Omgevingsvisie Leusden ontwerp d_NL.IMRO.0327.304-0301__120712__.pdf
Tekst van het document
Omgevingsvisie Gemeente Leusden
Dynamische gemeente in een dynamische regio Kwaliteit en vitaliteit voorop
p1
Instrument Omgevingsvisie Bevoegd gezag Gemeenteraad Ontwerp (ter visie vanaf) Vastgesteld Versie
p2
1
Inhoudsopgave Introductie Omgevingsvisie
4
Positionering en werkwijze
41
• Beleidshuis
41
• Het vertrekpunt
5
• m.e.r.-beoordeling
7
• Verantwoording
42
• Opbouw van de Omgevingsvisie (leeswijzer)
8
• Actueel en dynamisch
43
• Actualiteitsagenda
44
11
• Onze werkwijze (uitnodigingsplanologie)
45
• Dynamisch en vitaal
12
• Hoe faciliteren
46
• Duurzaamheid en Vitaal leven
14
• Participatie
46
Ambities per thema
15
Bijlage 1, Dit is Leusden
48
• Wonen
15
Bijlage 2, Trends en ontwikkelingen
64
• Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie
18
Bijlage 3, m.e.r. beoordeling
70
• Maatschappelijke voorzieningen
19
• Mobiliteit
20
• Agrarische en plattelandsactiviteiten
21
• Groen, natuur en landschap
23
• Cultuurhistorie en erfgoed
25
• Recreatie en toerisme
26
• Energie, water en milieu
27
Onderscheid in deelgebieden
29
Ambities
• Entreegebied Leusden
30
• Centrumgebieden Leusden
31
• Wijken Leusden
32
• Achterveld
34
• Omgeving Hessenweg
36
• Zuidoostelijk kampenlandschap
37
• Randzone met slagenlandschap
38
• Centraal Buitengebied (inclusief westelijk Groene •
39
Zoomgebied), met Landgoederenzone • Leusderheide
40
Introductie Omgevingsvisie Samenvoeging als nieuwe start Per 1 januari 2024 treed de Omgevingswet in werking,
In deze Omgevingsvisie wordt geen nieuw beleid
woningbouw bij Leusden en Achterveld waarop de Wet
een bundeling van wetten voor de fysieke leefomgeving.
toegevoegd, maar zijn beide visies in een nieuwe structuur
voorkeursrecht gemeenten is toegepast.
De Omgevingsvisie maakt onderdeel uit van een aantal,
samengevoegd. Een nieuwe structuur die de komende
samenhangende, instrumenten binnen de Omgevingswet.
jaren uitgebouwd en geactualiseerd wordt. (Beleids)
Deze Omgevingsvisie vormt samen met (tussentijds)
Elke gemeente moet één Omgevingsvisie hebben voor
uitspraken in de twee voorgaande omgevingsvisies die niet
vastgesteld beleid (dat onverminderd van toepassing
haar hele grondgebied, de Omgevingsvisie geeft daarbij de
meer actueel en/of van toepassing zijn komen niet meer
blijft) ons actuele toetsingskader voor ruimtelijke
strategische lange termijn ambities en doelen aan voor de
terug in deze Omgevingsvisie.
ontwikkelingen. In de actualisatie van de Omgevingsvisie in 2024 (en daarna) krijgt nieuw beleid een plek.
fysieke leefomgeving, de Omgevingsvisie wordt vastgesteld Ondanks dat we twee visies hebben samengevoegd, wilden
door de gemeenteraad.
we de Omgevingsvisie compact en toegankelijk houden. Dit is de eerste versie van de ‘Omgevingsvisie Gemeente
Gevolg is dat een aantal beschrijvende teksten niet meer
Leusden’. De Omgevingsvisie is tot stand gekomen aan
terug komen in de omgevingsvisie of naar de bijlagen
de hand van een beleidsneutrale samenvoeging van de
zijn verplaatst, zonder dat hiermee de beleidsinhoud
‘Omgevingsvisie Stedelijk gebied’ en ‘Omgevingsvisie
is gewijzigd. Een uitzondering op de beleidsneutrale
Landelijk gebied’, beiden vastgesteld in 2018.
samenvoeging, is het toevoegen van de zoekgebieden
2024
Fundament Omgevingsvisie
Aanvullen beleidsambities
• Samenvoegen
• Bestaande beleid integreren
omgevingsvisies +
in Omgevingsvisie
zoekgebieden Wvg
Besluit vóór 12 november 2023
p4
Omgevingsvisie startklaar actualisatiecyclus • Opnemen ontbrekende beleidsambities
2025
Het vertrekpunt In de Omgevingsvisie is op hoofdlijnen terug te
zijn het de trends en ontwikkelingen die noodzaak geven
vinden wat waardevol is om te beschermen en wat de
om keuzes te maken in de fysieke leefomgeving, anderzijds
ontwikkelingsmogelijkheden zijn, in gebieden en rondom
zijn de keuzes de gemaakt worden verbonden met onze
thema’s, voor de fysieke leefomgeving. Welke trends
ligging en cultuur als gemeente.
en ontwikkelingen komen op ons af en waar moeten we als samenleving een antwoord op hebben voor het
Trends en ontwikkelingen
gebruik en de inrichting van de fysieke leefomgeving.
Maatschappelijke trends en ontwikkelingen zijn een
De Omgevingsvisie is er om te inspireren en kaders
voorname reden om een Omgevingsvisie op te stellen.
mee te geven voor ontwikkelingen. We gebruiken de
Denk aan de vergrijzing en de gevolgen voor onze
Omgevingsvisie om plannen uit de samenleving die niet
woningenvoorraad en voorzieningen. Denk aan de
passen in het Omgevingsplan af te wegen. Hierbij stellen
verduurzaming van de samenleving en de opgaven
we de vraag of het plan bijdraagt aan de kwaliteit en
voor opwek van duurzame energie. Denk aan de
ambities van de gemeente Leusden.
klimaatverandering en de maatregelen die nodig zijn om daarmee om te gaan. De Omgevingsvisie moet een
De Omgevingsvisie geeft een blik op de gemeente Leusden,
antwoord geven op hoe de gemeente Leusden omgaat
voor de lange termijn, wat willen we bereiken? Waar en
met trends en ontwikkelingen, en welke opgaven en
hoe willen we in de toekomst in de gemeente Leusden
doelstellingen daarbij horen.
wonen, werken, recreëren? Hoe willen we duurzaam voorbereid zijn op de maatschappelijke opgaven die
Voor de trends en ontwikkelingen, en maatschappelijke
ons te wachten staan? Hoe gaan we om met trends en
opgaven, die van toepassing zijn voor Leusden verwijzen
ontwikkelingen, op thema’s zoals wonen, werkgelegenheid,
we naar de gelijknamige bijlage .
recreatie en klimaat? Welke kwaliteiten moeten we behouden, beschermen en/of versterken? Wat zijn typische karakteristieken van bepaalde buurten of landschappen, hoe willen we die beschermen of versterken en wat betekent dat voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen? Dit zijn slechts een paar vragen die beantwoord worden in dé visie van de gemeente Leusden over de fysieke leefomgeving. De invulling en thema’s die in deze Omgevingsvisie terugkomen kennen een tweezijdige oorsprong. Enerzijds
p5
Ligging en cultuur De ligging van de gemeente is mede richtingbepalend voor keuzes die gemaakt worden voor de fysieke leefomgeving. De gemeente Leusden bestaat uit de kernen Leusden en Achterveld en buurtschappen in verschillende omvang, waaronder Stoutenburg. Leusden kenmerkt zich als een groene kern, met herkenbare groenstructuren langs de hoofdontsluitingswegen. Verder zijn de historische linten nog goed herkenbaar en zetten uitbreidingswijken zoals Rozendaal (Eurowoningen), Leusden op de kaart. Ook kenmerkend voor Leusden is het hoog stedelijke entreegebied met hotel (Van der Valk), theater (Afas) en alle bedrijvigheid die Leusden een aantrekkelijk gemeente maakt voor ondernemers. De gemeente kent een groot en divers buitengebied, met verschillende deelgebieden die zich kwalitatief onderscheiden. Leusden kenmerkt zich verder als een groene gemeente, met de bossen, heide en landgoederen aan de westzijde van de kern Leusden, en het uitgestrekte agrarische gebied met natuur- en landschapselementen aan de oostzijde van de gemeente en rond Achterveld. Daarnaast is er nog de ligging centraal in Nederland, nabij enkele grote uitvalswegen en direct in de nabijheid van de stad Amersfoort, met al haar grootstedelijke voorzieningen.
