RV Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025 GETEKEND.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

1. Aanleiding Nadat in 2023 de twee omgevingsvisies zijn samengevoegd tot één omgevingsvisie is een traject gestart om de omgevingsvisie verder door te ontwikkelen naar een omgevingsvisie die beter past bij de bedoeling van de Omgevingswet. Dit heeft geleid tot een nieuwe versie van de omgevingsvisie die een betere en bredere afspiegeling geeft van de ambities voor de fysieke leefomgeving. Ontbrekende thema's op onder meer het gebied van milieu, gezondheid en welzijn zijn ingevoegd. 2. Wettelijke grondslag Artikel 3.1 Omgevingswet schrijft voor dat de gemeenteraad een omgevingsvisie vaststelt. 3. Beoogd effect/ bestuurlijk kader Met deze omgevingsvisie is al het relevante beleid voor de fysieke leefomgeving samengebracht. De omgevingsvisie biedt daarmee een solide basis voor thematische en gebiedsgerichte uitwerkingen. Ook geeft zij invulling of draagt zij bij aan verschillende CUPopdrachten (College Uitvoeringsprogramma), zoals het borgen van een zone langs het Valleikanaal waarbinnen niet mag worden gebouwd voor de toekomstige woningbouwbehoefte (CUP 2.2). Deze omgevingsvisie is bovendien digitaal beschikbaar gesteld in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Met deze omgevingsvisie wordt de basis gelegd voor een volgende actualisatiecyclus waarvoor de voorbereiding eind 2026 van start gaat.

Hiermee wordt onderstreept dat de omgevingsvisie geen statisch document is, maar een dynamisch visiedocument is. 4. Deadline Het is verplicht om voor 1 januari 2027 een omgevingsvisie te hebben vastgesteld, onder de Omgevingswet. 5. Voorstel 1. De ‘Nota van Zienswijzen en Wijzigingen - Omgevingsvisie Gemeente Leusden’ vaststellen en de daarin opgenomen wijzigingen doorvoeren in de omgevingsvisie; 2. De Omgevingsvisie Gemeente Leusden – als koersdocument voor de fysieke leefomgeving –, met inbegrip van de wijzigingen uit beslispunt 1, gewijzigd vaststellen; 3. In de tweede helft van 2026 een traject starten om te komen tot een actualisatie van de omgevingsvisie, met in ieder geval als onderdeel van dat traject participatie met de samenleving en met uitvoering van een Omgevingseffectrapportage (OER). Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 1 van 9

6. Argumenten 1.1 De nota van zienswijzen en wijzigingen geeft een reactie op de vijf ingediende zienswijzen. De omgevingsvisie heeft van 12 september tot en met 23 oktober 2025 ter inzage gelegen. In die periode zijn er vijf zienswijzen ontvangen. De zienswijzen richtten zich op hoofdlijnen op de volgende onderdelen: 1. Voortgezet onderwijs in Leusden. 2. Woningbouwgebieden in relatie tot verkeersafwikkeling op de A28. 3. Belang en behoefte van loonwerkersbedrijven e.d. in het buitengebied. 4. Belang en aandacht voor natuur, milieu en gezondheid. 5. Inbreidingsmogelijkheden bij Stoutenburg. De zienswijzen zijn van een reactie voorzien. Twee zienswijzen hebben geleid tot het aanpassen van de omgevingsvisie. 1.2 Naar aanleiding van de zienswijzen voegen we kaarten van de NNN, de Groene Contour en het Groene Valleilint als afbeelding toe. In één van de zienswijzen wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het Natuur Netwerk Nederland (ook bekend als de NNN) en de Groene Contour (vastgesteld door de Provincie Utrecht). Onderkend wordt dat deze structuren niet duidelijk naar voren komen in de omgevingsvisie. Het voorstel is om een kaart op te nemen met daarop de gebieden die zijn aangewezen als NNN en Groene Contour. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor een betere borging van het Groene Valleilint.

Wij onderschrijven het belang van het Groene Valleilint als verbinding tussen de robuuste natuursystemen Utrechtse Heuvelrug en Veluwe. Wij nemen het Groene Valleilint meer nadrukkelijk op door een afbeelding op te nemen bij de paragraaf die betrekking heeft op het Groene Valleilint. 1.3 Naar aanleiding van de zienswijzen voegen we de locatie ‘Bebouwingsenclave Stoutenburg’ toe en wordt de tekst verduidelijkt. In een van de zienswijzen wordt aangeven dat er te weinig aandacht is voor mogelijke ontwikkelruimte die binnen de Bebouwingsenclave Stoutenburg is voorzien, op basis van het raadsbesluit van 1 oktober 2020. Ter verduidelijking wordt de Bebouwingsenclave1 Stoutenburg opgenomen als actieve locatie binnen de omgevingsvisie. Dat wil zeggen dat deze direct zichtbaar wordt op ‘Regels op de kaart’ (in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)). De volgende contour wordt daarbij gevolgd:

