RV Vaststellen afwegingskader functieveranderingsbeleid regio Foodvalley regio Amersfoort-GETEKEND.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer

159885

Datum raadsvergadering

4 november 2024

Portefeuillehouder

J.D. Kramer

Onderwerp

Vaststellen afwegingskader functieveranderingsbeleid regio Foodvalley regio Amersfoort

Voorstel Het college stelt u voor het ‘Afwegingskader Functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley regio Amersfoort’ vast te stellen, bestaande uit: A. Het beleidskader (hoofdstuk 2) voor o.a.: • De basissystematiek en voorwaarden voor (gedeeltelijke) functieverandering • Mogelijkheden voor maatwerk • Mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen B. De sloopmetersystematiek (hoofdstuk 3) voor o.a.: • De sloopmetersystematiek • De intergemeentelijke inzet en registratie van sloopmeters • De mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen Aanleiding De afgelopen jaren is binnen het VAB-programma gewerkt aan “beleidsmatige samenwerking en visievorming functieverandering”. In 2021 heeft er een evaluatie plaatsgevonden van het geldende functieveranderingsbeleid 2016 van de Gelderse gemeenten binnen regio Foodvalley. Daarnaast is er vanuit de Utrechtse gemeenten van regio Foodvalley en regio Amersfoort de wens om meer kaders op te stellen voor hoe om te gaan met Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB). Gezien de vergelijkbare problematiek met VAB en de overeenkomsten wat betreft landschapstypen en te behalen ruimtelijke kwaliteit, is besloten om als gemeenten binnen de regio’s Foodvalley en Amersfoort te gaan samenwerken. Deze samenwerking heeft geresulteerd in het afwegingskader wat nu voor ligt.

Het afwegingskader gaat uit van een gemeenschappelijke basis voor de sloopmetersystematiek, groencompensatie, voorwaarden voor herbestemming en de kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Daarnaast biedt het afwegingskader mogelijkheden voor eigen lokale uitwerkingen, zoals evaluatie bestaand beleid, woningdifferentiatie (bv Knarrenhofjes), verbreding reikwijdte (inzet sloopmetersysteem ook voor niet agrarische functies), etc. Doel/Effect Het Afwegingskader geeft een basissystematiek voor berekening, registratie en inzetbaarheid van sloopmeters in het landelijk gebied. Op deze manier wordt gewerkt aan een economisch en sociaal vitaal landelijk gebied met versterkte ruimtelijke kwaliteit doordat

Zaaknummer:

159885

Pagina

1

(initiatieven voor) bedrijfsbeëindigingen kunnen worden gefaciliteerd en in plaats daarvan woon- en werkfuncties kunnen worden toegevoegd. De ruimte voor gemeentelijke uitwerkingen stelt de deelnemende gemeenten in de gelegenheid om zelf aanvullende keuzes te maken die passen bij de lokale situatie. Argumenten 1.1 Met het afwegingskader worden de uitgangspunten voor het functieveranderingsbeleid van de deelnemende gemeenten gelijk getrokken. De uitgangssituatie is voor de Gelderse gemeenten en de Utrechtse gemeenten anders. In de Gelderse gemeenten van de regio Foodvalley is al vanaf 2008 functieveranderingsbeleid van kracht met een samenwerking tussen gemeenten op het gebied van registratie en inzet van sloopmeters. In de Utrechtse gemeenten wordt functieverandering tot nu toe voornamelijk toegepast door middel van maatwerk. Met dit afwegingskader wordt een gemeenschappelijke basis gelegd waarbij de uitgangspunten voor functieverandering gelijk zijn voor alle deelnemende gemeenten. Dit gemeenschappelijk kader biedt meer rechtszekerheid voor zowel initiatiefnemers, gemeenten en andere belanghebbenden. Hiermee wordt voorkomen dat alle initiatieven met maatwerk worden uitgevoerd wat veel extra inzet kost. Het geldende functiebeleid ‘Functieverandering Regio Foodvalley 2016’ is geëvalueerd.

De uitkomsten van deze evaluatie zijn betrokken bij de opstelling van het nu voorliggende afwegingskader. Zo zijn beleidsaanpassingen doorgevoerd om het beleid toekomstbestendig en flexibeler te maken. Daarnaast biedt het afwegingskader haakjes om het beleid per gemeente specifieker te maken. 1.2 Het afwegingskader functieveranderingsbeleid zorgt voor ruimtelijke kwaliteit en flexibiliteit in het landelijk gebied. Ruimtelijke kwaliteitswinst staat voorop en dat betekent sloop van bebouwing, landschappelijke inpassing van ontwikkelingen en bredere landschappelijke versterking. Bij volledig stoppen biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden van functieverandering naar ‘wonen’ of ‘werken’. Bij gedeeltelijke beëindiging biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden voor gedeeltelijk slopen en/of voor het ontwikkelen van een nevengebruiksfunctie. In ons huidige functieveranderingsbeleid is de versterking van de groene kwaliteiten/ landschappelijke inpassing niet verankerd. Dit is wel een uitgangspunt in de omgevingsvisie. Het afwegingskader biedt de ruimte om hier beleid op te maken. Bij sloop van overtollige bebouwing dient een berekening plaats te vinden van inzetbare sloopmeters. Om ruimtelijke kwaliteitswinst te behalen voorziet het afwegingskader in een afromingssystematiek.

