Jaarverslag en Jaarrekening 2022 Definitief (110187) (1.0).pdf

59

Jaarstukken 2022

Gemeentegaranties Garantstelling geldleningen Het totaal van door de gemeente geborgde geldleningen bedraagt per eind 2022 € 2,57 miljoen (per eind 2021: € 2,50 miljoen). Het betreft in totaal 11 gemeentegaranties. In 2022 is een nieuwe gemeentegarantie verstrekt voor de aanleg van padelbanen door LTV Lockhorst.

60

Jaarstukken 2022

Paragraaf E Bedrijfsvoering Doel en Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft op hoofdlijnen inzicht in de stand van zaken en beleidsvoornemens van de bedrijfsvoering in onze gemeente voor het jaar 2022. We werken er bij de gemeente Leusden hard aan om de gemeente Leusden een fijne plek te laten zijn om te wonen, te werken en te leven. Dat doen we voor onze inwoners, organisaties en bedrijven. Samen vooruitkijken, samen werken en als het kan samen besluiten. Dat is de verwachting die we waar willen maken. Met een gezonde werkbalans voor alle medewerkers van de gemeente Leusden. We werken met kracht en focus aan oplossingen die aansluiten bij de vraagstukken en ambities in de Leusdense samenleving. De gemeente Leusden, faciliteert, regelt, en organiseert. Om alle taken uit te voeren en onze plannen en ambities te realiseren is het van belang dat de organisatie goed is uitgerust. Daarvoor is een goede bedrijfsvoering nodig. Bedrijfsvoering gaat over mensen, middelen en mogelijkheden om de gemeente goed te laten functioneren en over de randvoorwaarden die onze ambities, plannen en voornemens helpen realiseren. Onderwerpen die daarbij aan de orde kunnen komen zijn: personeel, organisatie, automatisering, huisvesting, financiën enzovoort. 1. Personeel en Organisatie Leusden Het werken aan de organisatieontwikkeling in 2022 was lastig.

Om te kunnen bouwen aan samenhang, professionaliteit en leiderschap is het nodig om de basis op orde te hebben. Die was in 2022 juist niet op orde. Corona, de Vluchtelingencrisis, hoog ziekteverzuim, een sterke toename van het personeelsverloop en ook een nieuwe raad en college hebben samen genoodzaakt om veel aandacht te schenken aan het op korte termijn overeind blijven. Door de vele wisselingen van de wacht in het management en andere posities in de organisatie en het forse aandeel interim krachten konden veel van de voornemens m.b.t. de Organisatieontwikkeling nog niet worden uitgevoerd. In plaats van te kunnen bouwen aan meer samenhang heeft de organisatie alle zeilen moeten bijzetten om de samenhang die er is te behouden. Door stappen te zetten in gestructureerd en planmatig werken zijn bestaande tekortkomingen in de organisatie als het ware ‘boven water’ gekomen. Dat heeft geleid tot een investering van ca 10 fte onder de noemer ‘basis op orde’. Hoewel deze investering zeker helpt bij het in control komen blijven de uitdagingen onverminderd groot en de omgeving zeer dynamisch. Los van de nieuw noodzakelijke extra investeringen is de taakstelling van 400.000 structureel wel behaald binnen de kaders van het raadsbesluit organisatieontwikkeling uit maart 2020. 2.

Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering Per 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking (via een Regeling Zonder Meer) is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: • een betere kwaliteit van dienstverlening; • een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden; • een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. De samenwerking bedrijfsvoering heeft aantoonbare resultaten opgeleverd op de vier k’s en daarmee bijgedragen aan de beoogde strategische doelstelling om elkaar te versterken en zelfstandig te blijven. Echter, de grenzen van verdere groei binnen deze regeling zijn inmiddels bereikt, waardoor verdere ontwikkeling wordt belemmerd. Met het kiezen van een verdergaande vorm van samenwerking uit de Wet op de gemeenschappelijke regelingen worden huidige belemmeringen weggenomen en kan een volgende stap in de samenwerking bedrijfsvoering worden gezet. Deze keuze zal de komende periode verder worden uitgewerkt.

Onze huidige Regeling Zonder Meer (die er eerder was dan de AVG) biedt ook onvoldoende grond om uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk te maken. Inmiddels is gekozen voor een oplossing voor de korte termijn in de vorm van detacheringsovereenkomsten voor het ‘BLNP-personeel’. Daardoor kunnen we gegevens delen, zoals ook de bedoeling was bij het aangaan van de Regeling Zonder Meer. Deze tussenoplossing is nodig totdat we over kunnen naar een ander juridisch construct. De BLNP-samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: Financiën In het jaar 2022 heeft de focus voor het taakveld financiën vooral gelegen op het harmoniseren van processen waarbij de focus heeft gelegen bij de basis op orde vanuit het vastgestelde jaarplan. In het kernteam is de voortgang hiervan bewaakt. Helaas heeft de teamleider financiën aan het einde van het jaar de BLNP-samenwerking verlaten waardoor de voortgang wat stil is komen staan in afwachting van de aanstelling van een opvolger. De vernieuwing van de rechtmatigheidsverantwoording is met een jaar uitgesteld, omdat de wetgeving nog niet op orde was. Dit heeft ons wel de mogelijkheid gegeven om onze visie/ambitie, de kaderstelling en de monitor voorafgaand aan bestuurlijke behandeling eerst ter toetsing voor te leggen aan onze accountant.

In een gezamenlijk gesprek met onze accountant hebben wij stilgestaan bij een aantal aandachtspunten die verder niet geleid hebben tot aanpassing van onze documenten.

61

Jaarstukken 2022 De landelijke wetgeving is inmiddels aangepast, wel zal het BBV nog aangepast moeten worden op de nieuwe weten regelgeving. In 2023 zullen wij de bestuurlijke besluitvorming in de BLNP-gemeenten gaan voorbereiden en afronden. ICT In technische zin staat ons vakgebied nooit stil. We zijn ondersteunend aan de afdelingen om ervoor te zorgen dat zij met de inzet van de technische middelen hun werk goed kunnen doen. Naast de zaken die in het samenwerkingsverband spelen hebben we ook te maken met lokale aangelegenheden. Zo speelt in Nijkerk de voorbereiding van de aanstaande verhuizing. In de nieuwe huisvesting zullen er faciliteiten beschikbaar moeten komen en het serverpark gaat mee of de diensten worden op een andere wijze aangeboden. Daar is veel aandacht voor geweest. Ook het beheer van de bestaande systemen en vernieuwingen zijn aan de orde geweest. In de BLNP-samenwerking heeft aandacht gekregen: • Attentie voor de digitale veiligheid en weerbaarheid. Dat wordt apart nog nader toegelicht. • De gezamenlijke beleidsontwikkeling; • Het uitwerken van een proces aanpak om te komen tot een vernieuwde BLNP I visie. In de uitvoering komt dat in 2023 terug; • Het successievelijk op afstand zetten van het applicatie landschap. De applicaties worden niet vanuit het eigen serverpark maar rechtstreekst vanuit de leverancier beschikbaar gesteld.

