B.5 Bijlage Rapport Landelijk Onderzoek Leeftijdsgrens Alcohol & Tabak 2020.pdf
Tekst van het document
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
45
NALEVING ALCOHOLVERKOOP AVONDWINKELS INTERVENTIES Bij 50 van de 100 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (50.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies
Naleving
n=100 8.0%
Bij 1 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 41 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (41.0%). Dit leidde in 37 gevallen tot naleving (90.2%).
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
Leeftijd & ID gevraagd
Bij 8 van de 100 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (8.0%). Dit leidde in 4 gevallen tot naleving (50.0%). 1.0%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 49 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 3 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (6.1%).
90.2%
ID gevraagd
50.0%
41.0%
Geen interventie
50.0%
50.0%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik
9.8%
Naleving
n=49 6.1%
• 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
Hulpmiddel gebruikt
100.0%
• 1 verkoper gebruikte een rekenmachine. Geen hulpmiddel gebruikt
In 3 van de 3 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 46 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (93.9%), is er 38 keer nageleefd (82.6%).
82.6%
93.9% NAGELEEEFD
NALEVING Bij 41 van de 100 aankooppogingen is er nageleefd (41.0%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (34.7%).
Naleving 100% 90% 80% 60% 50%
34.7%
40%
41.0%
30% 20% 10% 0% 2016
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 AVONDWINKELS
70%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
17.4%
2018
2020
41.0% [31.9, 50.8]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP CAFETARIA’S INTERVENTIES Bij 161 van de 285 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (56.5%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (1.2%).
Interventies
Naleving
n=285 Geen interventie
7.4%
Bij 12 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (4.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
1.2%
98.8% 100.0%
Leeftijd gevraagd
Bij 91 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (31.9%). Dit leidde in 69 gevallen tot naleving (75.8%).
31.9%
ID gevraagd
56.5%
Leeftijd & ID gevraagd
Bij 21 van de 285 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.4%). Dit leidde in 14 gevallen tot naleving (66.7%).
75.8%
66.7%
Van de 112 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 1 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.9%).
33.3%
4.2% NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
HULPMIDDELGEBRUIK
24.2%
Hulpmiddelgebruik
Naleving
n=112 0.9%
• 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. Hulpmiddel gebruikt
In dit geval leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%).
Geen hulpmiddel gebruikt
Van de 111 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (99.1%), is er 82 keer nageleefd (73.9%).
100.0%
73.9%
26.1%
99.1% NAGELEEEFD
NALEVING Bij 85 van de 285 aankooppogingen is er nageleefd (29.8%). De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (20.7%).
Naleving
NALEVING ALCOHOL 2020 CAFETARIA’S
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40%
29.8%
28.6% 20.7%
30% 20% 10% 0% 2016
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
2018
2020
29.8% [24.8, 35.4]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN INTERVENTIES Bij 122 van de 200 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (61.0%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (0.8%).
Interventies n=200
Bij 56 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (28.0%). Dit leidde in 44 gevallen tot naleving (78.6%).
0.8%
99.2% 100.0%
Leeftijd gevraagd
78.6%
ID gevraagd
28.0%
Bij 19 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.5%). Dit leidde in 13 gevallen tot naleving (68.4%).
Van de 75 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).
61+1+28.010
Geen interventie
9.5%
Bij 3 van de 200 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
61.0%
Leeftijd & ID gevraagd
68.4%
21.4%
31.6%
1.5%
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=75
Van de 75 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100%), is er 57 keer nageleefd (76.0%).
NIET NAGELEEFD
Naleving
100
Geen hulpmiddel gebruikt
76.0%
24.0%
100.0%
NALEVING Bij 58 van de 200 aankooppogingen is er nageleefd (29.0%). De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (17.5%).
NAGELEEEFD
Naleving
NALEVING ALCOHOL 2020 HORECAGELEGENHEDEN
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40%
29.0%
26.6% 17.5%
30% 20% 10% 0% 2016
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
2018
2020
29.0% [23.2, 35.6]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP NS KIOSKEN INTERVENTIES Bij 34 van de 85 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (40.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=85
Bij 10 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (11.8%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (70.0%).
100.0%
Geen interventie
40.0%
Bij 41 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (48.2%). Dit leidde in 30 gevallen tot naleving (73.2%).
Van de 51 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 5 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (9.8%).
40+0+4812 11.8%
Bij 0 van de 85 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
73.2%
ID gevraagd
Leeftijd & ID gevraagd
70.0%
26.8%
30.0%
48.2%
Hulpmiddelgebruik n=51
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
90+0+10 9.8%
• 5 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem. In 5 van de 5 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 46 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (90.2%), is er 32 keer nageleefd (69.6%).
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
100.0%
69.6%
30.4%
90.2%
NALEVING Bij 37 van de 85 aankooppogingen is er nageleefd (43.5%).
NAGELEEEFD
Naleving
NALEVING ALCOHOL 2020 NS KIOSKEN
100% 90% 80% 70% 60% 50%
43.5%
40% 30% 20% 10% 0% 2020
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
43.5% [33.5, 54.1]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP SLIJTERIJEN
66.3% [64.3, 68.2] In dit onderzoek zijn er drie subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal slijterijen: borrelshops, ketenslijterijen en zelfstandige slijterijen. Het gewogen totale nalevingscijfer van het verkoopkanaal slijterijen bedraagt 66.3%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NALEVING ALCOHOLVERKOOP BORRELSHOPS INTERVENTIES Bij 31 van de 220 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (14.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=220
Naleving
14+0+788 7.7%
14.1%
Bij 0 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%). Bij 172 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (78.2%). Dit leidde in 154 gevallen tot naleving (89.5%). Bij 17 van de 220 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.7%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (94.1%).
ID gevraagd
89.5%
10.5%
Leeftijd & ID gevraagd
94.1%
5.9%
78.2%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 189 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 114 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (60.3%). • 113 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; • 1 verkoper gebruikte een ID-scanner.
Naleving
40+60
Hulpmiddel gebruikt
39.7%
Van de 75 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (39.7%), is er 58 keer nageleefd (77.3%).
