Concept Uitgaande brief aan provincie inzake Moorsterbeekgebied 172152__.pdf

Bezoekadres ’t Erf 1 3831 NA Leusden

Postadres Postbus 150 3830 AD Leusden

Telefoon 14 033 gemeente@leusden.nl

Provincie Utrecht t.a.v. College van Gedeputeerde Staten Postbus 80300 3508 TH Utrecht Cc Provinciale Staten

Uw brief van:

09-01-2024

Uw kenmerk:

Zaaknummer:

157740

Behandeld door:

F van Zandbrink

Telefoonnumm er:

14033

Verzonden:

9 juli 2024

Onderwerp: Reactie brief Meest kansrijke gebieden windenergie Geacht college, Op 9 januari 2024 ontvingen wij uw brief over de meest kansrijke gebieden voor windenergie in de provincie Utrecht. In uw brief roept u ons op om voor de zomer concreet te maken hoe wij invulling gaan geven aan het realiseren van de RES-doelstellingen van de regio voor 2030 via windenergie en/of zonne-energie. U adviseert ons voor windenergie gebruik te maken van de meest kansrijke gebieden voor windenergie. Voor Leusden betreffen dit twee gebieden: gebieden 84 en 93 uit de planMER. Voor ons bekend als OER A28 en het Moorsterbeekgebied. Van de zeven gemeenten binnen de regio Amersfoort ontvangt u vanuit het Regiobureau Amersfoort één gezamenlijke brief over de wijze waarop de regio het bod van 0,5 TWh wil realiseren. Het gebied 84 maakt hiervan deel uit. Daarnaast heeft de gemeenteraad op 7 maart 2024 ingestemd met een bestemmingsplan voor een zonneveld van 2 hectare aan de Emelaarseweg waarmee maximaal 1,85 MW kan worden opgewekt. Dit zonneveld kan aangevuld worden aan de projectenlijst van de RES Regio Amersfoort. Het aanwijzen van het Moorsterbeekgebied, gebied 93, als één van de meest kansrijke locaties voor windenergie, begrijpen wij niet. In deze brief lichten wij dit toe. Wij verzoeken u het Moorsterbeekgebied te schrappen als één van de meest kansrijke locaties voor windenergie.

Aanwijzing kansrijke gebieden voor windparken door Provincie Utrecht PlanMER U heeft onderzoek verricht naar kansrijke gebieden voor windenergie in de gehele provincie. Daarvoor heeft u een planMER opgesteld waarin 99 mogelijke gebieden voor windparken zijn onderzocht. Over het gebied 93 staat in de planMER:

Het gebied scoort negatief op omgevingslawaai, waarbij plaatsing van windturbines leidt tot een relatief grote toename van het cumulatieve geluidsniveau. Voor het milieuthema ecologie ligt het aandachtspunt bij de soortenbescherming van vleermuizen. Naar verwachting zijn er in dit onderzoeksgebied veel vleermuissoorten aanwezig die gevoelig zijn voor aanvaringen, habitatverlies en verstoring. Verder ligt dit onderzoeksgebied in de Gelderse Vallei met sublandschapstypes Mozaïek en Stroken, waar windturbines negatieve effecten hebben op de karakteristieken en waarden van het landschap. Daarnaast sluit de onderzoeksopstelling niet logischerwijs aan bij de aanwezige landschappelijke structuren. Een laatste aandachtspunt is dat het onderzoeksgebied deels in de Grebbelinie ligt met verschillende cultuurhistorische objecten, zoals een mitrailleurkazemat en Schaapskooi Groot en Midden Moorst, binnen 1.000 meter. Samengevat: Uw onderzoek heeft uitgewezen dat een windpark in het Moorsterbeekgebied significant afbreuk doet aan de rust en de stilte, de natuur en de landschappelijke en cultuurhistorische waarden in het gebied. PlanMER en Burgerforum in Multicriteria Analyse (MCA) Parallel aan de planMER heeft u advies gevraagd aan een burgerforum. Zowel de uitkomsten van de planMER als die van het burgerforum zijn verwerkt in een MCA.

Vanuit die analyse is een lijst met 27 kansrijke gebieden voor wind gekomen. In de MCA is aan alle gebieden een totaalscore toegekend. Hoe hoger de score (dus hoe dichter bij 0), hoe beter. Het gebied 93 scoort –0,61. Opvallend is dat er meer gebieden zijn die (soms fors) hoger uit komen dan het Moorsterbeekgebied, maar die vanuit de MCA niet als kansrijke gebied naar voren zijn gekomen. Het gaat in totaal om 14 gebieden met scores tussen –0,24 en – 0,55. Van de geselecteerde gebieden in Regio Amersfoort scoort het Moorsterbeekgebied het meest slecht (-0,61 voor 93 in vergelijking met –0,43 en –0,39 voor gebieden 84 en 75). In het onderzoek staat omschreven dat er een goede verdeling van windparken over de drie RESregio's moet zijn. Het moet volgens dat onderzoek namelijk niet zo zijn dat één RES-regio's de energietransitie voor de rest moet oplossen. In dat licht lijkt het alsof het Moorsterbeekgebied als 'beste van de slechte” in de RES-regio Amersfoort is toegevoegd als kansrijk gebied. Samengevat: Het gaat in uw selectie van meest kansrijke gebieden om een kwantitatief goede verdeling over de RES-regio's en niet over een kwalitatief positieve beoordeling van het Moorsterbeekgebied. Vanuit de kwalitatieve beoordeling komt het Moorsterbeekgebied niet in aanmerking als meest kansrijke gebied voor windenergie binnen de provincie Utrecht.

