? Om zowel

hoog. Het C-diploma wordt in 10 lessen gehaald en er is

kinderen met een bewegingsachterstand als kinderen

geen ‘onderhoud’ van de vaardigheden. Swim Experience

zonder zwemdiploma op te sporen? En hier interventies

is meer praktisch gericht op voorkomende situaties in

op in te zetten?

open water en de kinderen volgen de lessen gedurende

• Is het mogelijk om zwemles uit te breiden vanuit de

3 jaar. In 2019 is opnieuw sponsoring voor de jaren 2020

buitenschoolse opvang (SNO en SKA bieden dit al aan)?

de exploitant is de behoefte om het C-diploma te halen

t/m 2022 geregeld. Ondanks sponsoring legt de exploi-

• Geeft het afnemen van de Nationale ZwemChallenge 12)

• Wachtlijsten voor zwemles

tant jaarlijks toe op de kosten. Door de curriculumherzie-

meer inzicht in de ontwikkeling in de zwemveiligheid?

Er is de laatste jaren een wachtlijst voor zwemles. De

ning onderwijs 10) krijgt het bewegingsonderwijs op de

• Geeft het aanwenden van Rijksregelingen - voor de

coronacrisis heeft die nog eens extra verlengd. Daarbij

scholen meer aandacht en een kwaliteitsslag. Zwemmen

gezonde leefstijlinterventie en de impuls op bewegen

is de capaciteit van het zwembad beperkt. Daarom heeft

(zoals Swim Experience) kan binnen het bewegingsonder-

(zie 2.1) - en het Nationaal Plan Zwemveiligheid moge-

SRO het aanbod recent uitgebreid met zwemles in de

wijs gezien worden als zogenoemde ‘natte gymles’. Het

lijkheden om de wachtlijsten voor zwemles te verklei-

vervoer is hierbij wel een punt van aandacht.

nen of de kosten te financieren van Swim Experience?

Zwemles voor kinderen met een beperking

We zien de volgende knelpunten bij het bevorderen van

Zwembad Octopus biedt zwemles voor kinderen met

de zwemveiligheid:

een beperking. In veel gevallen gaat het leren zwemmen

• De capaciteit van het zwemwater in de na-schoolse uren

(nog) niet in de reguliere les. Kinderen met een beper-

is beperkt.

king hebben namelijk een andere leerroute, leerstrategie

• De kosten van de Swim Experience zijn niet dekkend.

of simpelweg beperktere lichamelijke of verstandelijke

• Wie betaalt de kosten van vervoer van leerlingen naar

mogelijkheden. Hierdoor is het aangeboden reguliere

en van het zwembad?

2018

2019

507

570

407

543

vakanties. En op zondagochtend kunnen ouders nu ook

1148

oefenen met hun kinderen tijdens het recreatief zwem-

1006

zuinigingen in 2016 biedt de SRO in samenwerking met

(buiten)water. Het is een groot succes en ieder jaar doen

3.3.1 Leszwemmen Leusden laag. Er zijn dan waarschijnlijk andere prioen B zijn de tussenstappen voor zwemdiploma C. Kin-van deinzwemdiploma’s WeAzien in Nederland een stijging in het behalen A,B en C. Zowel riteiten, zoals 2017 sport en deren het C-diploma zwemmen in een onder demet 6-10-jarigen alskunnen ook inveilig de oudere leeftijdsgroep 9). Sinds is muziek. het behalen van • Uitval vanwege de kosten hetzwembad zwemdiploma C de en norm, ingesteld door de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ). met attracties buitenwater zonder stroming Zwemdiploma’s Kinderen met het CHet lespakketC. voor de zwemdiploma’s A en B kost 825 of grote golfslag.A en B zijn de tussenstappen voor zwemdiploma diploma kunnen veilig zwemmen in een zwembad met euro. attracties enC-diploma buitenwater Voor het is datzonder 138 euro. Voor sommistroming of grote golfslag. gen is dit financieel (te) zwaar.

totaal

Om de zwemveiligheid te bevorderen is het zinvol om te

leert kinderen omgaan met alle facetten in en om het

behalen van het zwemdiploma C de norm, ingesteld door

Behaalde zwemdiploma’s in Leusden

Kansen en knelpunten zwemveiligheid

Sinds het vervallen van het schoolzwemmen door be-

ver onder 20%. Wij vermoeden 3 mogelijke oorzaken:

Zwemmen al haar facetten, kansen en knelpunten Er is een lespakket voor zwemdiploma’s A en B. Volgens

de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ). Zwemdiploma’s

Swim Experience

men.

zwemonderwijs voor hen niet altijd passend 11).