Met de term ‘bebouwingsenclave’ in plaats van de vaak gebruikte term ‘buurtschap’ sluiten we aan bij terminologie die gebruikt wordt binnen (toekomstig) provinciaal beleid. 1

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 2 van 9

De rode lijn wordt de nieuwe begrenzing van de locatie. Dit is een combinatie van de begrenzing die in bestemmingsplannen gehanteerd wordt als grens voor het buurtschap en de contour die is opgenomen in het raadsbesluit van 1 oktober 2020. Ook wordt de tekst van de omgevingsvisie aangepast, zodat deze beter aansluit bij de tekst van het raadsbesluit van 1 oktober 2020. 1.4 Er worden diverse ambtshalve wijzingen voorgesteld, ten behoeve van de betere leesbaarheid en bruikbaarheid van de omgevingsvisie. Na publicatie van de ontwerp omgevingsvisie is gebleken dat het een meerwaarde is om op een aantal punten de omgevingsvisie aan te passen. De wijzigingen hebben hoofdzakelijk te maken met een verbetering van de leesbaarheid (tekstuele aanpassingen) en bruikbaarheid van de visie. Onder andere het meer consequent gebruiken van termen en locaties. Daarnaast zijn er binnen de standaarden van het Digitaal Stelsel Omgevingswet wijzigingen aangebracht die we vertaald hebben naar de omgevingsvisie. Onderdeel van de nota van zienswijzen is een tabel waarin aangegeven – op paragraafniveau – waar wijzigingen worden voorgesteld. 2.1 De raad is het bevoegd gezag om de omgevingsvisie vast te stellen. Binnen het instrumentarium van de Omgevingswet is de gemeenteraad bevoegd om het omgevingsdocument ‘omgevingsvisie’ vast te stellen. Dit is vastgelegd in artikel 3.1 van de Omgevingswet.

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 3 van 9

2.2 Aan de hand van de zes hoofdlijnen en de thema’s die daarover vallen vormt de omgevingsvisie een robuuste koers voor de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie bevat alle relevante thema’s voor de fysieke leefomgeving. Vanuit de zes hoofdlijnen biedt de omgevingsvisie een samenhangende koers voor het inrichten, benutten en behouden van onze leefomgeving.

Binnen de hoofdlijnen vinden thema’s hun plek, thema’s die een dynamische invulling kennen. Elk thema kent zijn eigen ambities en opgaven, maar uiteindelijk staat het bijdragen aan een fijne leefomgeving om in te wonen, werken en verblijven centraal. Via omgevingsprogramma’s wordt verder invulling gegeven aan de ambities uit de omgevingsvisie. Ook daarin heeft samenhang en integraliteit een prominente plek. Naast de thema’s zijn er een aantal gebieden die via een gebiedsgerichte beschrijving extra aandacht krijgen. Dat zijn de deelgebieden van ons buitengebied, en een aantal locaties met ontwikkelpotentie. Zo zijn het sportpark en het entreegebied van Leusden hier specifiek genoemd vanwege hun ontwikkelpotentie. Ook Tabaksteeg Zuid is opgenomen met een gebiedsgerichte beschrijving, met daarin op hoofdlijnen de kaders en randvoorwaarden die voor het gebied gelden. Tot slot is Achterveld apart opgenomen. Binnen de kern spelen verschillende ontwikkelingen, het is een meerwaarde dat integraal naar de toekomst van het dorp wordt gekeken. De opgaven van de verschillende gebieden kunnen en/of moeten nog verder uitgewerkt worden in gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s. 2.3 De omgevingsvisie maakt een belangrijk onderdeel uit van de beleidscyclus/-huis van de fysieke leefomgeving.

De opbouw van de omgevingsvisie sluit aan bij de gedachten die we met het beleidshuis voor de fysieke leefomgeving nastreven. Het integraal organiseren van beleidsontwikkeling (omgevingsvisie) naar beleidsdoorwerking (omgevingsprogramma’s) en op den duur naar uitvoering (omgevingsplan en andere vormen van uitvoering). Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 4 van 9