Gemeentelijk beleid De gemeente heeft diverse recente beleidsstukken waaruit aanknopingspunten voor wel of geen windpark kunnen worden gedestilleerd. In onderstaande gaan wij nader in op: - Uitnodigingskader Zonne-energie en onderzoek Windenergie (2022) - Omgevingsvisie gemeente Leusden (2023) Pagina 2

Uitnodigingskader Zonne-energie en Onderzoek Windenergie (2022) In 2021 is door de gemeente Leusden een uitgebreid participatieproces doorlopen in het kader van het Uitnodigingskader zonne-energie en onderzoek windenergie. Voor de grote windmolens heeft het onderzoek tezamen met de uitgebreide inwonersparticipatie uitgewezen dat er in het overgrote deel van de gemeente Leusden geen mogelijkheden voor grote windmolens zijn. Er worden alleen kansen gezien voor het gebied langs de A28, globaal tussen de afrit Soesterberg en de kruising van de A28 met de Doornseweg (N227) in een lijnopstelling. Er is in de participatie de vraag gesteld of er nog andere locaties denkbaar zijn voor grote windmolens. Onderstaande laat expliciet zien dat in deelgebied 4 (zuidoostelijke kampenlandschap) geen mogelijkheden worden gezien voor windmolens (‘absoluut niet’). Dit deelgebied betreft het gebied waarin het meest kansrijke gebied 93 ligt.

Bron: Bijlage Inwonersparticipatie bij Uitnodigingskader zonne-energie en onderzoek windenergie Samengevat: Uit een zorgvuldig en omvangrijk participatieproces is gebleken dat alleen het gebied langs de A28 verder onderzocht kan worden als gebied voor een lijnopstelling van grote windmolens. Elders in de gemeente worden géén mogelijkheden gezien voor realisatie van (clusters van) grote windmolens. Omgevingsvisie gemeente Leusden (2023) In de Omgevingsvisie van onze gemeente staan de kwaliteiten van het landschap beschreven. In onderstaande wordt nader ingegaan op het gebied Zuidoostelijk kampenlandschap, waarin ook het Moorsterbeekgebied ligt. Het gebied wordt omgeschreven als een kleinschalig mozaïekvormig landschap. Het is een besloten gebied met veelal kleinere plattelandswegen en verspreid liggende boerderijerven. Dit gebied vervult een belangrijke rol in het recreatief medegebruik vanuit Leusden en Achterveld.

Pagina 3

Het gebied ligt niet pal tegen bebouwd gebied aan. Dat geeft de kans om hier functies te creëren die de kwaliteit van rust en stilte gebruiken in hun bedrijfsvoering. Te denken valt aan functies met een specifiek publiek, zoals een B&B, een theetuin of een zorgboerderij. Maar het kan ook gelden voor een bedrijf dat meubels maakt, maar elders een verkooppunt heeft. De gemeente wil in dit gebied graag voldoende economisch draagvlak houden om het landschap te kunnen onderhouden. Als doelen voor het Zuidoostelijk kampenlandschap, worden beschreven: • • • •

Instandhouding van dit bijzondere en authentieke landschap met herkenbare erven en historische bebouwing. Behoud van kwaliteiten als rust en stilte. Vergroten van de mogelijkheden voor recreatief medegebruik. Verhogen maatschappelijke betrokkenheid bij het instandhouden van het landschap.

Samengevat: In de Omgevingsvisie zijn de kwaliteiten van het landschap en de ontwikkelmogelijkheden in algemene zin benoemd. Daarin zien wij voor het gebied “Zuidoostelijk kampenlandschap” geen aanknopingspunten voor een windpark. Sterker nog: instandhouden van dit bijzondere en authentieke landschap met herkenbare erven en historische bebouwing, behoud van de rust en stilte staan hier voorop, alsmede het vergroten van de recreatieve mogelijkheden. Dit alles komt onder druk te staan met de ontwikkeling van een windpark in dit gebied. Gezamenlijke groene ambitie gemeente, provincie, waterschap, Landgoederen Den Treek-Henschoten en De Boom voor het Groene Valleilint In het Moorsterbeekgebied zijn veel gronden in bezit bij Stichting De Boom, een landgoedeigenaar met meer dan 1.000 hectare eigendom in Leusden. Dit landgoed heeft met NNN-subsidie van de provincie Utrecht veel nieuwe natuur gerealiseerd en de landschappelijke kwaliteiten versterkt, dit nadrukkelijk ook in het in het Moorsterbeekgebied Pagina 4