Zin in zwemmen

We constateren dat een relatief kleine groep doorgaat voor het zwemdiploma C. Landelijk ligt dat percentage tussen de 20-25%. In Leusden weten we niet precies hoe hoog het percentage is, omdat hier ook kinderen uit de regio zwemles volgen. Het percentage ligt in ieder geval ver onder 20%. Wij vermoeden 3 mogelijke oorzaken: • Bij zwembad Octopus is het C-diploma een aparte keuze Er is een lespakket voor zwemdiploma’s A en B. Volgens de exploitant is de behoefte om het C-diploma te halen in Leusden waarschijnlijk laag vanwege andere prioriteiten, zoals sport en muziek. • Uitval vanwege de kosten Het lespakket voor de zwemdiploma’s A en B kost 825 euro. Voor het C-diploma is dat 138 euro. Voor sommigen is dit financieel (te) zwaar.

Specifieke doelgroepen

Mensen met chronische aandoeningen en revalidanten

Mensen met een beperking

basis. Hydrotherapie wordt vaak voorgeschreven door

Wekelijks gebruiken 262 mensen met een beperking het

specialiste of huisartsen aan mensen met reumatische

doelgroepenbad. Zoals bij 3.3.1. genoemd zijn er speci-

klachten, zoals fibromyalgie of reumatische artritis. Ook

ale zwemlessen voor kinderen met een beperking. De

voor andere auto-immuunziektes is hydrotherapie zeer

zweminstructeurs zijn hiervoor specifiek opgeleid. Voor

geschikt. Een fysiotherapeut verzorgt de lessen. Zwem-

de programmering heeft SRO onder meer contact met de

vereniging De Haaien, waar deze groep aan gekoppeld is,

Duwgroep.

werkt hierin samen met Academas (fysiotherapeutische

Een groep van circa 25 mensen zwemt op therapeutische

zorg en training) en is gevestigd naast het zwembad. Voor gebruikers met een beperking is zwembad Octo-

Ook deze groep gebruikt het doelgroepenbad. Vanuit

pus over het algemeen goed toegankelijk. Voor visueel

het beweegloket ligt er bovendien een wens om het bad

beperkte mensen is het parkeerterrein niet optimaal ver-

te gebruiken voor COPD-patiënten en revalidanten van

licht. Er is een kleedkamer voor mensen in een rolstoel,

Covid 19.

een invalidentoilet en ruime kleedkamers. Het doelgroepenbad heeft extra warm water, een verstelbare bodem

Ouders met jonge kinderen

en een lift. De lift voldoet echter niet voor iedereen.

Het ouder en kind zwemmen is populair en gebeurt in

Iemand met een geamputeerd been vertelde:

het doelgroepenbad. Het is belangrijk dat de baby en peuter zich vrij leert bewegen in het water.

“Ik zwem elke dag, maar ga naar de Amerena. Als de lift in de Octopus niet zo beweeglijk zou zijn, zou ik naar de

“Ik deed met mijn dochter en kleinkind uit Amersfoort

Octopus gaan. Een goede lift kost 10.000 euro“.

vaak mee aan ouder-kindzwemmen bij Zwembad Octopus. Echt top!”

Voor sociaal recreatief vervoer naar het zwembad kunnen gebruikers een indicatie voor de regiotaxi krijgen. De ei-

Senioren

gen bijdrage is 1 euro per zone (de gemeente legt 5 euro

Onder de titel “Meer Bewegen voor Ouderen” is er een

bij). Een (sport-)rolstoel of ander materiaal kan mee. Ook

groep van 318 senioren die wekelijks zwemles heeft. Deze

kunnen zij gebruik maken van ANWB Automaatje. Het

activiteit draagt ook bij aan ontmoeting en onderlinge

zwembad is goed bereikbaar en heeft goede parkeermo-

verbondenheid. Het kopje koffie na de les is daarom min-

gelijkheden.

stens zo belangrijk. Daarvoor is een aparte plek gereser-

We weten niet hoeveel mensen met een beperking ge-

veerd en zijn er 14 vrijwilligers actief, naast het lesgevend

bruikmaken van het zwembad. Dat komt omdat we niet

personeel.

weten hoeveel mensen met een beperking er in Leusden “Mijn moeder heeft heel veel gezwommen. Het was voor haar echt een uitje”.

Zin in zwemmen

wonen.

Mensen met een lage sociaal economische status (SES)

atie. In 2017 is het gerenoveerd om het zwembad aan-

Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat naast

trekkelijker en duurzamer te maken. Zo is er een nieuwe

leeftijd, geslacht en opleiding ook sociaal economische

glijbaantoren geplaatst en een geïsoleerdere glijbaan

status (SES) van invloed is op de zwemdeelname 13).

aangelegd. In het recreatiebad zijn multimedia-effecten

Voor mensen met een lage SES kan zwemles of de kosten

en boven- en onderwaterverlichting aangelegd. Zwembad

van een toegangskaartje een drempel zijn om te gaan

Octopus heeft goede faciliteiten voor jong en oud. Terwijl

zwemmen. Voor kinderen uit een gezin met een minimu-

de jongere de glijbaan afglijdt, kan de oudere zwem-

minkomen is het zwembad belangrijk, zeker in de zomer

mer banen zwemmen. Het kan allebei en tegelijkertijd.

als zij niet op vakantie kunnen.

