CConstaterende datLeusden
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3.1.2 Bijlagen bij de toelichting Bodemonderzoek.pdf

Raadsvergadering 16 december 2021, gemeente LeusdenBij agendapunt: 8: RV Bestemmingsplan De Twijnderij 3215.514 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De met S gemerkte analyses zijn geaccrediteerd en vallen onder de AS3000-erkenning.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

TERRASCAN Marcel Gussinklo Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 3 van 5

Analyserapport De Twijnderij (politiebureau) te Leusden T.19.10450 13091019

- 1

Nummer

Monstersoort

Monsterspecificatie

001

Grondwater (AS3000)

A-1-1 Peilbuis A (200-300)

Analyse

Eenheid

MINERALE OLIE fractie C10-C12 fractie C12-C22 fractie C22-C30 fractie C30-C40 totaal olie C10 - C40

µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l

Q

S

Orderdatum 22-08-2019 Startdatum 22-08-2019 Rapportagedatum 26-08-2019

001

<25 <25 <25 <25 <50

De met S gemerkte analyses zijn geaccrediteerd en vallen onder de AS3000-erkenning.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

TERRASCAN Marcel Gussinklo Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 4 van 5

Analyserapport De Twijnderij (politiebureau) te Leusden T.19.10450 13091019

- 1

Orderdatum 22-08-2019 Startdatum 22-08-2019 Rapportagedatum 26-08-2019

Monster beschrijvingen

001

*

De monstervoorbehandeling en analyses zijn uitgevoerd conform Accreditatieschema AS3000, dit geldt alleen voor de analyses die worden gerapporteerd met het "S" kenmerk.

Voetnoten 1 2

Geanalyseerd m.b.v.ICP-MS, conform NEN-EN-ISO 17294-2 i.p.v. ICP-AES De sommatie na verrekening van de 0.7 factor voor <-waarden volgens BoToVa.

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

TERRASCAN Marcel Gussinklo Projectnaam Projectnummer Rapportnummer

Blad 5 van 5

Analyserapport De Twijnderij (politiebureau) te Leusden

Orderdatum 22-08-2019 Startdatum 22-08-2019 Rapportagedatum 26-08-2019

T.19.10450 13091019

- 1

Analyse

Monstersoort

Relatie tot norm

barium

Grondwater (AS3000)

cadmium

Grondwater (AS3000)

kobalt

Grondwater (AS3000)

koper

Grondwater (AS3000)

kwik

Grondwater (AS3000)

lood

Grondwater (AS3000)

molybdeen

Grondwater (AS3000)

nikkel

Grondwater (AS3000)

zink

Grondwater (AS3000)

benzeen

Grondwater (AS3000)

tolueen

Grondwater (AS3000)

ethylbenzeen

Grondwater (AS3000)

o-xyleen

Grondwater (AS3000)

p- en m-xyleen

Grondwater (AS3000)

xylenen (0.7 factor)

Grondwater (AS3000)

styreen

Grondwater (AS3000)

naftaleen

Grondwater (AS3000)

1,1-dichloorethaan

Grondwater (AS3000)

1,2-dichloorethaan

Grondwater (AS3000)

1,1-dichlooretheen

Grondwater (AS3000)

cis-1,2-dichlooretheen

Grondwater (AS3000)

trans-1,2-dichlooretheen

Grondwater (AS3000)

som (cis,trans) 1,2dichloorethenen (0.7 factor) dichloormethaan

Grondwater (AS3000)

Conform AS3110-3 en conform NEN 6966 en conform NEN-EN-ISO 11885 Idem Idem Idem Conform AS3110-3 en conform NEN-EN-ISO 17852 Conform AS3110-3 en conform NEN 6966 en conform NEN-EN-ISO 11885 Idem Idem Idem Conform AS3130-1 Idem Idem Idem Idem Idem Idem Conform AS3110-4 Conform AS3130-1 Idem Idem Idem Idem Idem

1,1-dichloorpropaan

Grondwater (AS3000)

1,2-dichloorpropaan

Grondwater (AS3000)

1,3-dichloorpropaan

Grondwater (AS3000)

som dichloorpropanen (0.7 factor)

Grondwater (AS3000)

tetrachlooretheen

Grondwater (AS3000)

tetrachloormethaan

Grondwater (AS3000)

1,1,1-trichloorethaan

Grondwater (AS3000)

1,1,2-trichloorethaan

Grondwater (AS3000)

trichlooretheen

Grondwater (AS3000)

chloroform

Grondwater (AS3000)

vinylchloride

Grondwater (AS3000)

tribroommethaan

Grondwater (AS3000)

totaal olie C10 - C40

Grondwater (AS3000)

Grondwater (AS3000)

Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Idem Conform AS3110-5

Monster

Barcode

Aanlevering

Monstername

Verpakking

001 001

B1828316 G6672660

22-08-2019 22-08-2019

22-08-2019 22-08-2019

ALC204 ALC236

Paraaf : SYNLAB Analytics & Services B.V. IS GEACCREDITEERD VOLGENS DE DOOR DE RAAD VOOR ACCREDITATIE GESTELDE CRITERIA VOOR TESTLABORATORIA CONFORM ISO/IEC 17025:2005 ONDER NR. L 028

AL ONZE WERKZAAMHEDEN WORDEN UITGEVOERD ONDER DE ALGEMENE VOORWAARDEN GEDEPONEERD BIJ DE KAMER VAN KOOPHANDEL EN FABRIEKEN TE ROTTERDAM INSCHRIJVING HANDELSREGISTER: KVK ROTTERDAM 24265286

