RV Toekomstplan Impuls sociale infrastructuur en sociaal ontwikkelbedrijf.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

1. Aanleiding In de arbeidsmarktregio Amersfoort werken de regio gemeente Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg, samen aan de opgave ‘Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf’. De opgave is gericht op het versterken van de ondersteuning en begeleiding van personen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt waarbij het sociaal ontwikkelbedrijf een rol moet krijgen. We werken aan de opgave in fasen. In de eerste fase is geïnventariseerd welke ondersteuning er nu is voor inwoners en waar nog kansen liggen voor verbetering. Op basis daarvan zijn er in de tweede fase uitgangspunten geformuleerd die de gemeenteraden in juli 2025 hebben vastgesteld, waarmee vervolgens een toekomstplan uitgewerkt kon worden. De uitgangspunten luiden: 1. De behoefte en ontwikkelkansen van inwoners staan centraal. 2. De regio Amersfoort ontwikkelt een breed sociaal ontwikkelbedrijf. 3. De partijen die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen vormen samen een netwerkorganisatie. 4. RWA/Amfors is, als sociaal ontwikkelbedrijf, onderdeel van de netwerkorganisatie. 5. Het toekomstig sociaal ontwikkelbedrijf zorgt ervoor dat RWA/Amfors financieel gezond is. Het toekomstplan is nu gereed en wordt gelijktijdig aan alle gemeenteraden aangeboden voor besluitvorming.

De basis van het plan zijn drie verschillende bouwstenen voor de sociale infrastructuur en de rol van het sociaal ontwikkelbedrijf. Het voorstel is om deze vanaf 2026 gefaseerd te implementeren. 2. Wettelijke grondslag Het wettelijk kader voor dit advies is de Participatiewet 2015. Het advies sluit aan op de eerdere vaststelling door de raad van de uitgangspunten voor het toekomstplan van het sociaal ontwikkelbedrijf. 3. Beoogd effect/ bestuurlijk kader Met dit toekomstplan zetten we stappen om inwoners met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt beter te ondersteunen, onder meer door meer passende werkplekken en ontwikkelmogelijkheden te bieden. Daarnaast ontwikkelen we de sociale werkvoorziening RWA tot een breed sociaal ontwikkelbedrijf, zodat ook voor huidige Wsw-medewerkers in de toekomst een passende werkplek gegarandeerd blijft.

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 1 van 9

4. Deadline Nvt 5. Voorstel 1. Het Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf' vast te stellen. 6. Argumenten 1.1 Het plan versterkt een inclusieve arbeidsmarkt en duurzame participatie. Door de verbreding naar een breed sociaal ontwikkelbedrijf kunnen inwoners die (nog) niet klaar zijn voor regulier werk, passende ondersteuning en ontwikkelmogelijkheden krijgen. De behoefte en ontwikkelkansen van de inwoners staan centraal. Dit voorkomt dat mensen langdurig thuis zitten of uit beeld raken en vergroot hun kansen op duurzame participatie. Voor inwoners die dat nodig hebben creëren we werkplekken in een veilige beschutte omgeving en voor anderen is het een opstap naar betaald werk bij reguliere werkgevers. Daarbij kan het sociaal ontwikkelbedrijf fungeren als een vangnet voor als het soms even tegenzit bij een inwoner. 1.2 Het plan vergroot de kansen van inwoners met een indicatie beschut werk. Voor inwoners die aangewezen zijn op een beschutte werkplek is het essentieel dat er voldoende passende en veilige ontwikkelplekken beschikbaar zijn. Het Rijk stelt hiervoor jaarlijks middelen beschikbaar op basis van een taakstelling. In maart 2025 hadden 35 inwoners in de regio Amersfoort, waarvan 3 in de gemeente Leusden, een beschutte werkplek. Dit is 28% van de regionale taakstelling.

