Gewaarmerkt Jaarverslag en Jaarrekening 2023 Gemeente Leusden - def 28.06.2024.pdf
Tekst van het document
Jaarverslag en Jaarrekening 2023
1
Inhoudsopgave Aanbieding ........................................................................................................................................................................................ 4 Jaarverslag ........................................................................................................................................................................................ 8 Domein Bestuur ................................................................................................................................................................................ 9 1. Strategische raadsagenda ........................................................................................................................................................ 9 2. Dienstverlening ........................................................................................................................................................................ 9 3. Veiligheid ............................................................................................................................................................................... 10 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................
12 BBV-indicatoren ......................................................................................................................................................................... 13 Domein Leefomgeving .................................................................................................................................................................... 15 1. Energie- en warmtetransitie .................................................................................................................................................. 15 2. Duurzaamheid, klimaatadaptatie en versterking groene kwaliteit ........................................................................................ 19 3. Beleid maatschappelijk vastgoed ........................................................................................................................................... 21 4. De Korf ................................................................................................................................................................................... 22 5. Onderwijshuisvesting ............................................................................................................................................................. 22 6.
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ............................................................................................................................... 23 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................ 25 BBV indicatoren ......................................................................................................................................................................... 26 Domein Samenleving ...................................................................................................................................................................... 28 1. Beleidskader Sociaal Domein ................................................................................................................................................. 28 2. Opvang vluchtelingen en inburgering statushouders ............................................................................................................ 29 3. Zorg en ondersteuning ........................................................................................................................................................... 30 4.
Transformatie ........................................................................................................................................................................ 32 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................ 33 BBV indicatoren ......................................................................................................................................................................... 37 Domein Ruimte ............................................................................................................................................................................... 40 1. Wonen ................................................................................................................................................................................... 40 2. Leusden op de kaart ............................................................................................................................................................... 42 3. Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort ........................................................................................................
43 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................ 43 BBV indicatoren ......................................................................................................................................................................... 45 Overhead ........................................................................................................................................................................................ 47 Algemeen ................................................................................................................................................................................... 47 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................ 47 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien ................................................................................................................................. 49 Algemeen ...................................................................................................................................................................................
49 Wat heeft het gekost 2023 ........................................................................................................................................................ 49 Paragrafen ...................................................................................................................................................................................... 51 Paragraaf A lokale heffingen ........................................................................................................................................................... 51 Paragraaf B Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ................................................................................................................ 54 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................................... 59 Paragraaf D Financiering ................................................................................................................................................................. 63
2
Paragraaf E Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................. 67 Paragraaf F Verbonden Partijen...................................................................................................................................................... 72 Paragraaf G Grondbeleid ................................................................................................................................................................ 82 Paragraaf H Wet Open Overheid (Woo) ......................................................................................................................................... 86 Jaarrekening ................................................................................................................................................................................... 87 Overzicht van baten & lasten 2023 ............................................................................................................................................ 88 Onvoorziene uitgaven algemeen ...............................................................................................................................................
88 Overzicht van baten & lasten per taakveld ................................................................................................................................ 89 Overzicht van incidentele baten & lasten .................................................................................................................................. 91 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) .................................................................................................................. 95 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................................................................... 98 Balans per 31 december 2023 ........................................................................................................................................................ 99 Toelichting op de balans ............................................................................................................................................................... 101 Grondslagen voor waardering en resultaatsbepaling ..............................................................................................................
101 Toelichting Vaste Activa ........................................................................................................................................................... 106 Toelichting Vlottende Activa GB .............................................................................................................................................. 109 Toelichting Vlottende Activa AD .............................................................................................................................................. 110 Toelichting Vaste Passiva - Eigen vermogen ............................................................................................................................ 112 Toelichting Vaste Passiva – Voorzieningen .............................................................................................................................. 112 Toelichting Vaste schulden ...................................................................................................................................................... 113 Toelichting Vlottende Passiva ..................................................................................................................................................
113 Sisa bijlage .................................................................................................................................................................................... 117
3
Aanbieding
Hierbij presenteren wij u de jaarstukken 2023. Deze jaarstukken zijn de verantwoording van het college aan de raad over het gevoerde beleid en beheer.
Jaarstukken De jaarstukken hebben dezelfde opzet als de programmabegroting 2023. In het eerste deel, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal en de gerealiseerde baten en lasten per domein. Het tweede deel, de jaarrekening, bevat de financiële verantwoording. Alle bedragen in de kolommen worden in duizendtallen weergegeven.
Positief resultaat De jaarrekening 2023 van gemeente Leusden laat een voordelig saldo zien van € 5,1 miljoen. Het saldo is het verschil tussen de gerealiseerde baten en lasten versus de begrote baten en lasten bij de najaarsnota 2023. Het nettoresultaat 2023, na de najaarsnota en budgetoverheveling is € 3,7 miljoen. Van dit bedrag bestaat € 1,7 miljoen uit nagenoeg niet beïnvloedbare onderdelen vanwege een grote externe afhankelijkheid, zoals de algemene uitkering, wethouder pensioen en ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Daarnaast zijn er positieve afwijkingen die bij nader inzien al in de najaarsnota 2023 verwerkt hadden kunnen worden. De oorzaak hiervoor kan gevonden worden in het feit dat 2023 een bijzonder onrustig jaar is geweest door de vele personele wisselingen met de daarbij gepaard gaande periodieke onderbezetting en de inhuur van medewerkers. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de personeelskosten per abuis te hoog tussentijds bijgesteld en is een aantal budgetten niet tijdig naar beneden aangepast bij de najaarsnota 2023.
Ontwikkeling algemene reserve in 2023 Bij deze jaarrekening wordt voorgesteld om € 1,2 miljoen aan incidentele middelen over te hevelen naar boekjaar 2024 en € 0,15 miljoen naar de reserve grondbedrijf. Vervolgens het restant jaarrekeningresultaat van € 3,7 miljoen te storten in de algemene reserve. In 2023 is tussentijds bij de voorjaarsnota een nadelig saldo van € 0,9 miljoen ten laste van de algemene reserve gekomen. Dat betekent dat in 2023 de algemene reserve per saldo € 2,8 miljoen (€ 3,7 miljoen (rekeningresultaat) -/- € 0,9 miljoen (tussentijds resultaat) is toegenomen door het jaarrekeningresultaat.
Het college van burgemeester en wethouders van Leusden
4
Rekeningresultaat 2023
De jaarrekening 2023 sluit, na de mutaties in de reserves, met een voordelig resultaat van € 5.064.000. Dit is het resultaat 2023 ten opzichte van de bijgestelde begroting tot en met de najaarsnota.