NALEVING Bij 170 van de 220 aankooppogingen is er nageleefd (77.3%). De naleving in 2020 is niet significant lager dan de naleving in 2018 (82.9%).
100% 90%
82.9%
77.3%
70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
22.7%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 BORRELSHOPS
80%
2018
77.3%
NAGELEEEFD
Naleving
1.8%
98.2%
Geen hulpmiddel gebruikt
60.3%
In 112 van de 114 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (98.2%).
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=189
100.0%
Geen interventie
2020
77.3% [71.3, 82.3]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP KETENSLIJTERIJEN INTERVENTIES Bij 20 van de 196 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (10.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=196
Bij 147 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (75.0%). Dit leidde in 133 gevallen tot naleving (90.5%). Bij 28 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (14.3%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (92.9%).
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 175 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 115 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (65.7%).
Leeftijd gevraagd
100.0%
ID gevraagd
90.5%
9.5%
Leeftijd & ID gevraagd
92.9%
7.1%
Naleving
n=175
34+66
Hulpmiddel gebruikt
34.3%
Van de 60 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (34.3%), is er 47 keer nageleefd (78.3%).
100% 90%
88.0%
81.1%
80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2018
2020
2.6%
78.3%
NAGELEEEFD
Naleving
NIET NAGELEEFD
97.4%
Geen hulpmiddel gebruikt
65.7%
In 112 van de 115 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (97.4%).
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
Hulpmiddelgebruik
• 1 verkoper gebruikte een draaischijf.
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (88.0%).
0.5%
Geen interventie
NAGELEEEFD
• 1 verkoper gebruikte een pop-up in het kassasysteem;
Bij 159 van de 196 aankooppogingen is er nageleefd (81.1%).
10.2%
75.0%
• 113 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
NALEVING
10+0.5+7514 14.3%
Bij 1 van de 196 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Naleving
21.7%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 KETENSLIJTERIJEN
81.1% [75.1, 86.0]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP ZELFSTANDIGE SLIJTERIJEN INTERVENTIES Bij 116 van de 201 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (57.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=201
33.8%
Bij 68 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (33.8%). Dit leidde in 46 gevallen tot naleving (67.6%). Bij 12 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.0%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (58.3%).
Van de 80 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 3 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.8%).
58+3+336 6.0%
Bij 5 van de 201 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
n=80
ID gevraagd
57.7%
Leeftijd & ID gevraagd
67.6%
58.3%
NAGELEEEFD
32.4%
41.7%
NIET NAGELEEFD
Naleving
96+4 96.3%
Naleving
66.7%
33.3%
Geen hulpmiddel gebruikt
66.2%
33.8%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 ZELFSTANDIGE SLIJTERIJEN
100% 90% 80% 60% 50%
Hulpmiddel gebruikt
NAGELEEEFD
70%
35.6% 26.4%
40% 30% 20% 10% 0% 2018
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
3.8%
Van de 77 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.3%), is er 51 keer nageleefd (66.2%).
De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2018 (35.6%).
Leeftijd gevraagd
Hulpmiddelgebruik
In 2 van de 3 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (66.7%).
Bij 53 van de 201 aankooppogingen is er nageleefd (26.4%).
100.0%
2.5%
• 3 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.
NALEVING
Geen interventie
2020
26.4% [20.8, 32.9]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP SPORTKANTINES INTERVENTIES Bij 109 van de 176 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (61.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=176
61.9%
n=52
In 2 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%). Van de 50 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.2%), is er 40 keer nageleefd (80.0%).
77.1%
Leeftijd & ID gevraagd
22.9%
88.2%
11.8%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
96+4
Hulpmiddel gebruikt
96.2%
20.0%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 SPORTKANTINES
100% 90% 80% 60% 50% 30%
80.0%
NAGELEEEFD
Naleving
40%
100.0%
Geen hulpmiddel gebruikt
70%
16.7%
20.2%
2016
2018
23.9%
20% 10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
3.8%
• 1 verkoper nam de ID-kaart mee naar achter om te controleren.
De naleving in 2020 is niet significant hoger dan de naleving in 2018 (20.2%).
Leeftijd gevraagd
Hulpmiddelgebruik
• 1 verkoper controleerde de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
Bij 42 van de 176 aankooppogingen is er nageleefd (23.9%).
100.0%
ID gevraagd
8.5%
Bij 17 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.7%). Dit leidde in 15 gevallen tot naleving (88.2%).
NALEVING
Geen interventie
19.9%
Bij 35 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (19.9%). Dit leidde in 27 gevallen tot naleving (77.1%).
Van de 52 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.8%).
62+9+20 9.7%
Bij 15 van de 176 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (8.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
2020
23.9% [18.2, 30.7]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP SUPERMARKTEN
58.1% [56.7, 59.5] In dit onderzoek zijn er twee subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal supermarkten ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Het gewogen nalevingscijfers van het verkoopkanaal supermarkten bedraagt 58.1%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NALEVING ALCOHOLVERKOOP KETENSUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 78 van de 297 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (26.3%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=297
26+0+659 35+65 82+18 9.1%
26.3%
Bij 0 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%). Bij 192 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (64.6%). Dit leidde in 150 gevallen tot naleving (78.1%). Bij 27 van de 297 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.1%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (96.3%).
Hulpmiddelgebruik
Van de 219 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 142 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (64.8%).
n=219
• 134 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; •2 verkopers gebruikten een pop-up in het kassasysteem. In 129 van de 142 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (90.8%).
96.3%
3.7% NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
Hulpmiddel gebruikt Geen hulpmiddel gebruikt
9.2%
90.8% 61.0%
39.0%
NAGELEEEFD
NIET NAGELEEFD
Bemande kassa / onbemande kassa n=297 18.2%
Van de 243 aankooppogingen bij bemande kassa’s is er 149 keer nageleefd (61.3%). Van de 54 aankooppogingen bij onbemande kassa’s is er 27 keer nageleefd (50.0%). De naleving bij bemande kassa’s verschilt niet significant van de naleving bij onbemande kassa’s.
Bemande kassa Onbemande kassa
Naleving
Bij 176 van de 297 aankooppogingen is er nageleefd (59.3%).