BIJLAGE 6. Toetsingswaarden Circulaire bodemsanering / Regeling bodemkwaliteit

Achtergrond- en interventiewaarden grond voor een standaardbodem en streef- en interventiewaarden ondiep grondwater Grond

Grondwater

AchterInterventiegrondwaarde waarde Stof (1) 1. Metalen Antimoon (Sb) Arseen (As) Barium (Ba) Beryllium (Be) Cadmium (Cd) Chroom (Cr) Kobalt (Co) Koper (Cu) Kwik (Hg) Lood (Pb) Molybdeen (Mo) Nikkel (Ni) Seleen (Se) Tellurium (Te) Thallium (Tl) Tin (Sn) Vanadium (V) Zilver (Ag) Zink (Zn)

2. Overige anorganische stoffen Chloride Cyanide (vrij) (2) Cyanide (complex) (2) Thiocyanaten

3. Aromatische stoffen Benzeen Ethylbenzeen Tolueen Xylenen (som) Styreen (vinylbenzeen) Fenol Cresolen (som) Dodecylbenzeen Aromatische oplosmiddelen (som) (3) Dihydroxybenzenen (som) (13) Catechol (o-dihydroxybenzeen) Resorcinol (m-dihydroxybenzeen) Hydrochinon (p-dihydroxybenzeen)

mg/kgds

mg/kgds

4,0* 20

140

22 76 920 (11) 30 (6) 13 180 190 190 36 530 190 100 100 (6) 600 (6) 15 (6) 900 (6) 250 (6) 15 (6) 720

3,0 5,5 6,0

20 50 20

0,20* 0,20* 0,20* 0,45* 0,25* 0,25 0,30* 0,35* 2,5*

1,1 110 32 17 86 14 13 1000 (6) 200 (6) 8,0 (6)

(11)

0,60 55 15 40 0,15 50 1,5* 35

6,5 80

4. Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) Naftaleen Fenantreen Antraceen Fluorantheen Chryseen Benzo(a)antraceen Benzo(a)pyreen Benzo(k)fluorantheen Indeno(1,2,3cd)pyreen Benzo(ghi)peryleen PAK totaal (som 10) (12) 1,5 40

5. Gechloreerde koolwaterstoffen a. (Vluchtige) chloorkoolwaterstoffen Monochlooretheen (vinylchloride) (5) 0,10* Dichloormethaan 0,10 1,1-Dichloorethaan 0,20*

0,10 3,9 15

Streefwaarde

Interventiewaarde

µg/l

µg/l

10 50 0,40 1,0 20 15 0,05 15 5,0 15

65

100 mg/l 5,0 10

20 60 625 15 (6) 6,0 30 100 75 0,30 75 300 75 160 (6) 70 (6) 7,0 (6) 50 (6) 70 (6) 40 (6) 800

1500 1500 1500

0,20 4,0 7,0 0,20 6,0 0,20 0,20

30 150 1000 70 300 2000 200 0,02 (6) 150 (6)

0,20 0,20 0,20

1.250 (6) 600 (6) 800 (6)

0,01 0,003# 0,0007# 0,003 0,003# 0,0001# 0,0005# 0,0004# 0,0004# 0,0003

70 5,0 5,0 1,0 0,20 0,50 0,05 0,05 0,05 0,05

0,01 0,01 7

5,0 1000 900

Circulaire bodemsanering 2013 / Regeling bodemkwaliteit (wijziging 01.02.17)

(4)

1

Grond

Grondwater

AchterInterventiegrondwaarde waarde Stof (1)

Streefwaarde

Interventiewaarde

mg/kgds

mg/kgds

µg/l

µg/l

1,2-Dichloorethaan 1,1-Dichlooretheen (5) 1,2-Dichlooretheen (som) (12) Dichloorpropanen (som) (12) Trichloormethaan (chloroform) 1,1,1-Trichloorethaan 1,1,2-Trichloorethaan Trichlooretheen (tri) Tetrachloormethaan (tetra) Tetrachlooretheen (per)

0,20* 0,30* 0,30* 0,80* 0,25* 0,25* 0,30* 0,25* 0,30* 0,15

6,4 0,30 1,0 2,0 5,6 15 10 2,5 0,70 8,8

7 0,01 0,01 0,80 6 0,01 0,01 24 0,01 0,01

400 10 20 80 400 300 130 500 10 40

b. Chloorbenzenen Monochloorbenzeen Dichloorbenzenen (som) Trichloorbenzenen (som) Tetrachloorbenzenen (som) Pentachloorbenzeen Hexachloorbenzeen Chloorbenzenen (som)

0,20* 2,0* 0,015* 0,009* 0,0025 0,0085

15 19 11 2,2 6,7 2,0

7,0 3,0 0,01 0,01 0,003 0,00009#

180 50 10 2,5 1,0 0,5

c. Chloorfenolen Monochloorfenolen (som) Dichloorfenolen (som) Trichloorfenolen (som) Tetrachloorfenolen (som) Pentachloorfenol Chloorfenolen (som)

0,045 0,20* 0,003* 0,015* 0,003*

5,4 22 22 21 12

0,3 0,2 0,03# 0,01# 0,04#

100 30 10 10 3,0

0,02

1,0

0,01#

0,01

d. Polychloorbifenylen (PCB) PCB 28 PCB 52 PCB 101 PCB 118 PCB 138 PCB 153 PCB 180 PCB (som 7) (12)

e. Overige gechloreerde koolwaterstoffen Monochlooranilinen (som) 0,20* Dichlooranilinen Trichlooranilinen Tetrachlooranilinen Pentachlooraniline 0,15* Dioxine (som I-TEQ) 0,000055* Chloornaftaleen (som) 0,07* 4-Chloormethylfenolen