p6
m.e.r.-beoordeling Bij het voorbereiden van een omgevingsvisie kan op
van de woningbouwzoekgebieden bij Leusden en
grond van de eisen uit de Wet milieubeheer en het
Achterveld. Woningbouwontwikkelingen dienen te
Besluit milieueffectrapportage het opstellen van een
worden beschouwd als ‘stedelijk ontwikkelingsproject’
milieueffectrapport (MER) noodzakelijk zijn. Een planmer-
zoals bedoeld in de mer-regelgeving. Op grond van
plicht is aan de orde als:
het huidige Besluit milieueffectrapportage geldt voor
•D e omgevingsvisie kaderstellend is voor een mer-
woningbouwontwikkelingen een drempelwaarde van 2.000
plichtige of een mer-beoordelingsplichtige activiteit, of;
woningen (in een aaneengesloten gebied). Omdat het in dit
•V oor de omgevingsvisie een passende beoordeling op
geval gaat om een beleidsneutrale samenvoeging van de
grond van de Wet natuurbescherming noodzakelijk is.
twee bestaande visies en zoekgebieden voor woningbouw de enige toevoeging betreft, kan worden volstaan met een
Er kan worden volstaan met een planmer-beoordeling als:
planmer-beoordeling (‘kleine wijziging van een bestaande
•h et plan (of de visie) een kleine wijziging van een
visie’) en is geen sprake van een directe planmer-plicht.
bestaand plan/visie of programma is;
Omdat ook een passende beoordeling op grond van de
•h et plan (of de visie) gaat over een klein gebied op
Wet natuurbescherming kan leiden tot een planmer-plicht,
lokaal niveau én als voor dat plan of programma een
dienen in de planmer-beoordeling ook de potentiële
bestuursorgaan van een gemeente het bevoegd gezag is.
effecten op Natura 2000-gebieden te worden beschouwd.
In een planmer-beoordeling staat de vraag centraal of
Conclusie
binnen de kaders van de Omgevingsvisie belangrijke
Uit de planmer-beoordeling (zie bijlage 3) blijkt dat met de
nadelige milieugevolgen kunnen optreden die aanleiding
uitgangspunten die in de Omgevingsvisie zijn vastgelegd
geven voor het doorlopen van een planmer-procedure.
voor toekomstige ontwikkelingen, belangrijke nadelige
Als dergelijke effecten niet zijn uit te sluiten dient een
milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Daarbij is
planMER te worden opgesteld.
conform de wettelijke eisen gekeken naar de aard en omvang van de mogelijke ontwikkelingen, de locaties
Omgevingsvisie Leusden
en de potentiële effecten. Om deze reden is het niet
De Omgevingsvisie Leusden betreft de beleidsneutrale
noodzakelijk om een planmer-procedure te doorlopen in
samenvoeging van de ‘Omgevingsvisie Stedelijk
het kader van de Omgevingsvisie.
gebied’ en ‘Omgevingsvisie Landelijk gebied’. In de Omgevingsvisie wordt geen nieuw beleid toegevoegd maar zijn beide in 2018 vastgestelde visies in een nieuwe structuur samengevoegd. Een uitzondering op de beleidsneutrale samenvoeging, is het toevoegen
p7
Opbouw van de Omgevingsvisie (leeswijzer) Centraal in de Omgevingsvisie staan de (strategische) ambities voor de fysieke leefomgeving, ondersteunt door een visiekaart. De kaart geeft op hoofdlijnen inzicht waar de gemeente Leusden haar ambities wil realiseren, wat de gemeente wil behouden en beschermen en waar kansen liggen voor ontwikkeling. Ten aanzien van de ambities, zijn drie onderdelen te onderscheiden: 1. In het onderdeel ‘Ambities’ wordt ingegaan op de algemene ambities die kenmerkend zijn voor Leusden en waar Leusden haar identiteit aan ontleend. 2. In de ‘thematische ambities’ wordt ingegaan op een aantal specifieke onderwerpen die ook voor de gehele gemeente Leusden gelden. Denk aan thema’s als wonen, bedrijvigheid/werkgelegenheid/economie, recreatie, landbouw en plattelandsactiviteiten, energietransitie, klimaat en gezondheid. 3. In de ‘gebiedsgerichte ambities’ worden ambities en doelen verwoord die gelden voor een specifiek gebied. We onderscheiden daarbij de kernen Leusden en Achterveld en vijf deelgebieden in het buitengebied, die zich onderscheiden op basis van hun landschappelijke karakteristiek In het onderdeel ‘Positionering en werkwijze’ wordt ingegaan op het proces van totstandkoming van de Omgevingsvisie en hoe de Omgevingsvisie wordt gebruikt.
p8
Omgevingsvisie gemeente Leusden Groen en Dynamisch
We ontwikkelen ons bebouwd gebied gemengd, groen en gezond. We realiseren woningen door stenig gebied te verdichten en een groene ontwikkelstrategie in te zetten voor extra woningen in het buitengebied. We zien de Leusdense ondernemerscultuur als een belangrijke pijler van een vitale gemeente, we behouden ruimte voor (nieuwe) bedrijvigheid. Ons buitengebied krijgt een brede economische basis, die bijdraagt aan de kwaliteKaart gemeente en een vitaal platteland. it en beheer van onze kernkwaliteiten We zien een hoofdrol voor de grondgebonden veehouderij, waarvoor we een koers zoeken die toekomstbestendig en duurzaam is. We kiezen voor een sterkere verbinding van bebouwd gebied en landelijk gebied, en vergroten de maatschappelijke betrokkenheid bij het landschap. Het watersysteem en het landschap zijn sturend bij het realiseren of uitbreiden van functies. We spelen samen met bewoners en gebruikers van het platteland in op klimaatverandering en de energietransitie.
n Themas: p9
Duurzaamheid en Vitaal leven | Wonen | Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie | Maatschappelijke voorzieningen | Mobiliteit Agrarische en plattelandsactiviteiten | Groen, natuur en landschap | Cultuurhistorie en erfgoed | Recreatie en toerisme | Energie, water en milieu
l eusden
A chterveld
n p 10
Ambities De gemeente Leusden maakt onderdeel uit van een
We maken daarvoor de volgende strategische keuzes:
dynamische regio die groeit en voorlopig zal blijven
• We ontwikkelen ons bebouwd gebied gemengd, groen en
groeien. We moeten daarbij invulling geven aan hoe
gezond.
wij hierin onze positie versterken en onze eigenheid
• We realiseren woningen door stenig gebied te verdichten
behouden, terwijl de beschikbare ruimte in de fysieke
en een groene ontwikkelstrategie in te zetten voor extra
leefomgeving onder grote druk staat. Hoe houden we
woningen in het buitengebied.
rekening met kenmerkende kwaliteiten van Leusden op het
• We zien de Leusdense ondernemerscultuur als een
gebied van cultuurhistorie, natuur en landschap. Hoe gaan
belangrijke pijler van een vitale gemeente, we behouden
we om met de wens voor meer woningen en intensivering
ruimte voor (nieuwe) bedrijvigheid.
(van recreatief gebruik) van ons buitengebied, terwijl de
• Ons buitengebied krijgt een brede economische basis,
grondgebonden veehouderij een blijvende rol speelt in het
die bijdraagt aan de kwaliteit en beheer van onze
buitengebied. Het vraagt om zorgvuldige keuzes hoe met
kernkwaliteiten en een vitaal platteland.
alle ruimtevragers om te gaan. Het vraagt om antwoord op
• We zien een hoofdrol voor de grondgebonden
de centrale vraag hoe we de fysieke leefomgeving enerzijds
veehouderij, waarvoor we een koers zoeken de
optimaal kunnen benutten en anderzijds ook kunnen
toekomstbestendig en duurzaam is.
beschermen.
• We kiezen voor een sterkere verbinding van bebouwd gebied en landelijk gebied, en vergroten de
We zijn een dynamische gemeente in een dynamische
maatschappelijke betrokkenheid bij het landschap.
regio, met kwaliteit en vitaliteit voorop
• Het watersysteem en het landschap zijn sturend bij het realiseren of uitbreiden van functies.