100%
De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2018 (71.8%).
63.3%
0%
2016
61.3% 50.0%
NAGELEEEFD
81.8%
NALEVING
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
Leeftijd & ID gevraagd
21.9%
64.8%
Van de 77 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (35.2%), is er 47 keer nageleefd (61.0%).
Van de 297 aankooppogingen bij ketensupermarkten zijn 243 aankooppogingen (81.8%) uitgevoerd bij bemande kassa’s en 54 aankooppogingen bij onbemande kassa’s (18.2%).
78.1%
ID gevraagd
35.2%
•6 verkopers gebruikten een ID-scanner;
100.0%
Geen interventie
64.6%
HULPMIDDELGEBRUIK
BEMANDE KASSA / ONBEMANDE KASSA
Naleving
38.7% 50.0%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 KETENSUPERMARKTEN 71.8%
2018
59.3%
2020
59.3% [53.6, 64.7]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 67 van de 111 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (60.4%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=111
33.3%
Bij 37 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (33.3%). Dit leidde in 26 gevallen tot naleving (70.3%).
n=42
ID gevraagd
70.3%
Leeftijd & ID gevraagd
29.7%
100.0%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
95+5
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
95.2%
Naleving
72.5%
27.5%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN
100% 90% 80% 60% 50% 40%
100.0%
NAGELEEEFD
70%
25.6%
27.9%
2018
2020
30% 20% 10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
4.8%
Van de 40 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (95.2%), is er 29 keer nageleefd (72.5%).
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (25.6%).
Leeftijd gevraagd
Hulpmiddelgebruik
In 2 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).
Bij 31 van de 111 aankooppogingen is er nageleefd (27.9%).
100.0%
1.8%
• 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.
NALEVING
Geen interventie
60.4%
Bij 5 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (4.5%). Dit leidde in 5 gevallen tot naleving (100%).
Van de 42 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (4.8%).
60+2+344 4.5%
Bij 2 van de 111 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
27.9% [20.4, 36.9]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP THUISBEZORGKANALEN INTERVENTIES Bij 223 van de 275 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (81.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=275
81+2+125 5.5%
Bij 15 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (5.5%). Dit leidde in 11 gevallen tot naleving (73.3%).
n=47
40.4%
Van de 28 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (59.6%), is er 16 keer nageleefd (57.1%).
De naleving in 2020 verschilt niet significant van dan de naleving in 2018 (9.5%).
ID gevraagd
71.9%
28.1%
Leeftijd & ID gevraagd
73.3%
26.7%
Naleving
60+40
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
60% 50% 40% 30%
2016
42.9%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 THUISBEZORGKANALEN
80%
10% 0%
57.1%
NAGELEEEFD
100% 90%
2%
5.3%
94.7%
59.6%
Naleving
20%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
70%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
Hulpmiddelgebruik
In 18 van de 19 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (94.7%).
Bij 34 van de 275 aankooppogingen is er nageleefd (12.4%).
Leeftijd gevraagd
81.1%
• 19 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem.
NALEVING
100.0%
1.8%
Bij 32 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (11.6%). Dit leidde in 23 gevallen tot naleving (71.9%).
Van de 47 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 19 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (40.4%).
Geen interventie
11.6%
Bij 5 van de 275 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
9.5%
2018
12.4%
2020
12.4% [12.2, 12.7]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP MAALTIJDBEZORGDIENSTEN INTERVENTIES Bij 89 van de 93 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (95.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=93
Bij 2 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (2.2%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (50.0%). Bij 2 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (2.2%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (50.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 4 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 1 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (25.0%).
95+0+23 2.2%
Bij 0 van de 93 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).
Naleving 2.2%
100.0%
Geen interventie
ID gevraagd
50.0%
50.0%
Leeftijd & ID gevraagd
50.0%
50.0%
95.7%
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik
Naleving
n=4
75+25
NIET NAGELEEFD
25.0%
• 1 verkoper controleerde de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld. In dit geval leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%). Van de 3 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (75.0%), is er 1 keer nageleefd (33.3%).
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
100.0%
33.3%
66.7%
75.0%
NALEVING Bij 2 van de 93 aankooppogingen is er nageleefd (2.2%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (1.1%).
NAGELEEEFD
Naleving
NALEVING ALCOHOL 2020 MAALTIJDBEZORGDIENSTEN
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
1.1%
2.2%
2018
2020
2.2% [0.6, 7.5]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP THUISBEZORGENDE LANDELIJKE KETENS INTERVENTIES Bij 58 van de 91 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (63.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=91
23.1%
Bij 21 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (23.1%). Dit leidde in 15 gevallen tot naleving (71.4%). Bij 12 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (13.2%). Dit leidde in 9 gevallen tot naleving (75.0%).
Van de 33 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (42.4%). • 14 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld.
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (25.6%).
71.4%
28.6%
Leeftijd & ID gevraagd
75.0%
25.0%
n=33
42.4%
Naleving
57+43
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
57.6%
100.0%
52.6%
NAGELEEEFD
Naleving
47.4%
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 THUISBEZORGENDE LANDELIJKE KETENS
100% 90% 80% 60% 50% 40%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
70%
25.6%
26.4%
2018
2020
30% 20% 10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
ID gevraagd
Hulpmiddelgebruik
Van de 19 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (57.6%), is er 10 keer nageleefd (52.6%).
Bij 24 van de 91 aankooppogingen is er nageleefd (26.4%).
100.0%
Geen interventie
63.7%
In 14 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).
NALEVING
63+0+2314 13.2%
Bij 0 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
26.4% [18.4, 36.3]
NALEVING ALCOHOLVERKOOP WEBSHOPS INTERVENTIES Bij 76 van de 91 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (83.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=91
Bij 1 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (1.1%). Dit leidde in 1 geval tot naleving (100%).
Van de 10 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 4 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (40.0%). • 4 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in een handheld.
De naleving in 2020 is significant hoger dan de naleving in 2018 (2.2%).
