Deel 1 presentatie beeldvormende avond warmtetransitie 20250901.pdf

Beeldvormende avond

Optioneel subtitel

Voortgang warmtetransitie gebouwde omgeving 9 januari 2025

Agenda

Inleiding Wat hebben we tot nu toe bereikt? • Programmaplan Evaluatie Transitievisie Warmte van 2020 • Evaluatie wijkaanpak warmte – • Voortgang energiearmoede en isolatie energietransitie aanpak

2024

- PAUZE -

Warmtetransitie gebouwde omgeving 20252026 • Context warmteprogramma • Plan van aanpak warmteprogramma • Tijdlijn 2025-2026 Voortgang warmtetransitie gebouwde omgeving

Doel Een beeld van:

Programmaplan warmte 1.Wat hebben we– tot nu toe bereikt? energietransitie 2024 2. Hoe gaan we verder met de warmtetransitie? 3. Wat mag u van ons verwachten in 2025-2026?

Voortgang warmtetransitie gebouwde omgeving

Ons kader

Titel van de presentatie

Programmaplan warmte – energietransitie 2024

Optioneel subtitel

Evaluatie Transitievisie warmte (2020) Vertrekpunt voor het warmteprogramma

Inhoud en doelen TVW

Evaluatie Transitievisie warmte

De Transitievisie Warmte (TVW) 2020 vormt de basis voor de warmtetransitie Individueel spoor - Energieloket IkWilWatt Wijkaanpak 1.Buurtplan / warmteplan opstellen met actieve bewoners (buurtteam): gericht op besparing. 2.Wijkuitvoeringsplan: vastleggen techniekkeuze en versterken draagvlak in buurt.

2

De vier leidende principes in de TVW 1

Opties open houden

2

Toekomstbestendige gebouwenvoorraad

3

Aardgasreductie als eerste stap

4

Een inclusieve energietransitie 3

Buurtgroepstrategie in TVW 28 Buurte n 14.020 Gebouwen

3

Doelen van de Transitievisie Warmte Duidelijkheid scheppen

Meetbare doelen 2025 14 Buurten met een buurtplan 3 Buurten met een buurtplan in uitvoering 4

Evaluatie TVW

Evaluatie Transitievisie warmte

Wijkaanpak schema TVW versus praktijk

6

Op koers om aardgasreductie doelen TVW te behalen Aardgasverbruik woningen

Hoofdverwarmingsinstallatie woningen

600

100.0% 98.0%

500

96.0% 94.0%

400

TJ

92.0% 90.0%

300

88.0% 200

86.0% 84.0%

100 0

82.0% 80.0% 2020

2021

2022

2023

2020 Aardgas Onbekend

2021

2022

2023

Elektrisch verwarmd

Aardgas (temp. gecorrigeerd)

Doel: - 20% aardgas 2030 Resultaat: - 28% aardgas in 2023

Doel: 10% woningen aardgasvrij in 2030 Resultaat: 9% woningen aardgasvrij

7

Stakeholders ervaren voortgang op doelen TVW als positief Reductie aardgasgebruik Gebruik van alternatieven aardgas Draagvlak onder inwoners Sturing vanuit de gemeente 8

Tijdlijn om doelen uit de TVW te bereiken Beleid en Vastelling ontwikkeling Transitievisie

Uitvoering buurtaanpak

Uitvoering individueel Start Energieloket IkWilWatt

Warmte

2021

Aanvraag PAW Subsidie Eurowoningen

2022 Ontheffing pre SMP Handreiking participatie wijkaanpak Transitievisie Warmte

2023

fondsuitbreiding stimuleringslening duurzaamheid Verkenning potentie rio- en aquathermie

2024

Programmaplan energie- en warmtetransitie

aanvraag ontheffing SMP

SOK Energie Diensten Centrum Ontheffing SMP

2025

Evaluatie Wijkaanpak Evaluatie TVW

Warmtepotentie en verdeling Valleikanaal

Toekenning PAW Subsidie Eurowoningen

Wijkaanp ak en proeftuin Eurowoningen

Toekenning Specifieke uitkering energiearmoede

Plan van aanpak energiearmoede 2022-2023

Wijkaanp ak voor Alandsbe ek Oost & West

Wijkaanp ak voor Akkerhoe veNoord wijck

Aanvraag en toekenning subsidie 1e tranche NIP

Wijkaanpa k voor Langenbe ek Groenhouten

PvA energiearmoede en lokale isolatie aanpak ’24-’26 Meerjarig Collectief Ontzorgingsp rogramma