Met de uitvoering van het toekomstplan vergroot de regio de beschikbaarheid van deze werkplekken. Waarin wordt toegewerkt naar het behalen van 91% van de taakstelling in 2030, in lijn met het landelijk gemiddelde. 1.3 De ontwikkeling naar een breed sociaal ontwikkelbedrijf biedt nieuwe kansen voor RWA/Amfors. Door de ontwikkeling naar een breed sociaal ontwikkelbedrijf kan RWA/Amfors nieuwe doelgroepen aantrekken en een breder palet aan ontwikkeltrajecten bieden. Dit voorkomt dat, door de krimp van de Wsw-doelgroep, werksoorten moeten worden afgestoten en essentiële infrastructuur en expertise verloren gaan. Door het aanbod te verbreden en nauwer samen te werken in een regionaal netwerk met werkgevers, onderwijs en maatschappelijke partners waaronder onze uitvoeringsorganisatie Eemkracht, versterken we de toekomstbestendigheid van RWA/Amfors. 1.4 Jaarlijks ontvangen gemeenten rijksmiddelen om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken. Vanaf 2025 ontvangen gemeente extra rijksmiddelen om de uitvoering van sociaal ontwikkelbedrijven op een hoger plan te tillen. Op die manier moet dit op termijn landelijk, naast 30.000 beschutte werkplekken, 10.000 banen opleveren voor inwoners die nu nog niet bij reguliere werkgevers aan de slag kunnen. In onze gemeentelijke begroting hebben wij deze middelen gereserveerd voor dit toekomstplan.

In de nog op te stellen implementatieagenda wordt verder uitgewerkt hoe deze middelen ingezet gaan worden binnen RWA/Amfors.

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 2 van 9

1.5 Het plan gaat uit van een gefaseerde implementatie met getoetste financiële kaders voor bouwsteen 1 en 2. De implementatie van het toekomstplan zal uitgewerkt worden in een meerjarenagenda. Een te snelle implementatie zonder voldoende personele, organisatorische en financiële borging brengt risico’s met zich mee. Het toekomstplan focust daarom op een gefaseerde aanpak: eerst investeren in versterken van de werkvoorziening en de huidige werksoorten bij Amfors, daarna in verbreding. Zo bouwen we aan een duurzame ontwikkeling van RWA/Amfors. De financiële berekeningen zijn onafhankelijk getoetst door experts om de kwaliteit en betrouwbaarheid te borgen. 1.6 De realisatie van bouwsteen 2 kan Leusden dekken met rijksmiddelen De realisatie van de beoogde aantallen voor Beschut werk en Banenafspraak (Bouwsteen 2) voor Leusden, kan Leusden volledig financieren uit de beoogde rijksmiddelen (BUIG, integratie-uitkering Participatie, Rijksbijdrage sociale infrastructuur en impulsgelden). Voor de uitvoering van het toekomstplan zijn op dit moment dus geen aanvullende gemeentelijke middelen nodig boven op de al beschikbare rijksbijdragen en de bestaande bijdrage aan RWA/Amfors. De regionale opgave richt zich op extra instroom in beschut werk en de banenafspraak (bouwsteen 2). In de tabel hieronder is weergegeven hoe de aantallen per gemeente zich ontwikkelen.

Leusden heeft hierin een bescheiden aandeel van circa 7% – zowel in de instroom als als aandeelhouder van Amfors. Onderstaande tabel geeft de verdeling van de aantallen over de regiogemeenten weer: 2026