Het voordeel wordt veroorzaakt door een aantal eenmalige mee- en tegenvallers. We noemen de belangrijkste: • Resultaatsbestemmingen voordeel € 1.194.000 • Algemene uitkering voordeel € 619.000 • Treasury (rente schatkist) voordeel € 276.000 • Vrijval voorziening pensioenen wethouders voordeel € 120.000 • Grondbedrijf voordeel € 145.000 • Salarissen voordeel € 783.000 • Inhuur voordeel € 439.000 • Aantal budgetten Milieubeheer voordeel € 198.000 • Leerlingenvervoer voordeel € 78.000 • Ambtelijke inzet SPUK IZA voordeel € 132.000 • Maatwerkvoorzieningen Woon-Rol-Vervoer nadeel € 152.000 • Huishoudelijke Hulp nadeel € 126.000 • Afr. voorgaande jaren zorgkosten voordeel € 356.000 • Jeugd (zorg) voordeel € 509.000 • Fonds Samenlevingsinitiatieven, voordeel € 50.000 • Extra inkomsten Omgevingsvergunningen voordeel € 264.000
Voorstel bestemming rekeningresultaat 2023 Het college stelt voor: - het resultaat van het grondbedrijf ad € 145.000 te storten in de reserve van het grondbedrijf - incidentele middelen beschikbaar te stellen voor besteding in 2024 (overhevelingen € 1.194.000) • • • • • •
CUP Addendum Burgerparticipatie Restant sloopkosten IKC Groenhouten -> Reserve Grondb. CUP herontwikkeling de Korf Eigen bijdrage gemeente aan project Groen Amendement visievorming toekomst Fort33 RWA doelgroep beschut
€ € € € € €
50.000 64.000 152.000 10.000 32.000 107.000 5
• • • • • • • • • •
Restant inburgering Restant budget OEK -> Reserve OEK Fonds Samenlevingsinitiatieven Garantstelling school AMV Middelen SPUK GALA Volkshuisvesting 3x onderzoek Ecologisch en landschappelijk advies Formatie CUP Woon(zorg)visie Algemene Uitkering Omgevingswet -> Res. Aangewezen best. VPB voorgaande jaren -> Reserve Grondbedrijf Totaal
€ € € € € € € € € € €
122.000 67.000 10.000 80.000 164.000 14.000 28.000 40.000 200.000 54.000 1.194.000
- het restant voordelig resultaat van € 3.725.000 te storten in de algemene reserve basisdeel.
Tussentijds verwerkte resultaten 2023 Tussentijds is de begroting 2023 een aantal keer bijgesteld. Dat doen we via de voorjaars- en najaarsnota. Het tussentijds verwerkte resultaat beïnvloedt het uiteindelijke rekeningresultaat van de algemene dienst. Samen met de tussentijdse resultaten van totaal -/- € 921.000 is in 2023 totaal € 2.804.000 aan resultaat ten gunste van de algemene reserve basisdeel gekomen.
Toelichting op het voorstel incidentele middelen beschikbaar te stellen in 2024: Dit betreft voornamelijk budgetten die in 2023 beschikbaar zijn gesteld maar niet volledig tot uitvoering zijn gekomen of afgerekend zijn. Een aantal zaken heeft vertraging opgelopen of is pas later in het jaar opgestart. In 2024 worden deze zaken alsnog uitgevoerd. • Addendum CUP Burgerparticipatie; bij de Najaarsnota 2023 is € 50.000 geraamd voor de kosten van onderzoek en oriëntatie om te komen tot een visie op burgerparticipatie. In 2023 zijn hiervoor nog geen kosten gemaakt. Voorgesteld wordt om dit bedrag in 2024 beschikbaar te houden voor het onderzoek. • De kosten voor de sloop van IKC Groenhouten vielen € 64.000 voordelig uit. De bijdrage vanuit het grondbedrijf (via de reserve) is wel conform oorspronkelijke raming geweest. Voorgesteld wordt nu om het voordeel op de daadwerkelijke kosten weer terug te storten in de reserve van het grondbedrijf. • Via het CUP is € 152.000 beschikbaar gesteld voor inhuur van externe deskundigheid voor procesmanagement rondom de herontwikkeling van de Korf. In 2023 zijn hiervoor nog geen kosten gemaakt. Voorgesteld wordt om dit bedrag in 2024 beschikbaar te houden voor deze inhuur. • De bijdrage van de gemeente van € 10.000 aan het project Groen Leusden is nog niet uitgegeven, mede door de iets vertraagde subsidieverlening van de provincie Utrecht.
Voorgesteld wordt om dit bedrag te bestemmen voor 2024. • Via amendement op de begroting 2023 is € 50.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een toekomstbeeld over Fort33. Hiervan is € 32.000 nog niet uitgegeven en daarom wordt voorgesteld dit bedrag te bestemmen voor 2024. • De voordelige afrekening 2022 van € 107.000 RWA is via de Najaarsnota 2023 beschikbaar gebleven voor de doelgroep beschut. Er waren echter geen nieuwe beschutters en het bedrag is over gebleven. Voorgesteld wordt bij de jaarrekening om dit bedrag over te hevelen naar 2024. Bij de voorjaarsnota 2024 zal voorgesteld worden om dit bedrag te gebruiken voor de gestegen kosten voor inburgering. De uitvoeringskosten 2024 gaan namelijk stijgen door nieuwe inburgeringstaken en de toename van het aantal inburgeraars. Deze kosten worden onvoldoende gecompenseerd vanuit het Rijk (Algemene Uitkering). • Van het inburgeringsbudget blijft € 122.000 over. Voorgesteld wordt om deze incidentele middelen te bestemmen voor inburgering 2024. Het aantal inburgeraars is gestegen en de afrekening 2023 voor de uitvoeringskosten is nog niet ontvangen.
6
•
• •
•
•
•
•
•
•
Bij de Najaarsnota 2023 is een groot deel van het overschot voor de opvang ontheemden Oekraïne in de bestemmingsreserve Oekraïne gestort. Voorgesteld wordt om het bedrag van € 67.000 wat einde jaar nog resteert ook in de bestemmingsreserve te storten. Op het jaarbudget 2023 van het fonds Samenlevingsinitiatieven blijft € 10.000 over. Voorgesteld wordt om dit mee naar 2024 te nemen, dit is conform de regels van het fonds. Het college is akkoord gegaan (collegebesluit 80053) met het beschikbaar stellen van een bijdrage (garantiesubsidie) in het exploitatietekort 2023 (incidenteel) van maximaal € 80.000 aan het Element (onderwijs voor Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen). De definitieve afrekening is echter nog niet ontvangen. Voorgesteld wordt om hiervoor € 80.000 te reserveren voor 2024 op het taakveld Onderwijsbeleid. Het Rijk heeft aan alle gemeenten middelen beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis, de zogenaamde Brede SPUKregeling (SPUK GALA). In 2023 zijn reguliere, al in onze begroting geraamde budgetten, verantwoord in deze SPUK-regeling. Daardoor ontstaat een incidenteel voordeel van € 164.000 binnen het domein Samenleving. Voorgesteld wordt om dit bedrag van € 164.000 beschikbaar te stellen voor 2024 en 2025.
