Cultuurnota Cultuur dichtbij Kiezen voor cultuur in Leusden 2024-2028.pdf
Tekst van het document
Gemeente Leusden
Cultuur dichtbij
Kiezen voor cultuur in Leusden
Beleidskader Cultuur maart 2024-maart 2028
Beeldmateriaal: Linda Bouritius Photography Bibliotheek Eemland Valleiconcerten Opera Leusden Frits de Ruig De Nozem Muziekvereniging DWS Achterveld Theater De Tuin Lambeeld Photography
Inhoud Voorwoord
5
Hoofdstuk 1: Stand van zaken cultuur in Leusden 7 Aanleiding 7 Cultuur in Leusden; huidig aanbod 8 Cultuur in Leusden; beleidsanalyse 11 Kansen en uitdagingen 13 Hoofdstuk 2: wat vinden inwoners en het culturele veld? 16 Wat vinden onze inwoners? 16 Wat vinden onze culturele partners? 16 Hoofdstuk 3: Uitgangspunten toekomstig beleid 18 Uitgangspunt 1: Meedoen is belangrijk. Cultuur bereikbaar voor iedereen 18 Rol cultuur in Leusden 18 Deelname cultuur bevorderen 18 Uitgangspunt 2: Keuzes maken. Zo houden we cultuuraanbod in stand 20 Cultuur dichtbij 20 Gevolgen voor subsidiebeleid 20 Uitgangspunt 3: Samenwerken loont. Gemeente aan zet om cultuur te faciliteren 20 Cultuurmakelaar 20 Cultuurplatform 21 Onderzoeken hybride cultuurfonds 21 Hoofdstuk 4: financiële consequenties 22 Extra middelen voor sector als geheel 23 Andere verdeling bestaande middelen 23 Gevolgen nieuw vastgoedbeleid 23
Cultuur in Leusden
Hoofdstuk 5: Het vervolg 24 Bijlagen Bijlage 1: gesprekken met het culturele veld 25 Bijlage 2: overzicht cultuursubsidies in Leusden 26 Bijlage 2a: grootste bijdragen uit Fonds Samenlevingsinitiatieven 2023 27
| 3
Cultuur in Leusden |
Voorwoord Cultuur dichtbij, kiezen voor cultuur in Leusden Leusden kent van oudsher een breed cultuuraanbod,
kwetsbare groepen en het bevorderen van sociale
ontstaan vanuit de inwoners zelf. Het aanbod is zeer
cohesie in de Leusdense samenleving zijn hierbij
divers en kent vele betrokken spelers in de vorm van
belangrijke elementen. Ook het bevorderen van de
aanbieders, uitvoerenden en consumenten. Een deel van
organisatiegraad van de sector en meer effectiviteit en
het aanbod wordt verzorgd door enkele professionele
efficiëntie door meer onderlinge binding zijn bouwste-
(betaalde) aanbieders, maar vooral ook door heel veel
nen, waarmee bedreigingen in kansen kunnen worden
vrijwilligers. Daar mag Leusden best trots op zijn.
omgezet.
In de tweede helft van 2023 hebben we met het Leusden-
Uiteraard ligt in deze omschakeling een belangrijke taak
se cultuurveld en de inwoners geïnventariseerd wat er
voor het cultuurveld en de gemeente. De focus moet
nodig is voor de toekomstbestendigheid van cultuur in
worden verlegd en we zullen gezamenlijk voor cultuur in
Leusden. Belangrijke conclusies hieruit waren dat zowel
Leusden een bestendige toekomst moeten realiseren. De
de gevolgen van de coronacrisis, het afnemen van de
sector neemt daarbij zelf het voortouw en de gemeente
beschikbaarheid van vrijwilligers, als de geëxplodeerde
faciliteert dit proces in woord en daad. We moeten en
energielasten een zware wissel trekken op diverse delen
gaan aan de slag!
van de sector. De daarmee samenhangende uitdagingen, naast de noodzaak tot kostenbeheersing, leidden breed tot het inzicht dat er keuzes moeten worden gemaakt. Frank de Wit Deze nota geeft hiertoe een aanzet. Gerichte inzet op
Wethouder cultuur Gemeente Leusden
met name “doe-cultuur”, op cultuurdeelname door
Maart 2024
Cultuur in Leusden | 5
Cultuur in Leusden
|
6
Hoofdstuk 1: Stand van zaken cultuur in Leusden Aanleiding Leusden heeft behoefte aan een nieuwe cultuurnota. De
graag bereid het culturele veld in Leusden in de basis te
gemeente wil cultuur een meer prominente plek geven
faciliteren, maar het is aan de organisaties daar creatief
in het leven van inwoners van Leusden. Meedoen of
en ondernemend mee om te gaan.’
genieten van cultuur bevordert het gevoel van welzijn.
In 2016 werd nog meer verantwoordelijkheid bij het
Ook is in het coalitieakkoord vastgelegd dat de gemeen-
culturele veld gelegd. De Cultuurkoepel – bestaande
te zich wil inspannen voor nieuwbouw van De Korf. De
uit Theater De Tuin, Fort33, Het Muziekgebouw (Scho-
Korf zou in haar nieuwe vorm onderdak kunnen bieden
len in de Kunst) en de Bibliotheek Eemland – kreeg de
aan maatschappelijke en culturele partijen. Dit brengt
opdracht om in plaats van een nieuwe ambtelijke nota
de noodzaak voor een visie op cultuur in Leusden met
zelf een notitie te schrijven over cultuur in Leusden. Dit
zich mee. Deze visie op cultuur in Leusden kan gebruikt
werd de notitie ‘Leuker Leusden, cultuur dichtbij 2016-
worden om beleid voor het maatschappelijk vastgoed
2018’, waarin ‘de samenleving voorop’ tot speerpunt werd
waar veel culturele partijen in gehuisvest zijn vorm te
gemaakt. Samenwerking, cultureel ondernemerschap en
geven. Vastgoedbeleid voor cultuur valt echter buiten
input uit de samenleving moesten zorgen voor een meer
deze cultuurnota.
zelfredzame sector. Het idee van een cultureel openlucht evenement in het buitengebied van Leusden ontstond in
Het culturele veld geeft aan zich niet gehoord te voelen
deze periode.
terwijl Corona, hogere energielasten en een afnemende beschikbaarheid van vrijwilligers wel voor grote uitda-
Bij de actualisering van het cultuurbeleid hebben we
gingen zorgen. Kortom, dit is het moment om opnieuw
nauw samengewerkt met het culturele veld van Leusden.
naar cultuur in Leusden te kijken. We doen dat in deze
Ook hebben we de inwoners via een enquête om hun
cultuurnota.
mening en inzicht gevraagd. Daarnaast hebben we gekeken naar beleid dat op landelijk, provinciaal en regionaal niveau wordt ontwikkeld. Op 7 december 2023 zijn de
‘Naar vernieuwde culturele samenwerking en een grotere
contouren van het nieuwe cultuurbeleid besproken met
cultuurdeelname’ werd opgeroepen om meer samen te
de gemeenteraad van Leusden. Daarna zijn alle gespreks-
werken en meer inwoners te betrekken bij het bestaande
partners uit het culturele veld op de hoogte gebracht en
aanbod. De gemeente zag een meer terughoudende rol
nogmaals gevraagd te reageren. De gezamenlijke wens
voor zichzelf: ‘Ook vragen wij van onze organisaties een
en bevindingen van inwoners, culturele partijen en raad
gezonde dosis ondernemingszin; als gemeente zijn wij
hebben geleid tot dit beleidsdocument.