Zwembad Octopus is een sterk merk en kent (tot aan de

Het Jeugdfonds Sport en Cultuur neemt voor kinderen

Coronacrisis) een goede omzet, grotendeels dankzij de

uit gezinnen met een minimuminkomen de financiële

recreatiemogelijkheden.

drempels weg om te zwemmen. Zij startten de campagne Elk Kind Kan om hier meer bekendheid aan te geven.

In de visie op recreatie en toerisme in Leusden staat: ”Er

Daarnaast heeft Leusden het Jeugdfonds De Boom die in

is een groeiende behoefte naar accommodaties op het

2019 wel 14 zwemlespakketten toekende. Voor 1 kind is er

gebied van gezondheid, welzijn en vakanties” en “We

een 12-badenkaart betaald.

willen Leusden meer “naam” geven, meer als merk gaan

“Verhogen van de toegangsprijs zal veel mensen met een

ten”.

‘branden’ en de aanwezige mogelijkheden beter benutuitkering tegenhouden om te gaan zwemmen” Vrijetijdsbesteding wordt belangrijker en zwemmen is Kansen en knelpunten voor specifieke doelgroepen

een onderdeel daarvan. Denk aan arrangementen waarin

Om het zwemmen voor specifieke doelgroepen te bevor-

bezoek aan het zwembad is opgenomen. Leusden heeft

deren is het zinvol te onderzoeken:

geen buitenbad waardoor het aantal bezoeken in de zo-

• Welke beschikbare subsidies, fondsen en sponsoring

mer wat lager is. Voorheen maakte de YMCA gebruik van

zijn er om doelgroepactiviteiten te bekostigen en de lift

het zwembad tijdens de zomerkampen. De zomerkampen

te verbeteren?

zijn nu elders waarmee het zwembad een grote gebruiker

• Is het mogelijk dat gezinskaarten tegen een gereduceer

Een goede en gezellige horecafunctie vindt zowel jong en

Drijver en Partners deden hiervoor al in 2015 aanbevelin-

heeft verloren.

oud(-er) belangrijk.

gen 1). Zo kwamen zij met een voorstel voor het maken

voor mensen met een laag inkomen of uitkering) moge

Wij vinden recreatief zwemmen met name belangrijk voor

Kansen en knelpunten voor recreatief gebruik

lijk zijn om zwemmen toegankelijk te maken voor men-

kinderen. Vinden zij het zwemmen leuk, dan doen zij dat

sen met een lage SES?

regelmatig en dat draagt bij aan hun zwemvaardigheid

de toegangsprijs of een Leusdenpas (een kortingskaart

en een goede beweegcarrière. Uit een klein onderzoek onder kinderen in Leusden blijkt dat zij het zwembad

• Er is veel druk op het doelgroepenbad.

over het algemeen heel leuk vinden. De glijbaan is favo-

• De mensen met een lage SES zijn moeilijk op te sporen;

riet. Meerdere kinderen geven wel aan een buitenbad te

zij moeten zich op eigen initiatief melden.

missen. Andere verbeterpunten die zij aangeven zijn:

3.3.2. Recreatief zwemmen

Een wildwaterbaan wordt gemist, meer glijbanen en duikplanken (vaker uitklappen);

Zwembad Octopus wordt getypeerd als een recreatief

kinderglijbaan erbij, peuterbadje wat leuker maken en

zwembad. De programmering is vooral gericht op recre-

wat meer speeldingen in het water.

sportstrook en met gebruik van elkaars faciliteiten.

Om de aantrekkingskracht voor recreatief gebruik te vergroten, is het zinvol te onderzoeken:

We zien de volgende knelpunten bij recreatief zwemmen:

• Uitbreiding van het wellness-aanbod in Zwembad Octo-

• Recreatie als speerpunt is sterk, maar maakt tegelijker-

pus.

tijd ook kwetsbaar. In de Coronacrisis is Zwembad

• Profilering van het zwembad op het nieuwe online plat-

Octopus daarom harder geraakt dan andere zwemba-

form van de VVV Leusden.

den. Het recreatiebad is belangrijk voor ontmoeting

• Mogelijkheden om de buitenruimte nog meer bij de

en plezier maar ook voor de omzet. Dit is een belangrijk

binnenruimte te betrekken, waardoor het zwembad ook

gegeven in de afwegingen over de programmering.

in de zomer aantrekkelijker wordt. Ook in de samenwer-

• De buitenruimte aantrekkelijker maken en meer met

king met Academas, LTV Lockhorst en andere sport-

binnen verbinden, vraagt om creatieve oplossingen en

verenigingen kan de buitenruimte beter worden benut.

het zoeken naar (financiële) mogelijkheden.