Via de meeneemregeling van de Brede SPUK gaat nog eens € 42.000 mee voor de komende 2 jaar, totaal een bedrag van € 206.000. Dit bedrag is beschikbaar voor Stichting Buurtgezinnen (€ 42.000 en € 50.000), ondersteuning mensen met psychische kwetsbaarheid (€ 20.000 en € 20.000) en voor Stichting Lariks (€ 74.000) Op het budget van volkshuisvesting blijft € 14.000 over omdat een drietal onderzoeken (woningbehoefteonderzoek, DPIA Urgentie en woonwagenbeleid) nog niet zijn afgerond. Voorgesteld wordt dan ook om het bedrag beschikbaar te houden in 2024 voor deze onderzoeken. Van het inhuurbudget voor een beleidsadviseur ecologisch en landschappelijk advies is € 28.000 over. Voorgesteld wordt om dit beschikbaar te houden voor diverse opdrachten in 2024 (milieuadvisering, ecologie, bodeminformatie en bodemloket). De beschikbaar gestelde middelen € 40.000 voor formatie CUP 4.1.2 voor (en aanpassen van) woonvisie extra aandacht betaalbare woningen zijn niet uitgegeven in 2023 omdat de nodige onderzoek data nog niet beschikbaar waren. Voorgesteld wordt om deze € 40.000 beschikbaar te houden in 2024. Via de algemene uitkering zijn middelen ontvangen t.b.v. de Omgevingswet. In afwachting van nadere bestedingsvoorstellen wordt voorgesteld deze middelen € 200.000 te storten in de reserve met aangewezen bestemming.
Door de fasering van de opbrengsten van Mastenbroek II is de inschatting dat over belastingjaar 2024 een hogere aanslag opgelegd gaat worden. Daarom stellen we voor om het voordeel van € 54.000 (voordeel als gevolg van gecorrigeerde aanslagen 2020 en 2021) te storten in de reserve van het grondbedrijf zodat dit beschikbaar blijft om VPB te dekken.
7
Jaarverslag
8
Domein Bestuur Ons bestaansrecht is inwoners, organisaties en bedrijven faciliteren in een goed in leven in de gemeente Leusden. De opgaven en vraagstukken waar we voor staan willen wij in verbinding, samenspraak en samenwerking met onze bewoners, organisaties en bedrijven oplossen. Wij werken samen aan een sterk en inclusief Leusden waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken en waar iedereen van betekenis is.
Relevante beleidsnotities domein Bestuur • • •
Regionale veiligheidsstrategie 2019-2022 PGA-convenant (2020) Integraal Veiligheidsplan
1. Strategische raadsagenda Ambitie, context en achtergrond In het coalitieakkoord 2022-2026 was opgenomen om op een beperkt aantal onderwerpen politiek bindende afspraken met elkaar te maken. En op de overige onderwerpen met wisselende meerderheden kaders en prioriteiten te stellen door middel van een z.g. Strategische Raadsagenda.
Wat hebben we bereikt? B.1 We versterken het dualisme door te werken met een strategische raadsagenda De in 2023 nieuw aangetreden coalitie heeft via een addendum de ambities van het CUP uitgebreid, en er zijn nieuwe plannen ontwikkeld o.a. in het mobiliteitsplan. Het samenstellen van de Strategische raadsagenda, bedoeld voor het prioriteren en uitvoeren van onderwerpen buiten de coalitieafspraken om, is hierdoor in een ander perspectief komen te staan en niet meer noodzakelijk. Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2023 nam de raad unaniem het amendement aan om de voor de raadsagenda gereserveerde € 250.000 te laten vervallen
Wat hebben we daarvoor gedaan? B.1.1. de raad stelt een strategische raadsagenda op De raad heeft besloten het opstellen van de strategische raadsagenda te laten vervallen.
2. Dienstverlening Ambitie, context en achtergrond Dienstverlening is een belangrijke kerntaak van de gemeente. In alle interactie tussen gemeente en samenleving is sprake van dienstverlening. De vormen waarin dit gebeurt zijn heel divers van aard. Van informatie via het klantcontactcentrum tot het onderhoud van de buitenruimte, de aanvraag van ondersteuning in het sociaal domein of het ondersteunen van initiatieven in de fysieke ruimte. Kortom dienstverlening raakt de gehele organisatie.
9
De gemeente wil slagvaardig diensten verlenen aan de samenleving. Daarvoor is een robuuste en wendbare organisatie nodig. We hebben te maken met complexe vraagstukken in een voortdurend veranderende samenleving, denk daarbij bijvoorbeeld aan de coronacrisis en de vluchtelingencrisis. Dat is geen gemakkelijke context. Het is daarom belangrijk om samen te werken, zowel extern met de samenleving als intern met raad, college en ambtelijke organisatie. Samen te werken aan haalbare en uitvoerbare plannen. Om de wettelijke taken uit te voeren en de politieke ambities waar te maken is een kwalitatief en kwantitatief goed medewerkersbestand nodig. Om de dienstverlening aan inwoners, raad en college in stand te houden is het nodig de organisatie te versterken.
Wat hebben we bereikt? B.2.1. We willen komen tot een robuuste en slagvaardige organisatie We willen een wendbare, slagvaardige en robuuste organisatie zijn die in staat is om veranderingen/ ontwikkelingen op tijd te signaleren en er adequaat op in te kunnen spelen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? B.2.1.1 We versterken de organisatie met de benodigde formatie voor structurele taken Op een aantal taakvelden is tijdelijk personeel ingezet om direct de taken te kunnen uitvoeren. De raad heeft middelen beschikbaar gesteld om een inhaalslag te maken en de organisatie weer op orde te krijgen. Hoewel de rust op de arbeidsmarkt nog niet is weergekeerd, wordt waar mogelijk op structurele formatieplaatsen incidentele bezetting vervangen door structurele bezetting B.2.1.2 We stellen een dienstverleningsvisie op Per december 2023 is de Kwaliteitsadviseur Publieksdienstverlening gestart. Zij zal de rol van projectleider opstellen dienstverleningsvisie gaan vervullen. De inzet is om eind 2024 de dienstverleningsvisie gereed te hebben.
3. Veiligheid Ambitie, context en achtergrond De gemeente heeft meer verantwoordelijkheid gekregen op het gebied van veiligheid. Veiligheid is in toenemende mate een aspect om rekening mee te houden. Het gaat daarbij niet alleen om de fysieke omstandigheden maar ook om cybercriminaliteit en de verbinding van onder- en bovenwereld ofwel ondermijning. Leusden is weliswaar geen onveilige gemeente, maar ook in Leusden vindt er een significante verschuiving plaats van klassieke inbraken naar ondermijning en cybercriminaliteit. Er is daarbij sprake van een waterbedeffect1: ondermijning en cybercriminaliteit richten zich op de zwakkere plekken in de samenleving. In Leusden werken we ook met de Persoonsgerichte Aanpak (PGA). Personen die ernstige veiligheidsproblemen, of ernstige overlast veroorzaken, kunnen het beste worden aangepakt met integrale en op de persoon toegesneden maatregelen. Ketenpartners, als gemeente, politie, Openbaar Ministerie en hulpverlening, werken hierbij samen. Deze afspraken zijn in een convenant vastgelegd. Het doel is altijd om criminele, of overlast gevende gedrag te laten stoppen of terug te dringen en de levenssituatie rond de persoon duurzaam positief te beïnvloeden. Lokaal hebben we de afgelopen jaren een goede samenwerkingsstructuur opgebouwd, waarin partners elkaar snel kunnen bereiken.
