RV Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis - AV HH.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

1. Aanleiding Door de huidige beoogde en gewijzigde Wmo-wetgeving en de overspannen arbeidsmarkt is het product Algemene Voorziening huishoudelijke hulp (AVHH) niet langer houdbaar in Leusden: er zijn flinke wachtlijsten ontstaan en we kunnen met name onze inwoners die het het hardste nodig hebben (mensen met regieverlies) niet meer goed helpen. Zodoende zijn wij voornemens om te stoppen met het product AV HH. Hiervoor is, ook omdat deze Algemene Voorziening huishoudelijke hulp specifiek in de verordening is opgenomen, een wijziging van de verordening (raadsbesluit) nodig. Daarna kunnen ook de beleidsregels en contracten aangepast worden. We kunnen zodoende op zijn vroegst per 1 juli a.s. beginnen met de uitfasering van het product AV HH. Per 1 mei 2028 willen we dan echt stoppen met het product AV HH. Waarom stoppen met de AV HH? Onder de Wmo moeten we onze inwoners met een HH ondersteuningsvraag helpen; we mogen daarbij niet kijken naar eigen vermogen of inkomen. Tegelijkertijd vergrijzen we. Daarmee zien we dat het aantal personen dat gebruik maakt van de huishoudelijke hulp via de Wmo steeds maar toeneemt. We worden hier onvoldoende financieel voor gecompenseerd vanuit het Rijk.

De Wmo is met de invoering van het gemaximaliseerde eigen bijdrage (het zogenaamde abonnementstarief) ook nog een keer fundamenteel gewijzigd: inwoners betalen een maximum aan eigen bijdrage per maand ongeacht het aantal voorzieningen of de intensiteit (aantal uren) van deze voorzieningen. Dit geldt voor zowel de algemene voorzieningen alsook de maatwerkvoorzieningen. Bovendien is de HH expliciet uitgesloten als een van de AV vormen waar gemeenten wel zelf een eigen bijdrager over mogen bepalen. Daarmee is het ‘oude’ systeem waarop we destijds de AV hadden ingesteld, waarbij onze inwoners de helft van de werkelijke ureninzet zelf betaalden, niet meer hanteerbaar. We hebben zodoende de AV al omgezet naar een gemiddeld aantal uren per week per client, maar omdat een AV nu eenmaal niet toelaat dat we precies bepalen voor wie er hoeveel uren ingezet moeten worden (een AV moet vrij toegankelijk zijn voor de doelgroep die er gebruik van zou moeten maken), zien we een forse groei in gebruik en ook kosten. Er staan ook nog enkele wijzigingen op stapel. Belangrijkste is de herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Helaas is deze invoering steeds uitgesteld.

Bovendien staat in de laatste versie van deze beoogde wetswijziging dat we als gemeente zelf de eigen bijdrage op de AV moeten gaan heffen; en we mogen de te innen eigen bijdrage niet meer laten zijn dan de inkomensafhankelijke eigen bijdrage via het CAK maar mogen zelf niet kijken naar inkomen. Daarmee is het uitvoeren van een reëel eigen bijdragebeleid op AV’s feitelijk onmogelijk. We zullen dan de eigen bijdrage moeten minimaliseren; dat juist weer extra groei betekent. Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 1 van 7

Een andere beoogde wijziging is dat in het regeerakkoord is opgenomen om “mensen die dat kunnen, zelf te laten betalen voor huishoudelijke hulp in plaats van via de Wmo. Het is vervolgens aan een nieuw kabinet om te bepalen hoe hier concreet invulling aan wordt gegeven”. Daarmee is het nog helemaal onzeker of en hoe dit zal uitwerken. Wel is duidelijk dat het niet voor 2029 kan ingaan vanwege de noodzakelijke wetswijziging die hier voor nodig is. Daarmee komt het voor ons nu te laat. We zien namelijk dat het (AV) HH gebruik flink is toegenomen en er flinke wachtlijsten zijn ontstaan: met name onze inwoners die het het hardste nodig hebben (mensen met regieverlies) kunnen we niet meer goed helpen. Daarnaast is er een overspannen arbeidsmarkt: er zijn simpelweg niet genoeg HH hulpen voor Leusden te vinden (anders waren de wachtlijsten ook wel verdwenen: aanbieders kunnen deze mensen gewoon bedienen als ze dat willen). Gezien bovenstaande is de enige oplossing om de huidige beschikbaarheid (aantal hulpen/uren/budget) eerlijker onder onze inwoners te verdelen: daarvoor zullen we af moeten van een algemene voorzieningensysteem (waar een gemiddeld aantal uren wordt toegekend en de inzet door de aanbieder wordt bepaald), maar zelf gaan indiceren in uren (inzet van maatwerk).