Zin in zwemmen

We zien de volgende knelpunten:

van een ontmoetingsfunctie door alle aanbieders in de

3.3.3 Sport zwemmen

positieve invloed heeft op het ledenaantal. Want sinds

4. Missie en ambities

Het percentage van de mensen dat wekelijks sport in

Corona ziet de zwemvereniging haar ledental dalen,

Leusden is hoger (58%) dan het landelijk gemiddelde

omdat veel kinderen in deze tijd kiezen voor een bui-

(51,3%). 31,8 % is lid van een vereniging (gemiddeld in

tensport. De Haaien geven daarom demonstraties bij de

Nederland is dat 25%). De gemeente vindt het belang-

zwemdiploma uitreikingen om kinderen voor zwemmen

rijk dat zwemmen als sportbeoefening en in competitie

en de club te interesseren.

behouden blijft. Ook voor talentontwikkeling vinden wij

Naast de Haaien huurt duikschool ABC Diving een uur per

een zwemsportvereniging in de eigen gemeente belang-

week zwemwater in de Octopus. Ook dit is een club waar-

rijk. Zowel als breedtesport als voor een laagdrempelige

bij gezelligheid en het drankje aan de bar belangrijk zijn.

den en stimuleren, met zwemmen in het bijzonder. Want

Kansen en knelpunten voor het sport zwemmen

doelen, zoals positieve gezondheid (vitaliteit en gezonde

opstap naar topsport.

4.1 Missie De gemeente wil sport en bewegen aantrekkelijk houzwemmen levert een belangrijke bijdrage aan de beleidsleefstijl), zwemveiligheid, sociale samenhang en het

Er is één zwemvereniging in Leusden: De Haaien. De

Om het sport zwemmen te bevorderen is het zinvol om te

Haaien heeft circa 170 leden. Zij organiseert zwemwed-

onderzoeken:

strijden en de zwemvierdaagse. Kinderen met talent en

• Een intensievere samenwerking tussen de zwemvereni-

ambitie worden begeleid naar de zwemvereniging (ZPC)

ging De Haaien en ZPC Amersfoort.

De gemeente, als partner van het Sport- en Beweegak-

verenigingsactiviteiten buiten het zwembad. De gemeen-

We zien het volgende knelpunt bij sport zwemmen:

Leusden in een duurzame sportinfrastructuur door vitale

te steunt de vereniging met een tegemoetkoming in de

• Door Corona kiezen steeds meer kinderen voor een bui-

huur van het zwemwater.

tensport in plaats van zwemmen. Het is de vraag of het

De vereniging beschikt sinds 2020 over een eigen club-

binnensporten zich herstelt na Corona en het ledental

huis in het zwembad. Het bestuur hoopt dat dat een

van De Haaien weer groeit.

in Amersfoort. De zwemclub combineert zwemplezier met

plezier in sport in de gemeente.

koord, streeft naar sporten en bewegen voor iedereen in aanbieders. En dat de inwoners in de gemeente Leusden de faciliteiten die het zwembad biedt, ook na herstel van de Coronacrisis, kunnen gebruiken. De regio is welkom om hiervan mee te genieten. De gemeente heeft voor het zwemmen in Leusden de

in de ontwikkeling van de zwemvaardigheid van de kinderen. • We zetten ons in voor een betere signalering van armoede als reden om geen zwemlespakket af te nemen. We verwijzen naar St. Jeugdfonds de Boom om een bekostiging van lespakketten aan te vragen. 2. Optimale borging van de doelen vanuit het sociaal domein, (w.o. vitaliteit, positieve gezondheid) in de programmering. We maken afspraken met de exploitant over hoe de programmering tot stand komt en voor welke periode om flexibiliteit te behouden en ruimte voor nieuwe behoeften en ontwikkelingen. 3. Verbeterde toegankelijkheid van het zwembad voor alle doelgroepen.

volgende ambities:

We onderzoeken de vragen, behoeften en mogelijkheden.

4.2 Ambities

verlichting en de toegangskaarten.

Bijvoorbeeld de opmerkingen van gebruikers over de lift,

De ambities komen voort uit de beschreven kansen en knelpunten in hoofdstuk 3:

4. Versterking van de positie en functionaliteit van het zwembad door samenwerking met Leisure-aanbieders en

1. Verhoogde zwemveiligheid van Leusdense inwoners.

aanpalende aanbieders op het sportpark.

• We bespreken met het onderwijs de mogelijkheden voor

We onderzoeken de interesse uit de Leisure Branche en de eventuele mogelijkheden van het maken van combinaties en leggen verbindingen tussen de aanpalende

Nationaal Plan Zwemveiligheid voor financiering van

aanbieders op het sportpark om de buitenruimten beter

Swim Experience.

te benutten.