De PGA-casussen vraagt permanente aandacht om het aantal stabiel te houden en terug te kunnen dringen.
Wat hebben we bereikt? B.3.1. We creëren in de gemeente Leusden een klimaat waarbij criminelen worden ontmoedigd. 1
een ongewenste toestand die op een bepaalde plaats tegengegaan wordt, maar elders opnieuw opduikt
10
In Leusden blijven we inzetten op de aanpak van ondermijning, criminaliteit, woonoverlast en crisisbeheersing. We anticiperen snel op maatschappelijke ontwikkelingen en vertalen deze naar de situatie van Leusden. Het Regionaal Veiligheidscollege heeft op 12 april 2023 de Regionale Veiligheidsstrategie 2023-2026 is vastgesteld. De afgelopen jaren is er flink geïnvesteerd in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit binnen de regio Midden-Nederland, maar ook binnen het Basisteam ZBLW (Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg). Ondanks dat er veel stappen gezet zijn, blijft georganiseerde ondermijnende criminaliteit een ernstig maatschappelijk probleem. Bestrijding van georganiseerde ondermijnende criminaliteit is daarom één van de prioriteiten binnen het Basisteam ZBLW, waarin de komende vier jaar intensief wordt samengewerkt. Om gezamenlijk een vuist te maken tegen de onderwereld is het belangrijk dat wij als overheidspartners krachten blijven bundelen en duidelijk zicht krijgen en houden op wat er speelt. Daarnaast worden gemeenten nu actief door het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) ondersteund bij het houden van controles en acties.
Wat hebben we daarvoor gedaan? B.3.1.1 We stellen de speerpunten van veiligheid vast in de regionale veiligheidsstrategie 2023- 2027 Inmiddels is het gezamenlijk integraal veiligheidsbeleid van de gemeente Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg vastgesteld. Hierin zijn ook de gezamenlijke prioriteiten voor ondermijning opgenomen: Een persoonsgerichte aanpak op de toename van jonge criminelen en doorgroeiers; Het verstoren en terugdringen van criminele geldstromen, het aanpakken van branches die betrokken zijn bij of kwetsbaar zijn voor criminele samenwerkingsverbanden en meer zicht krijgen op de problematiek van mensenhandel. De concrete acties zijn opgenomen in het gezamenlijk uitvoeringsplan Veiligheid 2024-2025, dat begin januari 2024 aan alle colleges wordt aangeboden. Daarnaast staat hier een intensievere samenwerking beschreven met de eerder genoemde gemeenten op dit onderwerp met ondersteuning van het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum). B.3.1.2 We werken aan een effectieve samenwerking tussen veiligheid en zorg We zien een forse toename van meldingen bij het Meldpunt Advies en Bezorgd (GGDrU) waaronder meldingen over overlast door personen met verward gedrag. Helaas kunnen deze signalen vaak niet snel en effectief genoeg opgepakt worden. Dit heeft een negatief effect op de capaciteit van politie, de acute zorg, de woningbouwvereniging en het lokaal wijkteam.
Maar ook op de veiligheid van de betrokken personen en het veiligheidsgevoel van alle inwoners. Daarom is in 2023 een start gemaakt met de pilot Wijk GGD’er en is hiervoor subsidie aangevraagd. Hierdoor verwachten we snellere en ‘meer passende’ zorg voor kwetsbare inwoners te realiseren, escalaties te voorkomen en daarmee minder kosten voor o.a. hulp- en dienstverlening. Maar bovenal zorgt een Wijk-GGD’er voor een sterker gevoel van veiligheid voor alle inwoners. Ook is in 2023 de PGA-systematiek doorontwikkeld, waarbij o.a. een triage team is opgezet voor de beoordeling van nieuwe casuïstiek, er een start is gemaakt met een nieuw registratiesysteem (wat beter aansluit op de AVG), wordt er onderscheid gemaakt in lokale casuïstiek (volwassen, jeugd en wonen) en is in 2023 inzichtelijk gemaakt welke overlegtafels nog ontbreken. Daarnaast hebben we in 2023 een start gemaakt om met vier gemeenten uit het basisteam en ketenpartners een laagdrempelige Learning Community Zorg & Veiligheid te vormen waar we in gezamenlijkheid willen leren van elkaars casuïstiek en aanpak. Ook zijn we met de gemeenten uit het Basisteam ZBLW onder regie van het Zorg- en Veiligheidshuis Utrecht (en met subsidie van ZonMw) gestart met een regionale analyse op personen met onbegrepen gedrag en gevaarsrisico. Deze regionale analyse heeft betrekking op alle 26 gemeenten in de regio.
Op dit moment is er in de regio onvoldoende beeld bij de ernst en omvang van de doelgroep personen met onbegrepen gedrag. Een goede analyse is nodig om op regionaal niveau goed zicht te krijgen op problematiek en de vraag wat nodig is om deze problematiek vanuit een domein overstijgende samenwerking (nog beter) vorm te geven.
11
Wat hebben we bereikt? B.3.2. We voorkomen en beperken gevolgen van branden, crises en rampen De gemeente was ook in 2023 verantwoordelijk voor het organiseren van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De Veiligheidsregio Utrecht heeft deze taken uitgevoerd voor de gemeente.
Wat hebben we daarvoor gedaan? B.3.2.1 We gaan verder met het professionaliseren van de gemeentelijke crisisorganisatie De Veiligheidsregio Utrecht heeft opleidingen en trainingen gefaciliteerd voor medewerkers van de gemeente Leusden. De Veiligheidsregio Utrecht traint echter niet alle lokale crisisfunctionarissen en daarom is er in 2023 niet ingezet op alleen de softwareapplicatie CrisisSuite, maar is de focus gelegd op het opleiden van deze crisisfunctionarissen op het gebied van crisisbeheersing en bevolkingszorg, zodat we goed voorbereid zijn op een incident, ramp of crisis. Daarnaast is er actief geworven om de crisisorganisatie dusdanig compleet te krijgen, zodat er diverse medewerkers op kanspiket gebeld kunnen worden ten tijde van een incident, ramp of crisis. Halverwege 2023 is er een handboek voor de lokale crisisorganisatie geschreven met onder andere concrete stappenplannen zodat de crisisfunctionarissen weten hoe te handelen en wat er van hen verwacht wordt. Er is een opleidingsstrategie opgenomen in het handboek waarbij we ons in 2023 hebben gefocust op het uitleren van de basis van crisisbeheersing en bevolkingszorg en het daarna volgen van een verdiepingstraining door een extern opleidingsinstituut. Dit hebben we samen georganiseerd met 4 andere gemeenten binnen het district Eemland.
Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar een eventuele andere softwareapplicatie die in het district Eemland of zelfs regionaal gebruikt kan gaan worden, waardoor we een eenduidige werkwijze hebben voor onder andere het piket Officier van Dienst Bevolkingszorg.
Wat heeft het gekost 2023
12
Verschillenanalyse Verschillenanalyse taakvelden Hieronder is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening 2023. Alleen de taakvelden waar het verschil groter is dan € 50.000 nemen we mee in de analyse. Daarbij worden alleen de belangrijkste afwijkingen benoemd.