Subsidieregel ing isolatie koopwoninge n

Tijdelijke Subsidierege ling Energiezuini g Witgoed

Aanvraag NIP Tranche 2

5

Samenvatting evaluatie TVW (1) • De leidende principes zijn herkenbaar. • Er is behoefte aan aanpak voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed. • Door uitblijven van keuzes warmteoplossing dreigt een rem op het tempo te ontstaan. • Er wordt sturing vanuit de gemeente gemist. Samenwerking gemeente (intern) en stakeholders kan beter. Wel zijn er duidelijke verbeteringen zichtbaar sinds 2024, geeft vertrouwen.

Samenvatting evaluatie TVW (2) • Netcongestie probleem bij blijvende inzet op individuele oplossingen. • Voortzetten collectieve oplossingen conform programmaplan. • Ontbreken van tijdige duidelijkheid over structurele gelden obstakel om de warmtetransitie vorm te geven. • Reductie aardgas gebruik ligt op koers. • De buurtaanpak is meer maatwerk dan buurtgroep strategie TVW en kent een hoge succesrate.

Beeldvormende avond voortgang warmtetransitie gebouwde omgeving (09-01-2025)

Evaluatie Buurtaanpa k Succesvol samenwerke n met buurtinitiatieven

Agenda • Buurtaanpak Leusden •

Handreiking participatie buurtaanpak • • • •

Doel Uitgangspunten Fasen en mijlpalen Organisatie per fase

• Resultaten Leusden • • • •

Buurten waar we gestart zijn Activiteiten Genomen maatregelen Succesvol samenwerken met bewonersinitiatieven, geleerde lessen

• Evaluatie buurtaanpak, vergelijking met andere gemeenten 22

Buurtaanpak Leusden

Handreiking participatie buurtaanpak (DGB/Gemeente Leusden)

Doel • Woningen voorbereiden op lage temperatuurverwarming door goede isolatie

Buurtaanpak Leusden Handreiking participatie buurtaanpak, uitgangspunten

1. Bewonersbehoeften staan centraal 2. Het hele proces is gericht op co-creatie en meebeslissen • bewoners zitten aan het stuur

3. We zoeken aansluiting bij bestaande initiatieven 4. We streven naar het vormen van een buurtgroep van actieve bewoners 5. De gemeentelijke rol is het organiseren en faciliteren 6. We streven naar langdurige afspraken met actieve bewoners (buurtteam)

Buurtaanpak Leusden Handreiking participatie buurtaanpak, fasen 1. Oriëntatiefase

2. Vormen kerngroep

3B. Meedenken 3A. Meedoen

4. Bestendigen & Continueren

5. Wijkuitvoeringsplan maken

6-8 Uitvoeren

Buurtaanpak Leusden

Handreiking participatie buurtaanpak, fasen en mijlpalen

4 jaar

M1: wijkanalys e

1. Oriëntatiefase

8 jaar

M5: Buurtplan

M3: Buurtpanel

2. Vormen kerngroep

3B. Meedenken

M2: buurttea m

M4: Overzichtsdocume nt

3A. Meedoen

M6: SOK

4. Bestendigen & Continueren

M8: WUP

5. Wijkuitvoeringsplan maken

6-8 Uitvoeren

M7: >25% van huishoudens betrokken Stap voor stap woning verduurzaming

16 januari 2025

26

Buurtaanpak Leusden

Handreiking participatie buurtaanpak, organisatie per fase

Resultaten Leusden

Resultaten, buurten waar we gestart zijn 1. Oriëntatiefase

2. Vormen kerngroep

3B. Meedenken 3A. Meedoen

4. Bestendigen & Continueren

5. Wijkuitvoeringsplan maken

6-8 Uitvoeren

Resultaten, activiteiten • Informeren en inspireren • Website • Buurtplan • Nieuwsbrieven/Alandsbeker • Webinars • Inloopspreekuur (wijkkamer) • Energiemarkt • Technisch/financieel advies • Vraagbaak • Buurtcafé/safari’s)