Leeftijd gevraagd
100.0% 77.8%
ID gevraagd
Leeftijd & ID gevraagd
22.2%
100.0%
NAGELEEEFD
n=10
40.0%
60+40
Hulpmiddel gebruikt
25.0%
83.3%
16.7%
NAGELEEEFD
Naleving
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2020 WEBSHOPS
100% 90% 80% 60% 50% 40% 30% 10% 0%
75.0%
Geen hulpmiddel gebruikt
60.0%
20%
NIET NAGELEEFD
Naleving
70%
2.2% 2018
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
100.0%
Hulpmiddelgebruik
Van de 6 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (60.0%), is er 5 keer nageleefd (83.3%).
Bij 8 van de 91 aankooppogingen is er nageleefd (8.8%).
Geen interventie
83.5%
In 3 van de 4 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (75.0%).
NALEVING
1.1%
5.5%
Bij 9 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (9.9%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (77.8%).
HULPMIDDELGEBRUIK
83+6+101 9.9%
Bij 5 van de 91 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (5.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Naleving
8.8%
2020
8.8% [4.5, 16.4]
Naleving alcoholverkoop 2018 versus 2020 Door de naleving in 2020 te vergelijken met de naleving in 2018 is te zien of de naleving veranderd is. De nalevingscijfers zijn over het gewogen totaal en per verkoopkanaal vergeleken. Figuur 8 geeft de nalevingspercentages weer voor alcoholverkoop in 2018 en 2020. Het gewogen totale nalevingscijfer (exclusief NS kiosken en thuisbezorgdkanalen) in 2020 (37.9%) is niet significant hoger dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2018 (37.7%). Bij cafetaria’s is de naleving in 2020 (29.8%) significant hoger dan de naleving in 2018 (20.7%). Ook in de horeca is de naleving in 2020 (29.0%) significant hoger dan de naleving in 2018 (17.5%). Bij webshops is de naleving in 2020 significant gestegen naar 8.8% ten opzichte van 2.2% in 2018. Bij slijterijen is de naleving in 2020 (66.3%) significant lager dan de naleving in 2018 (73.3%). In het subverkoopkanaal zelfstandige slijterijen is de naleving in 2020 (26.4%) significant lager dan de naleving in 2018 (35.6%). Bij supermarkten is de naleving in 2020 (58.1%) significant lager dan de naleving in 2018 (68.9%). Bij het subverkoopkanaal ketensupermarkten is de naleving in 2020 significant gedaald naar 59.3% ten opzichte van 71.8% in 2018. In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd.
Zie Appendix B voor de betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen van het totale nalevingscijfer en van de nalevingscijfers per verkoopkanaal.
Figuur 8. Nalevingspercentages alcohol per verkoopkanaal in 2018 en 2020* 34.7% 41.0%
Avondwinkels
n= 98 n= 285
Cafetaria’s*
20.7% n= 300 29.8% n= 200
Horecagelegenheden*
17.5% n= 297 29.0% n= 85 73.3% 66.3%
Slijterijen* • Borrelshops
82.9% 77.3%
• Ketenslijterijen
88.0% 81.1%
• Zelfstandige slijterijen*
35.6% 26.4%
Sportkantines
20.2% 23.9%
n= 658 n= 617 n= 211 n= 220 n= 225 n= 196
n= 222 n= 201 n= 302 n= 176
Supermarkten*
68.9% 58.1%
n= 380 n= 408
• Ketensupermarkten*
71.8% 59.3%
n= 255 n= 297
25.6% 27.9%
• Zelfstandige supermarkten
n= 125 n= 111
9.5% n= 274 12.4% n= 275
Thuisbezorgkanalen • Maaltijdbezorgdiensten
1.1% n= 92 2.2% n= 93
• Thuisbezorgende landelijke ketens
25.6% 26.4%
• Webshops*
2.2% n= 92 8.8% n= 91 37.7% 37.9%
Gewogen totale nalevingscijfer 0%
20%
n= 90 n= 91
n= 2035 n= 1771 40%
Nalevingscijfer 2018
60%
80%
100%
Nalevingscijfer 2020
* Significant verschillend * Het verkoopkanaal NS kiosken is in het onderzoek in 2018 niet meegenomen en ontbreekt daarom in deze figuur. Dit kanaal is ook niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer dat in deze vergelijking is gebruikt. Verder is het nalevingspercentage van thuisbezorgkanalen niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer, omdat er geen realistische schatting van het totaal aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden. In 2020 zijn de aankooppogingen bij ketensupermarkten gedeeltelijk bij onbemande kassa’s gedaan. In 2018 was dit niet het geval.
78
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
79
RESULTATEN TABAKSVERKOOP Het gewogen totale nalevingscijfer voor alle verkoopkanalen (exclusief thuisbezorgkanalenIX) bij tabaksverkoop in 2020 is 50.2%. Figuur 9 geeft het gewogen totale nalevingscijfer en de nalevingscijfers per verkoopkanaal weer.
Figuur 9. Gewogen totale nalevingscijfer en nalevingscijfer tabak per verkoopkanaal 2020* Avondwinkels
43.8%
[34.7, 53.4], n=105
Cafetaria’s
40.2%
[34.2, 46.5], n=239
Bij 46 van de 105 aankooppogingen bij avondwinkels is er nageleefd (43.8%). Bij cafetaria’s is er bij 96 van de 239 aankooppogingen nageleefd (40.2%). Bij de horecagelegenheden is er bij 22 van de 68 aankooppogingen nageleefd (32.4%). De gewogen totale naleving van de overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 66.6%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen: ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is er bij 178 van de 261 aankooppogingen nageleefd (68.2%). Bij 25 van de 99 aankooppogingen bij zelfstandige supermarkten is er nageleefd (25.3%). Bij tabaksspeciaalzaken is er bij 120 van de 247 aankooppogingen nageleefd (48.6%). Bij 100 van de 245 aankooppogingen bij tankstations is er nageleefd (40.8%). Bij thuisbezorgkanalen is er bij 10 van de 89 bestellingen nageleefd (11.2%).