0.1 Bestuur € 89.000 (voordeel) Op salarissen een nadeel van € 84.000 - De voorziening pensioenen wethouders wordt jaarlijks geactualiseerd op grond van de ontvangen actuariële berekeningen. Dit jaar kon, door de stijging van de rekenrente per 31-12, een bedrag van € 120.000 vrijvallen om de voorziening in lijn te brengen met de actuariële berekeningen. Een voordeel van € 61.000 op de bestedingen wethouderwachtgelden en outplacementtrajecten doordat een van de betreffende wethouders een nieuwe dienstbetrekking in 2023 heeft gevonden. Een nadeel van € 73.000 op de samenwerkingsverbanden. De jaarlijkse bijdrage aan Bureau Regio Amersfoort is met € 73.000 toegenomen. Door personele wisselingen is verzuimd om de toezegging om deze bijdrage te verhogen niet tussentijds meegenomen met de bijstelling van de begroting. Het budget voor het addendum CUP Burgerparticipatie € 50.000 bleef over. Door onderbezetting hebben we prioriteiten moeten stellen. Voorgesteld wordt om dit bedrag via de resultaatsbestemming over te hevelen naar 2024. 0.2 Burgerzaken € 96.000 (voordeel) Op salarissen een voordeel van € 28.000 - Op inhuur bleef € 30.000 over Op software burgerzaken bleef een bedrag van € 20.000 over Door hogere legesinkomsten (-/- bijbehorende extra inkopen Rijk) een voordeel van € 25.000
BBV-indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. Op de website kunnen ook vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten.
Omschrijving Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners
Indicator:
Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners
Toelichting: Bron:
Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. Centraal Bureau voor de Statistiek - Diefstallen
Indicator:
Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners
Toelichting: Bron:
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Centraal Bureau voor de Statistiek - Diefstallen
Indicator:
Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners
2020 1,2 1,2 2,0 3,6
2021 0,7 1,0 1,8 2,9
2022 1,1 1,1 1,0 3,4
2023 1,3 1,3 1,4 4,0
13
Toelichting:
Bron:
Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Centraal Bureau voor de Statistiek - Criminaliteit
Indicator:
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners
Toelichting: Bron:
Het aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde en openbaar gezag. Centraal Bureau voor de Statistiek - Criminaliteit
14
Domein Leefomgeving In het Domein Leefomgeving zijn de volgende beleidsterreinen opgenomen: Energie en warmtetransitie, duurzaamheid, water, riolering en klimaatadaptie, versterking groene kwaliteit, maatschappelijk vastgoed inclusief onderwijshuisvesting, waaronder De Korf en Burgemeester Buiningpark en Jan Banninkpark, wegen en infrastructuur en onderhoud buitenruimte. Het domein Leefomgeving heeft op diverse onderdelen raakvlakken met het domein Ruimte en domein Samenleving, bijvoorbeeld waar het gaat om ecologie, gezondheid, de omgevingsvisie en ruimtelijke plannen of maatschappelijk vastgoed ten behoeve van culturele of sportvoorzieningen. We zetten in Leusden in op een duurzame ontwikkeling en een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Ons vastgoed gebruiken we om in maatschappelijke behoeften te voorzien. We werken toe naar een duurzamere samenleving, waarbij de ecologische voetprint van onze inwoners, bedrijven en organisaties wordt verkleind.
1. Energie- en warmtetransitie Ambitie, context en achtergrond De energietransitie, de opgave om tot een fossielvrije energievoorziening voor de gebouwde omgeving te komen in 2050, is een grote opgave die veel vraagt van onze inwoners en bedrijven. De opgave wordt bovendien sterk beïnvloed door recente ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne en de daaruit volgende gestegen energieprijzen en de wens om minder afhankelijk te zijn van Russisch gas. Dit heeft als gevolg dat de business case van verduurzaming beter is geworden, maar tegelijk is de financiële ruimte om te investeren voor veel huishoudens slechter geworden. Wij kunnen het als gemeente Leusden niet alleen. Soms hebben wij de kennis (nog) niet in huis en soms gaan wij er niet over. Daarom zetten wij in op een constructieve en effectieve samenwerking met de logische samenwerkingspartners. Dit zijn bijvoorbeeld buurgemeenten, de Provincie en instellingen en bedrijven. Daarnaast gaan wij een actieve rol pakken op de beïnvloeding van landelijk beleid en versterken daarmee onze succesvolle inzet op het binnenhalen van cofinanciering bij Provincie, Rijk en Europa. Daarbij zetten we in op het -zoveel als mogelijk- wegnemen van barrières en drempels, zodat eigenaren de energie- en warmtetransitie van hun woningen, kantoren en bedrijven maximaal kunnen oppakken.
Wij willen extra inzetten op het verleiden en belonen van inwoners die bijdragen aan de verduurzaming. De energie- en warmtetransitie begint met bewustwording en beperken van gebruik. Wij zetten in op zon op dak én vlak. Er is nog veel ruimte in de versteende omgeving van de gemeente Leusden om te gebruiken voor energieopwekking. Denk aan op daken, aan muren, op geluidschermen, boven parkeerplaatsen en aan randen van bedrijfsterreinen. Wij willen innovatie de ruimte geven in onze gemeente. Wij denken dan bijvoorbeeld aan lokale energie- en warmteopslag en isolatie van woningen en bedrijven. De stevige inzet op de wijkwarmtetransitie wordt voortgezet.
Wat hebben we bereikt? L.1.1 We verminderen de vraag naar energie, we wekken innovatief op en we beschermen de waarden van het buitengebied De laatste gegevens over de totale energiebesparing in Leusden zijn van 2022. In de tabel hieronder is te zien dat in Leusden veel bereikt is. Het doel van het jaar 2030 is reeds bereikt. Doelstelling Routekaart 2040 2025 2030 22,5% 30% Energiebesparing totaal reductie ten opzichte van 2010
2040 50%
Resultaat 2022 30,1%
15
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.1.1: We stellen het actieprogramma energie- en warmtetransitie op Het concept van het programma warmte- en energietransitie 2030 is in 2023 aan de raad aangeboden maar niet aangenomen. Ondertussen worden diverse activiteiten gedaan om energie te besparen.