De ambities komen daarbij voort uit afwegingen en keuzes
• We spelen samen met bewoners en gebruikers
die gemaakt zijn op basis van de maatschappelijke lokale
van het platteland in op klimaatverandering en de
context en trends en ontwikkelingen, met vraagstukken uit
energietransitie.
de samenleving, vanuit (politiek)bestuur en de ambtelijke organisatie.
p 11
Dynamisch en vitaal We zijn een groene woongemeente, die op haar sociale
In onze moderne manier van leven staan wonen, werken
kracht en groene kwaliteiten gericht is. Tegelijk zijn we
Groene ontwikkelstrategie
en vrije tijd steeds dichter bij elkaar. Om in te kunnen
modern en naar buiten gericht. We blijven onze kwaliteiten
Enerzijds is Leusden trots op haar groene
spelen op de veranderende behoeftes in wonen, werken
versterken en zoeken aansluiting bij de dynamiek in de
identiteit. Die identiteit draagt bij aan het prettige
en vrijetijdsbesteding kiezen we op meer plekken voor een
regio, waar dat iets toevoegt aan onze dorpse kwaliteiten.
woonklimaat van Leusden en willen we behouden.
menging van functies. Functiemenging zorgt voor ruimte
Tegelijkertijd kent Leusden trends en ontwikkelingen
voor nieuwe functies zonder te bouwen. Hiermee gaan we
De kwaliteit van onze wijken, met een dorpse maat en
die inbreuk kunnen doen op het groen karakter
zorgvuldig om met ruimte voor onder meer bedrijvigheid,
schaal en de nog aanwezige historische elementen en een
van Leusden. Denk aan woningbouw, verbrede
waar een blijvende vraag naar is.
groene uitstraling, wordt hoog gewaardeerd en willen we
plattelandsontwikkeling, ontwikkelingen op het
benutten en beschermen.
gebied van werken en recreatie, opwekken van
We hebben in de gemeente een sterke
duurzame energie en dergelijke.
ondernemerscultuur, met een grote diversiteit aan
We willen de voorzieningen in onze dorpen blijven
bedrijven in grootte en opererend in diverse sectoren.
ondersteunen, sterker maken. We weten dat de
De groene ontwikkelstrategie moet voorkomen
De sterke cultuur en diversiteit aan bedrijven leidt
gemiddelde huishoudensgrootte verder afneemt en het
dat dergelijke ontwikkelingen ten koste gaan van
ook tot het ontstaan van nieuwe, kleine bedrijven en
aantal ouderen (maar ook starters en alleenstaanden)
het groene karakter van Leusden. Ontwikkelingen
samenwerkingsverbanden. Op deze manier ontstaat
toeneemt. Deze doelgroepen hebben behoefte om in de
moeten passen bij de stedenbouwkundige of
een meer divers aanbod aan werkgelegenheid. Hiermee
nabijheid van voorzieningen (die zich met name rond
landschappelijke kenmerken van het gebied
kunnen we ook passend werk vasthouden voor kwetsbare
centrumlocaties bevinden) te wonen. We zoeken daarom
waar ze plaats vinden. Binnen de ontwikkeling
groepen. Met ruimte voor lokale en bovenlokale bedrijven
naar mogelijkheden om binnen de woonkernen te
zelf zal voldoende aandacht moeten worden
en netwerken wordt werkgelegenheid behouden en
verdichten. Dit is echter maar beperkt mogelijk. Daarom
besteed aan groen. “Groen’ vatten we breed op:
versterkt. Waar mogelijk breiden we bedrijvigheid uit waar
hanteren we daarnaast een groene ontwikkelstrategie,
van gebruiksgroen voor bewoners van Leusden,
behoefte aan is.
waarmee we een deel van onze woningbehoefte in het
tot biodivers groen, groen in de vorm van
buitengebied realiseren. Door te blijven investeren in de
klimaatmaatregel (voorkomen hittestress) en groen
kwaliteiten van wonen, houden we binnen de regio onze
als verbindende structuur of versterker van de
eigen identiteit als groene dynamische woongemeente
landschapskenmerken of recreatieve mogelijkheden.
vast.
Kortom, we passen groen integraal toe bij nieuwe ontwikkelingen.
p 12
We hebben in Leusden een bijzonder mooi en afwisselend
en een belangrijke economische bedrijfstak en draagt
nieuwe opgaven op het gebied van klimaat en energie
landelijk gebied, met een rijke cultuurhistorie en natuur.
zo op verschillende manieren bij aan de vitaliteit van
kunnen landen. De dynamiek maakt het mogelijk om te
Ons landschap is ons goud. We hechten sterk aan ons
ons platteland. De melkveehouderij als constante factor
blijven investeren in de kwaliteiten van ons buitengebied,
landschap. Of het nu is vanuit de agrarische traditie,
in het beheer van ons landschap is echter kwetsbaar.
waar alle inwoners van Leusden, maar ook recreanten en
de ecologische waarden, de recreatieve behoefte of de
Met de Omgevingsvisie zetten we in op het faciliteren
toeristen (en daarmee de recreatiesector) van profiteren.
woonkwaliteit, de kenmerken en kwaliteiten van het
van dynamiek, die past bij de veranderende wensen
Dit draagt bij aan onze identiteit van een groene
landschap vinden we belangrijk. We hebben veel om trots
in onze samenleving en het ondernemerschap op het
dynamische woongemeente.
op te zijn en te behouden. Maar dat gaat niet vanzelf. We
platteland en tegelijk de kwaliteit helpt versterken.
hebben economische en maatschappelijke initiatieven
We zetten in op een dynamisch platteland, waar ruimte
nodig om te blijven werken aan deze kwaliteiten.
is voor nieuwe ontwikkelingen. Dat is belangrijk voor een toekomstgerichte grondgebonden landbouw, maar
We hebben een dynamische samenleving die nieuwe
ook voor andere ondernemers in het buitengebied. Die
wensen heeft ten aanzien van haar leefomgeving. De
dynamiek zorgt er ook voor dat de beheerders van ons
grondgebonden veehouderij is onderdeel van onze cultuur
unieke landschap toekomstperspectief behouden. En dat
p 13
Duurzaamheid en Vitaal leven Wij zien duurzaamheid als een breed begrip. Sterke sociale
het belang van het buitengebied in het welzijn van onze
We ontwikkelen ons bebouwd gebied gemengd, groen en
banden, krachtige groenstructuren, gezond leven en
inwoners (maatschappelijk belang) en de specifieke
gezond. Hiermee:
fysieke duurzaamheid zijn samenhangende onderdelen van
economische en recreatieve functies op het platteland die
• Zorgen we voor meer menging van functies in
een duurzame Leusdense samenleving. Op de fundering
een toegevoegde waarde hebben voor de woonkwaliteit
woonwijken, centrumgebieden en een deel van de
van deze samenleving, en verbonden in een netwerk,
in de dorpen. Zo draagt het buitengebied bij aan de
werkgebieden;
kunnen inwoners een vitaal leven opbouwen. Een vitaal
gezondheid van mensen en de woonkwaliteit van de hele
• Geven we een hogere waarde aan groen;
leven is een gezond leven.
gemeente.
• Stimuleren we een sterkere sociale cohesie; • Beperken we de nadelige gevolgen van
Het (samen) leven van mensen is onlosmakelijk verbonden
Gezondheid is niet vanzelfsprekend, maar een gezonde
klimaatverandering (wateroverlast, hittestress);
met de omgeving waarin zij wonen, werken en hun tijd
leefstijl is een keuze, en een verantwoordelijkheid van
• Maken we de groene woongemeente nog meer onderdeel
doorbrengen. Hoe iemand woont, of er speelplekken
ons allemaal. Gezonde voeding, sporten en bewegen,
van onze identiteit.
en groen in de omgeving zijn, welke voorzieningen
ontmoeten en het opdoen van inspiratie door bijvoorbeeld
toegankelijk zijn, of de lucht schoon is, is van invloed
cultuur, zijn bij uitstek manieren om te werken aan het
De inwoners van Leusden en Achterveld genieten
op iemands fysieke en mentale gezondheid. Het is niet
verbeteren van fysieke en mentale gezondheid. Een
van een dorps woonklimaat met relatief lage
alleen van belang om negatieve omgevingsfactoren
sterkere fysieke en mentale gezondheid geven inwoners
bebouwingsdichtheden en een nabij landschap. We zien
(zoals geluidsoverlast of slechte toegankelijkheid) te
veerkracht. Vitaliteit en veerkracht van inwoners en van
het als onze verantwoordelijkheid om die kwaliteit ook in
verminderen en ons voor te bereiden op een veranderend
de samenleving kan problematiek voorkomen of helpen
de toekomst te behouden.
klimaat, maar ook om te komen tot een leefomgeving die
verminderen.
inwoners uitnodigt om het leven op een gezonde manier te leven. Een groene, gezonde en duurzame woon- en
Wij zetten binnen de gemeente daarom in op een brede
leefomgeving, die het mogelijk maakt om veilig te wonen,
aanpak om Leusden groen, gezond en klimaatbestendig te
elkaar te ontmoeten, te spelen, te bewegen, te recreëren.
maken. Deze duurzaamheid willen we in onze samenleving verankeren. Een beweging van onderop levert op lange
Beleving van groen en landschap helpt bij het mentaal
termijn het meeste op, maar geeft ook draagvlak aan
goed voelen en bevordert recreatief gebruik. We zien dit
de transities die we de komende jaren moeten gaan
in de toenemende betrokkenheid bij landschapsbeheer,
doorvoeren.
p 14
Ambities per thema Aanvullend op algemene ambitie van de gemeente
in onze dorpen is belangrijk voor de woonkwaliteit,
Leusden, benoemen we hier de thematische ambities voor
klimaatadaptatie en gezondheid.
de fysieke leefomgeving.