6. Bestrijdingsmiddelen a. Organochloorbestrijdingsmiddelen Chloordaan (som) 0,002 DDT (som) 0,20 DDE (som) 0,10 DDD (som) 0,02 DDT/DDE/DDD (som) Aldrin Dieldrin Endrin Isodrin Telodrin Drins (som) 0,015 Endosulfansulfaat α-Endosulfan 0,0009 α-HCH 0,001 β-HCH 0,002 γ-HCH (lindaan) 0,003

(4)

50 50 (6) 10 (6) 30 (6) 10 (6) 0,00018 23 15 (6)

4,0 1,7 2,3 34 0,32

30 100 (6) 10 (6) 10 (6) 1,0 (6) 0,001 ng/l( 9) 6,0 350 (6)

0,02 ng/l#

0,20

0,004 ng/l# 0,009 ng/l# 0,10 ng/l# 0,04 ng/l#

0,01

4,0 4,0 17 1,6 1,2

(4)

0,10 #

0,2 ng/l 33 ng/l 8 ng/l 9 ng/l

Circulaire bodemsanering 2013 / Regeling bodemkwaliteit (wijziging 01.02.17)

5,0

2

Grond

Grondwater

AchterInterventiegrondwaarde waarde

Streefwaarde

Interventiewaarde

Stof (1)

mg/kgds

mg/kgds

µg/l

µg/l

HCH-verbindingen (som) Heptachloor Heptachloorepoxide (som) Hexachloorbutadieen Organochloorhoudende bestrijdingsmiddelen (som landbodem)

0,0007 0,002 0,003* 0,40

4,0 4,0

0,05 0,005 ng/l# 0,005 ng/l#

1,0 0,30 3,0

b. Organofosforpesticiden Azinfosmethyl

0,0075*

2,0 (6)

0,1 ng/l#

2,0 (6)

c. Organotinbestrijdingsmiddelen Organotinverbindingen (som) (7) Tributyltin (TBT) (7)

0,15 0,065

2,5

0,05#-16 ng/l

0,7

d. Chloorfenoxy-azijnzuurherbiciden MCPA

0,55*

4,0

0,02

50

0,035* 0,15* 0,017* 0,60*

0,71 0,45 0,017

29 ng/l 2 ng/l# 9 ng/l

150 50 100

22 (6)

0,05 ng/l#

0,10 (6)

0,50

15000

0,50 50 0,50 0,50 0,5

5,0 600 30 300 5000 630 5500 (6) 13000 (6) 5,0 (6) 50 (6) 31000 (6) 24000 (6) 5600 (6) 6300 (6) 15000 (6) 9400 (6) 6000 (6)

e. Overige bestrijdingsmiddelen Atrazine Carbaryl Carbofuran (5) 4-Chloormethylfenolen (som) Maneb Niet-chloorhoudende bestrijdingsmiddelen (som)

7. Overige stoffen Asbest (8) Cyclohexanon Dimethylftalaat (9) Diethylftalaat (9) Di-isobutylftalaat (9) Dibutylftalaat (9) Butylbenzylftalaat (9) Dihexylftalaat (9) Di(2-ethylhexyl)ftalaat (9) Ftalaten (som) Minerale olie (10) Pyridine Tetrahydrofuran Tetrahydrothiofeen Tribroommethaan (bromoform) Ethyleenglycol Diethyleenglycol Acrylonitril Formaldehyde Isopropanol (2-propanol) Methanol Butanol (1-butanol) 1,2-Butylacetaat Ethylacetaat Methyl-tert-butylether (MTBE) Methylethylketon

0,09*

2,0* 0,045* 0,045* 0,045* 0,07* 0,07* 0,07* 0,045*

100 150 82 53 17 36 48 220 60

190 0,15* 0,45 1,5* 0,20* 5,0 8,0 0,10* 0,10* 0,75 3,0 2,0* 2,0* 2,0* 0,20* 2,0*

5000 11 7,0 8,8 75 100 (6) 270 (6) 0,10 (6) 0,10 (6) 220 (6) 30 (6) 30 (6) 200 (6) 75 (6) 100 (6) 35 (6)

0,80

Verklaring: (1)

Voor de samenstelling van de somparameters wordt verwezen naar bijlage N van de Regeling bodemkwaliteit. Bij het berekenen van een somwaarde worden voor de individuele componenten de resultaten < vereiste rapportagegrens AS3000 vermenigvuldigd met 0,7. Indien alle individuele waarden als onderdeel van de berekende waarde het resultaat < vereiste rapportagegrens AS3000 hebben, mag de beoordelaar ervan uitgaan dat de kwaliteit van de grond of het grondwater voldoet aan de van toepassing zijnde normwaarde. Indien er voor één of meer individuele componenten één of meer gemeten gehalten (zonder < teken) zijn, dan dient de berekende waarde te worden getoetst aan de van toepassing zijnde normwaarde. Deze regel geldt ook als gemeten gehalten lager zijn dan de vereiste rapportagegrens.

Circulaire bodemsanering 2013 / Regeling bodemkwaliteit (wijziging 01.02.17)

3

(2)

Bij gehalten die de achtergrondwaarde overschrijden moet rekening worden gehouden met de mogelijkheid van uitdamping. Wanneer uitdamping naar binnenlucht zou kunnen optreden, moet bij overschrijding van de achtergrondwaarde worden gemeten in de bodemlucht en moet worden getoetst aan de TCL (Toxicologisch Toelaatbare Concentratie in Lucht).