• We gaan in gesprek met de exploitant over het afnemen van de Nationale ZwemChallenge om inzicht te krijgen

Zin in zwemmen

de “natte gymles” vanuit het Nieuwe Curriculum. • Tegelijkertijd onderzoeken we de Rijksregelingen en het

5. Tot slot Deze visie geeft een kijk op zwemmen in de context van

Basis voor exploitatieonderzoek

sport en bewegen in het sociaal domein. Zwemmen zien

Deze visie gaat uit van behoud van het zwembad. De

we als een doel én als een middel, omdat zwemmen

vraag is echter of de gemeente bereid is de kosten van

helpt doelen uit het sociaal domein te realiseren. We

het zwembad te blijven betalen. Een exploitatieon-

hechten veel waarde aan (de mogelijkheid van –over-

derzoek, dat dit najaar start en begin 2022 moet zijn

dekt-) zwemmen in Leusden We zien wel degelijk “zin in

afgerond, moet dan ook de vraag beantwoorden welke

zwemmen”.

exploitatievorm financieel en beleidsmatig de gemeente het beste past. Daarbij moeten zaken als invloed op de

Zwembad Octopus maakt zwemmen in Leusden mogelijk

programmering, de tariefstelling en het vaststellen van

Veel inwoners en bezoekers uit de regio weten het zwem-

de jaarlijkse begroting door de gemeente, worden mee-

bad te vinden. Tegelijkertijd hebben we te maken met

genomen. Met deze visie is een basis voor dit onderzoek

een gebouw dat regelmatig onderhoud vraagt en aan-

neergelegd.

trekkelijk moet blijven. Dat kost de gemeente veel geld.

Zin in zwemmen

Bijlage 1. Huidige situatie van zwembad Octopus

1. Beheervorm

gebracht door zoutelektrolyse. Mensen met onder andere

De exploitatie van het zwembad is in handen van de

ademhalings- en huidproblemen hebben hier baat bij.

Sport, Recreatie en Onderwijsvoorzieningen (SRO). De SRO staat voor “Duurzaam Beheer en Onderhoud bin-

Samen met de andere zwembaden in de regio deelt de

nen het afgesproken budget. Exploitatie en Facilitaire

SRO de gedragscode Vrolijk en Veilig, opgesteld samen

Diensten voor een optimaal maatschappelijk rendement.

met de politie regio Utrecht. Ongeveer 3 tot 5 keer per

Sportstimulering voor vitale mensen in een vitale samen-

jaar doet zich een incident voor met ongewenst gedrag.

leving”.

Het gaat daarbij om agressief gedrag tegen de medewerkers en/of ongewenst gedrag tegen medebezoekers.

gemeenten met ongeveer hetzelfde aantal inwoners.

Gemeente

Leusde Culembor Winterswij Oldenza n g k al

inwonertal

Leusden 30.030 30.030

28.555 28.555

Recreatieve activiteiten

2,7 2,7

1,8 1,8

1,2 1,2

1,8 1,8

Ongeveer 3 keer per jaar wordt de politie daarbij inge-

opdracht vastgelegd: “De SRO heeft de verantwoordelijk-

schakeld.

Zwemsport en banenzwemmen

geeft de exploitatie van de accommodatie op slagvaar-

3. Capaciteit

Bron: Database Sportaanbod, Mulier Instituut, 2021.

dige en marktgerichte wijze gestalte, rekening houdend

Het zwembad beschikt over de volgende baden:

met de maatschappelijke functies van de accommodatie

• een wedstrijdbad van 25 x 15 meter (375 m2) met twee

in termen van een klant- en servicegerichte aanpak,

duikplanken, een diepte van 2,00 tot 3,50 meter met een

aantrekkelijk aanbod, laagdrempelige tarieven, beschik-

gedeeltelijk beweegbare bodem van 9 x 15 meter;

baarheid voor doelgroepen en doelmatige besteding van

• een recreatiebad van circa 300 m2 inclusief een uit

maatschappelijke middelen.

zwemgedeelte (circa 25 m2) , een gemiddelde water-

De duur van de exploitatie-overeenkomst is gelijk aan de

• een doelgroepenbad van 15 x 9 meter (135 m2) met een

duur van de huurovereenkomst die is afgesloten tussen

volledig beweegbare bodem, een zogenoemde luie trap

de gemeente en SRO. Deze is voor de duur van 20 jaar

en een zwembadlift. De watertemperatuur is 32,5 gra-

met ingang van 1 januari 2010 en eindigt op 31 december

den;

2029. Voortijdige ontbinding van de overeenkomst kan

• een peuter-/kleuterbad van circa 50 m2 met een diepte

alleen met instemming van zowel de exploitant als de

van 0,30 tot 0,40 meter;

gemeente. In 2022 vindt er een tussentijdse evaluatie van

• een whirlpool;

de exploitatie plaats.