Met de ambities (bij de thema’s van de omgevingsvisie) wordt invulling gegeven wat we willen bereiken voor onze fysieke leefomgeving. Dit is op abstract niveau, en in aansluiting met de zes hoofdlijnen. Vanuit de opgaven onder de thema’s wordt een eerste concretisering gemaakt hoe we dit willen bereiken. Verdere doorwerking van de beleidskoers vindt plaats in de omgevingsprogramma’s om uiteindelijk te komen tot uitvoeringsmaatregelen om te kunnen sturen op het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Zo zijn beleidsontwikkeling en uitvoering met elkaar verbonden. 2.4 Met inbegrip van de vastgestelde wijzigingen uit de ‘Nota van Zienswijzen en Wijzigingen’ wordt de omgevingsvisie gepubliceerd op ‘regels op de kaart’. Als bijlage is de ontwerp omgevingsvisie opgenomen, zoals die ook ter inzage heeft gelegen. Na besluitvorming in de gemeenteraad worden de wijzigingen op de omgevingsvisie doorgevoerd en wordt deze als definitieve versie gepubliceerd. 3.1 Er is nog ruimte om de omgevingsvisie door te ontwikkelen als kompas voor de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie geeft de meerjarige koers voor de fysieke leefomgeving weer. Aan de hand van de hoofdlijnen, en de thema’s met de ambities. De omgevingsvisie is opgebouwd uit thema’s die nu spelen, en waar nu beleid op beschikbaar is.

Er komen echter nog veel ontwikkelingen op ons af, waarvan we soms niet weten welke kant die opgaan. Om de omgevingsvisie nog beter toekomstbestendig te maken kan het bijvoorbeeld een meerwaarde hebben om elementen vanuit het scenario-denken toe te voegen. Op die manier kan de omgevingsvisie nog meer houvast bieden om te navigeren door de opgaven van de toekomst.

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 5 van 9

3.2 Het inzetten van de samenleving kan bijdragen aan het aanscherpen van de omgevingsvisie. Bij de totstandkoming van de omgevingsvisies in 2018 heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden. In de samenvoeging van de omgevingsvisies in 2023 en op de voorliggende actualisatie is voortgebouwd op deze input en uit tussentijdse trajecten zoals van de Woonzorgvisie. Vanuit het oogpunt om de omgevingsvisie verder te versterken als kompas voor de fysieke leefomgeving is de inbreng vanuit de samenleving meer dan waardevol. Het betrekken van de samenleving zal niet gebeuren vanuit een ‘blanco vel’, maar vanuit de basis die nu staat. Het gesprek met samenleving zal zich dan ook waarschijnlijk meer richten op de langdurige effecten van beleidskeuzes (wat en wie we als gemeente willen zijn). De exacte uitwerking van de wijze waarop inwonerbetrokkenheid wordt georganiseerd volgt bij de start van actualisatietraject van de omgevingsvisie. 3.3 Met een Omgevingseffectrapportage (OER) worden de bredere gevolgen van de omgevingsvisie in kaart gebracht. Een OER is een onderzoek dat de bredere gevolgen van de omgevingsvisie in kaart brengt. Het gaat verder dan een milieueffectrapportage (MER). Door niet alleen milieuthema's (lucht, geluid, e.d.) maar ook sociale, economische en gezondheidseffecten mee te nemen.

Een OER levert inzicht in welke mogelijke gevolgen er optreden voor de leefomgeving, zodat indien nodig er maatregelen kunnen worden getroffen. Een OER kan een bijdrage leveren aan een betere afweging tussen verschillende belangen. Een MER (of OER) is bij deze actualisatie van de omgevingsvisie niet aan de orde, omdat deze voortbouwt op de vorige omgevingsvisie (en geen extra/nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt) waar is afgewogen dat een MER-beoordeling niet nodig is. 7. Alternatieve scenario’s Gekozen is voor een gefaseerde actualisatie-aanpak, om de omgevingsvisie stap-voor-stap op te bouwen. Een alternatief scenario is om meer tijd en capaciteit in te zetten om in één keer een omgevingsvisie te ontwikkelen die nóg beter aansluit bij toekomstgericht denken en alle aspecten uit de Omgevingswet. Daarvoor is nu niet gekozen maar er is gekozen om de omgevingsvisie aan de hand van meerdere besluiten te laten groeien. Zo zijn gedurende het traject ankerpunten gemaakt om op voort te bouwen. Bovendien wordt op deze manier de belasting op de ambtelijke organisatie gespreid, in plaats van dat gedurende een (lange) periode sprake is van piekbelasting. 8. Risico’s De omgevingsvisie is het koersdocument voor de fysieke leefomgeving. Het geeft inwoners/ondernemers/ontwikkelaars geen direct recht om een plan of ontwikkeling te starten.

Wel schetst het een koers waarvan mag verwacht worden dat deze verder uitgewerkt gaat worden en die een afwegingskader vormt voor beleidsuitwerking en ruimtelijke ontwikkelingen. Initiatiefnemers mogen in beginsel verwachten dat beleidsuitwerking aansluit bij de omgevingsvisie. Indien afgeweken wordt van de omgevingsvisie bij uitwerkingen/ontwikkelingen dan vormt dat een juridisch risico binnen de procedures van die trajecten.