Wonen
Onze verdichtingsstrategie (groen behouden, dichter bebouwen van bestaande bebouwde plekken) vraagt om
We willen de kracht van het wonen in de gemeente,
maatwerk, waarbij de bouwhoogte op een aantal plekken
groen en rustig, benutten en behouden. We zetten in op
beperkt hoger kan worden. De hoogte moet blijven passen
een gevarieerd en compleet woningaanbod. We gaan
bij de dorpse schaal en (de historische bebouwings-)maat.
door middel van hogere bouw (4 tot 6 hoog) nieuwe accenten in onze dorpse structuur aanbrengen, waarbij
In het buitengebied bouwen is nodig omdat er binnen
we ermee rekening houden dat we niet te veel in onze
de kernen niet voldoende ruimte is voor een blijvende
bebouwingsstructuur ingrijpen.
groei. Het buitengebied biedt o.a. kansen om bijzondere woonvormen te maken, die ons totale aanbod meer kleur
Door te zoeken naar binnenstedelijke mogelijkheden voor
geven. Daarbij gaan we zorgvuldig om met de belangen van
nieuwbouw, voorkomen we dat we voor woningbouw enkel
natuur, landschap, de grondbehoefte binnen de agrarische
aangewezen zijn op grote uitleglocaties. Dit zou te veel ten
sector en het recreatieve belang.
koste gaan van de nabijheid van groen en landschap voor onze inwoners, waarmee we een deel van onze unique
Ten aanzien van onze woningbouwopgave, onderdeel
selling points verliezen.
van het regionale ontwikkelbeeld, zijn nieuwe woningbouwlocaties nodig in het buitengebied. Daarvoor
Een mix van binnenstedelijk verdichten en
is één zoekgebied bij Leusden in beeld (ten zuiden van
buitenstedelijk bouwen
de wijk Tabaksteeg) en twee rond Achterveld (tussen de
Binnenstedelijk verdichten is essentieel om een
uitbreidingswijk Mastenbroek 2 en De Fliert, en ten oosten
aantal doelgroepen te kunnen bedienen (bv. ouderen
van Achterveld, aan de noordzijde van de Hessenweg).
of alleenstaanden). Bovendien zal verdichting nabij winkelcentra de draagkracht van voorzieningen
Bij bouwen in het buitengebied kiezen we voor een groene
versterken en kan verdichting bijdragen aan een grotere
ontwikkelstrategie. Met de groene ontwikkelstrategie:
herkenbaarheid van de stedelijke structuur en identiteit
• behouden we het groen binnen de bebouwde kom;
van het stedelijk gebied. Bij verdichting kan ook sprake
• behouden en versterken we de groene en recreatieve
zijn van kleinschalige functiemening in woonwijken.
kwaliteiten van ons buitengebied.
Maar nauwkeurigheid is geboden. Onze ontspannen groene wijken worden hoog gewaardeerd en het groen
p 15
Voor Wonen maken we de volgende keuzes: • We kiezen ervoor om een gevarieerder woningaanbod te gaan bouwen. • We kiezen voor een manier van groeien, waarmee we het groen behouden en ontwikkelen. • We kiezen voor de ontwikkeling van nieuwe uitleglocaties in het buitengebied, middels een groene ontwikkelstrategie
p 16
Themakaart: Wonen
p 17
Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie We zien economische activiteit in de gemeente als
Hierdoor ontstaat een nieuwe vorm van vitaliteit en neemt
We gaan aan de slag met de volgende opgaven:
een bron van vitaliteit en dat is goed voor al onze
de lokale binding toe.
• We zien onze winkelcentra als sociale
inwoners. Daarom kiezen we voor het vasthouden van
ontmoetingsplekken (dorpsharten) waar winkelen een
bedrijven en stabiele werkgelegenheid, zowel qua
Ook de detailhandel en horeca zijn belangrijk voor onze
onderdeel van is.
aantal arbeidsplaatsen als in de zin van een gezonde
economie en werkgelegenheid. We zien onze winkelcentra
• Voldoen aan de vraag naar ruimte, binnenstedelijk
mix tussen grote, bovenlokale bedrijven en lokale MKB-
als sociale ontmoetingsplekken (dorpsharten) waar
verdichten en bieden van nieuwe ruimte.
ondernemingen. Een meer robuuste economie dus, die niet
winkelen een onderdeel van is. We maken ruimte voor
• Voor bestaande werkgebieden komt een gebiedsgerichte
zo kwetsbaar is voor regionale tendensen en keuzes van
een grotere functiemenging in de centra (Hamershof,
aanpak in het kader van de energietransitie.
grote bedrijven.
Biezenkamp, Zuidhoek en het centrum van Achterveld). In de dorpsharten bieden we meer ruimte aan horeca,
Voor Bedrijvigheid, werkgelegenheid en economie maken
Omdat bovenlokale bedrijvigheid een speerpunt is,
starters en gemengde winkelvormen met horeca. We
we de volgende keuzes:
houden we ruimte voor hen vast. Grote bedrijven met
stimuleren hiermee een sterkere beleving van winkelen en
• We kiezen op onze werklocaties voor een gezonde
veel werkgelegenheid passen bij onze ligging en regionale
verblijven en de sociale functie.
mix tussen grote, bovenlokale bedrijven en lokale
positie. Naast het bieden van werkgelegenheid hebben
ondernemingen.
ze een stimulerende werking op lokaal ondernemerschap
We maken ruimte voor werken in woonwijken (gemengde
• We reserveren ruimte voor bedrijven en kantoren, zie ook
(spin-off).
gebieden). Hiermee wordt tegemoetgekomen aan
entreegebied Leusden.
maatschappelijke tendensen met veel nieuwe kleinschalige
• In de dorpsharten bieden we meer ruimte voor diverse
Daarnaast is er aandacht voor lokale bedrijvigheid, waarbij
initiatieven van lokale (productie)bedrijven die nieuwe
functies die elkaar versterken en de beleving van de
we inspelen op de Leusdense ondernemerscultuur; het
werkgelegenheid opleveren. Indien bijvoorbeeld een
centra vergroten.
toenemend aantal zelfstandigen en MKB-bedrijven. Met
groter bedrijf of een maatschappelijke functie uit een
• We maken in woonwijken ruimte voor functiemening, met
ruimte voor bedrijfsverzamelgebouwen, bedrijfskavels
woonwijk vertrekt, kan dit een broedplaats worden voor
bedrijven passend binnen de woonomgeving.
voor middelgrote bedrijven, functiecombinaties en ruimte
kleinschalige bedrijvigheid zoals een fietsenmaker of
• We stimuleren Leusdense ondernemeringscultuur
voor werken (aan huis) in woonwijken, stimuleren wij
meubelmaker.
ondernemerschap, samenwerking en kennisuitwisseling.
p 18
Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen zijn in onze ogen een
We gaan aan de slag met de volgende opgaven:
essentieel onderdeel van de zelfontplooiing en gezondheid
• Inspelen op afnemend aantal (vaste) (jeugd)leden bij
van burgers en sociale cohesie in de samenleving. In
verenigingen;
onze visie behouden we een kwalitatief hoog niveau
• Betaalbaar houden van (sport) voorzieningen;
aan voorzieningen die regionaal concurrerend zijn, maar
• Bevorderen zelfstandigheid ouderen en andere
tegelijk laagdrempelig en betaalbaar blijven.
hulpbehoevenden; • Bevorderen gezonde levensstijl.