(2)

Het gehalte cyanide-complex is gelijk aan het gehalte cyanide-totaal minus het gehalte cyanide-vrij, bepaald conform NEN 6655. Indien geen cyanide-vrij wordt verwacht, mag het gehalte cyanide-complex gelijk worden gesteld aan het gehalte cyanide-totaal (en hoeft dus alleen het gehalte cyanide-totaal te worden gemeten).

(3)

De achtergrondwaarde van deze somparameter gaat uit van de aanwezigheid van meerdere van de 16 componenten, die tot deze somparameter worden gerekend (zie bijlage N van de Regeling Bodemkwaliteit). De hoogte van de achtergrondwaarde is gebaseerd op de som van de bepalingsgrenzen vermenigvuldigd met 0,7. Sommige componenten zijn tevens individueel genormeerd. Binnen de somparameter mag de achtergrondwaarde van de individueel genormeerde componenten niet worden overschreden. Voor componenten die niet individueel zijn genormeerd geldt per component een maximumgehalte van 0,45 mg/kgds voor de achtergrondwaarde.

(4)

Voor grondwater zijn effecten van PAK, chloorbenzenen en chloorfenolen indirect, als fractie van de individuele interventiewaarde, optelbaar (dat wil zeggen 0,5 x interventiewaarde stof A heeft evenveel effect als 0,5 x interventiewaarde stof B). Dit betekent dat een somformule gebruikt moet worden om te beoordelen of van overschrijding van de interventiewaarde sprake is. Er is sprake van overschrijding van de interventiewaarde voor de som van een groep stoffen indien ∑ (Ci/Ii) > 1, waarbij Ci = gemeten concentratie van een stof uit een betreffende groep en Ii = interventiewaarde voor de betreffende stof uit de betreffende groep.

(5)

De interventiewaarden van deze stoffen zijn gelijk aan of kleiner dan de bepalingsgrens (intralaboratorium reproduceerbaarheid). Indien de stof wordt aangetoond moeten de risico’s nader worden onderzocht. Bij het aantreffen van vinylchloride of 1,1-dichlooretheen moet tevens het grondwater worden onderzocht.

(6)

Indicatief niveau voor ernstige verontreiniging.

(7)

De eenheid voor organotinverbindingen is mg Sn/kgds.

(8)

Gewogen norm (concentratie serpentijnasbest + 10 x concentratie amfiboolasbest).

(9)

Het is onzeker of de achtergrondwaarden voor de ftalaten meetbaar zijn. Toekomstige ervaringen moeten uitwijzen of sprake is van een knelpunt.

(10)

De definitie van minerale olie wordt beschreven bij de analysenorm. Indien er sprake is van een verontreiniging met mengsels (bijvoorbeeld benzine of huisbrandolie) dan dient naast het alkaangehalte ook het gehalte aan aromatische en / of polycyclische aromatische koolwaterstoffen te worden bepaald. Met deze somparameter is om praktische redenen volstaan. Nadere toxicologische en chemische differentiatie wordt bestudeerd.

(11)

De norm voor barium is tijdelijk ingetrokken. Gebleken is dat de interventiewaarde voor barium lager was dan het gehalte dat van nature in de bodem voorkomt. Indien er sprake is van verhoogde bariumgehalten ten opzichte van de natuurlijke achtergrond als gevolg van een antropogene bron, kan dit gehalte worden beoordeeld op basis van de voormalige interventiewaarde voor barium van 920 mg/kgds. Deze voormalige interventiewaarde is op dezelfde manier onderbouwd als de interventiewaarden voor de meeste andere metalen en is voor barium inclusief een natuurlijk achtergrondgehalte van 190 mg/kgds.

(12)

Bij de berekening van de som worden voor de individuele parameters die de rapportagegrenzen niet overschrijden deze rapportagegrenzen vermenigvuldigd met 0,7 en opgeteld bij de overige parameters. Voor de toetsing van de somwaarde worden de parameters die de rapportagegrenzen niet overschrijden gelijk gesteld aan 0, mits de rapportagegrenzen voldoen aan de in de AS3000 voorgeschreven rapportagegrenzen. Indien de rapportagegrenzen verhoogd zijn ten opzichte van de eis uit de AS3000 worden deze rapportagegrenzen voor de toetsing vermenigvuldigd met 0,7.

(13)

Onder dihydroxybenzenen (som) wordt verstaan de som van catechol, resorcinol, hydrochinon.

*

Achtergrondwaarde is gebaseerd op de bepalingsgrens (intralaboratorium reproduceerbaarheid), omdat onvoldoende data beschikbaar zijn om een betrouwbare P95 af te leiden.

#

Getalswaarden beneden de bepalingsgrens.

Circulaire bodemsanering 2013 / Regeling bodemkwaliteit (wijziging 01.02.17)

4

Bodemtypecorrectie (zie bijlage G van de Regeling Bodemkwaliteit) De normwaarden voor grond en baggerspecie zijn bodemtype-afhankelijk en zijn gebaseerd op een standaardbodem met een lutumpercentage van 25% en een organische stofpercentage van 10%. Bij de beoordeling van de kwaliteit van de grond of baggerspecie worden de gemeten gehalten middels een bodemtypecorrectie omgerekend naar een standaardbodem. De omrekening naar standaardbodem vindt plaats op basis van individuele meetwaarden, alvorens andere berekeningen (bepalen gemiddelden of P95) worden uitgevoerd. Bij het standaardiseren wordt gebruik gemaakt van de gemeten percentages organische stof en lutum. De gestandaardiseerde gehalten worden, met inachtneming van de toetsingsregels, getoetst aan de normwaarden zoals die zijn opgenomen in de bovenstaande tabel. Hierbij is het percentage organische stof bepaald volgens NEN 5754 en s het percentage lutum het gewichtspercentage minerale bestanddelen met een diameter kleiner dan 2 µm betrokken op het drooggewicht. De omrekening van de gemeten gehalten in grond of baggerspecie naar een standaardbodem verloopt via de onderstaande formule:

Gs  Gm * waarin:

( A  B * 25)  (C *10) A  ( B * %lutum)  (C * %org .stof )

Gs Gm A, B, C %lutum

%org.stof

= Gestandaardiseerd gehalte. = Gemeten gehalte. = Stofafhankelijke constanten voor metalen (zie onderstaande tabel). = Percentage lutum: het gewichtspercentage minerale bestanddelen met een diameter kleiner dan 2 µm betrokken op het totale drooggewicht van de grond of baggerspecie. Voor thermisch gereinigde grond en baggerspecie geldt de volgende uitzondering: indien het lutumpercentage lager is dan 10% wordt bij de omrekening van de gemeten gehalten aan barium met een lutumpercentage van 10% gerekend. Voor het percentage lutum is een minimumwaarde gedefinieerd (zie onderstaande tabel). = Gemeten percentage organisch stof betrokken op het drooggewicht. Het percentage organisch koolstof kan voor zoute baggerspecie ook berekend worden uit het percentage organisch koolstof x 1,724. Voor het percentage organische stof zijn minimum- en maximumwaarden gedefinieerd (zie onderstaande tabel).

Stofafhankelijke constanten voor metalen en organische verbindingen: Stof

A

B

C

Antimoon Arseen Barium Beryllium Cadmium Chroom Kobalt Koper Kwik Lood Molybdeen Nikkel Thallium Tin Vanadium Zink Organische verbindingen Overige verbindingen

1 15 30 8 0,4 50 2 15 0,2 50 1 10 1 4 12 50 0 1

0 0,4 5 0,9 0,007 2 0,28 0,6 0,0034 1 0 1 0 0,6 1,2 3 0 0

0 0,4 0 0 0,021 0 0 0,6 0,0017 1 0 0 0 0 0 1,5 1 0

Minimum- en maximumwaarden voor het organische stof- en lutumpercentage:

Stofgroep

Anorganische parameters Organische parameters PAK

Organische stof

Lutum

Min. (%)

Max. (%)

Min. (%)

Max. (%)

2 2 10

30 30

2 -

-

Circulaire bodemsanering 2013 / Regeling bodemkwaliteit (wijziging 01.02.17)

5

BIJLAGE 7. Toetsingswaarden landbodem Regeling bodemkwaliteit

Normwaarden voor toepassen van grond of baggerspecie op of in de bodem, voor de bodem waarop grond of bagger wordt toegepast en voor verspreiden van baggerspecie over het aangrenzende perceel (voor standaardbodem) Achtergrondwaarde

Stof (1)

Maximale Maximale Maximale waarde voor waarde waarde verspreiden bodemfunc- bodemfuncvan baggertieklasse tieklasse specie over wonen industrie aangrenzend Maximale Maximale perceel (2) waarde waarde kwaliteitskwaliteitsklasse klasse wonen industrie

Maximale waarde grootschalige toepassingen op of in de bodem Maximale emissiewaarde

Emissietoetswaarde

mg/kgds

mg/kgds

mg/kgds

mg/kgds

mg/kg L/S 10

mg/kgds

4,0* 20

X X X X en 7,5 X X X X X X X X X X

15 27

22 76

0,070 0,61

9,0 42

1,2 62 35 54 0,83 210 88 39 180 97 200

4,3 180 190 190 4,8 530 190 100 900 250 720

0,051 0,17 0,24 1,0 0,49 15 0,48 0,21 0,093 1,9 2,1

4,3 180 130 113 4,8 308 105 100 450 146 430

1. Metalen Antimoon (Sb) Arseen (As) Barium (Ba) (14) Cadmium (Cd) Chroom (Cr) Kobalt (Co) Koper (Cu) Kwik (Hg) Lood (Pb) Molybdeen (Mo) Nikkel (Ni) Tin (Sn) Vanadium (V) Zink (Zn)

0,60 55 15 40 0,15 50 1,5* 35 6,5 80 140

2. Overige anorganische stoffen Chloride (3) Cyanide (vrij) (4) Cyanide (complex) (5) Thiocyanaten

3,0 5,5 6,0

3,0 5,5 6,0

20 50 20

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

3. Aromatische stoffen Benzeen Ethylbenzeen Tolueen Xylenen (som) Styreen (vinylbenzeen) Fenol Cresolen (som) Dodecylbenzeen Aromatische oplosmiddelen (som) (6)

0,20* 0,20* 0,20* 0,45* 0,25* 0,25 0,30* 0,35* 2,5*

0,20 0,20 0,20 0,45 0,25 0,25 0,30 0,35 2,5

1,0 1,25 1,25 1,25 2,5 1,25 5,0 0,35 2,5

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

6,8

40

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

0,10 0,10 0,20 0,20 0,30

0,10 3,9 0,20 4,0 0,30

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

4. Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) Naftaleen Fenantreen Antraceen Fluorantheen Chryseen Benzo(a)antraceen Benzo(a)pyreen Benzo(k)fluorantheen Indeno(1,2,3cd)pyreen Benzo(ghi)peryleen PAK totaal (som 10) 1,5

5. Gechloreerde koolwaterstoffen a. (Vluchtige) chloorkoolwaterstoffen Monochlooretheen (vinylchloride) (7) Dichloormethaan 1,1-Dichloorethaan 1,2-Dichloorethaan 1,1-Dichlooretheen (7)