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 6 van 9

9. Vervolg De omgevingsvisie wordt na vaststelling door de raad – en verwerking van de wijzigingen – gepubliceerd; op de gemeentebladpagina van officiële bekendmakingen en op ‘Regels op de kaart'. Tegen een omgevingsvisie is geen beroep mogelijk. De omgevingsvisie heeft geen directe juridische gevolgen. 10. Evaluatie Eind 2026 wordt - in samenspraak met de gemeenteraad - een start gemaakt met een nieuw actualiseringstraject. De verwachting daarbij is dat de actualisatie van de omgevingsvisie niet eerder dan eind 2027 wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Onderdeel van het actualisatietraject is een monitoring en evaluatie van de ambities en opgaven die in de omgevingsvisie zijn gesteld. 11. Inkoopadvies Niet van toepassing. 12. Advies van HR Niet van toepassing. 13. Advies ICT Niet van toepassing. 14. Juridisch advies Akkoord, omgevingsvisie voldoet aan juridische eisen. 15. Financieel advies (kosten en dekking) De kosten voor het actualiseren, evalueren en later weer bijstellen worden gedekt uit de daarvoor beschikbaar gestelde budgetten ‘68102 Omgevingsvisie en omgevingsplan’ en ‘68106 Implementatie omgevingswet’. 16. Advies communicatie Na vaststelling van de omgevingsvisie wordt een persbericht opgesteld, met de boodschap dat de omgevingsvisie is vastgesteld als koers en toetsingskader voor de inrichting (en het benutten en beschermen) van de fysieke leefomgeving.

In het persbericht zullen we ook een nadrukkelijke verwijzing maken naar werking van de omgevingsvisie in regels op de kaart (het Digitaal Stelsel Omgevingswet). 17. Intergemeentelijke samenwerking Niet van toepassing.

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 7 van 9

18. Global Goals

19.

☐

Goal 01

Einde aan Armoede

☐

Goal 02

Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw

☐

Goal 03

Gezondheidszorg voor iedereen

☐

Goal 04

Inclusief, gelijkwaardig en goed onderwijs voor iedereen

☐

Goal 05

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes

☐

Goal 06

Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen

☐

Goal 07

Toegang tot betaalbare en duurzame energie

☐

Goal 08

Inclusieve economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen

☐

Goal 09

Infrastructuur voor duurzame industrie

☐

Goal 10

Verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen

☐

Goal 11

Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam

☐

Goal 12

Duurzame consumptie en productie

☐

Goal 13

Aanpak van klimaatverandering

☐

Goal 14

Beschermen en duurzaam gebruik van oceanen en zeeën

☐

Goal 15

Beschermen en duurzaam gebruik van ecosystemen, bossen en biodiversiteit

■

Goal 16

Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen

☐

Goal 17

Versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling

Klimaatadaptatie Met paragraaf 8.4 Klimaatadaptatie binnen de omgevingsvisie en de koppeling met Global Goal 13 aan beleidsthema’s wordt bijgedragen aan het versterken van de beleidskoers op het gebied van klimaatadaptatie.

20. Inwonerbetrokkenheid/ Burgerparticipatie Gelet op het beleidsneutrale karakter van de omgevingsvisie heeft de visie minimale impact op de samenleving. Er heeft beperkte participatie plaatsgevonden, conform het beleid Inwonerbetrokkenheid. Gedurende de zienswijzetermijn van de ontwerpvisie is een inloopavond georganiseerd voor geïnteresseerden. Hier hebben meerdere inwoners gebruik van gemaakt. Binnen de zienswijzetermijn zijn vijf zienswijzen ingediend. De zienswijzen hebben bijgedragen aan het verduidelijken van de omgevingsvisie. De reactie op de zienswijzen is onderdeel van deze besluitvorming.

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 8 van 9

21. Bijlagen • Nota van Zienswijzen en Wijzingen – Omgevingsvisie Gemeente Leusden, november 2025. • Afdruk ontwerp Omgevingsvisie Gemeente Leusden (van officiële bekendmakingen). • Link naar gepubliceerde ontwerp omgevingsvisie: Ontwerp Omgevingsvisie Gemeente Leusden > Officiële bekendmakingen • Link naar DSO: Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Leusden > DSO

Het college van de gemeente Leusden,

Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 09-12-2025

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 09-12-2025

R.B. van den Brink directeur secretaris

G.J. Bouwmeester burgemeester

Onderwerp:

Vaststellen Omgevingsvisie gemeente Leusden 2025

Zaaknummer: 281095 Pagina 9 van 9