Zo kunnen we beter bepalen wat er echt nodig is en rekening houden met wat mensen zelf nog kunnen of kunnen aanleren. Zo hopen we de beschikbaarheid van de HH te kunnen blijven garanderen. Wat houdt deze “uitfasering” van de Algemene Voorziening in? We stellen voor om per 1 juli 2026 geen nieuwe instroom meer plaats te laten vinden in de AV HH, per 1 mei 2028 is dan echt het einde van de AV (dus opzegging contract). Indicaties zullen alleen nog maar in maatwerk gedaan worden; het uitgangspunt is 2,5 uur per twee weken (natuurlijk blijft er een groep over die wekelijks uren ontvangt volgens het HHM normenkader). Huidige cliënten blijven zo veel mogelijk bij de huidige aanbieder, nieuwe cliënten worden geholpen via wachtlijstbeheer door Lariks. Zij hoeven dus niet meer zelf aanbieders af te bellen, maar kunnen wel voorkeur voor een aanbieder meegeven (het kan dan wel zijn dat ze dan later aan de beurt zijn). Er vindt een warme overdracht plaats van de huidige aanbieder. De informatiebijeenkomst "Bij u thuis" blijft bestaan en wordt 6 keer per jaar aangeboden: maar er is geen verplichting. Cliënten (300) met een toegangsbewijs dat afloopt na 1 mei 2028 worden in de periode 1 mei 2027 en 1 mei 2028 geherindiceerd.

Waarom dit besluit? Om deze nieuwe systematiek te kunnen toepassen en om eventuele bezwaren te voorkomen moeten we deze werkwijze formeel borgen; dat doen we met dit besluit en het aanpassen van de regels (verordeningen en beleidsregels). We doen dit allemaal om de beschikbaarheid van de HH te kunnen blijven garanderen. Inspraak is gerealiseerd De adviesraad sociaal domein is geïnformeerd over dit voornemen. Zij hebben aangegeven geen formeel advies uit te zullen brengen. Wel gaven zij aan dat ze deze ontwikkeling van harte ondersteunen om zo onze inwoners die het zo hard nodig hebben, maar nu op een wachtlijst staan, te kunnen helpen. Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 2 van 7

2. Wettelijke grondslag De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015. 3. Beoogd effect/ bestuurlijk kader Door de AV HH uit te faseren en de Verordening Wmo 2026 te wijzigen, kunnen wij de beschikbaarheid van de HH maatwerkvoorziening garanderen en zo deze ondersteuning aan onze inwoners borgen. Bovendien biedt dit besluit de basis om de aanpassingen op de beleidsregels en de contractwijzigingen op te baseren. 4. Deadline Om de werkwijze voor de uitfasering (1 juli a.s.) in gang te zetten is het wenselijk dat de raad in de vergadering van juni 2026 beslist. Daarmee kunnen we op 1 juli 2026 deze werkwijze (uitfasering) gaan hanteren. 5. Voorstel 1. De “1e wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Leusden 2026” vaststellen. 6. Argumenten 1.1 Door de huidige beoogde en gewijzigde Wmo wetgeving en de overspannen arbeidsmarkt is het product Algemene Voorziening huishoudelijke hulp (AVHH) niet langer houdbaar in Leusden: er zijn flinke wachtlijsten ontstaan en we kunnen met name onze inwoners die het het hardste nodig hebben (mensen met regieverlies) niet meer goed helpen. Zodoende is noodzakelijk om te gaan stoppen met het product AV HH om zo de beschikbaarheid van de HH te kunnen (blijven) garanderen en deze ondersteuning aan onze inwoners te borgen.

Hiervoor is, ook omdat deze Algemene Voorziening huishoudelijke hulp specifiek in de verordening is opgenomen, een raadsbesluit nodig. Daarna kan het college ook de contracten aanpassen. We kunnen zodoende op zijn vroegst per 1 juli beginnen met de uitfasering van het product AV HH. Per 1 mei 2028 willen we dan echt stoppen met het product AV HH. 1.2 De aanpassingen op de verordening zijn noodzakelijk We willen per 1 juli 2026 met de uitfasering beginnen. Om als gemeente deze wijziging toe te passen, moeten we eerst de verordening Wmo aanpassen. Hiervoor is, ook omdat deze Algemene Voorziening huishoudelijke hulp specifiek in de verordening is opgenomen, een raadsbesluit nodig. Daarna kan het college ook de beleidsregels aanpassen. We kunnen zodoende op zijn vroegst per 1 juli beginnen met de uitfasering van het product AV HH. Per 1 mei 2028 willen we dan echt stoppen met het product AV HH. Alleen de gemeenteraad is bevoegd de verordening te wijzigen. Het niet aanpassen zou betekenen dat wij deze uitfasering niet kunnen toepassen en deze ondersteuning aan onze inwoners niet kunnen garanderen (wachtlijsten blijven bestaan en nemen verder toe) of dat wij te maken krijgen met ongewenste juridische gevolgen (klachten/bezwaren). Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 3 van 7