Dat heeft gevolgen voor het eigen serverpark; • Het continu bieden van een flexibele en hybride werkplek. Door de Corona zijn we anders gaan werken; • De vernieuwing van het BLNP-contract met Microsoft en de reseller van de Microsoft licenties; We hebben daar een substantiële besparing op de listprijs van de licenties voor de komende 5 jaar kunnen afspraken voor 1200 accounts; • De migratie van de diensten van Gemnet naar Diginet is als gezamenlijk project opgepakt. HRM Het jaar 2022 stond in het teken van verder intensiveren en professionaliseren van de BLNP-samenwerking, zowel op het gebied (beleids)advisering als personeels- en salarisadministratie. • Harmonisatie van arbeidsvoorwaarden voor alle vier de gemeenten: nadat het project in de eerste helft van 2022 te weinig voortgang boekte zijn er in de tweede helft goede vervolgstappen gemaakt. De bestuurlijke en projectmatige aanpak is versterkt en er ligt een voorstel voor één arbeidsvoorwaardenpakket. Ook zijn de gesprekken met de lokale ondernemingsraden en het Lokaal Overleg (met de vakbonden) weer hervat. • Het verder op orde krijgen (voornamelijk harmoniseren) van ‘de basis processen’ en daarbij het optimaal benutten van de mogelijkheden van ons HR-systeem Youforce blijft belangrijk. In 2022 is er in het project betreffende de optimalisatie van Youforce (HRM software) verdere voortgang geboekt.

Naast noodzakelijke nieuwe functionaliteit als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving zijn er diverse processen gedigitaliseerd (zoals mutaties dienstverband, koppeling met de arbodienst). • Naast de dagelijkse dienstverlening zijn we werkendeweg bezig geweest om ons HRM-beleid en instrumenten verder te professionaliseren. We hebben resultaat bereikt op het gebied van hybride werken, een nieuwe gesprekscyclus, optimaliseren van het werving- selectie- en onboardingsproces en uitstroom (exitgesprekken). • BLNP-HRM-Jaarplan: eind 2022 zijn er met de vier gemeenten prioritaire thema’s voor het komende jaar vastgesteld. Het jaar 2023 zal in het teken staan van een definitief besluit over een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een professionalisering van de arbeidsmarktbenadering, efficiëntere administratieve processen, betere beschikbaarheid van HR-(management)informatie, het doorontwikkelen op het gebied van duurzame inzetbaarheid en de voorbereiding op een Gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie. Juridisch Voor JZ stond 2022 in het teken van een verdere bestendiging en professionalisering van de reeds ingeslagen weg; de successen behouden die we al hebben geboekt en daar verder op bouwen. Dit zien we o.a.

terug in de volgende punten: • We hebben mooie ontwikkelingen gemaakt in de beoogde specialisatie en zichtbaarheid/vindbaarheid van onze medewerkers; een aantal teamleden heeft met succes specialisatie-opleidingen gevolgd. Ook een aantal (relatief) nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld de werkzaamheden omtrent de borging en uitvoering van de Woo, zijn het afgelopen jaar goed belegd in het team JZ. Daarnaast hebben we in 2022 gezien dat collega's uit de gemeenten steeds beter de weg weten te vinden naar Topdesk om via die weg hun hulpverzoeken bij JZ binnen te schieten. • Verder hebben we in 2022 blijvend en terugkerend aandacht gevraagd voor het belang van een duidelijke waterscheiding tussen eerstelijns en tweedelijns werkzaamheden bij team JZ en de rol die de individuele gemeenten daarin ook moeten nemen. Gedurende het jaar hebben we hier in werk- en management overleggen aandacht voor gevraagd, waardoor de bewustwording van het belang van deze waterscheiding duidelijk(er) is geworden.

62

Jaarstukken 2022 • Daarnaast heeft Juridische Kwaliteitszorg haar eigen verwachtingen ruimschoots overtroffen door maar liefst 350 inschrijvingen te hebben ontvangen van deelnemers aan ons cursusaanbod. In ons jaarplan 2022 hadden we ingezet op 100 inschrijvingen. Dit zorgt er echter ook voor dat we in de toekomst de inzet van medewerkers binnen Juridisch Kwaliteitszorg moeten vergroten. Binnen het cluster Privacy hebben we het afgelopen jaar een grote stap gezet in het verbeteren van de integraliteit in samenwerking tussen de juristen en privacy-officers. Dit heeft o.a. geresulteerd in de totstandkoming van de BLNPdetacheringsovereenkomsten. Daarnaast hebben we een belangrijke formatieve uitbreiding binnen het cluster privacy-officers kunnen realiseren in 2022. 3. Informatieveiligheid Ontwikkelingen De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) ontving de afgelopen twee jaar steeds meer meldingen van situaties waar gemeentelijke processen langdurig verstoord zijn als gevolg van gijzelsoftware. De gemeente Buren werd in 2022 getroffen door een ransomware aanval. Bij de hack zijn gegevens van de gemeente gestolen. Vervolgens is een grote hoeveelheid data gepubliceerd op het darkweb, een afzonderlijk en anoniem deel van het internet. Gemeenten zijn dus ook doelwit van cybercriminelen.

Informatieveiligheid is daarom een van de belangrijkste gemeentelijke thema’s en we moeten blijven investeren in onze digitale weerbaarheid. Beleid en doelstellingen Vanaf 2020 geldt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid) als normenkader voor informatieveiligheid voor de Nederlandse overheid. Het doel is op termijn te voldoen aan alle normen van de BIO. Informatieveiligheidsbeleid is gebaseerd op risicomanagement. Door periodieke risicoanalyses wordt in beeld gebracht waar op dat moment de grootste dreigingen en risico’s liggen. De uitkomsten van deze analyses vormen de input voor het planmatig implementeren van verbetermaatregelen. Daarnaast wordt hiermee voldaan aan de doelstellingen en verplichtingen die vanuit diverse audits worden opgelegd. Activiteiten en beheersmaatregelen We hebben ons gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen die volgen uit de BIO en worden benoemd in jaarlijkse actieplannen. We blijven investeren in het proces om kwetsbaarheden te beheren. Het landelijke project GGI-Veilig (VNG/KPN) voor actieve monitoring en response is helaas afgebroken. We hebben in BLNP-verband een marktonderzoek gestart naar een goed alternatief. We maken gebruik van een veilige emailoplossing waarmee fouten bij het versturen van informatie worden beperkt of kunnen worden voorkomen. Medewerkers hebben de beschikking over een wachtwoordkluis.

We hebben in BLNP-verband geïnvesteerd in elearning modules om de digitale weerbaarheid van medewerkers te vergroten. We laten periodiek pentests uitvoeren en eventueel gevonden kwetsbaarheden worden verholpen. Resultaten zelfevaluatie ENSIA

DigiD

Suwinet

BAG

BGT

WOZ

BRO

BRP

Reisdocumenten

Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan. De verklaring is bestemd voor de stelselhouders van DigiD en Suwinet, te weten het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Na vaststelling wordt de Collegeverklaring ENSIA gewaarmerkt door een IT-auditor. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), de Waardering Onroerende Zaken (WOZ) en de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Ook de verantwoording over de Basisregistratie Personen (BRP) en Reisdocumenten maken onderdeel uit van ENSIA. De genoemde verantwoordingsrapportage voor raadsleden is vertrouwelijk inzichtelijk in te zien bij de griffie. Het resultaat van de zelfevaluatie 2022 is dat de gemeente Leusden aan de meeste normen voldoet. Op de BAG en de BGT zijn verbetermaatregelen van toepassing.

Datalekken In 2022 heeft de gemeentelijke organisatie met 15 datalekken te maken gehad waarvan 0 gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) Het ging om 3 x verkeerd verzonden e-mail, 2 x verkeerd verzonden brief, 3 x te veel persoonsgegevens zichtbaar, 7 x onjuiste gegevensuitwisseling met zorgaanbieder. Bij elk datalek is de incidentenprocedure gevolgd waaruit bleek dat er geen melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens nodig was.