Wat hebben we bereikt? L. 1.2 We versnellen de energietransitie met een programmatische aanpak van de gebouwde omgeving Het aardgasverbruik van alle woningen is in 2021 met 12,5% gedaald ten opzichte van 2010 (zie tabel hieronder). Na Het aardgasverbruik van alle woningen is in 2022 fors gedaald naar 24% ten opzichte van 2010 (zie tabel hieronder). Daarmee is de doelstelling voor 2025 in beeld. Het energiegebruik voor woningen is gedaald met 22,3% in 2022 ten opzichte van 2010. De aardgasbesparing voor de gehele gebouwde omgeving ten opzichte van 2010 komt uit op ruim 32%. Doelstelling Routekaart 2040 2025 2030 25% 50% Aardgasverbruik woningen reductie ten opzichte van 2010
2040 90%
Resultaat 2022 24%
Er liggen in Leusden inmiddels al meer dan 75.000 zonnepanelen op de daken van woningen (zie tabel hieronder). De doelstelling van 2040 is reeds gehaald. Doelstelling Routekaart 2040 2025 2030 35.000 45.000 Aantal zonnepanelen op woningen
2040 65.000
Resultaat 2023 75.183
Voor de bescherming van vleermuizen, zwaluwen, huismussen e.a. bij het isoleren van woningen is een aanvraag ingediend bij de provincie voor een gebiedsgerichte ontheffing voor de Wet Natuurbescherming. Hiertoe is een ecologisch onderzoek en een soortenmanagementplan opgesteld. Uit een verkenning naar rioen aquathermie blijkt dat de exploitatie van een warmtenet onder bepaalde randvoorwaarden en aannames financieel aantrekkelijk kan zijn In 2023 zijn we in 5 wijken actief met de Handreiking Wijkaanpak voor participatie. In Rozendaal heeft de gemeente in 2023 443 contacten gehad met bewoners naar aanleiding van vragen, die o.a. via de website Eurowoningentoekomstbestendig.nl binnenkwamen. 129 bewoners hebben proeftuinsubsidie ontvangen van de gemeente voor 143 maatregelen. 80 x voor het vervangen van het dak, 59x voor het vervangen van het isolatieglas, al dan niet in combinatie met nieuwe kozijnen en 2 woningen zijn all electric geworden en tevens afgesloten van het gas. In de wijken Alandsbeek West en Oost is in beide wijken een buurtteam gevormd en een buurtplan opgesteld. Daarnaast is in 2023 de wijkaanpak uitgebreid met 2 nieuwe wijken Akkerhoeve en Noordwijk. Via het individuele spoor zijn vanuit het energieloket IkWilWatt 57 huisbezoeken gedaan, 79 maatwerkadviesgesprekken gevoerd en zijn er 41 aanvragen voor warmtescans binnengekomen.
De informatieavond Energiezuinig Wonen (organisatie door vrijwilligers) is bezocht door 100 inwoners. Voor energie-armoede zijn extra middelen ontvangen (totaal € 391k) en de aanvraag vanuit het Nationaal Isolatiefonds is goedgekeurd (€ 462k). Voor het beperken van energiearmoede is/zijn bij circa 350 huurders een energieadvies gegeven en/of kleine energiebesparende maatregelen uitgereikt of geïnstalleerd. Op basis van de fysieke producten die zijn uitgereikt betekent dit gemiddeld een reductie van ca € 184,- per jaar per huishouden en ca 197 kg CO2 reductie per jaar per huishouden.
16
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.2.1: We ondersteunen inwoners en bedrijven individueel en collectief bij de voorbereiding op een aardgasvrije toekomst en bij duurzame energie-opwek Binnen de wijkaanpak faciliteren we in kennis en buurtbegeleiding. We werken volgens de Handreiking Wijkaanpak voor participatie. Rozendaal zit in de opschalende fase voor uitvoering en het betrekken van de rest van de wijk. Het Buurtteam weet zichzelf te bestendigen en samen met het projectteam steeds meer bewoners te bereiken met de verschillende activiteiten. De focus ligt op het isoleren van de woning. Inmiddels wordt zichtbaar veel duurzaam gerenoveerd in de wijk. Bewoners waarderen de collectieve inkoopacties en sluiten op grote schaal aan. Ook de beschikbaarheid van voorbeeldoffertes helpt bewoners op weg bij het verduurzamen van de woning. Zelfs toekomstige bewoners, die zich oriënteren op een aankoop van een woning zoeken contact met het Buurtteam voor informatie. Deze voorbeelden geven aan dat het Buurtteam inmiddels niet alleen de innovators/early adopters weet te bereiken, maar inmiddels ook de majority. Sleutelwoorden voor het succes in de wijk Rozendaal zijn: inspireren, ontzorgen, vertrouwen, communicatie, participatie en financiële ondersteuning. Alandsbeek west en 3) Alandsbeek oost kenmerken zich door een skidak en als ruimtewoningen.
Alandsbeek Skidak heeft gewerkt aan een toolkit samen met bewoners en een kennisconsortium van professionals zodat bewoners alle info kunnen vinden om hun dak toekomstbestendig te renoveren. Een isolatie actie voor de spouwmuur en vloer is in voorbereiding. Alandsbeek Ruimtewoningen In samenwerking met het kennisconsortium en bewoners is een inspiratierapport ontstaan voor dit type woningen, met verdieping in dakproblematiek zoals veel voorkomende lekkage. Een bewonersavond is georganiseerd, waarop door 2 leveranciers een totaal aanbod is gepresenteerd. Beide Buurtteams (van de skidak- en ruimtewoningen) gaan nu samen verder en starten samen de isolatie acties op. Er wordt gewerkt aan een website. Er worden inloopspreekuren georganiseerd in de Wijkkamer, die zeer gewaardeerd worden. Het deel van Alandsbeek (Langenbeek) met de Golfdakwoningen is in de onderzoeksfase. Er is huis aan huis een enquête uitgedeeld en samen met een aantal bewoners een energiedoorlichting uitgevoerd. Van de uitkomsten komt een rapport en er zijn een aantal actieve bewoners die samen aan de slag gaan. In Akkerhoeve en Noordwijk zijn twee bewonersbijeenkomsten rondom vloer en spouwmuur collectieve isolatie gehouden. Veel buren zijn vervolgens aan de slag gegaan. Met een warmtecamera is een warmtesafari uitgevoerd: van alle woningen in 1 straat is de voorgevel opgenomen.
De opnamen zijn in een 3e bewonersbijeenkomst met elkaar besproken. Via het individuele spoor lopen veel activiteiten via het energieloket IkWilWatt. De website is aangepast op informatie voor huurders en de Placemat 24 energiebesparende tips heeft een update gekregen. Iedere zaterdag wordt via IkWilWatt, samen met DEEL en COOL een inloopspreekuur in de bibliotheek gehouden. Ook verzorgt IkWilWatt digitale nieuwbrieven. Voor de uitvoering van de rijksregeling voor energiearmoede voor huurders is Klimaatroute ingeschakeld voor energieadvies en -coaching aan huis. Ook ontvangt de bewoner een adviesrapport. Aan de hand van dit rapport gaat de energiecoach in gesprek over gebruiksgewoonten ten aanzien van verwarmen, sluipverbruik, eco-stand witgoed en verlichting om een gericht advies te geven dat past bij de behoefte en leefstijl van de bewoner. Op basis hiervan kiest de bewoner een pakket aan gratis energiebesparende producten, zoals ledverlichting, radiatorfolie en tochtstrippen. Belangrijke conclusie uit de actie van Klimaatroute is dat de bewoners uit deze doelgroep lastig te bereiken zijn: 37% van de huishoudens deed de deur niet open voor de energiecoaches. Bij de nieuwe aanpak voor zowel huurders als woningeigenaren zal extra aandacht aan worden gegeven aan het bereiken van de doelgroep. Het fysiek en sociaal domein hebben de handen ineen geslagen.