0,10* 0,10 0,20* 0,20* 0,30*

Regeling bodemkwaliteit, wijziging 30.11.18

X X X X X X X X X X

1

Achtergrondwaarde

Stof (1)

mg/kgds

Maximale Maximale Maximale waarde voor waarde waarde verspreiden bodemfunc- bodemfuncvan baggertieklasse tieklasse specie over wonen industrie aangrenzend Maximale Maximale perceel (2) waarde waarde kwaliteitskwaliteitsklasse klasse wonen industrie mg/kgds

Maximale waarde grootschalige toepassingen op of in de bodem Maximale emissiewaarde

Emissietoetswaarde

mg/kgds

mg/kgds

mg/kg L/S 10

mg/kgds

1,2-Dichlooretheen (som) Dichloorpropanen (som) Trichloormethaan (chloroform) 1,1,1-Trichloorethaan 1,1,2-Trichloorethaan Trichlooretheen (tri) Tetrachloormethaan (tetra) Tetrachlooretheen (per)

0,30* 0,80* 0,25* 0,25* 0,30* 0,25* 0,30* 0,15

0,30 0,80 0,25 0,25 0,30 0,25 0,30 0,15

0,30 0,80 3,0 0,25 0,30 2,5 0,70 4,0

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

b. Chloorbenzenen Monochloorbenzeen Dichloorbenzenen (som) Trichloorbenzenen (som) Tetrachloorbenzenen (som) Pentachloorbenzeen Hexachloorbenzeen Chloorbenzenen (som)

0,20* 2,0* 0,015* 0,0090* 0,0025 0,0085

X X

0,20 2,0 0,015 0,0090 0,0025 0,027

5,0 5,0 5,0 2,2 5,0 1,4

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

c. Chloorfenolen Monochloorfenolen (som) Dichloorfenolen (som) Trichloorfenolen (som) Tetrachloorfenolen (som) Pentachloorfenol Chloorfenolen (som)

0,045 0,20* 0,0030* 0,015* 0,0030*

X

0,045 0,20 0,0030 1,0 1,4

5,4 6,0 6,0 6,0 5,0

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

0,040

0,50

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

0,20 0,15 0,000055 0,070

0,20 0,15 0,000055 10

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

0,0020 0,20 0,13 0,84

0,10 1,0 1,3 34

0,04

0,14

0,00090 0,0010 0,0020

0,10 0,50 0,50

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

d. Polychloorbifenylen (PCB) PCB 28 PCB 52 PCB 101 PCB 118 PCB 138 PCB 153 PCB 180 PCB (som 7)

X X X X X X X 0,020

e. Overige gechloreerde koolwaterstoffen Monochlooranilinen (som) 0,20* Pentachlooraniline 0,15* Dioxine (som I-TEQ) 0,000055* Chloornaftaleen (som) 0,070*

6. Bestrijdingsmiddelen a. Organochloorbestrijdingsmiddelen Chloordaan (som) 0,0020 DDT (som) 0,20 DDE (som) 0,10 DDD (som) 0,020 DDT/DDE/DDD (som) Aldrin Dieldrin Endrin Isodrin Telodrin Drins (som) 0,015 Endosulfansulfaat α-Endosulfan 0,00090 α-HCH 0,0010 β-HCH 0,0020

Regeling bodemkwaliteit, wijziging 30.11.18

X X X X X X X X X X X X X

2

Achtergrondwaarde

Maximale Maximale Maximale waarde voor waarde waarde verspreiden bodemfunc- bodemfuncvan baggertieklasse tieklasse specie over wonen industrie aangrenzend Maximale Maximale perceel (2) waarde waarde kwaliteitskwaliteitsklasse klasse wonen industrie

Maximale waarde grootschalige toepassingen op of in de bodem Maximale emissiewaarde

Emissietoetswaarde

Stof (1)

mg/kgds

mg/kgds

mg/kgds

mg/kgds

mg/kg L/S 10

mg/kgds

γ-HCH (lindaan) δ-HCH HCH-verbindingen (som) Heptachloor Heptachloorepoxide (som) Hexachloorbutadieen Organochloorhoudende bestrijdingsmiddelen (som landbodem)

0,0030

X X

0,04

0,50

0,00070 0,0020 0,003* 0,40

X X X

0,00070 0,0020

0,10 0,10

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

b. Organofosforpesticiden Azinfosmethyl

0,0075*

0,0075

0,0075

n.v.t.

n.v.t.

c. Organotinbestrijdingsmiddelen Organotinverbindingen (som) (8) Tributyltin (TBT) (8)

0,15 0,065

0,50 0,065

2,5 (9) 0,065

n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

d. Chloorfenoxy-azijnzuurherbiciden MCPA

0,55*

0,55

0,55

n.v.t.

n.v.t.

0,035* 0,15* 0,017* 0,60* 0,090*

0,035 0,15 0,017 0,60 0,090

0,50 0,45 0,017 0,60 0,50

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

100 2,0 9,2 5,3 1,3 5,0 2,6 18 8,3 190 0,15 0,45 1,5 0,20 5,0 8,0 0,10 0,10 0,75 3,0 2,0 2,0 2,0 0,20 2,0

100 150 60 53 17 36 48 60 60 500 1,0 2,0 8,8 0,20 5,0 8,0 0,10 0,10 0,75 3,0 2,0 2,0 2,0 0,20 2,0

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

e. Overige bestrijdingsmiddelen Atrazine Carbaryl Carbofuran (7) 4-Chloormethylfenolen (som) Niet-chloorhoudende bestrijdingsmiddelen (som)