63

Jaarstukken 2022 4. Huisvesting en Huisvestingsvisie In de “Motie Kleur” verzoekt de raad het college om ervoor te zorgen dat de raadzaal veelkleurig wordt. In de motie is aangegeven dat Leusden een veelkleurige gemeente wil zijn. In 2022 is er kleur gegeven aan de raadzaal en zijn er diverse aanpassingen gedaan in de pantry’s, werktuin, vergaderruimten en het EWC. Daarnaast zijn we bezig met het herijken van de huisvestingsvisie in relatie tot het hybride/nieuwe werken. In 2022 is de vergaderruimte gecreëerd en zijn er tussenwanden in de werktuin geplaatst. De afronding vindt plaats in 2023. 5. Fraude Wij hebben in 2022 een frauderisicoanalyse opgesteld om een goed beeld te krijgen van de risico’s die wij op het gebied van fraude lopen. In de frauderisicoanalyse worden de onderwerpen genoemd, waarin het risico van fraude het grootst is. Voor de geïdentificeerde risico’s hebben we vervolgens beoordeeld in hoeverre er beheersmaatregelen bestaan binnen de organisatie die deze risico’s verminderen. Met betrekking tot de frauderisicoanalyse kan worden geconcludeerd dat er geen fraudezaken zijn geconstateerd. 6. Rechtmatigheid Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. In de rechtmatigheidsverantwoording gaat het college van burgemeester en wethouders via de jaarrekening 2023 verantwoording afleggen over de rechtmatigheid.

Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Over de naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese bestedingen bijvoorbeeld, maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik en lasten, waarvoor geen voorafgaande dekking opgenomen was in de begroting. Hoewel de rechtmatigheidsverantwoording pas vanaf boekjaar 2023 van kracht wordt, is in BLNP verband afgesproken dat 2022 als pilot jaar gebruikt wordt. Concreet betekent dit dat in de paragraaf bedrijfsvoering al een doorkijk wordt opgenomen op deze nieuwe werkwijze. Dit wordt vormgegeven door een overzicht te geven van de onrechtmatigheden in de tabel ‘monitor Rechtmatigheidsverantwoording, met een toelichting daarop. Monitor Rechtmatigheid In onderstaande tabel is het model opgenomen dat met ingang van 2023 gebruikt zal gaan worden. Voor 2022 zijn de geconstateerde onrechtmatigheden als volgt:

Monitor Rechtmatigheidsverantwoording (nog invullen) A. -

Begrotingscriterium Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) Niet geautoriseerde reserve mutaties

€ € €

192 101 0

B. Voorwaardecriterium - Gemiste Europese aanbesteding - Terugvordering BSA Consortium

€ €

44 + € 116 56

C. -

€

0

€

509

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Fraude eigen medewerkers

D. Totaal rechtmatigheidsfouten = A+B+C E.

F. -

Verantwoordingsgrens 3% van € 79 miljoen

€ 2.370

Toets rechtmatigheidsfouten aan verantwoordingsgrens D is kleiner dan E: afwijkingen toelichten in paragraaf bedrijfsvoering

G. Totaal grondslag afwijkingen voor toelichtingen op fouten = D

€

509

H. Af: Begrotingsafwijkingen waarvan de raad heeft besloten dat ze niet onrechtmatig zijn

€

192

€

317

I. Saldo resterende rechtmatigheidsfouten = G-H Nader toe te lichten in de Rechtmatigheidsverklaring

64

Jaarstukken 2022 Toelichting A

Overschrijding exploitatiebudgetten

In 2022 is op de domeinen de begroting met een bedrag € 192.000 overschreden. De begrotingsoverschrijding worden toegelicht in de verschillenanalyses die achter de domeinen zijn opgenomen in het jaarverslag. De overschrijdingen tellen niet mee voor de goedkeurende verklaring.

Overschrijding investeringsbudgetten

Als aan een project meer wordt besteed dan het krediet dat door de gemeenteraad beschikbaar is gesteld, of indien al geld is besteed voordat de gemeenteraad een krediet beschikbaar heeft gesteld, spreken we van een onrechtmatige kredietoverschrijding. Op bladzijde 100 van het jaarverslag worden de verschillende investeringen die de gemeente doet op een rijtje gezet. Daarbij wordt ook duidelijk welke investeringsprojecten het hun beschikbaar gestelde krediet overschrijden. In totaal wordt gerapporteerd over een overschrijding van € 101.000. In de toelichting op bladzijde 100 worden de oorzaken toegelicht.

Niet geautoriseerde reserve mutaties

Er hebben zich in 2022 geen niet geautoriseerde reservemutaties voorgedaan. Gemeente Leusden heeft een procedure ingericht met checks and balances die waarborgen dat geen mutaties in de reserves worden opgevoerd zonder vaststelling door de gemeenteraad.

B

Gemiste Europese Aanbesteding

Een budgethouder die een werk, levering of dienst afneemt bij een leverancier, dient zich af te vragen op welke wijze de afname moet worden aanbesteed. Hiervoor zijn heldere regels opgesteld en gemeente Leusden heeft procedures die moeten waarborgen dat de regels worden gevolgd. In 2022 is voor een bedrag van € 44.272 ingekocht waarbij de Europese richtlijnen niet juist zijn toegepast. Het betreft Djuma van Circle Software (onderdeel van Visma); het zaaksysteem van de gemeente. Hierbij is het pakket door middel van een enkelvoudige aanbesteding gekocht terwijl voor een Europese aanbesteding gekozen had moeten worden. Restant contractwaarde over 2023 en 2024 (€ 116.000) wordt in 2022 als onrechtmatig verantwoord.

B

Terugvordering BSA Consortium

Een fout van € 56.344 heeft betrekking op de terugvordering van het BSA consortium, waardoor de vordering te laag is verantwoord en de lasten jeugdzorg te hoog.

C

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

In 2022 zijn geen gevallen van fraude door eigen medewerkers gerapporteerd. Dit is toegelicht in subparagraaf 5 van de bedrijfsvoeringsparagraaf op bladzijde 64 van het jaarverslag.

D-I

Totalen, Saldi en gevolgen

In totaal is over € 509.000 aan onrechtmatigheden in de Jaarrekening gerapporteerd. Deze onrechtmatigheden zijn toegelicht in de bedrijfsvoeringsparagraaf en bij de domeinen waar de onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Op basis van de resultaten wordt actie ondernomen om het ontstaan van onrechtmatigheden in 2023 te voorkomen en waar mogelijk vroegtijdig op te sporen. Met name begrotingsonrechtmatigheid en kredietoverschrijdingen kunnen bij vroegtijdige signalering door de gemeenteraad worden “gerepareerd”. Het totaal aan gerapporteerde onrechtmatigheden valt ruimschoots binnen de goedkeuringstolerantie van 1% van het begrotingstotaal dat is opgenomen in het controleprotocol. De geconstateerde onrechtmatigheden vormen daarmee geen beletsel voor het afgeven van een goedkeurende verklaring door de accountant. Deze monitor over 2022 is in overleg met de accountant opgesteld met de gegevens die, grotendeels, door de accountant gedurende de controle zijn aangeleverd. Over het jaar 2023 wordt de rechtmatigheidsmonitor opgesteld door het college van B&W en zal de accountant de eigen bevindingen van het college van B&W toetsen op de getrouwheid van de rapportage. Het college van B&W heeft zich in de afgelopen periode voorbereid op haar veranderende rol en procedures ontwikkeld om de rechtmatigheid van de bedrijfsvoering van gemeente Leusden blijvend te waarborgen.