Cultuur in Leusden
De laatste cultuurnota dateert uit 2008. Onder de titel
| 7
Cultuur in Leusden; huidig aanbod In de gemeente Leusden kunnen inwoners gebruik
De Moespot aan de Jan van Arkelweg in Achterveld
maken van breed aanbod aan culturele voorzieningen.
worden veel maatschappelijke, educatieve en culturele
Een kleine groep organisaties beschikt over betaald
activiteiten voor alle leeftijden georganiseerd. De zalen
personeel, namelijk de bibliotheek, Scholen in de Kunst
van De Moespot worden ook door veel andere organisa-
en Fort33.
ties gehuurd. De Til in Leusden heeft een enigszins vergelijkbare functie en is gevestigd aan de Hamersveldseweg.
Van oudsher beschikt Leusden over een bibliotheek in
Een aantal activiteiten zoals de bingo, de prikkeldisco
het centrum, een organisatie die gefuseerd is met de
en De Klepper zijn heel bekend. De Til ontvangt geen
bibliotheken uit Amersfoort, Baarn, Bunschoten en
subsidie.
Woudenberg tot de Bibliotheek Eemland. In Leusden kunnen inwoners terecht in het centrum, maar ook in
Sinds 2012 bestaat Theater De Tuin, als voortzetting van
Leusden-Zuid is een afhaalpunt en in Achterveld een
Cultureel Centrum Het Hoekhuis (naast De Korf). De Tuin
locatie die met behulp van vrijwilligers het bibliotheek-
is allereerst een theater, maar heeft ook aandacht voor
werk in Achterveld toegankelijk maakt.
kunst, muziek en film voor een breed publiek.
Scholen in de Kunst is de grootste huurder in het Kunst-
Stichting Kunstpromotie Leusden en Woudenberg zet
gebouw aan de Eikenlaan en verzorgt muziek-, musical-
zich in voor beeldende kunst en kunsteducatie in Leus-
en tekenlessen en kunstclubs voor kinderen, jongeren en
den, Woudenberg en Achterveld en is het meest bekend
volwassenen. Als Amersfoortse partij zorgen zij ervoor
van de jaarlijkse Atelierroute waar meer dan 50 kunste-
dat inwoners van Leusden - indien gewenst - gemakkelijk
naars aan deelnemen.
kunnen doorstromen naar de voorzieningen die Scholen in de Kunst in Amersfoort faciliteert. Als onderdeel van
Stichting Valleiconcerten organiseert zeven kamer-
Scholen in de Kunst verzorgt NEOS de cultuureducatie
muziekconcerten per seizoen in de Dorpskerk in
op het grootste deel van de Leusdense basisscholen. Op
Leusden-Zuid. Stichting Bach Leusden organiseert de
2 scholen wordt de cultuureducatie verzorgd door Kunst
Mattheus Passion in de St. Jozefkerk in Leusden.
Centraal uit Bunnik. Opera Leusden en Leusden Jazz zorgen voor levendige Ook andere culturele organisaties kunnen een ruimte hu-
muziekevenementen in Leusden. Opera Leusden heeft
ren in het Kunstgebouw, zoals Muziekvereniging Lisiduna.
een aantal keer grote operaproducties georganiseerd op openlucht locaties in Leusden. Hierbij kon worden mee-
Cultuur in Leusden | 8
Aan de rand van Leusden, aan de Bavoortseweg, ligt het
gezongen door inwoners in een Leusdens projectkoor.
cultuur- en poppodium Fort33 (tot 2018 De IJsbreker).
Leusden Jazz wordt georganiseerd in een horecagelegen-
Fort33 organiseert concerten, feesten en festivals (Pud-
heid en bestaat uit een jazz-programma van meerdere
dingpop), maar biedt ook kleinere activiteiten aan op het
dagen met speciale aandacht voor de jeugd.
snijvlak van cultuur, pop en ontmoeting en heeft hierbij bijzondere aandacht voor jongeren en mensen met een
Tot slot kent Leusden ook twee muziekverenigingen:
beperking. Ook organiseert het poppodium veel maat-
Lisiduna in Leusden en DWS in Achterveld. Daarnaast
schappelijke activiteiten waaronder Bouwdorp.
zijn er vele koren, muziekensembles, vrijgevestigde zang- en dansdocenten en beeldend kunstenaars in
De andere culturele organisaties in Leusden worden
Leusden te vinden. Ook Latent Talent biedt veel
geheel gedragen door vrijwilligers. In cultureel centrum
creatieve cursussen aan.
Cultuur in Leusden
|
9
Cultuur in Leusden
|
10
Cultuur in Leusden; beleidsanalyse Beleid
in de praktijk aanvullende middelen uit het Fonds aan te
Het huidige kunst- en cultuurbeleid van de gemeente
vragen. De toekenning van bijdragen staat geheel los van
Leusden kenmerkt zich door beleid op drie lijnen:
de gemeentelijke organisatie. Een onafhankelijke toetsingscommissie van inwoners vergadert maandelijks en
Culturele voorzieningen
beheert en verdeelt het budget van € 100.000,-. Wanneer
Met de structurele subsidie voor enkele Leusdense
budget overblijft mag dit tot 50% van het jaarbudget
culturele instellingen wordt een deel van de culturele
worden meegenomen naar het daaropvolgende dienst-
infrastructuur gegarandeerd. Daarnaast bestaat het cul-
jaar.
turele veld uit vele (amateur)verenigingen, stichtingen en evenementen die ondanks hun bijdrage aan de samenle-
Kunst in de openbare ruimte
ving niet kunnen rekenen op een structurele subsidie. Zij
Het beheer, onderhoud en aankoop van gemeentelijk
kunnen onder nader gestelde voorwaarden een inciden-
kunstbezit was eerder een vierde lijn. Echter de percen-
tele bijdrage vanuit het Fonds Samenlevingsinitiatieven
tageregeling – 1% van de stichtingskosten van gemeente-
ontvangen.
lijke bouwprojecten wordt bestemd voor een kunstobject – is ‘slapend’ waardoor bij nieuwbouw geen kunst in de
Cultuureducatie
openbare ruimte wordt toegevoegd. De andere route om
Cultuureducatie op de basisscholen in Leusden is gere-
te komen tot kunst in de openbare ruimte - waarbij de
geld via een structurele gemeentelijke subsidie aan NEOS
Stichting Kunstkwartier via een gemeentelijke subsidie in
en Kunst Centraal. Beide stichtingen zorgen samen met
staat gesteld werd om kunst te kopen of opdrachten te
de scholen voor een passend cultuuraanbod op school.
verstrekken – is komen te vervallen met de bezuinigingen
Hierbij maakt Leusden gebruik van de Rijksregeling
van 2007.