Sloopmeters die na afroming kunnen worden ingezet voor ontwikkelingen, worden geregistreerd door de deelnemende gemeenten en kunnen ook worden uitgewisseld tussen die gemeenten. Daarbij spelen gemeente-, regio- en provinciegrenzen geen rol meer. Voor Leusden kent het afwegingskader o.a. de volgende pluspunten: een boer kan gedeeltelijk slopen en deze sloopmeters inzetten, een initiatiefnemer kan sloopmeters ‘inkopen’ als op de locatie zelf te weinig sloopmeters beschikbaar zijn, sloopmeters kunnen worden ingezet voor extra bebouwing zoals een grotere inhoud woning, overschot aan sloopmeters kan worden verhandeld. 1.3 Het Afwegingskader biedt ruimte voor eigen gemeentelijke uitwerkingen. Na een gebiedsanalyse en de gehouden interviews met deelnemende gemeenten en

Zaaknummer:

159885

Pagina

2

externe stakeholders werd duidelijk dat de ruimtelijke keuzes die verband houden met functieverandering gemaakt moeten worden door de gemeenten zelf. Het bleek niet mogelijk om dit voor alle ruimtelijke keuzes voor de totale regio Foodvalley en Amersfoort het projectgebied in zijn geheel te doen. Het nu voorliggende afwegingskader voorziet daarom in een gemeenschappelijke basis en ruimte voor lokale gemeentelijke uitwerkingen. Het is aan de gemeenten zelf om in een nadere uitwerking (bijvoorbeeld een visie op het landelijk gebied) te bepalen waar welke ontwikkelingen wenselijk zijn en waar niet. Andere aspecten waar gemeenten worden uitgenodigd om een lokale afweging te maken zijn: • Ruimtelijke afweging locaties voor wonen en werken; • Verbrede toepassing binnen wonen (bijv. woningdifferentiatie); • Verbrede toepassing systematiek inwinning en inzetbaarheid sloopmeters naar andere gebruiksfuncties (bijv. niet-agrarische bedrijvigheid). 1.4 De Coördinatiegroep VAB wordt ingezet voor kennisdeling en casusbespreking. In de regio Foodvalley wordt al langer gewerkt met een Coördinatiegroep VAB. Deze groep bestaat nu uit ambtenaren van de deelnemende gemeenten en de provincie Gelderland. Deze coördinatiegroep richt zich op kennisdeling en casusbespreking, waardoor er efficiënter wordt gewerkt.

Deze coördinatiegroep zal worden uitgebreid met de nieuwe Utrechtse deelnemende gemeenten. In de coördinatiegroep monitoren we het functieveranderingsbeleid, bepalen we de koers, houden we de ontwikkelingen van het landelijk gebied in de gaten en bepalen we hoe we het registreren van sloopmeters op een juiste en eenzelfde manier vormgeven. Tegenargumenten/Alternatieve scenario’s 1.1 Het afwegingskader voorziet voor de Utrechtse gemeenten in een andere rekensystematiek voor sloopmeters. De Utrechtse gemeenten zijn nu gewend om met maatwerk “ruimte-voor-ruimte” (hierna: RvR.) toe te passen voor het terugbouwen van woningen in ruil voor sloop. Voor deze provinciale regeling geldt een staffeling bij de inzet van sloopmeters. Met het afwegingskader wordt een andere systematiek voorgesteld waarbij een afroming van sloopmeters plaatsvindt. Afhankelijk van de situatie kan dit tot enigszins andere uitkomsten leiden. Zo is het iets minder gunstig voor een RvR-initiatief die 1.000 sloopmeters heeft (in de nieuwe situatie is 1.200m2 nodig), maar gunstiger voor initiatief die juist meer sloopmeters heeft (>1.200), want het meerdere kan verhandeld worden. 1.2 Risico van onevenredige verdeling van sloopmeters Met het vergroten van het werkingsgebied worden de mogelijkheden voor inzet van sloopmeters verruimd.