65

Jaarstukken 2022

Paragraaf F Verbonden Partijen Visie op verbonden partijen in relatie tot de doelstellingen uit de begroting De gemeente wil beoogde doelen optimaal realiseren. Een optimale borging van het publieke belang is daarbij essentieel. Soms zoeken we daarbij naar samenwerking met derden of beleggen we de uitvoering extern via subsidiëring of inkoop. Een specifieke vorm van externe uitvoering is de verbonden partij. Soms volgt dit uit wetgeving, bijvoorbeeld bij de Veiligheidsregio’s en de Regionale Uitvoeringsdiensten. Soms nopen de ontwikkelingen van schaalvergroting en nieuwe gemeentelijke taken tot regionale samenwerking voor de uitvoering van deze taken. Kenmerken van Verbonden Partijen Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarin de gemeente een bestuurlijk belang en financieel belang heeft. Dit betreft enerzijds de publiekrechtelijke gemeenschappelijke regelingen en anderzijds privaatrechtelijke deelnemingen in vennootschappen, verenigingen en stichtingen. Onder een bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van de verbonden partij, of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij of wanneer de financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente.

Als de financiële relatie alleen bestaat uit gemeentelijke bijdragen in de vorm van inkomens- of vermogensoverdrachten zoals een subsidie, dan is er geen sprake van een financieel belang. Deze relaties zijn daarom niet in deze paragraaf opgenomen. Verbonden partijen dienen een publiek, openbaar belang. De raad heeft een kader stellende en controlerende taak en ziet erop toe dat de verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen in de (beleids)programma’s. Lokale en regionale sturing op Verbonden Partijen Het laten uitvoeren van taken door Verbonden Partijen heeft het risico dat de democratische controle niet optimaal is. Bij de realisering van beoogde gemeentelijke doelen is een optimale borging van het publieke belang echter essentieel. Sinds 2015 is (op initiatief van de Leusdense raad) daarom een regionale werkwijze voor de sturing en controle op verbonden partijen van kracht. De werkwijze is in 2014 regionaal opgenomen in het Manifest Verbonden Partijen, dat is ondertekend door 10 gemeenteraden uit de regio Zuid-Oost Utrecht. Krachtens de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr) moeten verbonden partijen jaarlijks vóór 15 april een kadernota met algemene financiële en beleidsmatige kaders voor het volgende begrotingsjaar aan de deelnemende gemeenteraden aanbieden. Dit is vooral van belang bij voorgenomen inhoudelijke of financiële wijzigingen.

In de regionale werkwijze worden de verbonden partijen verzocht hun kadernota uiterlijk op 31 januari in te dienen, zodat de raad nog een zienswijze op voorgestelde wijzigingen kan indienen vóórdat het AB van de verbonden partij de concept-begroting vaststelt. Zo wordt het zwaartepunt van sturing door de raad meer vooraan in de beleids- en begrotingscyclus geplaatst. De raad heeft per verbonden partij twee “rapporteurs” benoemd. Zij volgen namens de hele raad de ontwikkelingen bij de verbonden partij nauwgezet en informeren de raadsfracties. Beheersingsmethodiek voor verbonden partijen De gemeente monitort de verbonden partijen door het beoordelen van management- en bestuursrapportages en de begrotingen en jaarrekeningen van de betreffende instellingen. Het college rapporteert de raad gedurende het jaar in de P&C-documenten over relevante ontwikkelingen zoals het aangaan of beëindigen van verbonden partijen, wijzigingen in de doelstellingen, nieuwe financiële risico’s en beleidswijzigingen in de uitvoering van de taken.

66

Jaarstukken 2022 Overzicht verbonden partijen en deelnemersbijdragen 2022 Programma begroting

Naam

Samenleving Bestuur Leefomgeving Leefomgeving Leefomgeving Bestuur Bestuur

Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Vennootschap (BV) Vennootschap (BV) Vereniging Vereniging Vereniging Stichting Regeling zonder meer

Leefomgeving

Regeling zonder meer

1

Veiligheidsregio Utrecht (VRU)

2

GGD regio Utrecht (GGDrU)

Bestuur en Samenleving

3

Afval Verwijdering Utrecht (AVU)

Leefomgeving

4

GBLT (belastingen)

5

Regionale Uitvoeringsdienst (RUD)

6 7 8 9 10 11 12 13 14

Bestuur

Bestuur Bestuur en Leefomgeving

Regionale Werkvoorziening Amersfoort e.o. (RWA) Amfors Holding BV Vitens VvE Atlas VvE Antares VvE Huis van Leusden Inkoopbureau Midden Nederland (IBMN) Samenwerking Bedrijfsvoering BLNP Centrumregeling afvalwaterketen en grondwater TOTAAL BIJDRAGEN 2022

Juridische rechtsvorm

Samenleving

Bijdrage 2022 € 1.648.000 € 1.104.000 € 641.000 € 427.200 € 385.000 € 89.000 €0 €0 € 14.000 € 33.000 € 9.000 € 86.000 €0 € 9.000 € 4.445.200

Financieel belang In totaal is in 2022 door Leusden een deelnemersbijdrage aan de verbonden partijen van € 4,45 miljoen betaald. Dit is circa 6,5 % van de totale gemeentebegroting. Het grootste deel van deze bijdrage is gekoppeld aan afgenomen producten en diensten. Het resterende deel betreft een bijdrage naar rato van het aantal inwoners of woningen.

Gegevens en ontwikkelingen per verbonden partij 1.

Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang: Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

Utrecht Gemeenschappelijke regeling Alle gemeenten in de provincie Utrecht en de Meldkamer Ambulancezorg (MKA). De politie Eenheid Midden Nederland is aan de veiligheidsregio verbonden door een convenant. Burgemeester G.J. Bouwmeester Uitvoering brandweerzorg, organisatie van de rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening bij rampen. Noodhulpverlening in de regio Utrecht. Adequate brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Alle burgemeesters van de 26 Utrechtse gemeenten hebben zitting in het AB.

Domein Bestuur – programma veiligheid € 1.648.000 Jaarlijkse inwonersbijdrage op basis van verhoudingen van budgetten binnen het gemeentefonds, de zgn. “ijkpuntscores” 1,9% € 742.000 (concept jaarrekening 2022) € 23.252.000 € 62.447.000 - Extra loonkosten a.g.v. gelijkwaardige bezoldiging vrijwilligers en beroepskrachten.

67

Jaarstukken 2022 2.

GGD regio Utrecht (GGDrU)

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang:

Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

3.

Zeist Gemeenschappelijke Regeling Alle gemeenten in de provincie Utrecht Wethouder M. Treep Het behartigen van de belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van openbare gezondheidszorg. De dienst voert wettelijke “basistaken” en op lokaal beleid gebaseerde “keuzetaken” uit. - Invulling geven aan de wettelijke rol bij crisis en rampen; - Bevorderen van een goede basisgezondheid en gelijke kansen op gezondheid voor de inwoners, onder meer door preventie. Elke gemeente is met een lid vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur (met uitzondering van gemeente Utrecht) en ook in de bestuurscommissie. Het AB benoemt het DB.