Cultuureducatie met Kwaliteit. Deze regeling wordt vooralsnog iedere 4 jaar door het Rijk verlengd. De nieuwe
Het resultaat is dat Leusden geen kunstwerken voor
periode start in 2025. Leusden doet via de gemeente
de openbare ruimte meer koopt, voor onderhoud een
Amersfoort en NEOS als penvoerder mee aan CMK4.
minimaal budget beschikbaar is en dat noodzakelijke reparaties via ad hoc financiering worden uitgevoerd. Dit
Een ‘Leuker Leusden’ en het Fonds Samenlevings-
de facto beleid zorgt voor minder aanbod van kunst in de
initiatieven
openbare ruimte. Herziening van dit beleid maakt geen
Waar enkele basisinstellingen kunnen rekenen op een
deel uit van deze cultuurnota.
structurele subsidie, worden alle overige instellingen, Beleidskader sociaal domein
middels het Fonds Samenlevingsinitiatieven. Het Fonds
Mensen hebben van nature behoefte aan ontwikkeling,
bestaat sinds 2015 en heeft als doel om participatie op
ontplooiing en ontmoeting. Kunst en cultuur zijn hierbij
het gebied van cultuur, sport en welzijn te bevorderen
onmisbaar. Van kunst en cultuur kan je samen genieten,
middels het verstrekken van incidentele subsidies. Onder
je kan het samen doen, je leert jezelf kennen en kijkt
andere de muziekverenigingen, concertreeksen, evene-
verder dan de dingen van alledag. Kunst laat mensen
menten en festivals worden op deze manier bekostigd,
groeien, en vaak ook naar elkaar toe. Daarom heeft cul-
maar ook partijen die structurele subsidie krijgen weten
tuurparticipatie een belangrijke plek binnen het beleids-
Cultuur in Leusden
verenigingen, evenementen en initiatieven bekostigd
| 11
Cultuur in Leusden | 12
kader sociaal domein ‘Thuis in Leusden. Samen bouwen
Tot slot: ambitieniveau
aan nu en later, 2023-2027.’ Binnen maar liefst vier speer-
Het ambitieniveau van Leusden op het gebied van kunst
punten van het beleidskader speelt cultuurparticipatie
en cultuur beperkt zich tot het bieden van basisvoor-
een grote rol: rondkomen, vrijwilligers, netwerken en
zieningen voor cultuurparticipatie aan haar inwoners,
leefstijl / mentale gezondheid. Op dit moment worden de
waarbij in het verleden is gesteld dat de beschikbare
cultuursubsidies verleend op basis van de mate waarin
subsidie aangevuld moet worden met eigen inkomsten
ze bijdragen aan de speerpunten van het beleidskader.
van de culturele partijen. Naast de reguliere subsidies
Vanuit de middelen die horen bij de uitvoering van het
zijn de afgelopen jaren geen grote investeringen gedaan
beleidskader zijn geen specifieke middelen geoormerkt
in culturele voorzieningen of activiteiten, op enkele
voor de uitvoering van taken op het gebied van cultuur(-
doorzettingen van Coronamiddelen vanuit het Rijk na.
participatie).
Sinds de notitie ‘Leuker Leusden’ is het aantal grotere
Hierbij past ook dat cultuur een plaats heeft binnen de
evenementen toegenomen en weet Leusden zich hier
vitale basisinfrastructuur van de gemeente. De gemeente
positief te onderscheiden: Opera, Jazz, Puddingpop, en
ondersteunt daarom de participatie van inwoners aan
de Cultuurweek bieden de inwoners van Leusden een
cultuur, het bieden van cultuureducatie op scholen en de
divers aanbod aan (zomerse) cultuurevenementen.
toegang van inwoners tot een bibliotheekvoorziening. Op
Echter, de financiering van deze evenementen gaat
deze manier dragen kunst en cultuur bij aan het welzijn
ten koste van de culturele infrastructuur in Leusden
van de inwoners van Leusden.
en is bovendien niet gewaarborgd waardoor de programmering niet constant is.
Kansen en uitdagingen Uitvoeringskader en subsidies
Ook kleinere organisaties – die activiteiten organiseren
De gemeente wil dat cultuursubsidies (zie bijlage 2) op
met een structureel karakter, zoals muziekverenigingen –
een doelmatige en efficiënte manier aangewend worden,
worden door de gemeente verwezen naar het Fonds. Zij
in lijn met de beleidsdoeleinden van de gemeente. De
ervaren dit als onterecht en het zorgt voor veel onrust
objectieve criteria voor het verlenen van structurele cul-
om ieder jaar te vragen om een niet vaststaande of ge-
tuursubsidies ontbreken op dit moment. Deze subsidies
ïndexeerde bijdrage, terwijl het doel is om een gezonde
worden van oudsher toegekend aan bepaalde partijen
vereniging te continueren.
en lijken daarmee ‘vergroeid’. De incidentele subsidies
Via deze twee oneigenlijke voorbeelden van gebruik van
worden verstrekt via het Fonds Samenlevingsinitiatieven
het Fonds komen we bij het doel waarvoor het is opge-
en hiervoor zijn de criteria recenter en vastgelegd in
richt: nieuwe initiatieven op het gebied van sport, welzijn
een raadsbesluit uit 2019. Echter, heel precies zijn deze
en cultuur aanwakkeren. Aanvragen kunnen gedaan
criteria niet waardoor in de praktijk de toetsingscommis-
worden op basis van 50-50 cofinanciering waarbij kleine
sie een grote verantwoordelijkheid heeft bij de verdeling
aanvragen direct kunnen worden toegekend. Het Fonds
van het budget. Ook zijn de drie culturele codes (Code
functioneert – voornamelijk door de hoge kwaliteit van
Diversiteit en Inclusie, Fair Practice Code en Governance
de onafhankelijke toetsingscommissie – heel behoorlijk.
Code Cultuur) bedoeld om te komen tot een inclusieve,
Echter, ook de commissie ziet dat bovenstaande routes
eerlijke en transparante cultuursector, tot nu toe nog
worden gebruikt en dat meer dan 70% van het budget
niet verwerkt in het gemeentelijk cultuurbeleid en de
van het Fonds wordt jaarlijks aangevraagd door dezelfde
subsidieregels.
partijen.
Fonds Samenlevingsinitiatieven
De gemeente heeft hier een belangrijke rol te vervullen. Het Fonds had al in de vorige collegeperiode geëvalueerd
Zeker sinds ‘Leuker Leusden’ wordt in Leusden ook
moeten worden maar door de gevolgen van Corona is
op het gebied van cultuur gewerkt vanuit de gedachte
gekozen voor uitstel. Nu is deze evaluatie voorzien voor
‘Samenleving voorop’. De gemeente wordt hierbij gezien
2024, waarbij het voordeel is dat de nieuwe cultuurnota
als aanjager of facilitator, maar de instellingen hebben
een rol kan spelen bij de (opvolging van de) evaluatie.
nadrukkelijk de opdracht om de subsidie zelf aan te vul-
Ook de raad wordt hierbij betrokken.
len. De gemeente vermeldt dit in de beschikking. Hierbij
Het Fonds zelf geeft aan:
is voor culturele partijen een grote rol weggelegd voor
“We worden onvoldoende bevraagd door de politiek op
cultureel ondernemerschap. Dit stelt hoge eisen aan de
wat wij doen, en hoe wij ons werk doen. Wij voelen de
inzet van betrokken vrijwilligers, aangezien de meeste
belangstelling en waardering onvoldoende.
culturele partijen in Leusden niet over betaalde krachten
Dit ervaren we in de dagelijkse gang van zaken, en ook
beschikken. Het zelf vinden van aanvullende middelen
inhoudelijk en beleidsmatig.”
wel vanuit gegaan wordt. Dit zorgt voor problemen.