Afgelopen jaren heeft de gemeente al werk gemaakt van het bundelen van basisscholen om in te kunnen spelen
Voor Maatschappelijke voorzieningen maken we de
op de toekomstige krimp van het aantal leerlingen. De
volgende keuzes:
basisscholen worden in deze multifunctionele en flexibele
• We zetten in op multifunctionele (sport)voorzieningen,
gebouwen ontwikkeld tot integrale kindcentra.
zoals integrale kindcentra; • Stimuleren van ondernemerschap bij (sport)
Wij zien verenigingen voor ons waarvan leden meer
voorzieningen;
uitwisselen, nieuwe activiteiten ontplooien die passen
• Zorgen voor laagdrempeliger deelname aan sport en
bij de ontwikkelingen in de samenleving of aansluiten
andere sociale activiteiten.
bij de behoeften in de sa-menleving. Door de aansluiting tussen ons sportaanbod en de samenleving steeds verder te verbeteren, kunnen we onze doelen ten aanzien van gezondheid en sociale cohesie halen. We willen dat er voorposten in de samenleving ontstaan, die sportdeelname laagdrempeliger maken. In onze visie moeten voorzieningen kwaliteit hebben, laagdrempelig zijn, maar ook betaalbaar blij-ven. Mensen moeten er graag komen en zich uitgenodigd voelen om deel te nemen en nieuwe dingen te ontplooien. Dat doen we door voorzieningen waar mogelijk te bundelen, maar wel een goede verdeling over Leusden en Achterveld in stand te houden.
p 19
Mobiliteit In de toekomst willen we (nog) beter verbonden zijn met onze omgeving. We willen onze goede (auto)bereikbaarheid behouden, het is één van onze onderscheidende kenmerken. Daarnaast willen we de toenemende mogelijkheden van de fiets als vervoersmiddel benutten en het openbaar vervoer, waar mogelijk, versterken om onze bereikbaarheid te verbeteren. Binnen onze gemeente zetten we in op een verdere verduurzaming van de mobiliteit, het gebruik van de auto willen we verduurzamen. Samen met provincie en regio is het een opgave om voor onze (steeds) ouder wordende inwoners de basismobiliteit op peil te houden. Het bieden van een verplaatsingsmogelijkheid binnen onze gemeente en naar voorzieningen in Amersfoort (zoals het ziekenhuis) voor personen die zelf geen auto meer kunnen of willen rijden, maakt daar deel van uit. Daarbij dient de basis, het aanbod en de spreiding van het openbaar vervoer, goed te zijnen in balans met de snelle bereikbaarheid. We gaan aan de slag met de volgende opgaven: • Zorgen voor een goede basismobiliteit; • Opvangen groeiende (duurzame) mobiliteitsbehoefte. Voor Mobiliteit maken we de volgende keuzes: • Behoud van de goede autobereikbaarheid; • Versterken openbaar vervoer; • Faciliteren van het toenemend gebruik van de fiets.
p 20
Agrarische en plattelandsactiviteiten Een sterke economische basis van ons platteland is
En daarvoor biedt onze ligging in een dichtbevolkt
nodig voor de leefbaarheid, de werkgelegenheid en als
gebied een kans. Door de banden tussen stad en land
verdienmodel achter het in standhouden van ons fraaie
aan te halen kunnen er verdienmodellen ontstaan, die
landschap. Voldoende economische kansen zorgen voor
zorgen voor een bredere basis onder de agrarische
meer financiële draagkracht voor het beheer van het
bedrijfsvoering. Hoe meer duidelijkheid we kunnen bieden
landschap en voorkomt verloedering en ongewenste
over de ontwikkelingsmogelijkheden in ons buitengebied
(illegale) activiteiten in vrijgekomen (agrarische)
hoe groter de kans dat de landbouw die kan benutten
bedrijfsbebouwing.
voor haar bedrijfsvoering. We willen toe naar nieuwe verdienmodellen voor agrarische bedrijven.
We zetten in op een platteland dat steeds multifunctioneler wordt, maar met een hoofdrol voor de grondgebonden veehouderij. Vanuit de historische banden, de cultuur en als economische motor zetten we ons in voor het sterk houden van deze sector in ons landelijk gebied. Niet alleen het bedrijf, maar ook de omgeving waarin de agrariër acteert, is belangrijk. Een bepaalde schaalgrootte is nodig om mee te kunnen veranderen met die maatschappelijke en economische ontwikkelingen. We willen niet dat schaalvergroting het standaard adagium wordt (of blijft) binnen de veehouderij in onze gemeente. Ten eerste omdat we dit niet vinden passen in ons landschap, ten tweede omdat we denken dat schaalvergroting op den duur niet vol te houden is. Onderscheidend vermogen moet ergens anders vandaan komen. Van verbreding, verduurzaming en innovatie.
p 21
Ruimte voor initiatieven
erven, waarvan de agrarische functie wordt beëindigd
We werken aan een vitaal landelijk gebied door de
We willen vrijkomende agrarische bouwblokken graag
als die waarvan de agrarische functie in het verleden
volgende keuzes:
opnieuw invullen omdat dit kan bijdragen aan de
is beëindigd of waar een andere bedrijfsmatige functie
• Behouden van een zo goed mogelijke concurrentiepositie
vitaliteit van het landelijke gebied en om verloedering
gevestigd is geweest. Door alleen de erven anders te
van de grondgebonden veehouderijbedrijven, als drager
van gebouwen te voorkomen. Bovendien kunnen nieuwe
benutten, bereiken we een vitaal platteland met gemengde
van ons landschap.
bedrijven zorgen voor extra verdiencapaciteit in het
functies, zonder dat in grote delen van ons buitengebied
• Brede economische ontwikkeling van het platteland
landelijke gebied, en zodoende investeringen mogelijk
verdergaande verstedelijking plaats vindt.
passend bij de kwaliteit van het gebied; • Een meer duurzame bedrijfsvoering van bedrijven.
maken in de kwaliteit van het bouwblok en/of het landschap. Om de agrarische sector in haar kracht te
We willen inspelen op de voedselproductie voor de
• Bevorderen van circulaire (natuurinclusieve) landbouw.
kunnen zetten, beperken we de economische dynamiek
lokale markt door projecten te stimuleren die gericht zijn
• Voorkomen van leegstand van vrijkomende agrarische
vooral tot de (agrarische) erven.
op de stad-land relatie en die voedselproducenten en
bebouwing.
consumenten meer met elkaar in contact brengen. Ook We kiezen ervoor dat elk vrijgekomen erf in het landelijk
geven we volop ruimte aan recreatieve initiatieven die
gebied kan ingezet worden voor een bedrijfsmatige of
gericht zijn op voeding en beleving van het (agrarische)
woonfunctie. Onder vrijgekomen erven verstaan we zowel
landelijk gebied.
p 22
Groen, natuur en landschap Het groen in onze gemeente is ‘ons goud’. We willen ons
Ten aanzien van Groen, natuur en landschap in het
nog sterker dan voorheen profileren met ons groen en de
bebouwd gebied maken we de volgende keuzes:
kwaliteit ervan versterken. We willen gezien het belang van
• Verhogen van de beeldkwaliteit en ecologische kwaliteit
groen in klimaatadaptatie (tegengaan van hittestress en
van het groen.
wateroverlast) en de mentale en fysieke gezondheid van
• Verhogen van de gebruikswaarde van het
onze inwoners, de kwaliteit van groen verder verhogen.
groen (maatschappelijk gebruik, waterberging,
Dit doen we zowel in ecologische zin (aandacht voor
klimaatadaptatie).
biodiversiteit, maar ook ecologisch beheer) als in de zin
• Verhogen van de samenhang in het groen (oplossen van
van beleving.
barrières).
Onze landschappen zijn een belangrijk onderdeel van ons
Ten aanzien van Groen, natuur en landschap in het
‘goud’. We willen dit ‘goud’ behouden en minder kwetsbaar
landelijke gebied maken we de volgende keuzes:
maken. Ook willen we de maatschappelijke waarde van ons
• We richten ons beleid op het vergroten van de contrasten
landschap vergroten.
tussen de verschillende landschapstypen. • We gaan ons in het beleid richten op het beschermen en
We gaan aan de slag met de volgende opgaven:
ontwikkelen van de context waarbinnen het landschap is
•Z orgen dat het groen in onze gemeente nog meer kan
ontstaan.
bijdragen aan onze identiteit en nieuwe wensen van
• We gaan de ecologische kwaliteit van ons landschap
bewoners.
vergroten.
•S terkere functie van het groen als drager voor natuur en
• We willen meer bewustwording en betrokkenheid van
ecologie.
de samenleving bij de bescherming en het beheer en
•T egengaan van de vervlakking van het landschap;
onderhoud van landschapselementen en we willen de
• Vergroten van de biodiversiteit;
toegankelijkheid van het landelijk gebied vergroten.