Een eerste actie is om de doelgroep (ook) via de wijkverenigingen te benaderen. Daarnaast zijn er 15 particuliere verhuurders aangeschreven over informatie voor verduurzaming van de woningvoorraad, landelijke subsidiemogelijkheden, landelijke normeringen en organisaties die zij kunnen betrekken voor advies.
17
Wat hebben we bereikt? L. 1.3 Bedrijven gebruiken minder energie en wekken meer energie duurzaam op en we verduurzamen mobiliteit binnen Leusden Op de bedrijfsdaken liggen in 2023 41.910 zonnepanelen (zie tabel hieronder). Daarmee is de doelstelling van 2025 reeds gehaald. In 2023 is aan 49 bedrijven een advies gegeven ten aanzien van energiebesparing of zon op dak/vlak. Dat heeft geleid tot het plaatsen van bijna 1000 zonnepanelen bij bedrijven in 2023. De groei in zonnepanelen is minder dan in 2022 toen we een toename van 1500 panelen bij ondernemers registreerden. Oorzaken hiervan: weinig aanbod van zonnepanelen tot medio 2023 als gevolg van de grote vraag, onzekerheid over de afbouw van de salderingsregeling, dalende energieprijzen vanaf medio 2023 leidden tot minder behoefte, toenemende netcongestie en de onduidelijkheid hierover. Doelstelling Routekaart 2040 2025 2030 35.000 45.000 Aantal zonnepanelen op bedrijfsdaken
2040 65.000
Resultaat 2023 41.910
Het percentage elektrische personenauto’s van alle personenauto’s ligt in Leusden in 2022 op 4,3%. Daarmee ligt Leusden ver af van de doelstellingen van de Routekaart (zie tabel). Het landelijk gemiddelde is echter vergelijkbaar (4,9% januari 2024). Voor mobiliteit is er middels de samenwerking met de Metropool Regio Amsterdam-elektrisch het aantal laadpalen verder opgelopen tot 80 stuks, waarvan er 17 in 2023 zijn gerealiseerd. De laadpalen hebben een gemiddelde afname van 421 kWh in juli en 622 kWh in december, dit gemiddelde is ongeveer gelijk aan vorig jaar maar met meer laadpalen ter verdeling. Er is een nieuwe concessie tot stand gekomen, waarbij de Metropool Regio Amsterdam-elektrisch met 3 in plaats van 1 partner palen kan gaan plaatsen in 2024, waarmee vertragingen wordt voorkomen. Met “Goed Op Weg” is er een enquête uitgezet om duurzame mobiliteitskansen inzichtelijk te maken bij bedrijven.
Doelstelling Routekaart 2040 2025 2030 2040 20% 45% 100% Percentage elektrische personenauto’s ten opzichte van het totaal aan personenauto’s
Resultaat 2022 4,3%
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.3.1: We voeren een informatie- en bewustwordingscampagne voor bedrijven en ondersteunen hen en daarnaast stellen we een visie op duurzame mobiliteit en laadpaalbeleid op. Bedrijven zijn zich bewuster geworden van het belang om energie te besparen en/of duurzame energie op te wekken. Het aanbod van onafhankelijk advies, inclusief de haalbaarheid, voor energiebesparing en/of zon op dak is kenbaar gemaakt via de sociale kanalen, direct aanschrijven en artikelen in de nieuwsbrieven van gemeente en Bedrijvenkring Leusden. Naast deze algemene benadering is actief ingezet op het direct benaderen en ondersteunen van bedrijven die moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht en kantoren die moeten voldoen aan de label C verplichting. Naast het toezicht door de “Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht” op bedrijven die moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht / informatieplicht, hebben we bedrijven actief ondersteund met advies over energiebesparing en zon op dak/vlak. Voor bedrijven specifiek is met het traject ‘Goed Op Weg’ Leusden inzicht gecreëerd bij participanten van de Bedrijvenkring Leusden door middel van een verkeersbewegingenanalyse onder de medewerkers. Deze analyse geeft bedrijven inzicht van de huidige situatie en geeft aan waar er winst te behalen is voor duurzaam woonwerkverkeer.
18
Ook is er een ‘RoadShow’ georganiseerd waarbij diverse participerende bedrijven vanuit de Bedrijvenkring Leusden hun medewerkers konden laten voelen en proeven van moderne elektrische fietsen, in alle soorten, maten en uitvoeringen. Met deze bouwstenen kunnen we gericht bedrijven verder gaan stimuleren en helpen hun medewerkers groene kilometers te laten maken.
Wat hebben we bereikt? L. 1.4 We wekken duurzame energie op zonder de kwaliteit van het buitengebied te schaden Het opgesteld vermogen aan zonnepanelen op daken is in 2023 36081 kWp. Dit is een toename van 4528 kWp ten opzichte van 2022 (14%). Behalve zonnepanelen op daken, is geen duurzame opwek gerealiseerd. 2025 25%
Doelstelling Routekaart 2040 2030 50%
2040 100%
Resultaat 2023 0%
Restant duurzaam opgewekt ten opzichte van 2010
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.4.1: We passen het uitnodigingskader zonne-energie aan De aanpassing van het uitnodigingskader zonne-energie en onderzoek windenergie hangt samen met het doel dat de gemeenteraad heeft om energieneutraal te zijn en de energiemix die zij voor ogen heeft. In de Regio Amersfoort zijn afspraken gemaakt in RES 1.0 om 0,5 TWh te realiseren binnen de Regio. Momenteel is hiervan pas 0,083 TWh gerealiseerd. Leusden werkt samen met de gemeenten Soest, Amersfoort, Zeist, De Bilt en Utrecht en daarnaast ook defensie en de provincie aan een verkenning van zon op land en wind langs de A28.
2. Duurzaamheid, klimaatadaptatie en versterking groene kwaliteit Ambitie, context en achtergrond Duurzaam Doen Leusden zet in op bewustwording van inwoners en bedrijven. Hierbij willen we aanzetten tot een duurzame leefstijl en handelen en het ondersteunen en versterken van duurzame initiatieven in de samenleving. Daarbij kijken we breder dan alleen de energietransitie. De focus voor Duurzaam Doen ligt op thema’s zoals duurzaam en lokaal voedsel, lokale economie en versterken groene kwaliteit en klimaatadaptatie. De middelen zijn in 2023 vooral ingezet op de ondersteuning en uitvoering van lokale activiteiten.
Wat hebben we bereikt? L. 2.1 In Leusden willen we duurzaam doen stimuleren van onze inwoners en bedrijven Duurzaam Doen Leusden heeft ook in 2023 ingezet op bewustwording van inwoners en bedrijven, aangezet tot een duurzame leefstijl en duurzame initiatieven in de samenleving ondersteund.
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.1.1: We geven een vervolg aan Duurzaam Doen Leusden met partijen uit de samenleving. Er zijn in 2023 diverse Duurzaam Doen activiteiten uitgevoerd. Lekker Lokaal Leusden kreeg in 2023 een vervolg. Er namen 7 restaurants en 15 Leusdense producenten deel en er waren ongeveer 270 gasten aanwezig bij het diner op 5 september. De gemeente organiseerde een kennismakingslunch met de wethouder voor vrijwilligers (organisaties) die Duurzaam Doen. Er waren meer dan 30 partijen uit de samenleving aanwezig. Het tweede deel van de bijeenkomst vormde de aftrap van het project Groen Leusden.