In deze cultuurnota wordt geen overzicht gegeven van
Soms wordt daarom door organisaties die structureel
de bestedingen van het Fonds in de afgelopen jaren. In
gesubsidieerd worden toch uitgeweken naar het Fonds
de bijlage zijn de grootste bestedingen van het Fonds in
Samenlevingsinitiatieven.
2023 weergegeven (bijlage 2a).
Cultuur in Leusden
lukt onvoldoende, terwijl daar in de subsidieafspraken
| 13
Financiën
de bezettingsgraad. Voor andere organisaties liggen hier
Sinds 2008 is het gezamenlijk cultuurbudget in Leusden
nog kansen. Het beter benutten van een gebouw, of het
niet noemenswaardig gegroeid. Jaren van groei zijn ge-
delen van een gebouw bespaart geld en draagt bij aan
volgd door periodes van bezuinigingen met als resultaat
samenwerking en ontmoeting. Het veld geeft hierbij aan
een gelijkblijvend budget in de afgelopen 15 jaar (en
dat sommige functies moeilijk te combineren (Scholen in
dus eigenlijk een flinke bezuiniging). Cultuur in Leusden
de Kunst en Fort33) zijn.
vraagt (letterlijk) om meer geld; alle ontvangers van structurele subsidie vragen voor 2024 een bijdrage die
De door de gemeente gerekende huur is niet marktcon-
behoorlijk hoger is dan het subsidieplafond. Organisaties
form. Landelijke wet- en regelgeving (Wet Markt en Over-
geven aan te kampen met hogere kosten op het gebied
heid) verplicht de gemeente om de komende jaren een
van huisvesting, personeel, kosten van artiesten of ande-
marktconforme huur te rekenen. Door deze maatregel
re inhuur, terwijl tegelijkertijd de bezoekersaantallen van
gaan huurders waarschijnlijk meer betalen, maar gaan
vóór Corona niet meer worden gehaald.
ook de inkomsten bij de gemeente omhoog. De gemeente kan zodoende een regulerende rol spelen om de huisves-
Tot nu toe wordt deels in deze behoefte aan meer midde-
tingskosten voor maatschappelijke partijen betaalbaar te
len voorzien door te werken met incidentele bijdrages
houden.
voor het opvangen van de (ergste) gevolgen van corona en gestegen energiekosten. In het uiterste geval ont-
De huidige hoogte van de huur wordt als een probleem
vangen culturele partijen een financiële bijdrage zonder
gezien door meerdere culturele organisaties. Zij zien de
oormerk, met als enige doel om de liquiditeitspositie te
huur harder stijgen dan de gemeentelijke subsidie. Ook
verbeteren. Echter, dit beleid van ‘pleisters plakken’ is
de energiekosten – waar zij als huurder beperkt invloed
niet vol te houden. Er moeten structurele keuzes gemaakt
op hebben – stijgen hard de laatste tijd. De toenemende
worden om financiële beslissingen op te kunnen baseren.
huisvestingslasten (huur en energie) zorgen ervoor dat
Huisvesting
organisaties minder budget overhouden voor het uitvoeren van hun culturele activiteiten.
De bibliotheek, De Til, De Moespot, Scholen in de Kunst,
Cultuur in Leusden | 14
Theater de Tuin, Fort33, bijna alle culturele organisaties
Het denken in ‘gebouwen’ door zowel gemeente als
in de gemeente Leusden zijn gevestigd in maatschap-
culturele partijen staat soms de focus op de maatschap-
pelijk vastgoed van de gemeente Leusden. Een aantal
pelijke en culturele activiteiten in de weg. Dit raakt ook
hoofdgebruikers waaronder de bibliotheek, Scholen
aan het probleem dat structurele subsidies van oudsher
in de Kunst en De Moespot, hebben de nadrukkelijke
aan bepaalde partijen – gevestigd in een specifiek en
opdracht om hun gebouw te delen met andere maat-
herkenbaar gebouw – worden toegekend terwijl de focus
schappelijke of culturele organisaties. Zij vragen hier
bij subsidieverlening hoort te liggen op de activiteit en
een niet-commerciële huur voor. Op deze manier wordt
hoe deze bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen van de
het maatschappelijk vastgoed beter gebruikt en stijgt
gemeente.
Bovenlokaal beleid en samenwerkingen
Provincie / regio
Rijk
Op dit moment sluiten de provinciale subsidieregelingen
Wat betreft stimulering vanuit het Rijk liggen de komen-
niet goed aan op de situatie in Leusden. Wellicht dat de
de jaren vooral kansen op het gebied van het biblio-
komende periode hier verandering in komt. In Leusden
theekwerk. Het Rijk stelt de komende jaren 74 miljoen
bestaat behoefte aan een nieuwe geldstroom om
beschikbaar om voor meer gemeentes Bibliotheek op
evenementen en festivals met een regionale uitstraling
School en Boekstart (op de kinderopvang) beschikbaar
verder te ondersteunen. Zo kunnen Leusdense succes-
te maken. De gemeente wil graag gebruik maken van
formules doorgroeien: hierbij kan worden gedacht aan
deze subsidies. Ook geldt vanaf 2025 een zorgplicht voor
Opera Leusden, Leusden Jazz en Puddingpop. De bezoe-
gemeentes waar het gaat om het aanbieden van biblio-
kers komen vaak al uit de regio, de financiering is echter
theekvoorzieningen aan de inwoners. Dit houdt in dat
voornamelijk gemeentelijk. De provincie zou hier met
iedere gemeente verplicht is een bibliotheekvoorziening
nieuwe regelingen een rol in kunnen spelen, maar ook
in stand te houden of hierover zeer strikte afspraken met
culturele organisaties zelf kunnen hun regionale aantrek-
een buurgemeente te maken.
kelijkheid verzilveren door meer financiering uit de regio aan te trekken.