•Z oeken naar betaalbaarheid van het onderhoud van
• We richten ons op een bredere financiering van
landschapselementen.
landschapselementen.
p 23
Themakaart: Groen
p 24
Cultuurhistorie en erfgoed Cultuurhistorische waarden en erfgoed zijn een belangrijke
Rondom de dorpsharten De Hamershof en De Biezenkamp
kwaliteit die bijdragen aan de identiteit van Leusden
is een intensievere nieuwbouw mogelijk. Dit komt in enige
en dienen als inspiratiebron voor transformatie en
mate tegemoet aan de behoefte aan woningen rondom de
herbestemming.
voorzieningen, maar kan ook zorgen voor een overgang tussen de dorpsharten en het lint.
In het stedelijk gebied speelt dit met name rond de historisch lijnen Hamersveldseweg/Zwarteweg en
In het landelijk gebied gaat het om de verschillende
Asschatterweg/Burgemeester de Beaufortweg in Leusden
onderscheiden gebiedsindeling met bijbehorende
en de Hessenweg in Achterveld.
gebiedskenmerken en (voormalige/)historische erfinrichting. Bij nieuwbouw of herbouw dient te worden
De historische linten Hamersveldseweg, Asschatterweg/
aangetoond dat historische bouwtypen en erfinrichtingen
Burgemeester de Beaufortweg en Hessenweg in Achterveld
zijn meegenomen in het nieuwe plan. Cultuurhistorische
kennen een afwisseling van historische panden (waaronder
waarden en erfgoed dienen als inspiratiebron voor
een flink aantal monumenten) en latere inbreidingen
transformatie en herbestemming.
en verdichtingen. De stedenbouwkundige structuur van deze linten is meerdere malen aangepast. Zo is het beeld
We gaan aan de slag met de volgende opgaven:
rondom de Biezenkamp en de Hamershof sterk veranderd
• De zichtrelaties tussen bebouwde kom en landschap
door de komst van winkelplinten en parkeerplaatsen.
behouden.
De Hessenweg in Achterveld kent minder grootschalige
• Behoud en verbetering van de kwaliteiten en leefbaarheid
veranderingen. In onze visie grijpen we transformaties van
van de landgoederen en buitenplaatsen in een ‘groene’
niet monumentale panden aan om de stedenbouwkundige
setting.
structuur te versterken. Het gaat om zorgvuldige
• Beleving van cultuurhistorie en landschappelijke
nieuwbouw van hoge kwaliteit architectuur, die het beeld
kwaliteiten door inzetten van technologie.
op historische panden intact laat en daarop reageert. Bij
• Meer sturen op de context tussen bijzondere
het bepalen van de korrel en de maat van de bebouwing
landschappelijke en cultuurhistorische elementen
beoordelen we hoe het gebouw in de context van de
dan op specifieke kenmerken van een landschappelijk
omgeving past. De historische gebouwen zijn kwetsbaar
deelgebied.
voor te grote of te moderne gebouwen, waardoor ze verdwijnen en vermindering van zichtbaarheid optreedt.
p 25
Recreatie en toerisme In onze visie bouwen we onze recreatieve kracht verder
die gekoppeld zijn aan ‘erven’ in het buitengebied kansrijk,
uit, passend bij en in balans met de kwaliteit van ons
mits ze geen belemmering vormen voor de kwaliteiten in
landschap. In onze visie is en blijft de gemeente Leusden
het gebied en andere functies als wonen en de landbouw.
dé fiets- en wandelgemeente van Midden-Nederland.
Door voorzieningen en activiteiten te beperken tot de
Daarom zetten we in op verbeteringen en aanpassingen
‘(boeren) erven’ sluiten ze ruimtelijk naadloos aan bij
in de routestructuren. Maar ook de kwaliteit van het
het agrarische karakter van het buitengebied. Bovendien
recreëren moet omhoog om herhaalbezoek te genereren
houden we dan de grond beschikbaar voor de agrarische
en om nieuwe doelgroepen te trekken. De routes willen
sector.
we daarom beter verbinden en leuker maken. Recreëren in Leusden moet een grotere beleving worden.
We gaan aan de slag met de volgende opgaven: • Opvangen van de (toenemende) recreatieve druk;
In de toekomst zien we de winkelcentra als sociale
• Versterken van de toegankelijkheid van het landelijk
ontmoetingsplekken (dorpsharten), waar winkelen een
gebied;
onderdeel van is. In de dorpsharten bieden we meer
• Behoud van de beleving en diversiteit van de kwaliteiten
ruimte aan horeca, starters en gemengde winkelvormen.
van natuur en landschap
Ook willen we ruimte bieden aan functiecombinaties als
• Zorgen dat er meer te doen is.
winkelen met horeca. Deze ontwikkeling staat ook wel bekend als blurring of branchevervaging. Hierdoor ontstaan nieuwe concepten en mengvormen, die bijdragen aan een sterkere beleving van het winkelen. Hiermee ontstaan heel andere winkelgebieden dan in bijvoorbeeld Amersfoort en dat zal in onze ogen de aantrekkelijkheid ervan vergroten. Recreatie-ondernemingen zijn essentieel voor een economisch vitaal en multifunctionele gemeente. Maar de ontwikkeling van recreatie doen we in balans met de kwaliteiten van landschap en natuur en het economische belang van de landbouw. Daarom zijn recreatie-initiatieven
p 26
Energie, water en milieu We werken toe naar een steeds gezondere samenleving.
natuurlijk (water)systeem, landschap en natuur. Dat
We gaan aan de slag met de volgende opgaven:
Enerzijds door fysieke maatregelen om de milieukwaliteit
betekent dat we gebieden rondom beken en die een
• Inspelen op klimaatverandering;
te verbeteren en de energietransitie op te pakken.
rol (kunnen) spelen in de waterberging openhouden.
• Zorgen voor voldoende wateropvang, ook voor
Tegelijkertijd door volop aandacht te schenken aan een
Gebieden rondom de beken en het waterretentiegebied
toekomstige pieken in de neerslag;
gezondere levensstijl.
ten oosten van het Valleikanaal blijven we reserveren
• Minder gebruik van fossiele brandstoffen en meer gebruik
voor wateropvang. Uiteraard aanvullend op maatregelen
van duurzame energie;
In onze visie zijn we als gemeente in 2040 energieneutraal
die we nemen in het stedelijk gebied. Voldoende
• Verduurzamen van de economie;
en volledig ingespeeld op klimaatverandering. Ook
infiltratiemogelijkheden, opvangen van neerslagpieken en
• Bevorderen van een gezonde levensstijl.
willen we de gemiddelde gezondheid van onze inwoners
gescheiden watersystemen blijven onze standaard.
substantieel verhogen. Wij willen in deze energietransitie de samenleving voorop zetten.
In het landelijk gebied worden de beken en waterlopen zo ingericht en beheerd dat het grond- en
Om in te spelen op klimaatveranderingen kiezen we
oppervlaktewater zo lang mogelijk wordt vastgehouden.
nieuwe locaties om te bouwen in zowel bestaand en
Waterbergingsgebieden beschermen we.
te ontwikkelen stedelijk gebied met respect voor het
p 27
Themakaart: Water
p 28
Onderscheid in deelgebieden Naast de ambities per thema, onderscheiden verschillende deelgebieden zich op enkele specifieke ambities, met specifieke doelstellingen. Deze doelstellingen zijn een uitwerking en aanvullend op de algemene ambities voor de gemeente Leusden. We onderscheiden de volgende deelgebieden: • Entreegebied Leusden •C entrumgebieden Leusden (De Hamershof en Biezenkamp) • Wijken Leusden • Achterveld • Omgeving Hessenweg; • Zuidoostelijk kampenlandschap; • Randzone met slagenlandschap; •C entraal Buitengebied (inclusief westelijk Groene Zoomgebied), met Landgoederenzone • Leusderheide.
Kader De in deze Omgevingsvisie gehanteerde deelgebieden komen voort uit de Omgevingsvisies Stedelijk gebied en Landelijk gebied, uit 2018.
p 29
Entreegebied Leusden Het gebied langs de Randweg, Groene Zoom en
als er langdurige leegstand bestaat en gebouwen moeilijk
We stellen de volgende doelen in het entreegebied:
Plesmanstraat vormt het ontvangstgebied van
invulbaar blijken te zijn. Om te voorkomen dat een mix
• Vasthouden aan een regionaal aantrekkelijk
Leusden vanuit de snelweg en vanuit Amersfoort. Er
aan functies een rommelig beeld oplevert werken we
vestigingsklimaat voor kantoren.
ligt hier een veelheid aan werkfuncties op een viertal
alleen mee als er een totaalconcept voor een gebouw
• Realiseren van hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit om de
bedrijventerreinen; De Horst, Buitenplaats/Plantage,
wordt ingediend. In hoofdzaak blijft De Horst namelijk een
aantrekkelijkheid voor nieuwvestiging te vergroten.