Horecagelegenheden
32.4%
[22.4, 44.2], n=68
Supermarkten
66.6%
[65.2, 67.9], n=360
• Ketensupermarkten
68.2%
[62.3, 73.6], n=261
• Zelfstandige supermarkten [17.7, 34.6], n=99
25.3%
Tabaksspeciaalzaken
48.6%
[42.4, 54.8], n=247
Tankstations
40.8%
[34.8, 47.1], n=245
Thuisbezorgkanalen
11.2%
[6.2, 19.5], n=89
Gewogen totale nalevingscijfer
50.2%
(excl. thuisbezorgkanalen) [49.3, 51.1], n=1264 0%
20%
40%
60%
80%
100%
*Aankooppogingen bij cafetaria’s en horecagelegenheden zijn gedeeltelijk bij tabaksautomaten gedaan.
IX Dit verkoopkanaal is niet meegenomen in het gewogen totale nalevingscijfer voor alcoholverkoop omdat er geen realistische schatting van het totale aanbod van thuisbezorgkanalen gemaakt kan worden.
80
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
81
NALEVING TABAKSVERKOOP AVONDWINKELS INTERVENTIES Bij 44 van de 105 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (41.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=105
Naleving
42+1+498 7.6%
Bij 1 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 52 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (49.5%). Dit leidde in 39 gevallen tot naleving (75.0%).
49.5%
Bij 8 van de 105 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.6%). Dit leidde in 7 gevallen tot naleving (87.5%).
41.9%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
ID gevraagd
Leeftijd & ID gevraagd
1.0%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 60 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (3.3%).
25.0%
87.5%
12.5%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=60
75.0%
Naleving
96+4 3.3%
• 2 verkopers gebruikten een ID-scanner. In 0 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (0.0%). Van de 58 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (96.7%), is er 46 keer nageleefd (79.3%).
Hulpmiddel gebruikt
100.0%
Geen hulpmiddel gebruikt
79.3%
20.7%
96.7%
NALEVING Bij 46 van de 105 aankooppogingen is er nageleefd (43.8%).
NAGELEEEFD
Naleving
NALEVING TABAK 2020 AVONDWINKELS
100% 90% 80% 70% 60% 50%
43.8 %
40% 30% 20% 10% 0% 2020
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
43.8% [34.7, 53.4]
NALEVING TABAKSVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN CAFETARIA’S INTERVENTIES Bij 95 van de 239 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (39.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=239
40+4+488 68+32 25+75 7.5%
Bij 10 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (4.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 116 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (48.5%). Dit leidde in 80 gevallen tot naleving (69.0%).
Naleving
48.5%
Bij 18 van de 239 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.5%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (88.9%).
Hulpmiddelgebruik
Van de 134 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 42 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (31.3%).
n=134
• 1 verkoper gebruikte een rekenmachine; • 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. In 29 van de 42 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (69.0%). Van de 92 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (68.7%), is er 67 keer nageleefd (72.8%).
100.0% 69.0%
ID gevraagd Leeftijd & ID gevraagd
31.0%
88.9%
11.1% NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
Hulpmiddel gebruikt
69.0%
31.0%
Geen hulpmiddel gebruikt
72.8%
27.2%
68.7%
NAGELEEEFD
DIRECTE VERKOOP / TABAKSAUTOMAAT
Directe verkoop / tabaksautomaat
Van de 239 aankooppogingen bij cafetaria’s zijn 177 aankooppogingen (74.1%) uitgevoerd via directe verkoop en 62 aankooppogingen bij tabaksautomaten (25.9%).
n=239
25.9%
Van de 239 aankooppogingen via directe verkoop is er 63 keer nageleefd (35.6%). Van de 62 aankooppogingen bij tabaksautomaten is er 33 keer nageleefd (53.2%).
74.1%
De naleving bij tabaksautomaten is significant hoger dan de naleving bij directe verkoop.
Directe verkoop
Tabaksautomaat
Naleving
0%
2015
35.6%
64.4% 46.8%
53.2%
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 CAFETARIA’S
100%
18.4%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (30.1%).
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Achtergrond 84 Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
Leeftijd gevraagd
39.7%
31.3%
• 40 verkopers gebruikten een ID-scanner;
Bij 96 van de 239 aankooppogingen is er nageleefd (40.2%).
100.0%
4.2%
HULPMIDDELGEBRUIK
NALEVING
Geen interventie
30.1%
2016
40.2%
2020
40.2% [34.2, 46.5]
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Achtergrond
85
NALEVING TABAKSVERKOOP HORECAGELEGENHEDEN INTERVENTIES Bij 36 van de 68 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (52.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=68
38.2%
Bij 4 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (5.9%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (50.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 30 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (46.7%). • 14 verkopers gebruikten een ID-scanner. In 10 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (71.4%).
Van de 68 aankooppogingen bij horecagelegenheden zijn 34 aankooppogingen (50.0%) uitgevoerd via directe verkoop en 34 aankooppogingen bij tabaksautomaten (50.0%).
52.9%
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
n=30
46.7%
76.9%
ID gevraagd Leeftijd & ID gevraagd
50.0% NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik
23.1% 50.0% NIET NAGELEEFD
Naleving
53.3%
Hulpmiddel gebruikt
71.4%
28.6%
Geen hulpmiddel gebruikt
75.0%
25.0%
NAGELEEEFD
NIET NAGELEEFD
Directe verkoop / tabaksautomaat n=68
Van de 34 aankooppogingen via directe verkoop is er 11 keer nageleefd (32.4%).
50.0%
Van de 34 aankooppogingen bij tabaksautomaten is er ook 11 keer nageleefd (32.4%). De naleving bij tabaksautomaten verschilt niet significant van de naleving bij directe verkoop.
NALEVING
Naleving
Bij 22 van de 68 aankooppogingen is er nageleefd (32.4%).
100%
50.0%
13.9% 0%
2015
Directe verkoop
32.4%
67.6%
Tabaksautomaat
32.4%
67.6%
NAGELEEEFD
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 HORECAGELEGENHEDEN
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (23.5%).
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
Geen interventie
2.9%
Van de 16 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (53.3%), is er 12 keer nageleefd (75.0%).
DIRECTE VERKOOP / TABAKSAUTOMAAT
53+3+386 53+47 50+50 5.9%
Bij 2 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 26 van de 68 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (38.2%). Dit leidde in 20 gevallen tot naleving (76.9%).