19
Dit project is in 2023 van gestart gegaan om inwoners te stimuleren hun tuin te vergroenen i.h.k.v. biodiversiteit en klimaatadaptatie (zie onder 2.2). Groen Leusden | Samen maken we Leusden groener! In het kader van Duurzaam Doen Oktober zijn er 12 duurzame activiteiten georganiseerd door diverse partijen uit de samenleving. De overkoepelende communicatie over de agenda werd verzorgd door De Groene Belevenis via een flyer, een landingspagina en de inzet van social media. In Leusden zijn diverse werkgroepen actief, zoals de Vlindertuin, het Voedselbos, COOL en de werkgroep fijn stof. Deze laatste werkgroep organiseerde in het voorjaar een informatieavond en workshop om een eigen fijn stof meter te bouwen. Om de communicatie te versterken, is geïnventariseerd hoe de webpagina’s over Duurzaam Doen verbeterd kunnen worden. Deze pagina’s worden in 2024 geactualiseerd, zodat de informatie over de ‘Ondersteuning Duurzame Initiatieven’ (waaronder het Fonds), de ‘Duurzame Doeners’ en het ‘Zelf Duurzaam Doen’ beter te vinden is. Vanuit het Fonds Duurzaam Doen zijn er in 2023 15 duurzame initiatieven ondersteund (max. € 500 per initiatief, totaal € 8.000). De uitvoering ligt bij De Groene Belevenis vanuit de subsidie-overeenkomst.
Wat hebben we bereikt? L. 2.2 In Leusden willen we ons voorbereiden op klimaatverandering In 2023 hebben we stevig ingezet op bewustwording en stimuleren van inwoners om zich voor te bereiden op de effecten van klimaatverandering (project Groen Leusden). Hierbij ligt de nadruk op het bieden van groen handelingsperspectief in eigen tuin of balkon. Zoals gedragsonderzoeken aangeven leidt verleiding tot vergroening tot meer groene acties bij bewoners dan een directe inzet op bewustwording.
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.2.1: We stellen een lokaal klimaatadaptatieplan op In 2023 is het nog niet gelukt om aan het plan te werken. Wel is het communicatieproject “Groen Leusden gestart waarbij we inwoners van Leusden verleiden om hun balkon of tuin te vergroenen. Voor dit project heeft Leusden van de provincie subsidie ontvangen en het waterschap is medefinancier. De website groenleusden.nl geeft een overzicht van de activiteiten.
L.2.2.2: We stellen een lokaal hitteplan op In 2023 zijn de voorbereidingen voor het hitteplan gestart. Deze werkzaamheden betalen we uit het door het rijk beschikbare SPUK-GALA gelden. Het plan zal in 2024 vastgesteld worden door het college L.2.2.3: We gaan een pilot opstarten ter voorbereiding op een stimuleringsregeling voor een groen dak of groene gevel In concept is een subsidieregeling voor de aanleg van groene daken en groene gevels gereed, ook is het interne werkproces opgesteld en ingeregeld. De bestuurlijke vaststelling en inwerkingtreding wacht nog op zicht op aanpassing van de Algemene Subsidie Verordening.
Wat hebben we bereikt? L. 2.3 We versterken het groen in Leusden Het wordt steeds beter bekend dat groen in onze directe leefomgeving goed is voor onze gezondheid en ons welbevinden. Wonen en werken in het groen is één van de kernkwaliteiten van onze gemeente. Daarom is het behoud en het versterken van groen in onze leefomgeving een belangrijk fundament voor Leusden. De nadruk ligt zowel op de juiste hoeveelheid groen, als op de kwaliteit van het huidige groen. Versterken van groen betekent soms het bijplanten van nieuwe bomen in een straat. Vaak sorteert investeren in de groeiplaats echter in een beter resultaat. Beter één goed groeiende boom, dan tien klein blijvende bomen. Voor een betere airco functie op warme zomerdagen en meer vogels in de buurt.
20
Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.3.1: We evalueren en actualiseren het bomen- en groenbeleid De looptijd van het huidige bomenbeleidsplan is inmiddels verstreken. Bovendien zijn er nieuwe ontwikkelingen en inzichten die een actualisatie van het beleidsplan zinvol maken. Op dit moment wordt het bomenbeleid daarom herzien. Daarbij wordt zowel ingegaan op de rol en de betekenis van bomen voor Leusden als op concrete beheermaatregelen. Het nieuwe bomenbeleidsplan geeft daarmee praktisch invulling aan de uitgangspunten van de Omgevingsvisie van de gemeente Leusden. L.2.3.2: We planten extra groen en bomen aan In 2023 zijn er iets meer dan 100 nieuwe bomen aangeplant. Deze bomen zijn hoofdzakelijk aangeplant ter vervanging van bomen met een slechte conditie die of bomen die in stormen zijn omgewaaid. Daar waar verharding geen functie meer heeft is bepaald of deze plekken groen ingericht kunnen worden. Op de volgende locaties is in 2023 bestrating verwijderd ten gunste van groen: • Groene zoom, Hier zijn twee langsparkeervakken die geen functie meer hadden verwijderd en bij de berm getrokken. (130 m2) • Kupersingel naast nr. 91. Hier is een parkeerplaats weggehaald om een groenvak waar een nieuwe boom is geplant te vergroten. (12,5 m2) • Bij de Kruising Burg. van de Postlaan met Groene zoom.
Is de bestrating uit een stukje midden geleider richting de Bavoortseweg gehaald en omgevormd naar berm (65m2) • Aan de Willem de Zwijgerlaan is bestrating die tussen twee plantsoen lag en geen functie had verwijderd en omgevormd naar gazon (100m2) L.2.3.3: We gaan een pilot opstarten ter voorbereiding op een stimuleringsregeling voor een groen dak of groene gevel In concept is een subsidieregeling voor de aanleg van groene daken en groene gevels gereed, ook is het interne werkproces opgesteld en ingeregeld. De bestuurlijke vaststelling en inwerkingtreding wacht nog op zicht op aanpassing van de Algemene Subsidie Verordening. L.2.3.4 We geven invulling aan het Groen Groeit Mee Pact De gemeente overlegt met ontwikkelaars, Stichting De Boom en de provincie Utrecht over de kaders en randvoorwaarden GGM voor het plangebied Tabaksteeg Zuid. Dit om het (recreatief) groen evenwichtig te laten meegroeien met het rood. Dit krijgt in 2024 een vervolg. Voor uitleggebied Noordoost Achterveld wordt dit in 2024 opgepakt. L.2.3.5: We versterken de Groene Bufferzone langs het Valleikanaal De omgevingsvisie wordt in 2024 geactualiseerd en dan wordt een strook langs het Valleikanaal opgenomen waarbinnen niet mag worden gebouwd voor de toekomstige woningbouwbehoefte.