RV Beleidsplan Openbare Verlichting 2026 - 2035 Gemeente Leusden.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp Beleidsplan Openbare Verlichting 2026 -2035 1. Aanleiding Het huidige beleidsplan heeft een looptijd tot en met 2024. Om die reden is het beleidsplan geactualiseerd en wordt het ter vaststelling aangeboden. Dit plan geeft een doorkijk van 2026 tot en met 2035. Het beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Leusden 2026 – 2035 beschrijft alle facetten over de omgang met de openbare verlichting voor de komende beleidsperiode. Verlichting is van grote invloed op het gebruik van de openbare ruimte. Het beïnvloedt hoe mensen de openbare ruimte ervaren. Goede verlichting draagt bij aan het waarborgen van de sociale- en verkeersveiligheid en draagt bij aan de leefbaarheid. De laatste decennia heeft de overgang naar LED-verlichting in Nederland plaatsgevonden. Gemeente Leusden is een van de koplopers in het toepassen van LED- Verlichting. De wijze van verduurzaming en het toepassen op grote schaal van een Telemanagement Systeem heeft navolging gekregen in gemeenten in geheel Nederland. De besparing door de verduurzaming is 63% geweest ten opzichte van de oude installaties. In de vorige beleidsperiode is besloten de levensduur prognose voor lichtmasten en armaturen naar respectievelijk 50 en 25 jaar aan te passen. Dit blijkt echter in de praktijk niet goed en veilig uit te pakken. De veiligheid komt in het geding doordat lichtmasten doorrotten.

Na een benchmark onder professionals en andere gemeenten wordt geadviseerd deze gemaakte keuze te herzien naar de oude en oorspronkelijke waarde. Dit resulteert in het aanpassen van de levensduur van masten van 50 naar 40 jaar. Voor armaturen resulteert dit in aanpassing van 25 naar 20 jaar. De raad heeft bij de vaststelling van het Meerjarenonderhoudsplan 2025–2036 openbare ruimte al een expliciet besluit genomen over de aanpassing van deze afschrijvingsperiode aangezien er ook een financieel effect mee is gemoeid. 2. Wettelijke grondslag Er is geen verplichting om te verlichten. Als er echter verlichting staat dan verwacht de wet van de gemeente dat zij zich gedraagt als een goed “huisvader” en kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld indien: de openbare verlichting niet functioneert en niet is onderhouden zoals dat van de gemeente verwacht mag worden. 3. Beoogd effect/ bestuurlijk kader Het beleidsplan beoogt een duurzame, veilige en doelmatig verlichte openbare ruimte in Leusden, waarbij alleen wordt verlicht waar dit aantoonbaar bijdraagt aan sociale en verkeersveiligheid. Door standaardisatie en tijdige vervanging van masten en armaturen blijft de kwaliteit van de verlichting gewaarborgd en worden storingen beperkt. Het energiegebruik en de lichtvervuiling nemen af door slim dimmen en het toepassen van moderne LED en telemanagementsystemen.

Hierdoor ontstaat een toekomstbestendig, betrouwbaar en kostenefficiënt verlichtingsareaal voor alle inwoners. 4. Deadline Onderwerp:

Beleidsplan Openbare Verlichting 2025 -2034

Zaaknummer: 208572 Pagina 1 van 5

Niet van toepassing. 5. Voorstel 1. Het beleidsplan Openbare Verlichting 2026 – 2035 vaststellen. 6. Argumenten 1.1 De gemeente is verantwoordelijk voor een actueel beleidsplan openbare verlichting. Het vorige beleidsplan had een looptijd tot en met 2024. Om die reden is het actualiseren van een het beleidsplan noodzakelijk inclusief de vaststelling hiervan. De gemeente draagt zorg voor een kwalitatief goede verlichting van de openbare ruimte tijdens de donkere uren. De mate waarop de openbare ruimte wordt voorzien van verlichting, wordt afgestemd op de centrale visie van de gemeente. Leusden wil haar openbare ruimte duurzaam, bewust en doelmatig verlichten. Daarom wordt bij elke situatie gekeken of openbare verlichting écht noodzakelijk is om de veiligheid van de inwoners van Leusden te waarborgen. In principe wordt geen verlichting aangebracht, behalve wanneer dit vereist is voor de sociale- en/of verkeersveiligheid. Het voorliggende beleidsplan voorziet hierin en wijkt niet af van het vorige beleidsplan. 1.2. De financiën van het beleidsplan zijn geborgd door de vaststelling van het Meerjarenonderhoudsplan 2025–2036 openbare ruimte. Op 11 december 2025 heeft de gemeenteraad het Meerjarenonderhoudsplan 2025 - 2036 vastgesteld. Door deze vaststelling zijn de benodigde financiële middelen, zoals benoemd in het beleidsplan, gegarandeerd.