7. Overige stoffen Asbest (10) Cyclohexanon Dimethylftalaat (11) Diethylftalaat (11) Di-isobutylftalaat (11) Dibutylftalaat (11) Butylbenzylftalaat (11) Dihexylftalaat (11) Di(2-ethylhexyl)ftalaat (11) Minerale olie (12) (13) Pyridine Tetrahydrofuran Tetrahydrothiofeen Tribroommethaan (bromoform) Ethyleenglycol Diethyleenglycol Acrylonitril Formaldehyde Isopropanol (2-propanol) Methanol Butanol (1-butanol) Butylacetaat Ethylacetaat Methyl-tert-butylether (MTBE) Methylethylketon

2,0* 0,045* 0,045* 0,045* 0,070* 0,070* 0,070* 0,045* 190 0,15* 0,45 1,5* 0,20* 5,0 8,0 0,10 0,10 0,75 3,0 2,0* 2,0* 2,0* 0,20* 2,0*

Regeling bodemkwaliteit, wijziging 30.11.18

-

3000

3

Verklaring: (1)

Voor de definitie van somparameters wordt verwezen naar bijlage N van de Regeling bodemkwaliteit. De definitie van sommige somparameters is verschillend voor de landbodem en de waterbodem. Achter de somparameter wordt vermeld welke van de twee definities gehanteerd moet worden.

(2)

De msPAF wordt berekend voor de met X aangegeven stoffen. Indien geen waarde wordt ingevuld (bijvoorbeeld omdat de stof niet gemeten wordt) wordt gerekend met 0,7 * bepalingsgrens (intralaboratorium reproduceerbaarheid). De baggerspecie voldoet aan de maximale waarden voor verspreiden van baggerspecie op het aangrenzende perceel indien:  De gehalten van de gemeten stoffen lager zijn dan de interventiewaarde bodem, niet zijnde de bodem of oever van een oppervlaktewaterlichaam, en  Voor organische stoffen: msPAF < 20%, en  Voor metalen: msPAF < 50%, waarbij voor cadmium een maximumgehalte geldt. Voor gemeten stoffen die geen deel uitmaken van de msPAF-berekening geldt de achtergrondwaarde (m.u.v. somparameters waarbij de individuele parameters onderdeel uitmaken van de msPAF-berekening; deze uitzondering geldt niet voor dioxine (som TEQ) waarvan PCB118 onderdeel uitmaakt). Minerale olie maakt geen deel uit van de msPAFberekening. In plaats van de achtergrondwaarde geldt voor deze stof de waarde die vermeld is in de kolom ‘Maximale waarde voor verspreiden van baggerspecie over aangrenzend perceel’. Voor toetsing aan de achtergrondwaarden worden de toetsingsregels van de achtergrondwaarden toegepast. Uit artikel 36 van het Besluit bodemkwaliteit vloeit voort dat naast de msPAF-toetsing ook een toets moet plaatsvinden aan de interventiewaarden bodem.

Voor metalen waarvoor geen interventiewaarden bodem zijn vastgesteld, dienen de maximale waarden voor de bodemfunctieklasse industrie te worden gehanteerd.

(3)

Voor het toepassen van zeezand geldt de norm van 200 mg/kgds. Bij het toepassen van zeezand op plaatsen waar een direct contact is of mogelijk is met brak oppervlaktewater of zeewater met van nature een chloridegehalte van meer dan 5.000 mg/l, geldt voor chloride geen maximale waarde.

(4)

Bij gehalten die de achtergrondwaarde overschrijden moet rekening worden gehouden met de mogelijkheid van uitdamping. Wanneer uitdamping naar binnenlucht zou kunnen optreden, moet bij overschrijding van de achtergrondwaarde worden gemeten in de bodemlucht en moet worden getoetst aan de TCL (Toxicologisch Toelaatbare Concentratie in Lucht).

(5)

Het gehalte cyanide-complex is gelijk aan het gehalte cyanide-totaal minus het gehalte cyanide-vrij, bepaald conform NENEN-ISO 14403-1:2012, NEN-EN-ISO 14403-2:2012 en NEN-EN-ISO 17380:2006. Indien geen cyanide-vrij wordt verwacht, mag het gehalte cyanide-complex gelijk worden gesteld aan het gehalte cyanide-totaal (en hoeft dus alleen het gehalte cyanide-totaal te worden gemeten).

(6)

De achtergrondwaarde van deze somparameter gaat uit van de aanwezigheid van meerdere van de 16 componenten, die tot deze somparameter worden gerekend (zie bijlage N van de Regeling Bodemkwaliteit). De hoogte van de achtergrondwaarde is gebaseerd op de som van de bepalingsgrenzen vermenigvuldigd met 0,7. Sommige componenten zijn tevens individueel genormeerd. Binnen de somparameter mag de achtergrondwaarde van de individueel genormeerde componenten niet worden overschreden. Hetzelfde geldt voor de maximale waarde wonen en de maximale waarde industrie. Voor componenten die niet individueel zijn genormeerd geldt per component een maximumgehalte van 0,45 mg/kgds, zowel voor de achtergrondwaarde als de maximale waarden wonen en industrie.

(7)

De maximale waarden bodemfunctieklasse wonen en industrie van deze stoffen zijn gelijk aan de interventiewaarden bodemsanering en zijn gelijk aan of kleiner dan de bepalingsgrens (intralaboratorium reproduceerbaarheid). Indien de stof wordt aangetoond moeten de risico’s nader worden onderzocht. Bij het aantreffen van vinylchloride of 1,1-dichlooretheen moet tevens het grondwater worden onderzocht.

(8)

De eenheid voor organotinverbindingen is mg Sn/kgds, met uitzondering van de normwaarden met voetnoot 9.

(9)

De eenheid van de maximale waarde industrie voor organotinverbindingen (som) is organotin in mg/kgds.