Princenhof en Ruigeveld. Een deel van dit gebied kent
kantorengebied en er mag geen onzekerheid bij bedrijven
• Zorgen voor een samenhangende stedenbouwkundige
goedlopende functies, een ander deel kampt met
ontstaan of ze zich wel willen vestigen.
opzet en inrichting van het hele entreegebied.
leegstand en een deel is gereed voor uitgifte/ontwikkeling.
• Opvangen van nieuwe functies, die inspelen op nieuwe
Hier bevindt zich het grootste deel van de overcapaciteit
Princenhof, tussen wonen en moderne bedrijven
trends op het vlak van wonen, werken en recreëren.
aan kantoren van Leusden. De verschillende functies in het
De kantoren rondom de Kastanjelaan, de Larikslaan en
• Opheffen van de leegstand aan kantoren.
gebied zorgen ervoor dat het gebied niet samenhangend
Olmenlaan worden getransformeerd naar wonen. Op
overkomt.
het noordelijke deel van Princenhof worden nieuwe bedrijfsgebouwen gerealiseerd.
Met het gebouw van AFAS (op de oostelijke hoek van de Randweg en de Groene Zoom) heeft Leusden een enorme
Buitenplaats/Plantage
eyecatcher, wat een impuls geeft voor verdere ontwikkeling
Op de Buitenplaats/Plantage kiezen we voor middelgrote
van het hele gebied. Niet alleen omdat AFAS zelf stuurt
bouwkavels. Qua uitstraling stellen we als doel dat het
op het aantrekken van partijen maar ook zullen nieuwe
gebied bijdraagt aan een groene en representatieve entree.
partijen zelf deze plek gaan vinden. Hoewel het aantal kantoren in Leusden te groot lijkt te zijn, is er wel behoefte
Doelen Entreegebied
aan ruimte voor diverse functies. De vraag is hoe we het
Het doel is dat hier een modern en dynamisch werkgebied
hele gebied eromheen zodanig kunnen ontwikkelen, dat de
ontstaat met een eigentijdse en stedelijke uitstraling. In
leegstand wordt opgeheven en het gebied een kwalitatief
dit gebied sluit Leusden aan bij de dynamiek in de regio.
hoogwaardiger entree voor Leusden wordt.
In het entreegebied zijn enkele iconische gebouwen met een duidelijk grotere schaal mogelijk. De opgave voor dit
De Horst
gebied is divers. Aan de ene kant komen er verouderde
De Horst bestaat uit een los verband van kantoorblokken.
kantoorpanden voor die om transformatie vragen
Een kantorenblok met een vernieuwende (mix van)
(waarmee nieuwe functies onderdeel worden van het
functies, kan het hele bedrijventerrein een impuls geven.
gebied), anderzijds liggen er kansen om nieuwe bedrijven
We dagen de markt uit met nieuwe initiatieven te komen
aan te trekken.
p 30
Centrumgebieden Leusden Leusden heeft twee centrumgebieden, de Hamershof en
faciliteren van de woonopgave voor Leusden. Bij de
• Hoge kwaliteit van de openbare ruimte, de architectuur
de Biezenkamp. De centrumgebieden worden in onze visie
centrumfunctie hoort ook voldoende parkeergelegenheid.
(bij nieuwbouw en transformatie) ter versterking van
gemengde gebieden met een sterke ontmoetingsfunctie.
De uitstraling van het gebied wordt bepaald door goede
de beleving, met oog voor de aanwezige historische
De kwaliteit van het wonen wordt in het centrum bepaald
en opvallende stedelijke blokken, met intensief gebruikte,
objecten.
door de levendigheid, de ontmoetingsfunctie en de
zorgvuldig ingerichte openbare ruimte.
• Behoud van de goede bereikbaarheid.
hoogwaardige openbare ruimte. Ook de woningen zelf
• Het stimuleren van gebruik van schone duurzame
dienen een goede kwaliteit en uitstraling te hebben.
We stellen de volgende doelen in de centrumgebieden:
mobiliteit.
De opgave voor de Hamershof is om dit centrum qua
• Meer stedelijkheid in de vorm van een hogere
• Horeca met terrassen concentreren we op de pleinen,
uitstraling het hoofdcentrum te maken. Hier past de
bebouwingsdichtheid en meer allure. We richten ons hier
het centrale plein van de Biezenkamp en de drie pleinen
hoogste ‘stedelijkheid’ binnen Leusden met de hoogste
op specifieke doelgroepen die meer gebonden zijn aan
aan het begin, midden en eind van de winkelstraat in de
dichtheid aan functies als detailhandel, horeca en
het voorzieningenniveau van het centrum. Een sterkere
Hamershof.
voorzieningen. Stedelijkheid draagt ook bij aan het
‘centrumuitstraling’ vraagt een intensiever gebruik van
accentueren van de functie van het gebied en het
het gebied.
p 31
Wijken Leusden We willen de wijken functioneel laten doorgroeien; ze
• Wijken waar grootschaliger herstructurering denkbaar
mogen meer gemengd (minder eenzijdig woningaanbod)
is in de vorm van delen van woonblokken of andere
worden en door acupunctuur kunnen stedenbouwkundige
inbreidingslocaties.
verbeteringen worden aangebracht of kan er meer variatie in het woningaanbod ontstaan. De wijken zijn echter
Doelen voor Woonwijken Leusden:
niet allemaal hetzelfde. De mogelijkheden en omvang
• Behoud van het dorpse, groene karakter en de huidige
zijn afhankelijk van de huidige staat van de verschillende
stedenbouwkundige structuur waarin woningen van 2
wijken.
lagen met een kap dominant zijn. Ook de flexibiliteit in aan- en uitbouwen moet aansluiten bij de huidige
Nieuwe functies in de wijken, zoals bedrijvigheid, zijn
stedenbouwkundige hoofdopzet.
kleinschalig en gekoppeld aan een woonfunctie. Ze mogen
• Meer functiemenging en variatie in woningtypen met
echter niet ten koste gaan van functies in het centrum.
behoud van wonen als hoofdfunctie.
Kleine transformaties (acupunctuur) mogen niet leiden
• Hogere waarde van het openbare groen. In zijn totaliteit
tot een aantasting van de groen en dorpse uitstraling. We
willen we de biodiversiteit en samenhang versterken en
stellen maximum bebouwinghoogtes in om de dorpse sfeer
het gebruik van het groen verbeteren.
van de wijken te behouden.
• Versterken van de fysieke duurzaamheid in de wijken door het stimuleren van duurzame mobiliteit, meer
We hebben de woonwijken in drie verschillende
parkeren in de randen van de wijk, energiebesparing en
categorieën ingedeeld:
het streven naar volledige afkoppeling van hemelwater
•W ijken waar we geen reden zien om in te grijpen in
van de riolering. Voor bestaande wijken komt een
de structuur of herstructureringen toe te passen. De
wijkaanpak in het kader van de energietransitie, zodat
kwaliteiten en/of leeftijd geven daar geen aanleiding toe.
gebouwen duurzaam verwarmd gaan worden.
Hier grijpen wij dan ook niet in. Het is echter belangrijk
• Behoud van een lage geluidsbelasting en daarmee een
dat er een goed beheerplan is zodat de bestaande
hoge milieukwaliteit.
kwaliteiten goed beheerd en verstevigd worden.