Resultaten, genomen maatregelen • Ontzorgen buurtgenoten • Voorbeeldoffertes • Inkoopacties (kruipruimte/gevelisolatie/zonnepanelen)

Rozendaal

Alandsbeek

Langenbeek

Resultaten, genomen maatregelen 100e dak vernieuwd en optimaal geisoleerd

Resultaten Succesvol samenwerken met bewonersinitiatieven

Geleerde lessen/suggesties voor nieuw op te starten buurten • Het belang van de bewoner staat voorop; de gemeente faciliteert • Er zit veel know-how in elke wijk zelf, benut dat! • Risico van buurtteam is dat deze overwegend bestaat uit gepensioneerde mannen/team techniek • Het formaliseren van de samenwerking met een SOK helpt • Techniek is belangrijk, maar niet de sleutel om bewoners in beweging te krijgen • Bewoners vinden het heel fijn wanneer zaken voor ze zijn uitgezocht. • Heb oog voor verschillende doelgroepen • Benut koppelkansen • Vertrouwen, inspireren, betrekken, communicatie en ontzorgen • Digitaliseer zo snel mogelijk het proces (CRM systeem) • Het proces is geen rechte lijn van A naar B • Een betaalde motor (inspirator) is nodig om te zorgen dat het project een succes wordt

We maken er samen een feestje van

Optioneel subtitel Evaluatie buurtaanpak Vergelijking met andere gemeenten

Vergelijk buurtaanpak Leusden met - Andere kleine (< 40000 inwoners) gemeenten: Veldhoven, Renkum, Elburg - Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie monitor (NPLW) (113 gemeenten interview/enquete) - Advies Raad Openbaar Bestuur (ROB) - Interviews stakeholders (DGB, vz buurtteam Eurowoningen, coördinator buurtaanpak gemeente)

“Niet sleuren en overtuigen, maar aansluiten bij wat leeft”

Verschil werkwijze Leusden: Vormen buurtteams, buurtplan en SOK. Andere 3 gemeenten: direct samen met bewoners richting aardgasvrij

DGB drijvende kracht achter vormen buurtteams (onafhankelijk en haarvaten samenleving)

Voortgang buurtaanpakken Gemeente Leusden Renkum Elburg Veldhoven

Totaal aantal buurten 28 54 17 17

Aantal buurten gestart 7 (=25%) 3 (=6%) 1 (=6%) 1(=6%)

Verschil werkwijze

Samenleving voorop” Leusden: buurtteam staat aan Met betaalde kracht bij het buurtteam

het roer (= proceseigenaar); 3 gemeenten: gemeente is proceseigenaar en gaat gesprek met buurt aan Ondersteuning buurtteam door betaalde kracht (buurtbegeleider)

Vergelijk landelijk NPLW Veel (44%) gemeenten menen dat individuele oplossingen geen sturing behoeft of men zoekt nog naar haar (wettelijke) regierol Leusden actief met actief stap-voor-stap naar aardgasvrij werken Leusden loopt voorop in het faciliteren van eigenaarschap van bewoners 40

Actviteiten binnen buurtaanpakken: WUP en bereik Gemeente, buurt Renkum

Doel

Planning

Realisatie (doorlooptijd; resultaten)

Gedragen WUP

1 jaar

Loopt op schema

Elburg, Oostendorp Oost

concept WUP

7-8 17 maanden tot concept WUP maanden 1-2 jaar 1,75 jaar

Inkoopacties

Veldhoven, WUP ’t Look Leusden, stap voor stap verduurzamen, Eurowoningen buurtteam, buurtplan, SOK, WUP Leusden, stap voor stap verduurzamen, Alandsbeek buurtteam, buurtplan, SOK, WUP

1,5-2 jaar Na 1,5 jaar proces gestopt; energie uit wijk weg 4 jaar 4 jaar bezig; Buurtplan, SOK Buurtteam-gem, 75%* bewoners bereikt, PAW=WUP 2 jaar 2 jaar bezig; overzichtsdocumenten, 50% bewoners bereikt, inkoopacties; WUP nog niet gestart

* Meer dan 50% bewonersbereik, is een hoog percentage in een wijkaanpak op basis van ervaringen Participatie Coalitie/ koplopers Energie Samen.