7. Alternatieve scenario’s We kunnen “wachten” op het Rijk met het door- en uitvoeren van de uitfasering. De verwachting is dat de kosten en de wachtlijsten zullen blijven oplopen. 8. Risico’s 1. De cliënten die minder uren krijgen en/of 1 keer per 2 weken ondersteuning, kunnen het er mee oneens zijn en in bezwaar gaan. Daarom is het van belang om naast de reeds geplande communicatie richting de gebruikers (door gemeente/Lariks en aanbieders samen, met goede onderbouwing waarom we dit doen: de beperkte beschikbaarheid beschikbaar maken voor alle inwoners die dat zo hard nodig hebben, ook diegenen die op de wachtlijst staan), ook het formele gedeelte goed geborgd te hebben. Met deze wijziging wordt dat gerealiseerd. 9. Vervolg Na uw positieve besluit zal de “1e wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Leusden 2026” vrijwel direct worden bekend gemaakt. Op 23 juni a.s. zullen wij de beleidsregels vaststellen en bekendmaken alsmede een besluit nemen over de middelen voor de extra indicatietaken te verrichten door Lariks. We zullen hiervoor het voorstel doen om uit het huidige HH budget voor 2026 € 15.000 te alloceren voor Lariks, voor 2027 zal dit bedrag € 30.000 zijn en voor 2028 nog € 15.000 (tot mei 2028). De resultaten van deze wijziging zullen terug te vinden zijn in de reguliere rapportages aan de raad.

Aanpak, proces en uitvoering is helder De voorgestelde uitfaseringsaanpak is goed uitgewerkt; samen met IBMN, Lariks en de aanbieders is deze de afgelopen jaren ontwikkeld en juridisch geborgd. Er zijn al proces- en uitvoeringsafspraken gemaakt. Wij kunnen na dit besluit en vaststelling van deze wijziging op de verordening, per 1 juli ook direct aan de slag. Kaders en proces over uitwerking in beleidsregels en nadere regels zijn helder Wij kunnen na vaststelling van deze wijziging ook de beleidsregels hier op aanpassen. 10. Evaluatie N.v.t.: maakt deel uit van de reguliere monitoring op zorgkosten 11. Inkoopadvies Ons inkoopbureau IBMN is betrokken bij deze wijziging en heeft bijvoorbeeld meegedacht over het addendum voor de aanbieders. 12. Advies van HR N.v.t. 13. Advies ICT N.v.t. Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 4 van 7

14. Juridisch advies Voorstel is getoetst en akkoord. 15. Financieel advies (kosten en dekking) De financiële consequenties moeten binnen het huidige budgettaire kader worden opgevangen. De uitfasering en wijzigingen hebben beperkte financiële gevolgen: de verwachting is dat op korte termijn de kosten op basis van deze wijziging niet zullen stijgen: we zorgen er met name voor dat we meer mensen kunnen bedienen (omdat we uitgaan van een verlaging in het in te zetten aantal uren) en de wachtlijsten wegwerken. Op lange termijn kan het wellicht een kostenbesparing opleveren, maar omdat we ook zien dat de extramuralisering doorzet en er blijvend sprake is van dubbele vergrijzing, verwachten we dat dit positieve effect ook weer zal worden tenietgedaan door meer inwoners die gebruik zullen gaan maken van het maatwerk HH. De noodzakelijke kosten voor de her-indicaties kunnen vanuit het huidige budget HH worden gedekt. Met de uitfasering van de Algemene Voorziening HH moeten de in 2026 in 2027, en in 2028 en daarna aflopende beschikkingen opnieuw door Lariks worden geïndiceerd. Daarbij wordt bezien in hoeverre deze klanten nog in aanmerking komen voor maatwerk HH, waarbij dat voor een deel van het huidige bestand niet het geval zal zijn en/of er minder uren in kunnen worden gezet.