Hiermee is de instandhouding van de openbare verlichting langdurig geregeld en kunnen de vervangingsplannen daadwerkelijk worden uitgevoerd. 1.3. Het beleidsplan schrijft voor om lichtmasten en armaturen voor de openbare verlichting eerder af te schrijven. De komende jaren vervangen we lichtmasten en armaturen eerder omdat is gebleken dat lichtmasten een levensduur van 50 jaar niet halen. In 2024 zijn vier masten omgevallen doordat deze op bepaalde delen waren doorgeroest. De kwaliteit van met name de masten die zijn geproduceerd in de periode na de oliecrisis is minder dan die van masten van vóór die periode. Om die reden wordt de vervangingscyclus versneld. Armaturen worden voortaan vervangen in een cyclus van 20 jaar in plaats van 25 jaar; voor masten geldt een cyclus van 40 jaar in plaats van 50 jaar. De keuze voor een langere levensduur van masten en armaturen is vastgelegd in het vorige beleidsplan Openbare Verlichting 2015–2024. In het Beleidsplan 2026–2035 wordt de vervangingscyclus aangepast naar de bovengenoemde termijnen. Omdat deze aanpassing financiële gevolgen heeft, is ervoor gekozen hierover een expliciet beslispunt op te nemen in het raadsvoorstel van het Meerjarenonderhoudsplan 2025–2036 openbare ruimte. Om die reden is deze wijziging niet in dit voorstel zelf opgenomen. 7.

Alternatieve scenario’s In het proces van het raadsvoorstel Meerjarenonderhoudsplan openbare ruimte 2025 – 2036 zijn diverse scenario’s afgewogen om de vervangingsopgave te realiseren in combinatie met het versneld afschrijven van lichtmasten en armaturen. Daarin is gekozen voor het gefaseerd Onderwerp:

Beleidsplan Openbare Verlichting 2025 -2034

Zaaknummer: 208572 Pagina 2 van 5

vervangen van deze kapitaalgoederen. Dit is ook de uiteindelijk uitwerking in het beleidsplan Openbare Verlichting 2026 – 2035. Om die reden wordt ervoor gekozen daar in dit voorstel niet meer verder op in te gaan. 8. Risico’s Op 11 november 2025 heeft de raad de ”Motie vreemd Veiligheid en verlichting v2” unaniem aangenomen. In deze motie wordt het college het onderstaande verzocht. 1. een doelgericht onderzoek te doen naar effectiviteit en dekking van de openbare verlichting met specifieke aandacht voor routes van en naar sportverenigingen en scholen; 2. op basis van dit onderzoek voorstellen te doen voor gerichte verbeteringen, zoals het verhogen van lichtsterkte of het toevoegen van verlichting op risicovolle plekken; 3. te zorgen voor een efficiënte aanpak van storingen in de openbare verlichting; 4. de raad uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 te informeren over de bevindingen en een uitvoeringsvoorstel voor te leggen; Om op deze motie een antwoord te kunnen geven is er opdracht verstrekt aan een extern adviesbureau. Deze toetst aan de hand van de Richtlijn “NPR13201”, “Lichthinder” en “Tunnelverlichting” Hieruit volgt een notitie met eventuele op- en aanmerkingen vanuit een licht technisch oogpunt gericht op de sociale- en verkeersveiligheid.