41

Vergelijk landelijk NPLW 10% van de gemeenten heeft WUP 32% van de gemeenten ontwikkelt WUP Leusden loopt voorop in bereiken en activeren bewoners (ook zonder WUP)

42

Activiteiten binnen buurtaanpakken: maatregelen Buurten Renkum, Fluistermaat

Inkoopactie Nee

% conversie

Elburg, Oostendorp

All-electric warmtepomp

0,01% (1van de 320 woningen)

Veldhoven, ’t Look

Nee

Leusden, Rozendaal

Isolatie-maatregelen

Leusden, Alandsbeek Leusden, Langenbeek

Isolatie-maatregelen (kruipruimte/gevel) Isolatiemaatregelen Gevelisolatie

35%* eigenaren heeft gebruik gemaakt van PAW subsidie (166 van de 476 woningen)

12% **

(60 van de 495 woningen, particulier)

58%

(44 van de 78 golfdakwoningen)

* Buiten PAW subsidie zijn andere inkoopacties uitgezet, waar bewoners aan mee hebben gedan. ** Inkoopactie is succesvol als > 6% van de bereikte bewoners 1 maatregel/inkoopactie in 1 jaar tijd neemt

43

Verschil kosten per buurt

“Eigenaarschap Leusden: Bijna 0,9 miljoen euro gedurende 12 jaar bewoners loont” ROB advies (2024) gedurende 8 jaar: Bij individuele oplossingen bijna 1 miljoen euro Bij collectieve oplossingen bijna 1,5 miljoen euro

ROB: lastig inschatting te maken van ontwikkeling kosten

“Samen sturen op voortgang”

Verschil monitoring Leusden: In Alandsbeek en Rozendaal monitoring op eigen wijze. Andere gemeenten: geen concrete plannen voor monitoring (zowel uit NPLW als vergeleken gemeenten)

Leusden vasthouden •

Handreiking Participatie Wijkaanpak vormt stevig fundament

ewoners kunnen beter• DGB met vrijwilligers in haarvaten samenleving cruciaal voor vorming buurtteams dan gemeenten • Buurtteamaanpak is succesvol: 25% buurten en marktpartijen gestart en activeren bewoners ligt ruim hoger dan vertrouwen winnen • Bereik landelijk en de vergeleken gemeenten > vertrouwen en behouden” •

Budget per buurt is realistisch vergeleken met andere gemeenten en advies ROB

•

Monitoring van buurtaanpakken, zij het dat deze verschilt per buurt

Van proberen kan je leren”

Leusden verbeteren/groeien • Doorlooptijd tot WUP van 4 naar 2 jaar • Eenduidige organisatiestructuur: betaalde buurtbegeleider op afstand • Meer aandacht voor juridische status buurtteams als gelijkwaardige partners • Kennisuitwisseling buurten organiseren • Meer systematisch monitoren

Buurtaanpak warmtetransitie Leusden doet het anders Leusden is succesvoller Leusden haalt meer uit een euro

Optioneel subtitel Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2027

Inhoud • Actielijnen Energiearmoede en Lokale Aanpak Isolatie • Lokale Aanpak Isolatie: • Hoe werkt het? • Wat doen we? • Eerste resultaten • Vervolg

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

3 actielijnen

Titel van de presentatie

• Energiehulp Leusden • Energiezuinige witgoedregeling • Lokale Aanpak Isolatie

Actielijn 1

Energiehulp Leusden • Doelgroep: huurders en kopers met een kleine portemonnee en hoge energiekosten. • Doel: advies geven over energiebesparing en aanbrengen kleine energiebesparende maatregelen. • Uitvoering 2023: Klimaatroute • Vanaf 2024: Benutten lokale kracht: samenwerking wijkverenigingen / Wensboom • Bereik: 400 huishoudens

Energie Bespaar-actie in de wijk Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Uitdaging = bereiken doelgroep en voldoende vrijwilligers