• een buitenterrein met twee kleine peuterbadjes;

diepte van 1,37 meter;

Oldenzaal

1,8

2,3

1,3

1,2

Het recreatieve karakter van zwembad Octopus is in deze vergelijking duidelijk te zien.

4. Programmering De onderstaande tabel laat zien hoe de programmering van de Octopus is verdeeld over 4. Programmeringvormen van zwemmen voor verschillende doelgroepen. De programmering verschillende De onderstaande hoe de programmering De SRO kan op basis van deen situatie op peildatum wordt bepaald tabel doorlaat de zien mogelijkheden die de verschillende baden bieden de behoefte van 1-1de de gebruikers. van Octopus is verdeeld over verschillende vormen 2010 uitschrijven en invulling geven aan de programvan zwemmen voor verschillende doelgroepen. De pro-

me-ring van de accommodatie. De gebruikers moeten

grammering wordt bepaald door de mogelijkheden die

wel worden geconsulteerdBij de programmering is maxi-

de verschillende baden bieden en de behoefte van de

male openstelling en maximaal gebruik het uitgangs-

gebruikers.

punt. Er is nog een klein beetje ruimte voor een nieuw

Programmering

aanbod in het wedstrijd- en recreatiebad op de maandag en dinsdag. Gebruikers en samenwerkpartners, zoals de buurtsportcoaches, zien graag meer flexibiliteit in het programma om beter te voldoen aan de behoeften.

In het zwembad is een horecavoorziening (uitgebaat door de zwembadexploitant SRO Leusden). Het zwem bad beschikt in totaal over 810 m2 overdekt zwemwater

branche gehoor aan wensen en eisen die klanten, eige-

en 50 m2 buiten. De kinderbadjes worden al enige tijd

naren, zwembadmanagement en overheden stellen aan

niet meer gebruikt vanwege te weinig belangstelling. De

zwembaden.

exploitant wil hier graag met de aanpalende sportfysio

De SRO desinfecteert het zwemwater door zoutelektroly-

Academas plannen voor ontwikkelen om dit terrein

se. Dit betekent dat er geen chloor aan het water wordt

beter te benutten.

Met het Keurmerk Veilig & Schoon geeft de zwembad-

toegevoegd, maar dat er een chloorverbinding tot stand

Winterswijk

28.903 31.840 31.840 28.903

Zin in zwemmen

2. Kwaliteit en veiligheid

Culemborg

Oppervlakte (m2) zwemwater per 100 inwoners

In de overeenkomst met de gemeente is de volgende heid voor een goede exploitatie van het zwembad. SRO

We vergelijken het aantal vierkante meters met 3

De SRO kan op basis van de situatie op peildatum 1-1-2010 uitschrijven en invulling geven aan de programmering van de accommodatie. De gebruikers moeten wel worden geconsulteerdBij de programmering is maximale openstelling en maximaal gebruik het uitgangspunt. Er is nog een klein beetje ruimte voor een nieuw aanbod in het wedstrijd- en recreatiebad op de maandag en dinsdag. Gebruikers en samenwerkpartners, zoals de buurtsportcoaches, zien graag meer flexibiliteit in het programma om beter te voldoen aan de behoeften. 5. Tarifering De tarieven zijn vastgesteld in de exploitatieovereenkomst 14). De basis voor de tarieven is de peildatum 1 januari 2010. Als SRO nieuwe activiteiten ontwikkelt, mag zij zelf de tarieven vaststellen. Een los kaartje kost € 5,80 (conform het landelijk gemiddelde).

van Downtown Leusden (een organisatie die mensen met een beperking verbindt met het bedrijfsleven, gericht op een inclusieve samenleving). 7. Klanttevredenheid Op basis van een eigen inventarisatie door de SRO is de klanttevredenheid onder de gebruikers van het zwembad hoog. In 2018 werd de klanttevredenheid gewaardeerd met een 7.9, in 2019 met een 7.8 en in 2020 met een 7.9. Huurders waardeerden volgens de SRO de tevredenheid in 2019 met een 7,0 en in 2020 met een 8,5. Zwemvereniging De Haaien geeft aan dat de samenwerking heel goed is.

5. Tarifering

9. Begroting gemeente Leusden

De tarieven zijn vastgesteld in de exploitatieovereen-

Het kost gemeente 645.000 euro van 2019 was heel hoog. De zwembad resultaten van dede afgelopen jarenjaarlijks fluctueren. Het resultaat

komst 14). De basis voor de tarieven is de peildatum 1 januari 2010. Als SRO nieuwe activiteiten ontwikkelt, mag zij zelf de tarieven vaststellen. Een los kaartje kost € 5,80 (conform het landelijk gemiddelde).