2027

2028

2029

2 0 3 0

Amersfoort

64

95

126

157

Beschut werk

49

64

80

95

1 8 7

Banenafspraak

16

31

47

62

Baarn

5

7

10

12

Beschut werk

3

4

5

6

7 7 1 5 7

Banenafspraak

2

3

5

6

8

Bunschoten

4

6

8

11

Beschut werk

3

3

4

5

1 3 6

Banenafspraak

1

3

4

6

7

Leusden

5

8

12

15

Beschut werk

3

4

5

6

1 8 7

Banenafspraak

2

4

7

9

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Regi onaa l aand eel 68%

1 1 0

5%

5%

7%

1 1

Zaaknummer: 285638 Pagina 3 van 9

Soest

11

17

23

29

Beschut werk

8

10

13

15

Banenafspraak

3

7

10

14

Woudenberg Beschut werk

2 1

3 1

4 2

5 2

3 4 1 7 1 7 6 2

Banenafspraak

1

2

2

3

4

Totaal

91

137

183

229

Beschut werk

66

87

108

129

Banenafspraak

25

50

75

100

2 7 4 1 5 0

13%

2%

100 %

1 2 4

Voor beschut werk specifiek is onze opgave voor 2026 (3 plekken) al ingevuld: er zijn nu drie inwoners met een beschutte werkplek bij Amfors. Daarmee ligt Leusden redelijk op koers, terwijl de regio als geheel nog achterblijft op de taakstelling. 7. Alternatieve scenario’s Nvt 8. Risico’s 1.1 Het plan is alleen haalbaar als alle gemeenteraden er mee instemmen en hiervoor structureel middelen beschikbaar gaan stellen. Het toekomstplan wordt gelijktijdig bij alle betrokken gemeenteraden in de arbeidsmarktregio Amersfoort aangeboden. De middelen die nodig zijn voor de implementatie komen deels uit de rijksbijdragen voor sociaal ontwikkelbedrijven en deels uit het participatiebudget. Dit betekent dat de gemeenteraden de komende jaren moeten instemmen met de begroting van zowel RWA als met onze eigen begroting waarin gespecificeerd wordt welke middelen nodig zijn voor de uitvoering van dit plan. 1.2 Voor de uitvoering van het plan moeten gemeenten en uitvoeringsorganisaties goed samenwerken en duidelijke afspraken maken over rollen en taken. Gemeenten en uitvoeringsorganisaties moeten zorgen voor voldoende instroom bij het sociaal ontwikkelbedrijf. Daarnaast zijn een duidelijke rol voor Amfors en goede doorverwijzing in het netwerk hierbij belangrijk. 1.3 Financieel effecten en risico’s voor Leusden Voor de eerste en de tweede bouwsteen zijn de financiële effecten goed in beeld.

Duidelijk is dat de tweede bouwsteen op de middellange termijn een positief effect heeft op de exploitatie van RWA/Amfors. Toch is dat financieel effect op langere termijn niet voldoende om te kunnen spreken van een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf. Dit vraagt om verdere doorontwikkeling. Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 4 van 9

Voor Leusden betekent het Toekomstplan concreet dat wij voor bouwsteen 1 en 2 met de huidige en voorziene rijksbudgetten (BUIG, integratie-uitkering Participatie, Rijksbijdrage sociale infrastructuur en impulsgelden) de beoogde aantallen kunnen realiseren, zonder extra structurele middelen uit de eigen gemeentelijke begroting vrij te maken. In de eerste jaren (2026–2027) kunnen de overheadkosten van Amfors nog grotendeels worden gedekt uit de Wsw-bijdrage en de impulsgelden. Daardoor is er ruimte om gecontroleerd te groeien in de richting van de beoogde aantallen, te leren wat wel en niet werkt, en zo nodig bij te sturen. Leusden draagt, als relatief kleine gemeente met een aandeel van circa 7%, slechts voor datzelfde percentage mee in eventuele financiële risico’s. Er is dus geen sprake van een onevenredig groot financieel risico voor Leusden. Wij zullen de ontwikkelingen van de in de businesscase weergegeven cijfers en de daarbij gehanteerde uitgangspunten en aannames de komende jaren nauwlettend blijven monitoren. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van de bestaande P&C Cyclus i.c. de tussentijdse rapportages van de voor- en najaarsnota. 9. Vervolg Na de besluitvorming en afronding van het toekomstplan, starten we in 2026 met het opstellen van de implementatieagenda. Hierin komen de stappen te staan die de regio neemt om het toekomstplan gefaseerd te implementeren.

In eerste instantie ligt de focus op de implementatie van bouwsteen 2. Denk aan het maken van gezamenlijke afspraken over doorverwijzing om het beoogde aantallen te halen. Daarnaast ligt de focus op het maken van gezamenlijke afspraken binnen de regio over het ontwikkelen, implementeren en evalueren van modules. 10. Evaluatie Nvt 11. Inkoopadvies Nvt 12. Advies van HR Nvt 13. Advies ICT Nvt 14. Juridisch advies Nvt 15. Financieel advies (kosten en dekking) Voor de uitvoering van het Toekomstplan en in het bijzonder bouwsteen 2 (Beschut werk en Banenafspraak) worden uitsluitend rijksmiddelen ingezet: Incidentele middelen (impulsgelden en ophoging Wsw-bijdrage) Vanaf 2025 ontvangen gemeenten jaarlijks een impulsbudget om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken. Centrumgemeente Amersfoort ontvangt deze middelen namens de bij Amfors aangesloten gemeenten. De gemeenteraad heeft in september besloten de opgave Impuls sociale infrastructuur en Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 5 van 9