Actielijn 2

e witgoedregeli ng • Doelgroep: 1000 huurders en kopers met laag inkomen en hoge energiekosten. • Doel: energiekosten verminderen. • Uitvoering: subsidieregeling vanaf 1 oktober 2024. Mensen ontvangen voucher van € 500,-. • Subsidieplafond € 100.000,- bereikt op 7 oktober (200 vouchers verstrekt, 300 mensen op wachtlijst). Vervolg: wegens succes verkenning uitbreiding regeling

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Actielijn 3

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Lokale aanpak isolatie • Doelgroep: 2000 eigenaarbewoners van slecht geïsoleerde woning met WOZ-waarde van maximaal € 437.000,-. • Doel: minimaal 600 woningen verder geïsoleerd (t/m 2027). • Uitvoering: meerjarig samenwerkingsproject van 16 gemeenten.

Lokale Aanpak Isolatie

Werkwijze

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

• Versnellen isolatie • Lokale samenwerking • Subsidieregeling specifieke doelgroepen • Maatwerk en ontzorgen • Pilot in Leusden: financieel advies • Alle woningeigenaren kunnen meedoen • 1 coördinerende partij (EDC) en 1 uitvoerende partij (Winst uit je Woning) voor 16 gemeenten Kracht van de aanpak: van advies tot subsidie en uitvoering

Wat bieden we Doelgroep 1 (Energiearmoede): ● Gratis advies aan huis ● Maximale subsidiebijdrage €4.000,● Hoeven (veelal) niets te betalen voor 1 maatregel Doelgroep 2 (NIP): ● Gratis advies aan huis ● Maximale subsidiebijdrage € 750,- + € 1.250,- voor 2e maatregel Doelgroep 3 (regulier): ● Alle andere bewoners met grondgebonden koopwoning ● Advies aan huis voor €29,● Deelname aan collectieve inkoop

Alle doelgroepen: landelijke ISDE

Welke energiebesparingsmaatregelen worden aangeboden? Spouwmuurisolatie

Vloer- en bodemisolatie

Schuin dakisolatie

Isolatieglas

Inwoner kiest zelf

Mogelijkheden 1. 2. 3. 4.

Uitvoerder via Winst uit je woning Doe-het-zelf dakisolatie van binnenu Doe-het-zelf dakisolatie met elders a Inwoner kiest eigen uitvoerder

Communicati e

o Gemeente verzorgt alle communicatie richting inwoners. o Doelgroepspecifieke aanpak. o Gebruikmaken van natuurlijke momenten, zoals verhuizing en verbouwing. o Combineren van acties, bv. Voedselbank.

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Sprint 1 September – november 2024

• Ruim 2000 brieven naar doelgroep 1 en 2 • Samenwerking met energiegidsen, buurtteams, energievrijwilligers • Koppeling met inkoopactie buurtteam Alandsbeek • Samenwerking sociaal domein • Media: persberichten, social media, Leusderkrant • Actualiseren websites (Leusden.nl; ikwilwatt.nl; rondkomeninLeusden.nl) • Markt Energiezuinig Wonen 5 oktober • Digiborden, posters, flyers etc.

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Resultaten

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Utrecht

Leusden

Conclusies

Na 1e sprint 114 deelnemers

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

• 23,4% van de subsidie is gereserveerd of uitgegeven. • Het onafhankelijk financieel advies (pilot Leusden) beter onder de aandacht brengen. • Met name belangstelling voor goedkopere maatregelen (spouw, vloer, bodem). • Samenwerking met buurtteams en lokale initiatieven is succesfactor!

Vervolg • Persoonlijke en maatwerkbenadering doelgroep 1 (langs de deuren). • Verder uitbouwen samenwerking met buurtteams en energiegidsen. • Financieel advies extra promoten. • Starten wijkgerichte benadering doelgroep 3 in Groenhouten, Akkerhoeve - Noordwijck.

Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026

Innovaties: 1. Verkennen voorschieten ISDE doelgroep 1 (pilot Nieuwegein) 2. Verkennen ontwikkeling inkomenstoets

Dank voor jullie aandacht! Pauze : 2 t Sprin i – 30 r a u n a j 4 1 t r a a m Aanpak energiearmoede & lokale aanpak isolatie 2024-2026