Exploitatie SRO Leusden BV

Bijlage 2. Geraadpleegde bronnen

Voor 2020 2021 is hetvoor resultaat naar verwachtingafschrijnul, als gevolg van de coronacrisis en vooral doorende kosten groot onderhoud,

met de hulp van de Rijksoverheid. Winstuitkering aan de aandeelhouders is alleen mogelijk

vingslasten, de exploitatiebijdrage aan SROeuro. en algemeals de Algemene Reserve meer is dan 100.000 Tot nu toe is dat nog niet voorgekomen. ne eigenaarslasten. Met 274.000 bezoekers in een jaar 2015

2016

2017

2018

2019

omzet

1.503.630

1.410.285

1.451.559

1.555.000

1.993.000

resultaat

34.248

-2.131

-8.511

1000

70.447

betaalt de gemeente dus 2,35 euro per bezoeker per jaar. Met 30.000 inwoners is dat 21,50 euro per inwoner per

6. Personeel

jaar.

Er zijn 24 medewerkers met vaste uren en 19 oproep-

De exploitatie is bemoeilijkt door de bezuiniging op het schoolzwemmen, het wegvallen van

1. “Zwemmen in Leusden” Rapportage gemeente Leusden, Drijver en Partners, maart 2015 2. Artikel Mulierinstituut

krachten (met een 0-uur contract, maar wel in dienst van

10. de Duurzaamheid huurder YMCA en Bodychallenge. Daarbij geven nieuwe toezichteisen hogere kosten

https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/24428/deelname-aan-sport-en-bewegen-door-ouderen/#:~:text=De%20

SRO), samen 43 vaste medewerkers.

Zwembaden zijn over het algemeen energie-intensieve

belangrijkste%20bevindingen%20zijn%3A,18%2D%20tot%2055%2Djarigen.

De SRO biedt regelmatig plaats voor mensen met een

9. Begroting gemeenteisLeusden voorzieningen. Hieronder de verdeling van de milieu-

afstand tot de arbeidsmarkt. En stageplaatsen voor een

belasting van een gemiddeldde zwembad weergegeven. Meten algemene onderhoud, afschrijvingslasten, exploitatiebijdrage aan SRO

MBO facilitaire opleiding, Sport en Bewegen en voor een

door de inzet van meer personeel.

Het zwembad kost de gemeente jaarlijks 645.000 euro vooral door de kosten voor groot

eigenaarslasten. Met van 274.000 bezoekers Octopus in een jaardoor betaalt het energiegebruik de Zwembad dede ja-gemeente dus 2,35 euro per bezoeker per jaar. Met 30.000 inwoners is dat 21,50 euro per inwoner per jaar.

deelnemer van Downtown Leusden (een organisatie die

ren heen. Bij de renovatie van het zwembad in 2017 is een

mensen met een beperking verbindt met het bedrijfsle-

bedrag van 450.000 geïnvesteerd in duurzaamheid, Zwembaden zijn over euro het algemeen energie-intensieve voorzieningen. Hieronder is de

ven, gericht op een inclusieve samenleving).

10.

Duurzaamheid

verdeling vanmeer de milieubelasting van eenventilatie, gemiddeld zwembad door onder een warmtepomp, filters en weergegeven. Met het

energiegebruik van de Zwembad Octopus door de jaren heen. Bij de renovatie van het

optimalisering van de regeltechniek. zwembad in 2017 is een bedrag van 450.000 euro geïnvesteerd in duurzaamheid, door

7. Klanttevredenheid Op basis van een eigen inventarisatie door de SRO is de klanttevredenheid onder de gebruikers van het zwembad

https://www.nrz-nl.nl/wp-content/uploads/sites/2/2021/05/Nationaal-Plan-Zwemveiligheid-Uitvoeringsplan 5. Rebel en het Mulier instituut concluderen in een studie over de SROI (Social Return On Investment) van sport en bewegen (2019) dat de SROI van sport en bewegen in Nederland naar schatting 1 op 2,51 is. Dat wil zeggen: de maatschappelijke opbrengsten zijn ruim 2,5 keer zo hoog als de kosten.

Besparing na renovatie

7. Effects of Aquatic Motor Activities on Early Childhood Cognitive and Motor Development

Energieverbruik

met een 7.9, in 2019 met een 7.8 en in 2020 met een 7.9.

Elektriciteit [kWh/jaar]

830.533

703.645

-15%

Huurders waardeerden volgens de SRO de tevredenheid

Gas [m3/jaar]

294.888

220.492

-25%

in 2019 met een 7,0 en in 2020 met een 8,5. Zwemvereni-

Gasverbruik m3/ graaddag*

108

-23%

Water [m3/jaar]

26.982

17.654

-35%

is. Downtown Leusden (een organisatie die mensen met een beperking verbindt met het van

*) Het gasverbruik is gecorrigeerd op weersinvloed met de methode van graaddagen

bedrijfsleven, gericht op een inclusieve samenleving).