met natuurgebied Groot Zandbrink als natuurparel. Het college van gedeputeerde staten van Utrecht heeft het landgoed hiervoor gecomplimenteerd en de provincie gaat nog tientallen hectare nieuwe natuur subsidiëren, dit onder andere voor het versterken van het Groene Valleilint waarbinnen het Moorsterbeekgebied is gelegen. Het Groene Valleilint is een ecologische verbinding die dwars over Leusden loopt en landgoed Den TreekHenschoten op de Utrechtse Heuvelrug met de Ecologische Verbindings Zone Modderbeek aan de zuidzijde van Achterveld verbindt. Het is een ecologische verbinding waarvoor de provincie Utrecht, waterschap Vallei en Veluwe, de landgoederen Den Treek-Henschoten en De Boom en de gemeente Leusden veel in natuur- en landschapsontwikkeling hebben geïnvesteerd en nog zullen investeren vanuit een stevige gezamenlijke groene ambitie. Het binnen het Moorsterbeekgebied positioneren van een windpark zou volledig haaks staan op de gezamenlijke groene ambities in het Groene Valleilint. Samengevat: Het Moorsterbeekgebied is en wordt landschappelijk versterkt vanuit de gezamenlijke groene ambities van provincie, waterschap, landgoederen Den TreekHenschoten en De Boom in het Groene Valleilint. Een windpark staat haaks op deze ambities. Conclusie: Is het aanwijzen van het Moorsterbeekgebied (locatie nr. 93 in het onderzoek) een rechtvaardige keuze? Wij vinden van niet.

Provincie: planMER, burgerforum en MCA Het onderzoek van de provincie (MCA) heeft uitgewezen dat er significant negatieve effecten zijn te verwachten van een windpark in dit gebied; voor omgevingslawaai, voor de natuurwaarden en voor de landschappelijke kwaliteiten en cultuurhistorische waarden in het gebied. De toegekende score van -0,61 onderstreept deze impact van een windpark in dit gebied. Andere gebieden scoren hoger en zijn toch niet aangewezen als kansrijk gebied. Het lijkt zo een meer kwantitatieve afweging (een evenredige verdeling van kansrijke gebieden over de RES-regio’s) dan een kwalitatieve keuze voor het Moorsterbeekgebied. Wat de gemeente en haar inwoners vinden En precies op die kwalitatieve punten (waarop het Moorsterbeekgebied niet positief scoort) uit het MCA-onderzoek ligt de zorg van de inwoners en de gemeente. In het Uitnodigingskader zonne-energie en onderzoek Windenergie is duidelijk door de inwoners aangegeven dat er geen andere locaties geschikt zijn dan (mogelijk) de locatie A28 en absoluut niet in het gebied binnen het zuidoostelijk kampenlandschap (waarin het Moorsterbeekgebied gelegen is). Daarnaast spreekt de Omgevingsvisie over de kwaliteiten van het gebied en de doelen voor dit gebied.

Die doelen (instandhouding van dit bijzondere en authentieke landschap met herkenbare erven en historische bebouwing, behoud van kwaliteiten als rust en stilte en vergroten van de mogelijkheden voor recreatief medegebruik) zijn niet te verenigen met de significant negatieve effecten die in de MCA zijn benoemd. Vanuit gezamenlijke ambitie voor Groene Valleilint In het Moorsterbeekgebied is al, ook door de provincie, geïnvesteerd in het versterken van Pagina 5

het landschap. Ook naar de toekomst liggen groene ambities. Deze ambities zijn niet te verenigen met een windpark in dit gebied. Kortom De aanwijzing van het Moorsterbeekgebied als kansrijke gebied voor een windpark is op grond van de MCA van de provincie niet te begrijpen. Het lijkt een keuze gebaseerd op kwantiteit (evenredige verdeling over de RES-regio’s). Kwalitatief zegt het onderzoek juist veel over de negatieve gevolgen van een windpark in dit gebied. En die zijn strijdig met de inzichten van de inwoners van Leusden, met het gemeentelijk beleid en de groene ambities, ook die van de provincie. De rust, ruimte, stilte, de natuurwaarden, het mozaïeklandschap, de recreatieve potentie en de cultuurhistorische waarden worden immers heel belangrijk voor dit gebied gevonden. Wij vragen u dan ook om het Moorsterbeekgebied te schrappen als meest kansrijk gebied voor windenergie.

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

R.B. van den Brink directeur secretaris

G.J. Bouwmeester burgemeester

Bijlage(n):

Pagina 6