Domein Bestuur – programma Veiligheid Domein Samenleving – programma Sociaal Domein € 1.103.700 De kosten van de wettelijke basistaken worden bij alle deelnemers in rekening gebracht; keuzetaken alleen bij de gemeenten waarvoor de taken zijn uitgevoerd. ca 2,7% € 648.000 € 4.330.600 (stand ultimo 2022) € 29.287.700 (stand ultimo 2022) De verhouding tussen de vaste (inwoner)bijdrage en de maatwerkopbrengsten moet zodanig zijn, dat de GGDrU in de financieringsstructuur een eventuele daling van maatwerkinkomsten zelf kan opvangen.

Afvalverwijdering Utrecht (AVU)

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang:

Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang:

Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

Soest Gemeenschappelijke regeling De Utrechtse gemeenten Wethouder W. Vos Zorgdragen voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwijdering van door de Utrechtse gemeenten ingezamelde huishoudelijke afvalstoffen. Zorgen voor overslag, transport en hoogwaardige verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen; de contractvorming en het -beheer hiertoe; monitoring van de samenstelling van het huishoudelijk restafval; advisering en communicatieve (campagnes) en beleidsmatige ondersteuning van de deelnemende gemeenten Het AB bestaat uit 1 lid uit elke gemeente.

Domein Leefomgeving – programma Duurzaamheid € 641.132 Baten en lasten worden 100% aan de deelnemers doorberekend. De GR heeft een 100% belang in de NV Afvalverwijdering Utrecht (en is zo hoofdelijk aansprakelijk voor eventuele omzetbelastingschulden van de NV), en een minderheidsbelang in de NV Rova Holding. 1,6% € 62.927 € 266.831 € 27.573.052 Normale bedrijfsrisico's zoals rente-, krediet, debiteuren- en investeringsrisico's.

68

Jaarstukken 2022 4.

GBLT (Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus – Tricijn)

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Zwolle Gemeenschappelijke regeling Vijf waterschappen en zes gemeenten, te weten Bunschoten, Dalfsen, Dronten, Nijkerk, Leusden en Zwolle. Wethouder A. Kolkman Een efficiënte en effectieve heffing en invordering van gemeentelijke belastingen (en waterschap belastingen) en uitvoering van WOZ-taken op een hoog kwaliteitsniveau tegen zo laag mogelijke kosten. Juiste en klantgerichte uitvoering van gemeentelijke belastingverordeningen en kwijtscheldingsregels en waardering onroerende zaken. Elke deelnemer heeft met één bestuurslid zitting in het AB.

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang: Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

5.

Regionale Uitvoeringsdienst (RUD)

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang:

Bestuurlijk belang: Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

6.

Domein Bestuur – programma Samenwerking € 427.200 De grondslagen voor de gemeentelijke bijdrage zijn waar mogelijk ontleend aan de Basisregistratie Personen en Woz-basisregistratie (aantallen inwoners en Woz-objecten). 2,6% € 2.207.000 € 2.207.000 € 5.276.000 GBLT beschikt in principe niet over eigen (weerstand)vermogen; financiële resultaten worden verrekend met de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling.

Utrecht Gemeenschappelijke regeling De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Houten, Leusden, Lopik, Nieuwegein, Soest, Utrecht, Woudenberg, alsmede de provincie Utrecht. Wethouder W. Vos Uitvoeren van milieutaken op het gebied van vergunningverlening en toezicht en handhaving voor de deelnemende gemeenten. Het behartigen van de belangen van de deelnemers tezamen en van iedere deelnemer afzonderlijk op het gebied van de fysieke leefomgeving. Het zorgdragen van een goede, klantvriendelijke en efficiënte uitvoering van de opgedragen milieutaken. Elke deelnemende gemeente heeft een zetel in het Algemeen Bestuur. Domein Bestuur - programma Veiligheid Domein Leefomgeving – programma Duurzaamheid € 385.460 2,6% - € 210.000 € 1.271.000 € 6.350.000 Outputfinanciering (productie, kengetallen en innovatie), ziekteverzuim, bedrijfsvoering.

Regionaal Sociaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort en Omstreken (RWA)

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijk vertegenwoordiger:

Amersfoort Gemeenschappelijke regeling De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg Wethouder M. Treep

69

Jaarstukken 2022 Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang: Financieel belang in %: Resultaat over 2022:

Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

7.

Het uitvoeren van alle gemeentelijke taken die voortvloeien uit de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en de daarmee verband houdende voorschriften en regelingen. Het realiseren van voldoende passend werk voor mensen met een SWindicatie. Elke deelnemende gemeente is in het Algemeen Bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder Werk en Inkomen.

Domein Samenleving – programma Sociaal Domein € 89.000 (ná teruggave t.g.v. resultaat 2022 € 77.000) De gemeente stelt de ontvangen rijksbijdrage WSW volledig ter beschikking aan RWA. Daarnaast draagt elke gemeente naar rato bij in een eventueel negatief exploitatiesaldo. 6,07% Resultaten over 2022: Resultaat RWA (Wsw-resultaat) is € 3,013 miljoen negatief. Dit wordt aangezuiverd met het bedrijfsresultaat van Amfors ad € 2,045 miljoen positief. Het per saldo negatieve resultaat is door de gemeenten aangezuiverd met € 1,468 miljoen (waarvan Leusden € 89.000). Per saldo € 0,5 miljoen positief € 1.697.000 € 10.215.000 Het resultaat van RWA is enerzijds afhankelijk van de Rijkssubsidie. Het macrobudget waarop deze Rijkssubsidie is gebaseerd, gaat uit van een hogere uitstroom van het aantal SW-ers dan in werkelijkheid plaatsvindt, waardoor de Rijkssubsidie eerder afneemt dan wenselijk. Het resultaat van RWA is anderzijds afhankelijk van de opbrengst van Amfors. Amfors heeft te maken met krimp in het aantal medewerkers en vergrijzing van medewerkers. Amfors moet daarop voldoende (kunnen) anticiperen om de opbrengsten op niveau te houden.

Amfors Holding

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Gemeentelijk aandeelhouder Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang: Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

Amersfoort Besloten Vennootschap De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg. Wethouder M. Treep Instandhouding van werkbedrijven waarheen werknemers van RWA gedetacheerd worden om te (leren) werken. Het realiseren van voldoende passend werk voor mensen met een SWindicatie. De portefeuillehouders Financiën uit de deelnemende gemeenten zijn aandeelhouder van Amfors Holding. Zij controleren begroting, jaarrekening en beleidsplannen. Daarnaast is er een Raad van Commissarissen bestaande uit personen zonder bestuurlijke binding met de gemeenten.

Domein Samenleving – programma Sociaal Domein €0 De gemeente Leusden bezit aandelen Amfors. 6,07% € 0 . Betreft resultaat na aanzuivering tekort aan RWA van € 2,045 miljoen. € 2.500.000 € 5.086.989 Door het dalende aantal SW-ers bij RWA en een afnemende rijksbijdrage moeten de toenemende kosten bij RWA worden opgevangen door een hoger netto resultaat van Amfors. De gemeente is erg afhankelijk van het behalen van de operationele resultaten van Amfors, die ter aanvulling van het negatief subsidieresultaat RWA nodig is om zodoende de gemeente niet meer te laten bijdragen.

70

Jaarstukken 2022

8.

Vitens

Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Bestuurlijke vertegenwoordiger: Doel deelname: Openbaar belang:

Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening:

Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

9.