Wij verwachten dat de vrijval van middelen als gevolg van de uitfasering van de Algemene Voorziening hoger zal liggen dan de aanvullende kosten voor de mensen die vanuit dit bestand op basis van een herindicatie in aanmerking zullen komen voor een maatwerkvoorziening HH. De incidentele kosten voor het verrichten van de her-indicaties bedragen € 15.000 voor 2026 € 30.000 voor 2027 en € 15.000 voor 2028. Deze kosten kunnen worden gedekt vanuit het reguliere budget HH. De kosten voor herindicering worden meegenomen in het voorstel rondom de aanpassing van de beleidsregels. De financiële gevolgen voor 2026 worden verwerkt in de najaarsnota 2026 en die voor 2027 en 2028 in de meerjarenbegroting 20272030. Voor 2029 is er het voornemen vanuit het kabinet om de HH (gedeeltelijk) bij gemeenten, en dus uit de WMO, weg te halen. Indien dit besluit door het Rijk zal worden genomen, zal daarvoor een uitname uit het gemeentefonds gedaan worden. Er kunnen daarbij substantiële herverdeeleffecten bij gemeenten ontstaan. Deze zijn op dit moment nog niet bekend. 16. Advies communicatie Het is belangrijk dat alle betrokkenen helder, tijdig en zorgvuldig worden geïnformeerd over de aanleiding, inhoud en uitvoering van dit voorstel. Gezien de impact op inwoners en de mogelijke gevoeligheid, wordt communicatie in nauwe afstemming met beleid, Lariks en eventueel aanbieders opgepakt.

Daarbij ligt de focus op eenduidigheid, transparantie over de noodzaak, het creëren van begrip en duidelijkheid over de gevolgen. Communicatie richting raad De raad dient een compleet en helder beeld te krijgen van de aanleiding en de gevolgen van dit voorstel. Daarom wordt de raad met dit voorstel volledig en transparant geïnformeerd over de aanleiding, afwegingen, financiële consequenties en vervolg. Communicatie richting belanghebbenden

Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 5 van 7

Inwoners/huidige én potentiële cliënten worden tijdig en zorgvuldig geïnformeerd in samenwerking met Lariks en aanbieders. Communicatie is begrijpelijk, gericht op de concrete gevolgen en biedt ruimte voor vragen en ondersteuning, waar mogelijk met extra aandacht voor minder zelfredzame inwoners. Middelen en kanalen worden zorgvuldig gekozen. Communicatie richting stakeholders/extern Externe communicatie vindt plaats in nauw overleg met Lariks. Gezamenlijk zorgen we voor een afgestemde kernboodschap en hiermee voor een eenduidige en zorgvuldige woordvoeringslijn. Interne communicatie De interne organisatie wordt geïnformeerd over de inhoud van dit voorstel via een bericht op ’t Erf, zodat vragen van inwoners en stakeholders eenduidig beantwoord kunnen worden.

17. Intergemeentelijke samenwerking N.v.t.; we zijn zelf verantwoordelijk voor HH en hebben dit lokaal ingekocht. 18. Global Goals ☐

Goal 01

Einde aan Armoede

☐

Goal 02

Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw

■

Goal 03

Gezondheidszorg voor iedereen

☐

Goal 04

Inclusief, gelijkwaardig en goed onderwijs voor iedereen

☐

Goal 05

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes

☐

Goal 06

Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen

☐

Goal 07

Toegang tot betaalbare en duurzame energie

☐

Goal 08

Inclusieve economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen

☐

Goal 09

Infrastructuur voor duurzame industrie

☐

Goal 10

Verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen

☐

Goal 11

Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam

☐

Goal 12

Duurzame consumptie en productie

☐

Goal 13

Aanpak van klimaatverandering

☐

Goal 14

Beschermen en duurzaam gebruik van oceanen en zeeën

☐

Goal 15

Beschermen en duurzaam gebruik van ecosystemen, bossen en biodiversiteit

■

Goal 16

Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen

☐

Goal 17

Versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling

Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 6 van 7

19. Klimaatadaptatie N.v.t. 20. Inwonerbetrokkenheid/ Burgerparticipatie Wij hebben de adviesraad geïnformeerd en gesproken om hen in staat te stellen om een eventuele reactie of (ongevraagd) advies te geven. Zij hebben aangegeven geen formeel advies uit te zullen brengen. Wel gaven zij aan dat ze deze ontwikkeling van harte ondersteunen om zo onze inwoners die het zo hard nodig hebben, maar nu op een wachtlijst staan, te kunnen helpen. 21. Bijlagen 1. 1e wijziging van de verordening Wmo AV HH

Het college van de gemeente Leusden,

Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 21-04-2026

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 21-04-2026

R.B. van den Brink directeur secretaris

G.J. Bouwmeester burgemeester

Onderwerp:

Uitfasering Algemene Voorziening Ondersteuning Thuis

Zaaknummer: 310824 Pagina 7 van 7