(10)

Gewogen norm (concentratie serpentijnasbest + 10x concentratie amfiboolasbest). Deze eis bedraagt 0 mg/kgds indien niet is voldaan aan artikel 2, onder b, van het Productenbesluit Asbest.

(11)

Het is onzeker of de achtergrondwaarden en maximale waarden wonen voor de ftalaten meetbaar zijn. Toekomstige ervaringen moeten uitwijzen of sprake is van een knelpunt.

(12)

Minerale olie heeft betrekking op de som van de (al dan niet) vertakte alkanen. Indien er enigerlei vorm van verontreiniging door minerale olie wordt aangetoond in grond / baggerspecie, dan dient naast het gehalte aan minerale olie ook het gehalte aan aromatische en / of polycyclische aromatische koolwaterstoffen bepaald te worden.

(13)

Voor het toepassen van baggerspecie in grootschalige toepassingen geldt voor minerale olie een maximale waarde van 2.000 mg/kgds.

(14)

Voor barium gelden tot nader order geen toetsingswaarden.

*

Achtergrondwaarde is gebaseerd op de bepalingsgrens (intralaboratorium reproduceerbaarheid), omdat onvoldoende data beschikbaar zijn om een betrouwbare P95 af te leiden.

Regeling bodemkwaliteit, wijziging 30.11.18

4

Bodemtypecorrectie (zie bijlage G van de Regeling Bodemkwaliteit) De normwaarden voor grond en baggerspecie zijn bodemtype-afhankelijk en zijn gebaseerd op een standaardbodem met een lutumpercentage van 25% en een organische stofpercentage van 10%. Bij de beoordeling van de kwaliteit van de bodem, bodem of oever van een oppervlaktewaterlichaam of toe te passen grond of baggerspecie op of in de bodem of in een oppervlaktewaterlichaam worden de gemeten gehalten middels een bodemtypecorrectie omgerekend naar standaardbodem. Bij de beoordeling aan de maximale waarde verspreiden in zoute oppervlaktewaterlichamen wordt geen bodemtypecorrectie toegepast. Toetsing vindt dan plaats met de werkelijk gemeten gehalten. De omrekening naar standaardbodem vindt plaats op basis van individuele meetwaarden, alvorens andere berekeningen (bepalen gemiddelden of P95) worden uitgevoerd. Bij het standaardiseren wordt gebruik gemaakt van de gemeten percentages organische stof en lutum. De gestandaardiseerde gehalten worden, met inachtneming van de toetsingsregels, getoetst aan de normwaarden zoals die zijn opgenomen in de bovenstaande tabel. Hierbij is het percentage organische stof bepaald volgens NEN 5754 en is het percentage lutum het gewichtspercentage minerale bestanddelen met een diameter kleiner dan 2 µm betrokken op het drooggewicht.

De omrekening van de gemeten gehalten in grond of baggerspecie naar een standaardbodem verloopt via de onderstaande formule:

Gs  Gm * waarin:

( A  B * 25)  (C *10) A  ( B * %lutum)  (C * %org .stof )

Gs Gm A, B, C %lutum

%org.stof

= Gestandaardiseerd gehalte. = Gemeten gehalte. = Stofafhankelijke constanten voor metalen (zie onderstaande tabel). = Percentage lutum: het gewichtspercentage minerale bestanddelen met een diameter kleiner dan 2 µm betrokken op het totale drooggewicht van de grond of baggerspecie. Voor thermisch gereinigde grond en baggerspecie geldt de volgende uitzondering: indien het lutumpercentage lager is dan 10% wordt bij de omrekening van de gemeten gehalten aan barium met een lutumpercentage van 10% gerekend. Voor het percentage lutum is een minimumwaarde gedefinieerd (zie onderstaande tabel). = Gemeten percentage organisch stof betrokken op het drooggewicht. Het percentage organisch koolstof kan voor zoute baggerspecie ook berekend worden uit het percentage organisch koolstof x 1,724. Voor het percentage organische stof zijn minimum- en maximumwaarden gedefinieerd (zie onderstaande tabel).

Stofafhankelijke constanten voor metalen en organische verbindingen: Stof

A

B

C

Arseen Barium Cadmium Chroom Kobalt Koper Kwik Lood Molybdeen Nikkel Tin Vanadium Zink Organische verbindingen Overige verbindingen

15 30 0,4 50 2 15 0,2 50 1 10 4 12 50 0 1

0,4 5 0,007 2 0,28 0,6 0,0034 1 0 1 0,6 1,2 3 0 0

0,4 0 0,021 0 0 0,6 0,0017 1 0 0 0 0 1,5 1 0

Voor antimoon, molybdeen en thallium wordt geen bodemtypecorrectie toegepast. Minimum- en maximumwaarden voor het organische stof- en lutumpercentage: Stofgroep

Anorganische parameters Organische parameters PAK

Organische stof

Lutum

Min. (%)

Max. (%)

Min. (%)

Max. (%)

2 2 10

30 30

2 -

-

De berekening van de meersoorten Potentieel Aangetast Fractie (msPAF) als aparte normwaarde bij het beoordelen van de kwaliteit van baggerspecie die conform artikel 35, onderdeel f van het Besluit bodemkwaliteit wordt verspreid op het aangrenzend perceel heeft een aparte vorm van standaardisatie. De minimum- en maximumwaarden zoals weergegeven in de bovenstaande tabel worden niet gehanteerd bij het berekenen van de msPAF, met uitzondering van de minimumwaarde voor de organische parameters genoemd in deze tabel.

Regeling bodemkwaliteit, wijziging 30.11.18

5

BIJLAGE 8. Verantwoording

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeentebestuur.leusden.nl/api/v1/meetings/2966/documents/31053