Rijksregeling Cultuureducatie met Kwaliteit 4 (CMK4) zal lopen van 2025 t/m 2028 en is bedoeld om de cultuureducatie op scholen te ondersteunen. De gemeente nam met NEOS als penvoerder al deel aan CMK3 en wil deze
Cultuur in Leusden
deelname continueren.
| 15
Hoofdstuk 2: wat vinden inwoners en het culturele veld? Voorafgaand aan het schrijven van de cultuurnota heeft de gemeente gesprekken gevoerd met culturele organisaties en een enquête over cultuur opgesteld.
voorzieningen binnen Leusden gaat het vaak om muziek en beeldende kunst. 3. Inwoners zien cultuur als een mogelijkheid om
De enquête is ingevuld door 117 respondenten. De res-
elkaar te ontmoeten, jezelf te ontwikkelen en om te
pondenten variëren sterk in leeftijd en achtergrond en
ontspannen.
geven aan inwoners te zijn van de drie kernen van de gemeente: Stoutenburg, Achterveld en Leusden. Hoewel de respons met 117 ingevulde enquêtes beperkt was
4. 87% van de inwoners vindt cultuur belangrijk en 98% vindt cultuur belangrijk voor de ontwikkeling van jongeren.
gaven de resultaten zo’n duidelijk beeld van welke zaken
Cultuur is voor inwoners belangrijk. Ze zijn niet uit-
belangrijk worden gevonden op het gebied van cultuur
gesproken tevreden over het aanbod als geheel, maar
in Leusden, dat de uitkomsten toch gebruikt kunnen
vinden dit ook geen probleem aangezien ze makkelijk
worden om mede richting te geven aan deze cultuurnota.
naar andere gemeentes reizen voor aanvullend aanbod.
Wat vinden onze inwoners? De 117 respondenten waren eensgezind over een aan-
De cultuur binnen de gemeentegrenzen wordt vooral gezien als sociaal middel. Niet al het aanbod waarvan gebruik wordt gemaakt ontvangt nu subsidie.
tal onderwerpen. Uit deze groep geeft 87% aan cultuur ‘belangrijk’ of ‘zeer belangrijk’ te vinden. Mensen voelen
Wat vinden onze culturele partners?
zich zeer betrokken bij dit onderwerp. Veel inwoners
Met bijna twintig culturele organisaties binnen de
doen zelf actief aan cultuur (76%) of maken gebruik van
gemeente Leusden zijn gesprekken gevoerd over hun ac-
voorzieningen (96%), waarbij het grootste deel vooral
tiviteiten en cultuur in Leusden (voor overzicht gespreks-
gebruik maakt van voorzieningen buiten Leusden (67%).
partners zie bijlage 1). Deze gesprekken werden gevoerd
Opvallend is dat onze inwoners zelf cultuur belangrijk
door een onafhankelijk cultureel adviseur met veel
vinden en hier gebruik van maken, maar dat ze het een
ervaring op het gebied van cultuurparticipatie en advies
ander, en zeker jongeren, nog meer gunnen. Maar liefst
aan (vrijwilligers)organisaties. Deze gesprekken duurden
98% vindt cultuur in het onderwijs belangrijk. Jongeren
2 uur en werden door beide kanten als nuttig ervaren.
worden vaak genoemd als groep die (meer) aandacht
In de gesprekken met het veld valt een duidelijke rode
verdiend. Volgens de respondenten is cultuur in Leusden
draad te ontdekken:
vooral een sociale aangelegenheid. Voor ‘hoge’ cultuur of
1. De culturele partners geven aan dat zij behoefte
Cultuur in Leusden
voor een bezoek aan voorstelling is men bereid te reizen
hebben aan duidelijk gemeentelijk cultuurbeleid.
|
grenzen; wanneer gebruik gemaakt wordt van cultuur
16
buiten Leusden. Een aantal conclusies naar aanleiding van de enquête: 1. Onze inwoners geven het cultuuraanbod in Leusden gemiddeld een 6. 2. Inwoners maken veel gebruik van culturele voorzieningen en zoeken dit relatief vaak over de gemeente-
2. Het veld geeft aan behoefte te hebben aan ondersteuning. Als onderwerpen waar zij hulp van de gemeente verwachten noemen zij visie op cultuur, vrijwilligers en fondsenwerving. 3. De culturele partijen hebben behoefte aan beter contact met de gemeente en met partijen onderling.
De uitkomst van deze gesprekken en de gevolgen voor
zien zij ook in dat gerichte maatregelen passend bij de
de cultuurnota zijn met het veld besproken tijdens een
in Leusden beperkte middelen voor cultuur toch een be-
gesprek in het Huis van Leusden op 10 januari 2024. De
langrijke impuls voor cultuur kunnen geven in Leusden.
denkrichtingen voor cultuur in Leusden die op 7 decem-
De culturele organisaties hebben naar aanleiding van dit
ber 2023 ook met de raad zijn besproken zijn hierbij het
gesprek een gezamenlijke brief aan de raad verstuurd. De
uitgangspunt geweest. Hoewel de culturele partijen liever
inhoud van deze brief is verwerkt in de cultuurnota.
meer ambities en middelen voor cultuur zouden zien,
Cultuur in Leusden | 17
Hoofdstuk 3: Uitgangspunten toekomstig beleid De gesprekken met de culturele partners en de antwoor-
1. Rol cultuur in Leusden
den van de inwoners in de cultuurenquête geven belang-
Onze inwoners geven aan dat cultuur bijdraagt aan
rijke informatie over hoe cultuur in Leusden er nu uitziet
mentale gezondheid, aan ontmoeting en aan zelfont-
en wat er beter kan (hoofdstuk 2). Andere bouwstenen
wikkeling. Cultuur is een sociaal bindmiddel. Ook in het
voor nieuw beleid zijn de evaluatie van het huidige
beleidskader sociaal domein van de gemeente Leusden
cultuurbeleid (beleidsanalyse Hoofdstuk 1), de doel-
wordt dit verondersteld. Hierdoor is meedoen aan sport
stellingen voor cultuurparticipatie in het sociaal beleid
en cultuur, zeker voor jongeren, één van de belangrijkste
van de gemeente en de afspraken binnen het coalitieak-
maatschappelijke doelen voor de komende jaren. Cultuur
koord. Op basis hiervan formuleren we de volgende drie
in Leusden is dus geen doel op zich, maar een middel om
uitgangspunten voor nieuw beleid:
het welzijn van mensen te verbeteren.
Meedoen is belangrijk. Cultuur bereikbaar voor iedereen. Keuzes maken. Zo houden we cultuuraanbod in stand. Samenwerken loont. Gemeente aan zet om de cultuur te faciliteren.
Uitgangspunt 1: Meedoen is belangrijk. Cultuur bereikbaar voor iedereen. Wat gaat de gemeente doen? 1. Helder definiëren waartoe cultuur in Leusden dient 2. Deelname aan cultuur bevorderen door:
2. Deelname cultuur bevorderen Wanneer de rol van cultuur ‘als middel’ helder is, wordt ook duidelijk dat bereikbaarheid van en deelname aan cultuur voor iedereen belangrijk is. Nu zorgt cultuursubsidie vaak voor lagere prijzen van entreekaartjes of lessen. Echter, een “beetje bereikbaar” bestaat niet voor een grote groep mensen. Om participatie te bevorderen moeten we eerlijk zijn over waar het geld terecht komt. Een voorbeeld: laten we niet op alle kaartjes een beetje subsidie geven, maar echte partici-
• ‘Leusden Pas’ voor deelname aan o.a. cultuur
patiemogelijkheden bieden aan groepen die nog geen
• Doelgroepensubsidie invoeren
gebruik maken van cultuur doordat dit voor hen niet
• Continueren deelname aan landelijke subsidie-
betaalbaar is. De invoering van een ‘Leusden Pas’ als ac-
regeling Cultuur met Kwaliteit 4 (2024-2028)
tiepunt naar aanleiding van het beleidskader sociaal domein van de gemeente, kan ervoor zorgen dat inwoners
Cultuur in Leusden | 18
nu wél budget hebben voor bezoek aan een voorstelling,
voor deze activiteiten. De gemeente gaat in het nieuwe
een concert of muziekles voor hun kind. Financiering en
subsidiebeleid zo’n regeling toevoegen als aanvulling
realisatie van de Leusden Pas is een actie naar aanlei-
op de bestaande subsidiemogelijkheden.