Enerzijds vergroot dit de flexibiliteit, anderzijds kan de angst ontstaan dat er in de ene gemeente meer ruimtelijke kwaliteit wordt geleverd dan in de andere gemeente. In het algemeen wordt echter met dit afwegingskader de ruimtelijke kwaliteit in het totale gebied/ regionaal vergroot. En de ervaring leert uit de Gelderse praktijk dat de verhouding tussen vraag en aanbod van sloopmeters per gemeente redelijk in evenwicht is. Dat wil zeggen dat er niet onevenredig veel sloopmeters landen in een specifieke gemeente. In de nieuwe situatie zal dit gemonitord worden.

Risico’s Provincie Utrecht neemt het voorgestelde beleid niet op in de Omgevingsverordening.

Zaaknummer:

159885

Pagina

3

De Omgevingsverordening van de provincie Utrecht moet op onderdelen worden aangepast, zoals: sloopregistratiesysteem van m2 naar m3, uitwisseling sloopmeters ook over provinciegrenzen heen, inzet sloopregistratiesysteem voor (meer) kleinere woningen. De provincie Utrecht heeft actief deelgenomen aan het proces en was tevens vertegenwoordigd in de projectgroep. Het ligt in de lijn der verwachting dat het beleid zal worden verankerd in de Omgevingsverordening. Het aanpassen van de Omgevingsverordening zal enige tijd in beslag nemen. Voor de tussenliggende tijd wil de provincie een soort van ontheffingsregeling voor de deelnemende gemeenten inzetten. Plan van aanpak/tijdsplanning Het Afwegingskader is ter kennisname gestuurd aan Gedeputeerde Staten van Utrecht en Gelderland. Hiermee is het project “beleidsmatige samenwerking en visievorming functieverandering” afgerond. Na vaststelling door uw raad wordt het afwegingskader bekendgemaakt en treedt het in werking. Het Afwegingskader biedt ruimte voor eigen gemeentelijke uitwerkingen. Dit kent een separaat besluitvormingsproces. Leusden pakt dit samen met Renswoude en Woudenberg op. In het plan van aanpak komt te staan hoe de samenleving en de raad wordt betrokken in het proces en wat allemaal onderzocht wordt.

Denk hierbij aan: • VAB beleid aanpassen aan de omgevingsvisie Leusden qua gebiedsindeling; • Onderzoek verbreding reikwijdte (inzet systeem ook voor niet agrarische functies); • Onderzoek woningdifferentiatie zoals Knarrenhofjes, betaalbare woningen; • Onderzoek nevenactiviteiten bij niet agrarische functies; • Wat als een nevenactiviteit een hoofdfunctie wordt; • Waar wel/niet extra woning(en); • Waar wel/niet nevenactiviteiten en wijzigingsmogelijkheden i.r.t. gebiedszones; • Waar wel/niet bedrijfsfuncties gewenst. De planning is deze nadere uitwerkingen in het 3de kwartaal 2025 aan de raad aan te bieden. Communicatie In ca 1,5 jaar is toegewerkt naar een document waarin de regio’s samen hebben gewerkt aan de totstandkoming van een afwegingskader wat zowel een vaste basis systematiek kent en tegelijkertijd ruimte biedt aan eigen gemeentelijke beleidskeuzes. Door middel van verschillende ambtelijke sessies (afvaardiging vanuit alle 16 gemeenten, 2 provincies en 2 regio’s) en interviews met externe stakeholders, zoals LTO, en adviseurs, is dit afwegingskader tot stand gekomen. Het Afwegingskader is na instemming door beide regio’s ter kennisname toegezonden aan alle betrokken stakeholders. Daarbij is aangegeven dat het ter vaststelling aangeboden wordt aan colleges en gemeenteraden.

Bijlagen Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley regio Amersfoort (samengevoegd)

Zaaknummer:

159885

Pagina

4

Het college van de gemeente Leusden,

Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 04-09-2024

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 05-09-2024

R.B. van den Brink

G.J. Bouwmeester

directeur secretaris

burgemeester

Zaaknummer:

159885

Pagina

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Leusden: Besluit op basis van het voorstel van het college van 3 september 2024, nummer 159885

besluit: Het ‘Afwegingskader Functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley regio Amersfoort’ vast te stellen, bestaande uit: A. Het beleidskader (hoofdstuk 2) voor o.a.: • De basissystematiek en voorwaarden voor (gedeeltelijke) functieverandering • Mogelijkheden voor maatwerk • Mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen B. De sloopmetersystematiek (hoofdstuk 3) voor o.a.: • De sloopmetersystematiek • De intergemeentelijke inzet en registratie van sloopmeters • De mogelijkheden voor gemeentelijke uitwerkingen

Besloten in de openbare raadsvergadering van 4 november 2024

I. Schutte – van der Schans griffier

Zaaknummer:

159885

G.J. Bouwmeester voorzitter