Zwolle Naamloze vennootschap. Vitens heeft honderdtien aandeelhouders, die gezamenlijk 5.777.247 aandelen bezitten. Wethouder J. Kramer Zeggenschap op basis van het aantal aandelen in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf in Nederland en verzorgt de levering van drinkwater aan haar 5,7 miljoen klanten waaronder de gemeente Leusden. Vitens wil daarbij op duurzame basis een uitstekende kwaliteit drinkwater leveren met de daarbij behorende dienstverlening. De gemeente is aandeelhouder. Wethouder W. Vos is aandeelhouder namens de gemeente Leusden

Domein Bestuur – programma Samenwerking Gemeente Leusden heeft sinds 2006 een aandelenportefeuille van 25.902 aandelen € 1,00 Vitens. €0 Ongeveer 0,5% i.c.€ 25.902. Gemeente Leusden heeft sinds 2006 een aandelenportefeuille van 25.902 aandelen Vitens met een nominale waarde van € 1,00 per stuk. € 8.200.000. Over het jaar 2022 zal geen dividend worden uitgekeerd omdat de solvabiliteit lager is dan 30%. € 649.500.000 € 1.446.600.000 De financiële risico’s zijn zeer beperkt. Er is geen verplichte afdekking van een eventueel tekort; aandeelhouders van een NV zijn niet aansprakelijk voor de schulden van een NV.

VvE Atlas

Programma Doel Betrokkenen Openbaar belang Bestuurlijk belang

Aandelen belang Financieel belang Ambtelijke benoemingen

Domein Leefomgeving, accommodaties De gemeente Leusden is eigenaar van de scholen, de gymzaal en de BSO ruimte in MFC Atlas. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Gemeente Leusden, Stichting Omthuis (de voormalige Woningstichting Leusden) en gebruikers waaronder Voila, Cordeo en Human Kind. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijke delen van VvE Atlas. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Stichting Omthuis . De concerncontroller is door het college van B&W gemachtigd om namens de gemeente het stemrecht in de VvE uit te oefenen. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 52% eigenaar is (appartementsindex 1: onderwijs, gymzaal en BSO) en de Woningstichting Leusden 48% (appartementsindex 2: woningen). De bijdrage van de gemeente in de VvE Atlas bedraagt op basis van de vastgestelde jaarrekening 2022 € 13.557. De concerncontroller vertegenwoordigt de gemeente tijdens de ledenvergaderingen. Twee financieel adviseurs van de gemeente Leusden vormen de kascommissie van de VvE.

71

Jaarstukken 2022 10. VvE MFC Antares Programma Doel Betrokkenen Openbaar belang Bestuurlijk belang Aandelen belang Financieel belang Ambtelijke benoemingen

Domein Leefomgeving, accommodaties De gemeente Leusden is eigenaar van de sportzaal in MFC Antares. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Stichting Omthuis (voorheen Woningstichting Leusden) en Gemeente Leusden. Als gebruikers Voila, Real-gym, Leusden ZET, horeca exploitant. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijk delen van VvE Antares. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Stichting Omthuis. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 12,5% eigenaar is (appartementsindex 5: sportzaal) en de stichting Omthuis voor 87,5% (Onderwijs, Horeca, kinderopvang, commercieel en woningen). Jaarlijks wordt de begroting van de VvE besproken en vastgesteld door de Algemene Leden Vergadering. De vergoeding voor 2022 was € 33.596. De beleidsadviseur vastgoed is door het college van B&W gemachtigd om namens de gemeente het stemrecht in de VvE uit te oefenen. Twee financiële adviseurs van de gemeente Leusden vormen de kascommissie van de VvE.

11. VvE Huis van Leusden Programma Doel Betrokkenen

Openbaar belang Bestuurlijk belang Aandelen belang Financieel belang Ontwikkelingen Ambtelijke benoemingen

Domein Bestuur, dienstverlening De gemeente is eigenaar van kantoorruimte op de begane grond en de 1e en 2e verdieping van het Huis van Leusden. De Vereniging van Eigenaren is opgericht voor het beheer en onderhoud van de gemeenschappelijke delen. Gooi & Eemland VvE Beheer en Advies (bestuurder en beheerder), Gemeente Leusden (appartementsrecht 1: eigenaar van kantoorruimte op de begane grond, 1e en 2e verdieping. Stichting Omthuis (voorheen Woningstichting Leusden): eigenaar van de stallingsruimten en bergingen in het souterrain van gebouw, (zorg)woonruimten op de 1e tot en met de 5e verdieping van het gebouw. Het beheren en exploiteren van de gemeenschappelijk delen van VvE Huis van Leusden. Het behartigen van de belangen van de gemeente Leusden als gedeeltelijke eigenaar van het complex. De VvE wordt bestuurd door Gooi & Eemland VvE Beheer en Advies. In de splitsingsakte is vastgelegd dat de gemeente voor 27,7% eigenaar is. Jaarlijks wordt de begroting van de VvE besproken en vastgesteld door de Algemene Leden Vergadering. De bijdrage van de gemeente voor 2022 is € 9.000. Er zijn geen bijzondere ontwikkelingen. De beleidsadviseur vastgoed vertegenwoordigt de gemeente tijdens de ledenvergaderingen.

12. Inkoopbureau Midden Nederland Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Doel deelname: Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Vianen Stichting De gemeenten IJsselstein, Leusden, Molenlanden, Montfoort, Scherpenzeel, Vijfheerenlanden, Woudenberg, GR Avres, GR RMN. Het behalen van financiële, kwalitatieve en procesmatige voordelen voor de leden door inkoop in te zetten als strategisch en tactisch instrument voor waarde creatie. Professionalisering inkoopproces voor deelnemende gemeenten. In het bestuur van de stichting wordt de gemeente vertegenwoordigd door de gemeentesecretaris.

72

Jaarstukken 2022 Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022:

Financieel belang:

Financieel belang in % Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

Domein Bestuur – programma Samenwerking De gemeente heeft zich contractueel vastgelegd tot een minimale dienstenafname ter hoogte van € 30.000. In totaal werd in 2022 voor € 86.000 aan diensten afgenomen van het IBMN. Op basis van de afgesloten dienstverleningsovereenkomst worden rekening houdend met de minimale afnameverplichting – uren op basis van feitelijke afname vergoed aan het IBMN. De gemeente Leusden draagt met haar bijdrage voor circa 11% bij in de totale opbrengsten van het IBMN (2022). € -/- 2.042 € 200.312 € 97.865 Niet realiseren van doelstelling van kostendekkendheid organisatie IBMN (regulier bedrijfsvoeringsrisico IBMN).

13. Samenwerking Bedrijfsvoering BNLP Vestigingsplaats: Juridische rechtsvorm: Deelnemers: Gemeentelijk aandeelhouder Doel deelname:

Openbaar belang: Bestuurlijk belang:

Programma in jaarrekening: Gemeentelijke bijdrage in 2022: Financieel belang:

Financieel belang in %: Resultaat over 2022: Eigen vermogen eind 2022: Vreemd vermogen eind 2022: Risico’s voor financiële positie gemeente:

Bij gastgemeente (Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten), dit is wisselend afhankelijk van het onderwerp. Regeling zonder meer De gemeenten Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten. Burgemeester G. Bouwmeester De meerwaarde van deze samenwerking zit onder meer in het samenvoegen van werkzaamheden en het gezamenlijk inzetten van de ambtelijke capaciteit. Daardoor kunnen we elkaar versterken. Dat komt uiteindelijk de dienstverlening aan onze inwoners ten goede. Doel is om op een aantal bedrijfsvoeringgebieden (Financiën, Juridische Zaken, HRM en ICT) structureel samen te werken. De Regeling zonder meer heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid, bestuur en begroting. Wel kent de organisatie een stuurgroep waarin de burgemeesters zitting hebben een regiegroep waarin de gemeentesecretarissen deelnemen. Domein Bestuur – programma Samenwerken €0 De verdeelsleutel voor de BLNP-samenwerking is de verhouding van de optelsom van de omvang van het begrotingsdeel in hun huidige gemeentelijke begroting op de vier samenwerkingstaken ten aanzien van personeelskosten, kosten inhuur derden en ICT-kosten. Deze verhouding is: Bunschoten 16,33%, Leusden 28,95%, Nijkerk 35,54%, Putten 19,19%. Deze verhouding wordt toegepast op enerzijds gezamenlijke investeringen en anderzijds op te realiseren besparingen binnen de samenwerking.