toekomst sociaal ontwikkelbedrijf te bekostigen uit deze impulsgelden. In tegenstelling tot veel andere regio’s hoeven deze middelen niet primair te worden ingezet voor de afbouw van de bestaande Wsw-infrastructuur; die afbouw heeft bij Amfors grotendeels al plaatsgevonden. De impulsgelden kunnen daarom gericht worden gebruikt voor de opbouw van een breder sociaal ontwikkelbedrijf en voor experimenten met nieuwe modules (bouwsteen 3). Structurele middelen: integratie-uitkering Participatie en BUIG Daarnaast zetten wij als gemeente de volgende - eveneens volledig rijksgefinancierde middelen in voor de nieuwe instroom bij Amfors (Beschut werk en Banenafspraak): • Loonkostensubsidie • Begeleidingsvergoeding Van het rijk ontvangen wij, via de integratie-uitkering Participatie, de volgende middelen voor begeleiding van personen met een indicatie Beschut werk – deze gaan we in Leusden expliciet oormerken voor dit doel. En verder ontvangen we een rijksbijdrage sociale infrastructuur voor mensen uit de Banenafspraak die (nog) niet bij een reguliere werkgever terecht kunnen. Dit is een nieuw structureel budget, dat vanaf 2025 beschikbaar is en de komende jaren oploopt. Leusden gaat dit geoormerkt inzetten voor Banenafspraak-plekken bij het sociaal ontwikkelbedrijf. Jaarlijks ontvangt Leusden rijksmiddelen voor uitkeringen en loonkostensubsidies (BUIG).

Voor inwoners die bij Amforts aan de slag gaan, zal loonkostensubsidie worden ingezet. Deze subsidies worden bekostigd vanuit de BUIG. Dekking voor Leusden: opgave past binnen rijksmiddelen De financiële gevolgen van het overstappen naar een regionaal sociaal ontwikkelbedrijf zijn verder uitgewerkt in een rekenmodel. Dit model is als bijlage bij het toekomstplan gevoegd. De rekenmodellen en de daarbij gehanteerde aannames zijn getoetst door een extern bureau met (financiële) expertise op het gebied van de WSW en de Participatiewet. Uitgangspunt is wat RWA/Amfors nodig heeft voor de uitvoering van het toekomstplan bouwsteen2 en de cijfers zoals opgenomen in de tabel op pagina 39 van het rapport "Toekomstplan Sociaal Ontwikkelbedrijf". Op basis van het financiële overzicht voor Leusden is een totaalbedrag nodig voor de periode 2025-2030 van € 499.300 (beschut werk en banenafspraak). Voor de dekking van deze uitgaven wordt in 1e instantie gekeken naar de middelen die Leusden gedurende diezelfde periode ontvangt als rijksbijdrage Sociale infrastructuur C3 (€ 181.800) en de Rijksbijdrage Beschut werk C2 (€ 398.300). Totaal een bedrag van € 580.100. Daarmee is er voldoende dekking vanuit de Integratie-uitkering Participatie die Leusden ontvangt. Naast de middelen vanuit de Integratie-uitkering Participatie ontvangt Leusden ook rijksmiddelen voor begeleiding van andere doelgroepen.

Het rekenmodel houdt voor Leusden rekening met een bijdrage van € 121.100 in de periode 2026-2030. Als laatste wordt er in het rekenmodel vanuit gegaan dat er besparingen op de bijstandslasten worden gerealiseerd als gevolg van uitstroom naar beschut werk en banenafspraak (berekend over de totale periode € 348.200). Beide onderdelen lopen via het BUIG budget maar het is minder zeker van of deze kunnen worden gerealiseerd ook omdat niet zeker is hoeveel personen met een bijstandsuitkering daadwerkelijk doorstromen naar de doelgroepen beschut