Na overdracht en bespreking van alle bevindingen en adviezen uit het onderzoek wordt een lijst van mogelijke optimalisaties en maatregelen opgesteld. Dit zullen specifiek uitgewerkte maatregelen zijn inclusief mogelijke financiële en technische implicaties. 9. Vervolg Het beleidsplan betreft een actualisatie van de voorgaande beleidsperiode, daarmee is er geen wijziging in uitvoering ten opzichte van de voorgaande periode. Uitzondering hierop is de aanpassing vanwege de versnelde afschrijving van lichtmasten en armaturen. Werkzaamheden worden uitgevoerd conform de huidige werkwijze. De verdere uitwerking van de motie vreemd betreft voor nu de terugkoppeling van resultaten aan de raad in Q1 2026. Het vervolg hiervan is nader uit te werken. 10. Evaluatie De evaluatie vindt plaats door jaarlijks te monitoren of de verlichting daadwerkelijk bijdraagt aan de gewenste sociale- en verkeersveiligheid, onder andere via meldingen, storingsgegevens en gebruiksdata uit het telemanagementsysteem. Daarnaast worden energieverbruik, lichtniveaus en vervangingscijfers periodiek geanalyseerd om te beoordelen of de doelstellingen rondom duurzaamheid en doelmatigheid worden gehaald. Indien het beleidsplan niet resulteert in het gewenste effect zal hier in de P&C cyclus op worden gerapporteerd en gebruikt om het beleid waar nodig bij te sturen.

11. Inkoopadvies Niet van toepassing. Onderwerp:

Beleidsplan Openbare Verlichting 2025 -2034

Zaaknummer: 208572 Pagina 3 van 5

12. Advies van HR Niet van toepassing. 13. Advies ICT Niet van toepassing. 14. Juridisch advies Niet van toepassing. 15. Financieel advies (kosten en dekking) Niet van toepassing. 16. Advies communicatie Niet van toepassing. 17. Intergemeentelijke samenwerking Niet van toepassing. 18. Global Goals ☐

Goal 01

Einde aan Armoede

☐

Goal 02

Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw

☐

Goal 03

Gezondheidszorg voor iedereen

☐

Goal 04

Inclusief, gelijkwaardig en goed onderwijs voor iedereen

☐

Goal 05

Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes

☐

Goal 06

Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen

☐

Goal 07

Toegang tot betaalbare en duurzame energie

☐

Goal 08

Inclusieve economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen

■

Goal 09

Infrastructuur voor duurzame industrie

☐

Goal 10

Verminderen van ongelijkheid binnen en tussen landen

☐

Goal 11

Maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam

☐

Goal 12

Duurzame consumptie en productie

☐

Goal 13

Aanpak van klimaatverandering

☐

Goal 14

Beschermen en duurzaam gebruik van oceanen en zeeën

☐

Goal 15

Beschermen en duurzaam gebruik van ecosystemen, bossen en biodiversiteit

■

Goal 16

Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen

Onderwerp:

Beleidsplan Openbare Verlichting 2025 -2034

Zaaknummer: 208572 Pagina 4 van 5

☐

Goal 17

Versterken van mondiaal partnerschap en coherent beleid voor duurzame ontwikkeling

19. Klimaatadaptatie De gemeente stelt hoge eisen aan duurzaamheid, doelmatigheid en betrouwbaarheid. Dit beleidsplan gaat over de kwaliteit en duurzaamheid die de gemeente stelt aan de openbare verlichting. Door het, in een juiste balans, toepassen van bovengenoemde punten binnen de gemeente, is een goede basis gelegd voor een breed gedragen, kwalitatief hoogwaardig en kostenbewuste ‘Openbare Verlichting’ in de gemeente Leusden. 20. Inwonerbetrokkenheid/ Burgerparticipatie Niet van toepassing. 21. Bijlagen Beleidsplan Openbare Verlichting 2026 - 2035

Het college van de gemeente Leusden,

Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 20-01-2026

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 20-01-2026

R.B. van den Brink directeur secretaris

G.J. Bouwmeester burgemeester

Onderwerp:

Beleidsplan Openbare Verlichting 2025 -2034

Zaaknummer: 208572 Pagina 5 van 5