28,95% (2022) De samenwerking geschiedt in de vorm van een Regeling zonder meer. Deze vorm kent geen eigen begroting en rekening. Daarom is er geen sprake van een financieel resultaat zoals dat wordt bedoeld bij verbonden partijen. De samenwerking heeft geen eigen vermogen, hiervoor dient het eigen vermogen van de afzonderlijke gemeente. De samenwerking heeft geen rechtspersoonlijk, kan daarom geen geldleningen sluiten en er is dus geen sprake van vreemd vermogen. We zetten met de samenwerking BLNP in op zowel minder meerkosten, besparingen als op de opbrengsten op de andere K’s, zijnde; kwaliteit, kwetsbaarheid verminderen en kansen voor medewerkers. Van de oorspronkelijke taakstelling van € 100.000 is uiteindelijk € 51.400 gerealiseerd. De restant taakstelling ad € 48.600 is bij de Voorjaarsnota 2021 structureel afgeraamd. In het najaar van 2022 heeft een onderzoek plaatsgevonden naar het functioneren van de samenwerking. Hieruit kwam naar voren dat de huidige regeling zonder meer door regelgeving (fiscaal, AVG) niet meer helpend is als construct. Ook in de aansturing van medewerkers kent de regeling beperkingen. Daarom heeft het

73

Jaarstukken 2022 onderzoeksbureau geadviseerd om door te gaan met de samenwerking en een andere vorm te onderzoeken. 14. Centrumregeling afvalwaterketen en grondwater Vestigingsplaats:

Apeldoorn

Juridische rechtsvorm: Deelnemers:

Regeling zonder meer College van burgemeester en wethouders van de gemeente Amersfoort, Baarn, Barneveld, Brummen, Bunschoten, Ede, Epe, Ermelo, Leusden, Nijkerk, Putten, Renkum, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Soest, Veenendaal, Wageningen, Woudenberg. En College van dijkgraaf en heemraden van Waterschap Vallei en Veluwe. Wethouder J. Kramer Samen met de gemeenten en het waterschap, krijgen we inzicht in het functioneren in de afvalwaterketen zodat deze duurzaam en goed functioneert. De UVO voert deze taken al sinds 2012 uit en door een centrumorganisatie op te richten wordt de UVO robuust en toekomstgericht. Meten, monitoren, databeheer, analyse is een onmisbare basis voor goed (afval)waterbeheer en is een basis voor onderbouwde klimaatadaptatiemaatregelen.

Bestuurlijk vertegenwoordiger: Doel deelname:

Algemeen belang:

Voor een relatief kleine gemeente als Leusden zijn we afhankelijk v onze buurgemeentes en hebben we er baat bij om kennis en ervaring over riolering en (grond-)water te delen binnen onze waterschapregio. De uitvoeringsorganisatie cq Centrumregeling helpt ons bij het op peil houden van onze kennis, het zicht houden op ons eigen stelsel met complexe technieken en analyses en houdt onze kosten en de belasting van onze organisatie laag.

Bestuurlijk belang:

De Centrumregeling doet niets toe of af aan de bestuurlijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de deelnemende gemeenten en het waterschap. De uitvoering van de taken wordt belegd bij het waterschap maar de verantwoordelijkheid ligt bij de gemeenten. Het is dus van belang voor iedereen, gemeenten én waterschap.

Programma in begroting:

Domein Leefomgeving – programma Water, riolering en klimaatadaptatie

Gemeentelijke bijdrage 2022:

€ 9.127,-

Financieel belang:

Het Waterschap betaalt 1/3 deel en de deelnemende gemeenten betalen 2/3 deel, waarbij van de centrumregeling worden verdeeld naar rato van inwoneraantallen. De bijdrage van Leusden aan de kosten van het basispakket bedraagt ca. 3%

Financieel belang in % Leusden: Financieel resultaat VP:

Eigen vermogen VP:

De Centrumregeling sluit uit dat problemen ontstaan met betrekking tot mededinging/markt en overheid. Met het inzetten van het uitvoeringsteam worden specialistische (snipper)taken efficiënt uitgevoerd en kunnen betere investeringsbeslissingen genomen worden. Bovendien wordt kennis opgebouwd van het gebied en de werking van het afvalwatersysteem waardoor de kwaliteit toeneemt en kwetsbaarheid, door onvoldoende technisch personeel, afneemt. Inhoudelijk en financieel geeft een Centrumregeling weinig verschil voor de individuele gemeenten ten opzichte van de voorgaande samenwerkingsovereenkomst. De voorgestelde Centrumregeling is met betrekking tot toe- en uittreding even flexibel als de huidige samenwerkingsovereenkomst. In deze regeling wordt één centrumorganisatie aangewezen die namens de samenwerkingspartners de bevoegdheden uitoefent. Er wordt geen nieuw lichaam en bestuur opgericht. Deze regeling is geschikt voor het gemeenschappelijk organiseren van uitvoerende taken. € 0,-

Vreemd Vermogen VP:

€ 0,-

Risico’s voor financiële positie gemeente:

De financiële gevolgen zijn beperkt. De gemeente Leusden levert vanuit het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) een bijdrage aan deze centrumregeling.

74

Jaarstukken 2022

Paragraaf G Grondbeleid Belang en doelstelling paragraaf De paragraaf grondbeleid heeft tot doel te informeren over het beleid rondom de ontwikkeling van grond binnen de gemeente. Met grondbeleid wordt bedoeld de beleidsafweging aangaande de grondproductie en de keuze in het daarbij wettelijke en gemeentelijke instrumentarium. Daarbij wil de gemeente transparant zijn over haar handelen en de juiste instrumenten bieden voor de realisatie van de ruimtelijke programma’s die al zijn vastgesteld. Hoe de gemeente invulling geeft aan het grondbeleid is verder uitgewerkt in de Nota Grondbeleid 2020. Bestuurlijke samenvatting Over 2022 is op de grondexploitaties een positief resultaat gerealiseerd van € 72.000. Bij het vaststellen van de jaarrekening wordt voorgesteld om dit resultaat toe te voegen aan de Algemene reserve Grondbedrijf (ARG). Per 1 januari 2023 bedraagt de weerstandsratio 0,63. Hiermee bevindt de huidige ratio zich net onder de toegestane bandbreedte van 0,8-1,2. Uit de doorkijk naar de ontwikkeling van de Reserve Grondbedrijf en de doorkijk van de benodigde weerstandscapaciteit na 2023 blijkt dat de ratio in 2024 weer boven de gewenste 1,0 ligt. Bij gelijkblijvende uitgangspunten is het daarom niet noodzakelijk om aanvullende maatregelen te treffen. We verwachten op de grondexploitaties tot en met 2026 nog ongeveer € 3,4 miljoen aan winst te kunnen nemen.