Naleving
23.5%
2016
32.4%
2020
32.4% [22.4, 44.2]
NALEVING TABAKSVERKOOP SUPERMARKTEN
66.6% [65.2, 67.9] In dit onderzoek zijn er twee subverkoopkanalen bezocht die vallen onder het verkoopkanaal supermarkten: ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Het gewogen totale nalevingscijfer van het verkoopkanaal supermarkten bedraagt 66.6%. Op de volgende pagina’s worden per subverkoopkanaal de nalevingscijfers gerapporteerd en wordt weergegeven welke interventies er zijn toegepast.
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NALEVING TABAKSVERKOOP KETENSUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 42 van de 261 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (16.1%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=261
16.1%
Bij 208 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (79.7%). Dit leidde in 168 gevallen tot naleving (80.8%). Bij 11 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (4.2%). Dit leidde in 10 gevallen tot naleving (90.9%).
Van de 219 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 132 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (60.3%).
Leeftijd & ID gevraagd
Naleving
n=219
40+60
9.1%
NIET NAGELEEFD
60.3%
In 123 van de 132 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (93.2%).
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
93.2%
63.2%
6.8%
36.8%
39.7%
Van de 87 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (39.7%), is er 55 keer nageleefd (63.2%).
NAGELEEEFD
Naleving 100% 90%
58.1%
68.2%
60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2015
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 KETENSUPERMARKTEN 71.8%
80% 70%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
19.2%
90.9%
Hulpmiddelgebruik
• 2 verkopers gebruikten een draaischijf.
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (71.8%).
80.8%
ID gevraagd
NAGELEEEFD
• 6 verkopers gebruikten een ID-scanner;
Bij 178 van de 261 aankooppogingen is er nageleefd (68.2%).
100.0%
Geen interventie
79.7%
• 124 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
NALEVING
16+0+804 4.2%
Bij 0 van de 261 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
2016
2020
68.2% [62.3, 73.6]
NALEVING TABAKSVERKOOP ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN INTERVENTIES Bij 51 van de 99 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (51.5%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=99
Bij 34 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (34.4%). Dit leidde in 19 gevallen tot naleving (55.9%).
34.3%
Bij 11 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (11.1%). Dit leidde in 6 gevallen tot naleving (54.5%).
Van de 45 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).
51+3+3511 11.1%
Bij 3 van de 99 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (3.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
51.5%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
ID gevraagd
55.9%
44.1%
Leeftijd & ID gevraagd
54.5%
45.5%
3.0%
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik
Naleving
n=45
Van de 45 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100%), is er 25 keer nageleefd (55.6%).
100+0
Geen hulpmiddel gebruikt
55.6%
NIET NAGELEEFD
44.4%
100.0%
NALEVING Bij 25 van de 99 aankooppogingen is er nageleefd (25.3%).
NAGELEEEFD
Naleving
NALEVING TABAK 2020 ZELFSTANDIGE SUPERMARKTEN
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30%
25.3%
20% 10% 0% 2020
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
NIET NAGELEEFD
25.3% [17.7, 34.6]
NALEVING TABAKSVERKOOP TABAKSSPECIAALZAKEN INTERVENTIES Bij 82 van de 247 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (33.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=247
Bij 145 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (58.7%). Dit leidde in 104 gevallen tot naleving (71.7%). Bij 18 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (7.3%). Dit leidde in 16 gevallen tot naleving (88.9%).
Van de 163 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 24 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (14.7%).
n=163
• 1 verkoper gebruikte een draaischijf. In 22 van de 24 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (91.7%).
100.0%
ID gevraagd
71.7%
Leeftijd & ID gevraagd
28.3%
88.9%
11.1%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
85+15
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
91.7%
70.5%
8.3%
29.5%
85.3%
Van de 139 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (85.3%), is er 98 keer nageleefd (70.5%).
NAGELEEEFD
Naleving
80%
56.7%
60% 50%
48.6%
36.3%
40% 30% 20% 10% 0% 2015
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 TABAKSSPECIAALZAKEN
100% 90% 70%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
Leeftijd gevraagd
14.7%
• 2 verkopers gebruikten een kalender;
De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2018 (56.7%).
100.0%
Hulpmiddelgebruik
• 7 verkopers gebruikten een ID-scanner;
Bij 120 van de 247 aankooppogingen is er nageleefd (48.6%).
Geen interventie
33.2%
0.8%
58.7%
• 14 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
NALEVING
33+1+597 7.3%
Bij 2 van de 247 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (0.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
2016
2020
48.6% [42.4, 54.8]
NALEVING TABAKSVERKOOP TANKSTATIONS INTERVENTIES Bij 100 van de 245 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (40.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=245
Bij 125 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (51.0%). Dit leidde in 89 gevallen tot naleving (71.2%). 51.0%
Bij 17 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.9%). Dit leidde in 11 gevallen tot naleving (64.7%).
Van de 142 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 14 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (9.9%).
n=142
• 1 verkoper gebruikte een briefje met datums. In 12 van de 14 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (85.7%).
100.0%
ID gevraagd
Leeftijd & ID gevraagd
71.2%
64.7%
28.8%
35.3%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
90+10
Hulpmiddel gebruikt
Geen hulpmiddel gebruikt
90.1%
Van de 128 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (90.1%), is er 88 keer nageleefd (68.8%).
80%
52.9% 40.8%
50% 40% 30%
17.8%
20% 10% 0% 2015
68.8%
14.3%
31.3%
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 TANKSTATIONS
100% 90%
60%
85.7%
NAGELEEEFD
Naleving
70%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
Leeftijd gevraagd
40.8%
9.9%
• 2 verkopers gebruikten een pop-up in het kassasysteem;
De naleving in 2020 is significant lager dan de naleving in 2016 (52.9%).
100.0%
Hulpmiddelgebruik
• 2 verkopers gebruikten een ID-scanner;
Bij 100 van de 245 aankooppogingen is er nageleefd (40.8%).