ding van het beleidskader Sociaal domein en valt buiten
Maar liefst 98% van de inwoners van Leusden vindt
deze cultuurnota.
cultuur op de basisschool belangrijk of zeer belangrijk. Bovendien is bewezen dat een vroege kennismaking
Bepaalde groepen hebben moeilijker toegang tot cultuur,
met cultuur, cultuurdeelname op latere leeftijd bevor-
bijvoorbeeld jongeren, ouderen of mensen met een be-
dert. De gemeente continueert daarom de deelname
perking. Hun inkomen of mobiliteit belemmert soms hun
aan de succesvolle regeling Cultuur met Kwaliteit (nu
deelname aan cultuur, terwijl deze groepen gezien hun
editie 4) voor de periode 2024-2028. In Leusden doen
kwetsbaarheid vaak wel veel te winnen hebben bij mee-
alle basisscholen mee. Op basis van drie geldstromen
doen met cultuur. Wanneer culturele organisaties extra
(Rijk, gemeente en scholen) verzorgen aanbieders NEOS
oog hebben voor deze doelgroepen, en deze doelgroe-
en Kunst Centraal een passend aanbod op de Leusden-
pen binnen weten te halen met hun activiteiten, komen
se scholen.
zij in aanmerking voor specifieke of aanvullende subsidie
Cultuur in Leusden | 19
Uitgangspunt 2: Keuzes maken. Zo houden we cultuuraanbod in stand. Wat gaat de gemeente doen? 1. We maken onderscheid tussen cultuuraanbod dichtbij en cultuuraanbod in de regio 2. We gaan hierbij uit van de behoefte en mate van zelfredzaamheid van de inwoners 3. Deze keuzes zijn de basis voor een op te stellen subsidiebeleid voor cultuur
vraag hoe we om willen gaan met structurele en incidentele subsidie komt aan bod. De gemeente is zich ervan bewust dat deze verdeling op dit moment niet door alle culturele partijen als helder wordt ervaren. De gemeente wil graag structureel subsidiëren wat structureel ten goede komt aan de inwoners van Leusden. Terwijl incidentele subsidies meer gezien moeten worden als manier om bepaalde initiatieven aan te jagen en dus ook later weer los te laten. Deze vragen kunnen niet beantwoord worden zonder ook het Fonds Samenlevingsinitiatieven te evalueren. Het Fonds heeft hier ook zelf om gevraagd, ook is deze evaluatie al toegezegd aan de gemeenteraad.
1. Cultuur dichtbij Cultuuraanbod in Leusden is onmisbaar voor jongeren, ouderen of andere groepen die uiteenlopende redenen aangewezen zijn op culturele activiteiten dichtbij huis. Inwoners geven aan meer aandacht voor jongeren te willen zien in het cultuurbeleid. Ook worden cultuuractiviteiten ‘in de buurt’ als positief benoemd. Want naast onmisbaar voor bepaalde groepen is cultuuraanbod in de buurt aantrekkelijk voor cultuurparticipatie óf -beoefening na werktijd of in het weekend. Inwoners geven het volgende aan: - meedoen aan cultuur doet men graag in de eigen omgeving: zingen in een koor, het (samen) bespelen van een instrument of werken in een atelier. Deze vormen van cultuur worden nu niet of niet structureel gesubsidieerd. - genieten van cultuur doen inwoners vaker buiten dan binnen Leusden. Zij zijn gewend om te reizen voor een
In 2024 voert de Rekenkamer onderzoek uit naar onder meer cultuursubsidies. De resultaten van dit onderzoek worden meegenomen bij het opstellen van nieuw subsidiebeleid voor cultuur.
Uitgangspunt 3: Samenwerken loont. Gemeente aan zet om cultuur te faciliteren. Wat gaat de gemeente doen? 1. De gemeente stelt een cultuurmakelaar aan. 2. We versterken de samenwerking door een cultuurplatform te faciliteren 3. We onderzoeken samen met bedrijven of het mogelijk is om te komen tot een meer efficiënte manier van zakelijke sponsoring van (sport, welzijn en) cultuur.
goede tentoonstelling, theatervoorstelling, concert of musical. Gelukkig zijn vanuit Leusden de voorzieningen in Amersfoort en Utrecht goed te bereiken. - er zijn echter groepen voor wie dat niet haalbaar is.
Cultuur in Leusden
Hun mobiliteit of budget laat dit niet toe. Voor deze groepen zorgt de gemeente dat zij beter kunnen participeren in cultuur. 2. Gevolgen voor subsidiebeleid De gemeente gaat het subsidiebeleid voor cultuur opnieuw opstellen. Een specifiek doelgroepenbeleid
|
voor cultuur in Leusden zorgt ervoor dat we duidelijker keuzes kunnen maken welke cultuur we voor wie willen subsidiëren in Leusden. We gaan gerichter subsidie verstrekken, in lijn met de doelen van het beleidskader sociaal domein en de doelen uit deze cultuurnota. Ook de
20
1. Cultuurmakelaar Culturele partijen geven aan graag ondersteuning te ontvangen van de gemeente. Iemand die meehelpt verbindingen te leggen, mogelijk te maken en letterlijk zorgdraagt voor een gezamenlijk agenda. Op het beleidsterrein sport zijn in Leusden positieve ervaringen opgedaan met de inzet van een sportmakelaar naast de beleidsadviseur en 7 buurtsportcoaches bij Lariks. Voor cultuur ontbreekt deze verbinding tussen beleid en het culturele veld. Nieuw beleid is dat de gemeente een cultuurmakelaar aanstelt om de verbinding tussen gemeente, inwoners en het culturele veld te versterken. Ook de mogelijkheden om projecten (op basis van externe subsidie) op het
gebied van cultuur uit te voeren nemen hierdoor toe. De
op het gebied van cultuur, ook leveren veel bestuurders
gemeente gaat onderzoeken hoe zo’n functie van cul-
of ondernemers een bijdrage aan de vitaliteit van het
tuurmakelaar in Leusden vormgegeven kan worden.
culturele veld door hun kennis, netwerk en ervaring in te
2. Cultuurplatform
zetten als vrijwilliger of in het bestuur van een culturele instelling.