Bij het herijken van de ramingen voor 2023 zijn de gewijzigde marktomstandigheden (inflatie) die in 2022 zowel aan de kosten als opbrengstenkant zijn ontstaan in de ramingen per 1 januari 2023 verwerkt. Grondbedrijf en planning-en-controlcyclus In de planning-en-controlcyclus wordt de gemeenteraad jaarlijks drie keer geïnformeerd over de exploitatie van grond in de gemeente Leusden. Dat is op de volgende momenten: 1. In november via de paragraaf grondbeleid in de programmabegroting. 2. In mei/juni via de Actualisatie Grondexploitaties. 3. In juli via de paragraaf grondbeleid in de jaarrekening. Beleidskaders De Nota Grondbeleid 2020 geeft kaders die moeten bijdragen aan een voldoende adequaat grondbeleid. Dit gelet op de ontwikkeling van Leusden en de rol en positieneming van de gemeente Leusden in de samenleving, in het bijzonder het ruimtelijk domein. De financiële beleidskaders zijn geactualiseerd en in het najaar 2020 vastgesteld door de Raad. Deze is als onderdeel toegevoegd aan de Nota Grondbeleid 2020. Hierdoor beschikken we voor zowel het beleid als de financiële sturing over actuele beleidskaders. In onderstaand model is aangegeven in welke nota’s de kaders rondom het grondbeleid zijn vastgelegd en in welke documenten de wijze van uitvoering van het grondbeleid naar voren komt.

Sturing Grondbeleid

Kaders

Nota grondbeleid 2020

Nota financiële beleidskaders grondbeleid 2020

Kaderbrief Grondprijsbeleid

Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen (2010)

Nota Kostenverhaal 2019

Uitvoering

Paragraaf Grondbeleid / Weerstandsvermogen

Begroting en jaarrekening

Actualisatie grondexploitaties

Prijzenbrief Kostenverhaal 2019

Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken, Commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording)

Grondprijzenbrief

Ontwikkelingen Omgevingswet In relatie tot de ontwikkelingen in het kader van de Omgevingswet wordt verwezen naar domein ‘Ruimte’ in het jaarverslag. Woningbouwproductie De gemeente Leusden heeft in maart 2023 de zogenaamde Woondeal Regio Amersfoort gesloten. In deze Woondeal zijn op regionaal niveau afspraken gemaakt over de hoeveelheid en type woningen die in periode 2022 tot en met 2030 gerealiseerd zullen worden. Concreet zullen in de regio Amersfoort 27.000 woningen worden gerealiseerd waarvan 2/3 in het segment betaalbaar en 1/3 als sociale huurwoning.

75

Jaarstukken 2022 Inflatie Bij het herijken van de ramingen voor 2023 zijn de gewijzigde marktomstandigheden die in 2022 zowel aan de kosten als opbrengstenkant zijn ontstaan in de ramingen per 1 januari 2023 verwerkt. Didam arrest De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 26 november 2021 geoordeeld dat een overheidslichaam bij de verkoop van grond gelegenheid moet bieden aan alle potentiële gegadigden om mee te dingen. Dit houdt in dat overheden in principe niet meer vrij zijn om één-op-één grond te verkopen aan een partij naar keuze. Overheden dienen een koper te selecteren aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria, zodat bij uitgifte van grond aan potentiële gegadigden gelijke kansen worden geboden. De gemeente Leusden handelt in haar uitgifteproces van gemeentelijke gronden zo veel mogelijk naar het Didam arrest. Complicerende factor is dat de uitwerking van het arrest gedurende het afgelopen jaar is vormgegeven op basis van verschillende gerechtelijke uitspraken die niet altijd eenduidig zijn. De gemeente monitort de uitspraken en zal in voorkomende gevallen het uitgifteproces daar op aanpassen. Warme gronden Gronden waarvan op voorhand vaststaat dat deze als bouwgrond zullen gaan fungeren, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld worden in de regel als ‘warme grond’ geduid.

Momenteel werkt de commissie BBV aan een actualisering van de Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) in het kader van de Omgevingswet. Vooruitlopend op de vaststelling en publicatie van deze geactualiseerde notitie heeft de commissie BBV besloten de voorwaarden waaronder sprake is van warme gronden aan te passen. Deze wijzigingen hebben geen impact op de verwerking van warme gronden binnen de gemeente Leusden. Relatie met programma’s Het grondbeleid van de gemeente Leusden houdt nauw verband met de diverse programma’s in de begroting en jaarrekening van de gemeente Leusden. Tabel – Relatie met grondbeleid Hoofdstuk

Relatie met grondbeleid

Programma Ruimte Programma Ruimte

Met grondopbrengsten kan infrastructuur worden aangelegd. Grondexploitatie genereert nieuw uit te geven bedrijfskavels, alsmede kavels voor detailhandel. De doelstellingen op het gebied van Ruimte en Wonen houden nauw verband met grondbeleid.

Programma Ruimte

Financieel resultaat Grondbedrijf 2022 Het resultaat van het Grondbedrijf over het jaar 2021 bedraagt € 72.000 positief. Dit resultaat bestaat uit het saldo van: - Tussentijdse winstnemingen uit twee grondexploitaties van in totaal € 47.000 (voordeel). - Vrijval gereserveerde middelen in voorziening afgesloten complexen van € 15.000 (voordeel). - Baten strategische gronden ter hoogte van € 10.000 (voordeel). Tussentijdse winstnemingen Het BBV stelt gemeenten namelijk verplicht om op basis van de zogeheten PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Door de aanzienlijke verhoging van de kosten bij Valleipark is de Percentage of Completion gewijzigd. Dit leidt ertoe dat in dit geval in het verleden te veel winst genomen is en een terugname van de winst van € 42.000 is gedaan. In 2022 is bij het project Larikslaan tussentijdse winst genomen voor een totaalbedrag van € 89.000. Periodiek zal bij de vaststelling van de ‘Actualisatie Grondexploitaties’ worden voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. Tussentijdse winstnemingen

Type

(x € 1.000) Larikslaan

Actieve grondexploitatie

89

Valleipark

Actieve grondexploitatie

-42

Totale tussentijdse winstneming

Actualisatie 2022

47

Verliesvoorzieningen Conform het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies op netto contante waarde. Op dit moment is geen sprake van verlieslatende grondexploitaties met als gevolg dat er op moment geen verliesvoorzieningen zijn getroffen.

76

Jaarstukken 2022 Voorziening afgesloten complexen Voor de in 2020 afgesloten projecten Leusden-Zuid en De Biezenkamp worden naar verwachting in 2023 en verder minder kosten gemaakt dan in eerste instantie verwacht. Naar aanleiding hiervan valt ongeveer € 15.000 vrij van de voorziening afgesloten complexen. Baten strategische gronden In verband met de herziene verslaggevingsregels kunnen de baten (pachtopbrengsten) en lasten van de voormalige NIEGG (niet in exploitatie genomen gronden) gronden Restant Buitengebied niet meer geactiveerd worden. Met ingang van 2016 komen deze baten en lasten ten laste of ten gunste van het resultaat grondbedrijf. Dit betekent dat een bedrag van ongeveer € 10.000 zal worden toegevoegd aan de Algemene reserve grondbedrijf. Bestemming Resultaat Grondbedrijf 2022 Wij stellen voor het, per saldo, positieve resultaat ad. € 72.000 als volgt te bestemmen: - € 72.000 te storten in de Algemene Reserve Grondbedrijf. Het besluit van de raad tot toevoeging/storting algemene reserve is opgenomen in het raadsvoorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2022. Reserves grondexploitaties en weerstandsvermogen (x € 1.000) Algemene Reserve Grondbedrijf