Geen interventie
1.2%
• 9 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem;
NALEVING
41+1+517 6.9%
Bij 3 van de 245 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (1.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
2016
2020
40.8% [34.8, 47.1]
NALEVING TABAKSVERKOOP THUISBEZORGKANALEN INTERVENTIES Bij 75 van de 89 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (84.3%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=89
84+2+104 10.1%
Bij 2 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper alleen naar de leeftijd van de mysterykid (2.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Naleving 3.4%
2.2%
Bij 9 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (10.1%). Dit leidde in 8 gevallen tot naleving (88.9%). Bij 3 van de 89 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (3.4%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (66.7%).
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
Leeftijd & ID gevraagd
84.3%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 12 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 6 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (50.0%). • 6 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen een handheld. In 6 van de 6 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100%).
50.0%
Van de 6 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (50.0%), is er 4 keer nageleefd (66.7%).
NALEVING Bij 10 van de 89 aankooppogingen is er nageleefd (11.2%). De naleving in 2020 verschilt niet significant van de naleving in 2016 (9.3%).
50+50
Hulpmiddel gebruikt
NIET NAGELEEFD
100.0%
Geen hulpmiddel gebruikt
66.7%
NAGELEEEFD
33.3%
NIET NAGELEEFD
NALEVING TABAK 2020 THUISBEZORGKANALEN
80% 70% 60% 50% 40%
9.6%
9.3%
11.2%
2015
2016
2020
10% 0%
Het onderzoek is gedeeltelijk tijdens de COVID-19-pandemie uitgevoerd. Zie ‘Methode’ en ‘Resultaten’ voor meer informatie.
33.3%
50.0%
100% 90%
20%
11.1%
Naleving
Naleving
30%
66.7%
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=12
88.9%
ID gevraagd
11.2% [6.2, 19.5]
Naleving tabaksverkoop 2016 versus 2020 Door de naleving in 2020 te vergelijken met de naleving in 2016 is te zien of de naleving bij tabaksverkoop verbeterd is. Zoals beschreven in het hoofdstuk ‘Methode’ komt de indeling van verkoopkanalen in 2016 niet overeen met die in 2020. Daarom is voor beide jaren een alternatief gewogen totale nalevingscijfer berekend, bestaande uit de verkoopkanalen cafetaria’s, horecagelegenheden, tabaksspeciaalzaken, tankstations en ketensupermarkten.
Figuur 10. Vergelijking nalevingscijfers tabak per verkoopkanaal 2016 en 2020*
Figuur 10 geeft de nalevingspercentages weer voor tabaksverkoop in 2016 en 2020. Het gewogen totale nalevingscijfer in 2020 (50.6%) is niet significant lager dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2016 (51.4%).
Tabaksspeciaalzaken
Bij tankstations is de naleving in 2020 (40.8%) significant lager dan de naleving in 2016 (52.9%). In de andere verkoopkanalen zijn er geen significante veranderingen in de naleving geconstateerd. Zie Appendix B voor de betrouwbaarheidsintervallen en significantietoetsen van het alternatieve gewogen totale nalevingscijfer en van de nalevingscijfers per verkoopkanaal.
30.1%
Cafetaria’s
Horecagelegenheden
n= 103
40.2% 23.5%
n= 239 n= 306
32.4%
n= 68
71.8%
Ketensupermarkten
n= 401
68.2%
n= 261
56.7%
n= 201
48.6%
n= 247
52.9%
Tankstations*
n= 104
40.8%
n= 245
9.3% n= 54 11.2% n= 89
Thuisbezorgkanalen Gewogen totale nalevingscijfer (excl. thuisbezorgkanalen)
0%
51.4%
n= 1115
50.6%
n= 1060
20%
40%
Nalevingscijfer 2016
60%
80%
100%
Nalevingscijfer 2020
* Significant verschillend *In het onderzoek van 2016 is gebruik gemaakt van een andere indeling van verkoopkanalen dan in het huidige onderzoek. Daarom is voor beide jaren een alternatief gewogen totale nalevingscijfer berekend, bestaande uit de verkoopkanalen cafetaria’s, horecagelegenheden, tabaksspeciaalzaken, tankstations en ketensupermarkten. Deze berekening is gemaakt op basis van de populatiegrootten van 2020. Door het verschil in verkoopkanalen verschillen de gewogen totale nalevingscijfers in dit figuur van de complete gewogen totale nalevingscijfers van 2016 en 2020. Een nadere toelichting over hoe deze data wordt vergeleken wordt beschreven in het hoofdstuk ‘Methode’.
100
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Resultaten
101
CONCLUSIE Voor de verkoop van alcohol- en tabaksproducten geldt een leeftijdsgrens van 18 jaar. Het naleven van deze leeftijdsgrens houdt in dat een verkoper weigert om alcohol of tabak te verkopen aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is onderzoek gedaan naar de naleving van de leeftijdsgrens in 2020. Aan de hand van mysteryshoponderzoek is de naleving van de leeftijdsgrens voor alcohol- en tabaksverkoop in 2020 vastgesteld met een landelijk nalevingscijfer (gewogen totale nalevingscijfer) en nalevingscijfers per verkoopkanaal. Ook is onderzocht in hoeverre verkopers interventies toepassen tijdens het leeftijdscontroleproces, inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Daarnaast is onderzocht of de cijfers voor alcohol veranderd zijn ten opzichte van 2018 en of de cijfers voor tabak veranderd zijn ten opzichte van 2016.
NALEVING ALCOHOLVERKOOP 2020 Uit de resultaten blijkt dat voor de verkoop van alcohol het landelijke, gewogen totale nalevingscijfer 38.0% is in 2020. Dat betekent dat jongeren van 17 jaar oud in 38.0% van alle aankooppogingen géén alcoholhoudende drank konden kopen.
relshops, ketenslijterijen en zelfstandige slijterijen. De naleving bij deze subverkoopkanalen is respectievelijk 77.3%, 81.1% en 26.4%. Bij sportkantines is de naleving 23.9%. De gewogen naleving van de overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 58.1%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is de naleving 59.3% en bij zelfstandige supermarkten 27.9%. Bij thuisbezorgkanalen is de naleving 12.4%. Hieronder vallen maaltijdbezorgdiensten met een naleving van 2.2%, thuisbezorgende landelijke ketens met een naleving van 26.4% en webshops met een naleving van 8.8%.