Ook heeft het veld behoefte aan meer onderlinge
Een aparte plek binnen Leusden wordt ingenomen door
samenwerking. Tegelijkertijd mist de gemeente nu een
het bedrijf AFAS Software. Niet alleen beschikken zij over
klankbord en aanspreekpunt voor het culturele veld. De
een prachtig theater in Leusden dat zorgt voor landelij-
notitie ‘Leuker Leusden’ uit 2016 is geschreven door de
ke bekendheid, ook stellen zij jaarlijks een aanzienlijk
leden van de Cultuurkoepel Leusden (Theater De Tuin,
bedrag beschikbaar aan organisaties in Leusden op het
Fort33, Bibliotheek Eemland, Scholen in de Kunst en
gebied van sport, welzijn en cultuur. Ook kunnen organi-
Opera Leusden). Hoewel de partijen van goede wil zijn,
saties gratis adverteren op hun matrixborden. Dit is een
ontbreekt en ontbrak het aan (structurele) financiële
manier voor AFAS Software om contact te houden met de
ondersteuning. In voorbereiding op de cultuurnota zijn
samenleving waarin zij gevestigd zijn. Voorafgaand aan
gesprekken gevoerd met de grootste subsidiepartners
het schrijven van deze nota heeft AFAS aangegeven en-
hoe en of zij zich in willen spannen om de Cultuurkoepel
thousiast te zijn over de samenwerking met de gemeente
om te vormen tot een breed gedragen Cultuurplatform.
Leusden. De komende periode verkent de gemeente samen met AFAS welke mogelijkheden er zijn om de
Theater De Tuin, Fort33 en Scholen in de Kunst gaven
samenwerking te versterken.
aan het voortouw te willen nemen in het vormen van een bestuur voor een cultuurplatform. Het platform houdt
Ook in de breedte kan gekeken worden hoe de gemeente
contact met het gehele veld en met de gemeente. De
bedrijven in positie kan brengen als sponsor van culture-
gemeente is duidelijk betrokken bij het platform door-
le (of sportieve) activiteiten. Veel bedrijven hebben een
dat de cultuurmakelaar als voorzitter deelneemt aan
duidelijke affiniteit met cultuur én met Leusden, maar
het bestuur. Het platform zorgt voor meer samenhang,
kunnen niet altijd adequaat reageren op de vele indi-
samenwerking én zichtbaarheid van het culturele veld in
viduele initiatieven uit de samenleving waar hun hulp
Leusden. Veel culturele organisaties hebben aangegeven
voor wordt gevraagd. De gemeente gaat samen met de
dat zo’n platform alleen betekenis kan hebben als ze
bedrijven in Leusden onderzoeken hoe een meer effici-
kunnen rekenen op een werkbudget enerzijds, en een
ënte manier van samenwerking en sponsoring van (sport,
budget voor een zichtbare manifestatie in de Leusdense
welzijn en) cultuur kan worden vormgegeven.
samenleving – bijvoorbeeld een Leusdens cultuurweekSamenvattend: binnen het culturele veld ligt een dui-
graag gebruik van dit aanbod en wil het cultuurplatform
delijke rol voor de gemeente om de voorwaarden voor
financieel ondersteunen.
meer samenwerking te scheppen. Aanstellen van een
3. Onderzoeken hybride cultuurfonds
cultuurmakelaar, het faciliteren van een Cultuurplatform en het aanjagen van sponsoring door bedrijven passen
Leusdense bedrijven zijn belangrijk voor cultuur in
binnen de ambitie om samenwerken op het gebied van
Leusden. Niet alleen sponsoren bedrijven activiteiten
cultuur in Leusden meer te laten lonen.
Cultuur in Leusden
end in september – anderzijds. De gemeente maakt
| 21
Hoofdstuk 4: financiële consequenties
Cultuur in Leusden | 22
Sinds 2008 is het gezamenlijk cultuurbudget in Leusden
BLNP-gemeentes. Wanneer we kijken naar de periode
nauwelijks gegroeid. Jaren waarin de cultuursubsidies
2018-2024 zien we dat Leusden duidelijk minder uitgeeft
geïndexeerd of aangevuld werden, zijn gevolgd door
in deze taakvelden dan de gemeentes Bunschoten, Nij-
jaren van bevriezing of bezuiniging. Nu, in 2024, vraagt
kerk en Putten. Het bedrag per inwoner geeft daarbij het
cultuur in Leusden (letterlijk) om meer geld. Alle struc-
meest duidelijke beeld. In 2023 gaf Leusden €24,83 uit
turele subsidieontvangers vragen voor 2024 een bijdrage
per inwoner, Putten € 26,47, Nijkerk 28,46 en Bunschoten
die behoorlijk hoger is dan de subsidieplafonds. Orga-
€ 41,67. Natuurlijk zijn deze uitgaven enigszins vertekend
nisaties geven aan te kampen met hogere kosten op het
omdat Leusden relatief erfgoed-arm is, maar anderzijds
gebied van huisvesting, personeel, kosten van artiesten
zijn de genoemde erfgoeduitgaven geen instandhou-
of andere inhuur, terwijl tegelijkertijd de bezoekersaan-
dingssubsidies, maar subsidies voor activiteiten. Het zijn
tallen van vóór Corona niet meer worden gehaald.
dus subsidies die ten goede komen aan de beleving, aan
Tot nu toe wordt hier deels in voorzien door te werken
cultuur- en erfgoedparticipatie en aan meedoen. Omdat
met incidentele bijdrages voor het opvangen van de
in Leusden relatief weinig erfgoed aanwezig is, zouden
(ergste) gevolgen van corona en gestegen energiekosten.
we juist moeten nadenken hoe we onze inwoners op een
Echter, dit is niet houdbaar voor de langere termijn.
andere manier kunnen laten genieten van kunst, cul-
Dit beeld wordt bevestigd wanneer de gemeentelijke
tuur en erfgoed. Met andere woorden, een aanvullende
uitgaven in de taakvelden cultuur, erfgoed, media en
investering in cultuur is vanuit de behoefte van het veld
bibliotheekwerk worden vergeleken met vergelijkbare
en vanuit een vergelijk met andere gemeentes zeker te
gemeentes in de regio, bijvoorbeeld de samenwerkende
verantwoorden.
Extra middelen voor sector als geheel
Gevolgen nieuw vastgoedbeleid
Met het versterken van het cultuurplatform en het
Wet- en regelgeving verplicht de gemeente om een
aanstellen van een cultuurmakelaar gaan kosten
marktconforme huur te rekenen aan huurders van
gepaard die – ook volgens het culturele veld – niet ten
maatschappelijk vastgoed. Een marktconforme huur
koste mogen gaan van de bestaande budgetten.
zal gevolgen hebben voor de hoogte van de subsidie aan culturele partijen. Echter, hiervoor dient de gemeente
Aanstellen parttime cultuurmakelaar
e 30.000,-/jaar
eerst beleid voor maatschappelijk vastgoed vast te
Faciliteren cultuurplatform
e 20.000,-/jaar
stellen. Daarna kunnen de financiële gevolgen meegenomen worden in het nieuwe subsidiebeleid.
Andere verdeling bestaande middelen
Het is goed om deze gevolgen – een hogere huur – nu
Het probleem van de structureel toenemende kosten
vast te onderkennen.
voor cultuur, wordt niet opgelost door bovenstaande maatregel. Een nieuw subsidiebeleid voor cultuur waarbij nadrukkelijker cultuur gestimuleerd wordt die voldoet aan de keuzes die in deze cultuurnota worden voorgesteld, zal het wel mogelijk maken om te schuiven met de bestaande middelen voor cultuur.