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 6 van 9

en banenafspraak. Deze dekkingsopties zien wij op voorhand dan ook niet als een 'hard" dekkingsmiddel. 16. Advies communicatie De gemeenten in de arbeidsmarktregio Amersfoort voeren samen de opgave ‘Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf’ uit. De gemeenten Amersfoort, Leusden, Soest, Woudenberg, Baarn, Nijkerk en Bunschoten zijn onderdeel van de arbeidsmarktregio Amersfoort. Het doel is om mensen die moeite hebben met werken beter te helpen. Door ervoor te zorgen dat er werkplekken zijn die bij hen passen, in een veilige omgeving. De gemeenten in de regio Amersfoort hebben onderzoek gedaan naar de manier waarop zij inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen en ontwikkelen richting (betaald) werk. Dit toekomstplan geeft richting aan die ontwikkeling. Het toekomstplan is gebaseerd op drie bouwstenen voor de toekomst van het sociaal ontwikkelbedrijf Amfors: • Bouwsteen 1: Huidige dienstverlening verbeteren • Bouwsteen 2: Basisdienstverlening uitbreiden met nieuwe doelgroepen • Bouwsteen 3: Ontwikkelagenda met modulair aanbod voor een bredere doelgroep De komende maanden maakt de regio een implementatieagenda voor het uitvoeren van de tweede en derde bouwsteen. Zodra het toekomstplan door de raden is vastgesteld zal er een persmoment komen voor de wethouders.

17. Intergemeentelijke samenwerking Het Toekomstplan is tot stand gekomen in een samenwerking van gemeente Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Soest, Leusden, Woudenberg en RWA/Amfors. 18. Global Goals ■

Goal 01

Einde aan Armoede

☐

Goal 02

Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw

☐

Goal 03

Gezondheidszorg voor iedereen

☐

Goal 04

Inclusief, gelijkwaardig en goed onderwijs voor iedereen

☐

Goal 05

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes

☐

Goal 06

Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen

☐

Goal 07

Toegang tot betaalbare en duurzame energie

■

Goal 08

Inclusieve economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen

☐

Goal 09

Infrastructuur voor duurzame industrie

☐

Goal 10

Verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen

☐

Goal 11

Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 7 van 9

☐

Goal 12

Duurzame consumptie en productie

☐

Goal 13

Aanpak van klimaatverandering

☐

Goal 14

Beschermen en duurzaam gebruik van oceanen en zeeën

☐

Goal 15

Beschermen en duurzaam gebruik van ecosystemen, bossen en biodiversiteit

☐

Goal 16

Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen

☐

Goal 17

Versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling

19. Klimaatadaptatie Nvt 20. Inwonerbetrokkenheid/ Burgerparticipatie Participatie De regio Amersfoort werkt samen met inwonersvertegenwoordigers en (maatschappelijke) organisaties aan de huidige opgave. Voorafgaand en tijdens het opstellen van het toekomstplan, waren verschillende regionale partijen betrokken: • De opgavegroep: met regionale vertegenwoordigers. • Overige betrokken, via verschillende sessies: Heisessie op 24 juni 2025 Beleidsmedewerkers en uitvoerders uit de regiogemeenten en RWA/Amfors bespraken de scenario’s in het toekomstplan en namen hierover een ambtelijk besluit. Toetsing aannames financieel model Een financieel expert toetste de aannames en financiële doorrekening van het model. Overleg uitvoeringsorganisaties op 10 september Met de uitvoeringsorganisaties stonden we stil bij de werkgeversbenadering. Via een werkvorm bepaalden we samen de gewenste rol van werkgevers en hoe we die kunnen realiseren. Experttafel op 1 oktober Verschillende experts van de VNG en Divosa gaven advies over de inhoud en haalbaarheid van het plan. Klankbordgroep inwonersperspectief in mei en oktober Leden van Adviesraden Sociaal Domein en Cliëntenraden dachten mee over de uitgangspunten en bouwstenen. We informeerden hen over de voortgang en vroegen actief om input.

Sessie met financials op 16 oktober Financials en beleidsadviseurs vanuit de betrokken gemeenten bespraken de financiële gevolgen van de bouwstenen. De opgavegroep lichtte het model toe, inclusief parameters, Participatiegelden en BUIG.

Onderwerp:

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 8 van 9

21. Bijlagen • Toekomstplan sociaal ontwikkelbedrijf • Advies Cliëntenraad Wsw op toekomstplan • Reactie op het advies van de Cliëntenraad Wsw

Het college van burgemeester en wethouders Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 17-12-2025

R.B. van den Brink directeur secretaris

Onderwerp:

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 17-12-2025

G.J. Bouwmeester burgemeester

Toekomstplan 'Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf

Zaaknummer: 285638 Pagina 9 van 9