• De verkeersdruk in de wijken mag niet toenemen. Nieuwe
•W ijken waar ingrepen wenselijk kunnen zijn, zonder
functies in een wijk zullen getoetst worden op het effect
de stedenbouwkundige hoofdopzet/ structuur te
van verkeersaantrekking. Verkeersdruk dient klein te zijn
veranderen. Het betreft hier kleine verbeteringen in
of afgewikkeld te worden via de hoofdwegen en randen
de woonblokken, bijvoorbeeld door middel van (ver)
van de wijk.
nieuwbouw. Dit kan een bescheiden verandering geven in het woonprogramma.
p 32
Stedenbouwkundige acupunctuur We gaan meer flexibiliteitsregels maken om woningaanpassingen, kleinschalige verdichtingen in wijken en hogere bebouwing in daarvoor aangewezen gebieden mogelijk te maken. Veel van de wijken in Leusden en Achterveld hebben een gave structuur, er is nog weinig tot niets veranderd in de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet. De wens kan ontstaan om aanpassingen te doen in de wijk in de vorm van op- en aanbouwen of kleinschalige herstructureringen, o.a. door ‘werkfuncties’ aan huis te starten, woningen levensloopbestendig te maken, woningen te splitsen of zelfs nieuwbouw te realiseren. Hiermee willen we tegemoetkomen aan nieuwe wensen die we in de wijken tegenkomen zonder de bijzondere kenmerken van de wijken geweld aan te doen.
p 33
Achterveld In onze visie blijft Achterveld een krachtig en vitaal
te houden. Voor uitbreiding van Achterveld zien wij
horeca, wandel- en fietsroutes en kleinschalige recreatieve
dorp. Achterveld, gelegen op een kruispunt van
mogelijkheden aan de noordoostkant en noordwestzijde
activiteiten, zowel in de kern als in het buitengebied
verbindingswegen, heeft de potentie om nog verder uit
van het dorp. Uitgangspunt bij de uitbreiding is een groene
rondom Achterveld.
te groeien tot een pleisterplaats voor de recreant. De
ontwikkelstrategie.
Hessenweg vormt een herkenbare historische lijn door
Achterveld heeft soms last van verkeersdrukte (recreatief
Achterveld. Verder is de vergrijzing en ontgroening een
De voorzieningen in Achterveld liggen enigszins verspreid
verkeer of sluipverkeer). Ook de relatieve parkeerdruk
belangrijke trend, waar Achterveld mee te maken heeft.
maar met een duidelijke concentratie rond de kruising
kan hoog zijn. Daarom zetten we bij het uitbouwen
Hessenweg, Jan van Arkelstraat en C.M. de Vorplein. Dit
van de recreatieve functie in op het realiseren van
We zien in Achterveld mogelijkheden voor een blijvende
gebied moet de uitstraling van een dorpshart hebben en
parkeerplaatsen aan de rand van het dorp. Daarnaast
gestage groei van het aantal woningen, waarbij
behouden.
moet de reconstructie van Knooppunt Hoevelaken leiden
functiewijziging in de vorm van accupunctuur (zie ook
tot een betere doorstroming op het hoofdwegennet. Naar
Woonwijken Leusden) toegevoegde waarde kan hebben.
Er liggen in Achterveld kansen om in te spelen op de
verwachting zal dit ook een positief effect hebben op de
Hiermee willen we bijdragen aan de vitaliteit van het
toenemende recreatiebehoeften. De ligging in het
belasting van het onderliggend wegennet, waaronder de
dorp. Er is de mogelijkheid om met passende huisvesting
dorpshart en tegen het buitengebied maakt het gebied
Hessenweg.
in te spelen op de woningbehoefte van ouderen. Tegelijk
rond het C.M. de Vorplein bijzonder geschikt om hier een
biedt het de kans om gezinnen aan te trekken/vast
rol in te spelen. We denken daarbij aan de combinatie van
p 34
Doelen voor Achterveld: •D e Hessenweg kan als historische lijn in Achterveld verder versterkt worden door met bomen de groene laan verder aan te zetten. • In het kader van de vergrijzing inzetten op passende huisvesting en voldoende (bereikbare) voorzieningen. Verder is het vanuit efficiency en het vergroten van de ontmoetingsfunctie het streven om functies verdergaand te bundelen, zoals de bibliotheek, het gezondheidscentrum en dagbesteding. •W oningbouw aan de buitenzijde van Achterveld, middels een groene ontwikkelstrategie. •W e willen de eenheid van het centrumgebied borgen en met inrichtingsmaatregelen blijven benadrukken. Het hele gebied moet de uitstraling van een dorpshart hebben en behouden. •E nkele entrees kunnen beter worden ingericht om als visitekaartje voor het dorp te worden gezien. •W e willen o.a. in het ruime centrumgebied de mogelijkheden voor recreatie en horeca faciliteren.
p 35
Omgeving Hessenweg Het gebied Omgeving Hessenweg loopt vanaf de
In Omgeving Hessenweg willen we volop ruimte geven
noordzijde van de komgrens van Leusden (langs De
aan nieuwe economische dragers. Bij de economische
Horsterweg) tot aan Achterveld.
meerwaarde bij een ontwikkeling worden afspraken gemaakt de economische meerwaarde te investeren in het
Het is een bijzonder gevarieerd gebied. Iets ten noorden
landschap, natuur of recreatie. In dit deelgebied werken
van Leusden liggen recreatiegebied De Schammer en
we toe naar een dynamisch en multifunctioneel platteland
het buurtschap Stoutenburg. In de noordwesthoek van
met hoge landschappelijke kwaliteiten.
dit gebied ligt kasteel Stoutenburg met daaromheen enkele bosgebiedjes. De Hessenweg is van oorsprong een
Doelen voor Omgeving Hessenweg:
agrarisch bebouwingslint en bestaat intussen uit een los
• Behoud van een levendig en economisch vitaal
lint van gemengde functies.
buitengebied; • Versterken recreatieve uitloopfunctie voor Leusden en
In dit deelgebied is het aantal agrarische bedrijven relatief
Amersfoort;
beperkt. Enkele decennia geleden was in dit gebied sprake
• Aantrekkelijker maken van recreatieve routes;
van een mix aan agrarische functies. In het kader van
• Versterken van de oorspronkelijke landschappelijke
de reconstructie zijn veel bedrijven hier gestopt en een
karakteristiek en historie (kampenlandschap, kasteel
deel van de grond is verkocht aan bedrijven elders. Op
Stoutenburg en omgeving);
de agrarische bouwblokken zijn allerlei andere functies
• Behoud van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat;
ontstaan. Langs de Hessenweg is daardoor sprake van
• Behoud kenmerken Stoutenburg als buurtschap, met
een mix aan functies. Door de ligging van dit gebied tegen
beperkte inbreiding binnen de lintbebouwing;
het stedelijk gebied van Leusden en Amersfoort heeft
• Behouden van voldoende ruimte voor waterberging langs
dit gebied een belangrijke functie voor recreatief (mede)
het Valleikanaal en rond de Schammer.
gebruik. Door de ligging van de buurtschappen en de vele verspreid liggende woonbebouwingen worden delen als woongebied ervaren. Het buurschap Stoutenburg is een kleinschalige bebouwingsenclave waar binnen de bestaande stedenbouwkundige structuur ruimte wordt gezien voor beperkte inbreiding.
p 36
Zuidoostelijk kampenlandschap Dit gebied bestaat uit een kleinschalig mozaiekvormig landschap. Het is een besloten gebied met veelal kleinere plattelandswegen en verspreid liggende boerderijerven. In het gebied komen voornamelijk grondgebonden veehouderijbedrijven voor, met enkele opvallende recreatieve functies langs de Asschatterweg en de Postweg, zoals Hoeve Groot Zandbrink. Dit gebied vervult een belangrijke rol in het recreatief medegebruik vanuit Leusden en Achterveld. Het gebied ligt niet pal tegen bebouwd gebied aan. Dat geeft de kans om hier functies te creëren die de kwaliteit van rust en stilte gebruiken in hun bedrijfsvoering. Te denken valt aan functies met een specifiek publiek, zoals een B&B, een theetuin of een zorgboerderij. Maar het kan ook gelden voor een bedrijf dat meubels maakt, maar elders een verkooppunt heeft. We willen in dit gebied graag voldoende economisch draagvlak houden om het landschap te kunnen onderhouden. Doelen voor Zuidoostelijk kampenlandschap: • Instandhouding van dit bijzondere en authentieke landschap met herkenbare erven en historische bebouwing. • Behoud van kwaliteiten als rust en stilte. •V ergroten van de mogelijkheden voor recreatief medegebruik. •V erhogen maatschappelijke betrokkenheid bij het instandhouden van het landschap.
p 37
Randzone met slagenlandschap Dit gebied ligt van nature wat lager. Door de ligging aan de
De meeste agrarische bedrijven die in dit deelgebied
• Herkenbaar houden van de langgerekte (smalle)
voet van de Utrechtse Heuvelrug is dit de plek waar van
voorkomen betreffen grondgebonden veehouderijen.
verkaveling, die kenmerkend is voor het slagenlandschap.
oudsher het water van de Gelderse Vallei heen stroomt,
In de oorspronkelijke ontginningsassen Langesteeg,
• Behoud en versterken van de ecologische kwaliteiten
alvorens in noordelijke richting af te stromen. Daarom kent
Laapeerseweg, Asschatterweg en Leusbroekerweg zijn