Cultuur in Leusden | 23
Hoofdstuk 5: Het vervolg Met de cultuurnota heeft de gemeente Leusden er een
Met de extra middelen die beschikbaar worden gesteld
belangrijk instrument bij om cultuur in Leusden verder
met het vaststellen van de cultuurnota, gaat de gemeen-
vorm te geven. De kaders, doelstellingen en keuzes uit de
te een cultuurmakelaar aanstellen. Bij het opstellen van
cultuurnota kunnen gebruikt worden om het cultuurbe-
het profiel en de functieomschrijving van de cultuur-
leid daadwerkelijk vorm te geven. Hierbij vormt de eerste
makelaar, wordt nadrukkelijk rekening gehouden met
stap het opstellen van een Uitvoeringsprogramma. Zo’n
de prioriteiten die zijn vastgelegd in de cultuurnota: de
programma geeft aan wat we de komende jaren gaan
cultuurmakelaar moet niet alleen ‘spin-in-het-web’ zijn
doen op het gebied van cultuur, met wie en op welke
van het culturele veld in Leusden, maar ook een sti-
manier. Wat we gaan doen leggen we vast in een op te
mulerende rol spelen binnen het cultuurplatform, een
stellen Uitvoeringsprogramma cultuur. Bij het opstellen
belangrijke schakel zijn tussen gemeente en het veld en
van dit uitvoeringsprogramma wordt samengewerkt met
culturele partijen helpen om bijvoorbeeld samenwerking
andere beleidsterreinen, culturele partijen en bedrijven
en fondsenwerving buiten Leusden verder vorm te geven.
uit Leusden.
Ook gaat het platform aan de slag met haar nieuwe missie.
Samenwerking en prioriteiten Voor het opstellen van het Uitvoeringsprogramma wer-
Begin 2024 voert de Rekenkamer een onderzoek uit
ken we samen met het culturele veld en de raad. In een
naar onder andere cultuursubsidies van de gemeente.
programma maken we duidelijk hoe we de doelen en
De resultaten van dit onderzoek worden betrokken bij
kaders uit de beleidsnota omzetten in concrete acties en
de nieuwe algemene subsidieverordening (ASV) van de
resultaten. Ook bepalen we waar de prioriteiten liggen.
gemeente. Na de vaststelling van de ASV kunnen ook
Hieronder staan een aantal voorbeelden van acties die
aanvullende regels met betrekking tot cultuur worden
een plaats zullen krijgen in de Uitvoeringsagenda 2024-
vastgesteld. In een subsidieregeling cultuur worden de
2028:
keuzes en afwegingen uit de cultuurnota vertaald naar nieuwe subsidiedoelen voor cultuur.
Eén van de eerste taken in het uitvoeringsprogramma zal
Cultuur in Leusden | 24
de evaluatie van het Fonds Samenlevingsinitiatieven zijn.
Dit overzicht is niet compleet, maar geeft een doorkijkje
Zowel de gemeente, het veld als de toetsingscommissie
naar hoe de inhoud van de cultuurnota wordt vertaald
zijn het erover eens dat er behoefte is aan een evaluatie
naar concrete acties en doelen die worden vastgelegd
en herijking van het fonds. De inhoud van de cultuurnota
in het Uitvoeringsprogramma cultuur van de Gemeente
wordt betrokken bij de herijking.
Leusden.
Wanneer de cultuurnota is vastgesteld kan ook de visievorming voor Fort33 duidelijker worden vormgegeven.
Bijlage 1:
gesprekken met het culturele veld Inhoud gesprekken Met de vertegenwoordigers van het culturele veld zijn inhoudelijke gesprekken gevoerd ter voorbereiding op de nieuwe cultuurnota. Met alle partijen is besproken dat de gemeente in de nota wil beschrijven hoe het culturele veld er uit ziet en uit gaat zien, wat daarvoor nodig is en hoe we omgaan ontwikkelingen zoals toegenomen kosten en de beschikbaarheid van vrijwilligers. De gevoerde gesprekken kenden telkens de volgende vijf onderdelen: de algemene situatie, de samenwerking, de Leusdense samenleving, de rol van subsidies en vergunningen en de rol van de gemeente. Uitvoering De gesprekken zijn gevoerd door Ideeëndokter Johan Godschalk uit Zelhem. Hij is een ervaren cultuuradviseur en vrij van lokale belangen. Gesprekken zijn gevoerd met de volgende partijen: Opera Leusden De Til Scholen in de kunst Kunst Centraal Fonds Samenlevingsinitiatieven Bach Leusden Jazz Leusden Fort 33 DWS Lisiduna Bibliotheek NEOS Theater De Tuin Valleiconcerten De Moespot Wim Oeben (oud-directeur Theater De Tuin) en Ronald de Kimpe (eigenaar Landgoed Leusder End) Atelierroute Leusden
Cultuur in Leusden
AFAS
| 25
Bijlage 2:
overzicht cultuursubsidies in Leusden Bijlage 1: Cultuursubsidies Gemeente Leusden Cultuuraanbieder
Cultuuraanbieder
AcJviteit
Cultuurpodium Fort33 Scholen in de Kunst / NEOS
Activiteit
I/S
2024 aanvraag
I/S
2023
Aanvraag 2024 2024
Regulier
S
133.900
155.654
185.000
Regulier
S
150.800
159.900
167.300
Theater de Tuin
Regulier
S
22.100
23.500
35.500
Bibliotheek Eemland
Regulier
S
414.300
439.000
435.000
St. Cultureel Centrum de Moespot
Regulier
S
23.600
25.000
31.700
Kunst Centraal
Regulier
S
1.300
1.300
1.300
Nieuwsplein 33 (regionale omroep)
Regulier
S
25.300
26.800
26.800
Fonds SamenlevingsiniGaGeven
Regulier
S
100.000
100.000
100.000
871.300
931.154
982.600
Sub- totaal structurele Subsidies
Cultuur in Leusden | 26
(bedragen afgerond op € 100)
2023
2024
Fonds SamenlevingsiniGaGeven
Meeneemregeling vorig jaar
I
50.000
Cultuurpodium Fort33
Youngster Jamm Yougster Jam
I
2.500
Pudding Pop
I
5.000
5.000
Happy Fest
I
5.000
5.000
Bijdrage energielasten
I
10.800
Bijdrage liquiditeit
I
24.200
interim directeur
I
24.000
Scholen in de Kunst / NEOS
Project Deltaplan Jeugd
I
40.000
Bibliotheek Eemland
InformaGepunt Digitale Overheid (IDO)
I
28.400
28.600
28.600
WEB gelden t.b.v. totaal onderwijs
I
44.700
37.700
37.600
Sub- totaal incidentele subsidies
234.600
66.300
76.3000
Totaal incidenteel TotaalStructureel Structureelenen incidenteel
1.105.900 1.105.900
997.454 1.058.800 982.600 997.454
Bijlage 2a:
grootste bijdragen uit Fonds Samenlevingsinitiatieven 2023 Johannes Passion 8.000 Avondvierdaagse 10.000 Bevrijdingsdag 6.500 Leusden Jazz 10.000 Dickens Festival 10.000 Puddingpop 5.000 Sinterklaasfeest 4.000
Cultuur in Leusden | 27
Beleidskader Cultuur maart 2024-maart 2028