4. Nationaal Plan Zwemveiligheid Uitvoering

6. https://www.topfysiotherapie.nl/praktijken/delta/nieuws/revalidatie-in-het-zwembad/

2018-201 Verschil na 9 renovatie

ging De Haaien geeft aan dat de samenwerking heel goed

https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=9771&m=1573816694&action=file.download

onder meer een warmtepomp, ventilatie, filters en optimalisering van de regeltechniek.

2011-20 17

hoog. In 2018 werd de klanttevredenheid gewaardeerd

3. Artikel Kennisbank Sport en Bewegen

SRO Leusden BV 7.8. Exploitatie Klanttevredenheid

https://www.scirp.org/html/4-1760315_52302.htm 8. Artikel Kennisbank Sport en Bewegen https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=10004&m=1589198808&action=file.download 9. Publicatie Mulierinstituut https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/25052/zwemvaardigheid-2018/ 10. Publicatie Bewegen https://www.curriculum.nu/voorstellen/bewegen-sport/ 11. Blog NL zwemveilig https://www.nlzwemveilig.nl/blogs/2019/05/kinderen-met-een-beperking-zwemvaardig-maakt-nog-niet-zwemvei

Op van eenvan eigen door fluctueren. de SRO is deHet klanttevredenheid onder de Debasis resultaten deinventarisatie afgelopen jaren gebruikers van het zwembad hoog. In 2018 werd de klanttevredenheid gewaardeerd met een resultaat was hoog. 2020Huurders en 2021waardeerden is 7.9, in 2019 van met 2019 een 7.8 enheel in 2020 metVoor een 7.9. volgens de SRO de tevredenheid in 2019 een 7,0 ennul, in 2020 met eenvan 8,5.de Zwemvereniging De Haaien geeft het resultaat naar met verwachting als gevolg coaan dat de samenwerking heel goed is.

lig/

8.kering Exploitatie SRO Leusden BV aan de aandeelhouders is alleen mogelijk als de De resultaten van de afgelopen jaren fluctueren. Het resultaat van 2019 was heel hoog. Algemene meer is dannaar 100.000 euro. Tot is van de coronacrisis en Voor 2020 enReserve 2021 is het resultaat verwachting nul,nu alstoe gevolg met hulp vanvoorgekomen. de Rijksoverheid. Winstuitkering aan de aandeelhouders is alleen mogelijk datdenog niet als de Algemene Reserve meer is dan 100.000 euro. Tot nu toe is dat nog niet voorgekomen.

https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/25415/planningsinstrument-zwembaden/

ronacrisis en met de hulp van de Rijksoverheid. Winstuit-

2016

2017

2018

2019

1.503.630

1.410.285

1.451.559

1.555.000

1.993.000

resultaat

34.248

-2.131

-8.511

1000

70.447

https://www.nrz-nl.nl/zwemveiligheid/zwemchallenge/ 13. Publicatie Mulierinstituut Planningsinstrument zwembaden 14. Passage uit de Exploitatieovereenkomst: “De door SRO te hanteren tarieven voor het jaar 2010 en verder zijn gebaseerd op de tarieven zoals die gelden op peildatum 1 januari 2010 voor de accommodatie en conform de exploitatieaanbieding en exploitatiebegroting van SRO gedateerd 22 december 2009.”

Zin in zwemmen

2015 omzet

12. Artikel NRZ zwemchallenge

| De is bemoeilijkt door de bezuiniging op het schoolzwemmen, het wegvallen van Deexploitatie exploitatie is bemoeilijkt door de bezuiniging op het de huurder YMCA en Bodychallenge. Daarbij geven nieuwe toezichteisen hogere kosten schoolzwemmen, het wegvallen van de huurder YMCA en door de inzet van meer personeel.

Bodychallenge. Daarbij geven nieuwe toezichteisen hoge-

9. Begroting gemeente Leusden Het kostde de inzet gemeente jaarlijks 645.000 euro vooral door de kosten voor groot re zwembad kosten door van meer personeel. onderhoud, afschrijvingslasten, de exploitatiebijdrage aan SRO en algemene eigenaarslasten. Met 274.000 bezoekers in een jaar betaalt de gemeente dus 2,35 euro per bezoeker per jaar. Met 30.000 inwoners is dat 21,50 euro per inwoner per jaar. 10. Duurzaamheid Zwembaden zijn over het algemeen energie-intensieve voorzieningen. Hieronder is de verdeling van de milieubelasting van een gemiddeld zwembad weergegeven. Met het energiegebruik van de Zwembad Octopus door de jaren heen. Bij de renovatie van het zwembad in 2017 is een bedrag van 450.000 euro geïnvesteerd in duurzaamheid, door onder meer een warmtepomp, ventilatie, filters en optimalisering van de regeltechniek.

Zin in zwemmen gemeente Leusden september 2021

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeentebestuur.leusden.nl/api/v1/meetings/2964/documents/29400