NALEVING TABAKSVERKOOP 2020 Uit de resultaten blijkt dat voor de verkoop van tabak het landelijke, gewogen totale nalevingscijfer 50.2% is in 2020. Dat betekent dat jongeren van 17 jaar oud in 50.2% van alle aankooppogingen géén tabak konden kopen. Bij avondwinkels is de naleving 43.8%. Bij cafetaria’s en bij horecagelegenheden is de naleving respectievelijk 40.2% en 32.4%. De gewogen naleving van het overkoepelende verkoopkanaal supermarkten is 66.6%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen ketensupermarkten en zelfstandige supermarkten. Bij ketensupermarkten is de naleving 68.2% en bij zelfstandige supermarkten 25.3%. Bij tabaksspeciaalzaken is een naleving geconstateerd van 48.6%. Bij tankstations is de naleving 40.8%. Bij thuisbezorgkanalen is de naleving 11.2%.
Bij avondwinkels is de naleving 41.0%. Bij cafetaria’s en bij horecagelegenheden is de naleving respectievelijk 29.8% en 29.0%. Bij NS kiosken is er een naleving van 43.5% geconstateerd. De gewogen totale naleving van het overkoepelende verkoopkanaal slijterijen is 66.3%. Onder dit verkoopkanaal vallen de subverkoopkanalen: bor-
INTERVENTIES IN HET LEEFTIJDSCONTROLEPROCES
102
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie
In het hoofdstuk ‘Resultaten’ is per verkoopkanaal gerapporteerd in hoeveel procent van de aankooppogingen er interventies zijn toe-
103
gepast door de verkoper (het vragen naar leeftijd en/of naar een geldig legitimatiebewijs en/of het gebruiken van een hulpmiddel), inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Uit de resultaten blijkt dat naar ID vragen een belangrijke voorspeller is voor naleving. Verder blijkt in verkoopkanalen waar relatief veel gebruik wordt gemaakt van hulpmiddelen om het ID van de mysterykid te controleren dat de naleving na ID-vraag met hulpmiddel hoger is dan de naleving na ID-vraag zonder hulpmiddel.
ONTWIKKELING NALEVINGSCIJFERS De afgelopen jaren zijn er een aantal landelijke nalevingsonderzoeken uitgevoerd. Voor de verkoop van alcohol was in 2015 het nalevingscijfer 21.5%1. In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 35.8%2. In 2018 was het nalevingscijfer 37.7%3. In 2020 is het nalevingscijfer 38.0%. Uit de vergelijkende analyses blijkt dat de gewogen totale nalevingscijfers van 2018 en 2020 niet significant van elkaar verschillen. Dat betekent dat in 2020 de naleving niet gestegen is ten opzichte van de naleving in 2018. Voor de verkoop van tabak was in 2015 het nalevingscijfer 27.4%1. In 2016 steeg het nalevingscijfer significant tot 43.1%2. In 2020 is het nalevingscijfer 47.1%. Uit de vergelijkende analyses blijkt dat het gewogen totale nalevingscijfer in 2020 niet significant hoger is dan het gewogen totale nalevingscijfer in 2016. Dat betekent dat de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2020 niet is gestegen ten opzichte van de naleving in 2016. Verandering naleving bij alcoholverkoop per verkoopkanaal tussen 2018 en 2020 Bij cafetaria’s, horecagelegenheden en webshops is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in 2020 significant hoger
104
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie
dan de naleving in 2018. Cafetaria’s stegen van 20.7% in 2018 naar 29.8% in 2020. Horecagelegenheden stegen van 17.5% in 2018 naar 29.0% in 2020. Webshops hadden in 2018 een naleving van 2.2% en stegen in 2020 naar een naleving van 8.8%. De naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in slijterijen, zelfstandige slijteren, supermarkten en ketensupermarkten is in 2020 gedaald ten opzichte van 2018. Slijterijen daalden van een naleving van 73.3% in 2018 naar een naleving van 66.3% in 2020. Zelfstandige slijterijen hadden in 2018 een naleving van 35.6% en daalden in 2020 naar 26.4%. Supermarkten daalden van een naleving van 68.9% in 2018 naar een naleving van 58.1% in 2020. De naleving in ketensupermarkten was 71.8% in 2018 en daalde in 2020 naar 59.3%. Bij avondwinkels, borrelshops, ketenslijterijen, sportkantines en zelfstandige supermarkten is de naleving bij alcoholverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van de naleving in 2018. Ook bij het overkoepelende verkoopkanaal thuisbezorgkanalen en de subverkoopkanalen maaltijdbezorgdiensten en thuisbezorgende landelijke ketens is de naleving bij alcoholverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van 2018. Verandering naleving bij tabaksverkoop per verkoopkanaal tussen 2016 en 2020 Bij tankstations is de naleving van de leeftijdsgrens bij tabaksverkoop in 2020 gedaald.
Tankstations hadden in 2016 een naleving van 52.9% en daalden naar een naleving van 40.8% in 2020. Bij cafetaria’s, horecagelegenheden, ketensupermarkten, tabaksspeciaalzaken en thuisbezorgkanalen is de naleving bij tabaksverkoop in 2020 niet veranderd ten opzichte van de naleving 2016.
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie
105
AFSLUITENDE CONCLUSIE Dit onderzoek is een vervolgmeting op het nalevingsonderzoek voor alcoholverkoop in 2018 en het nalevingsonderzoek voor tabaksverkoop in 2016. De gewogen totale landelijke naleving en de naleving per verkoopkanaal in 2020 is vastgesteld voor zowel alcohol- als tabaksverkoop. Om de verandering van de naleving van de verkoopkanalen nauwkeurig te kunnen meten is er voor alcohol gebruik gemaakt van dezelfde indeling van de verkoopkanalen als het onderzoek in 2018. Voor de nalevingscijfers voor tabaksverkoop is er in dit onderzoek gebruik gemaakt van een andere indeling van de verkoopkanalen dan in het onderzoek van 2016, vanwege ontwikkelingen in de verkoopkanalen van tabak. De nieuwe indeling maakt het mogelijk om verschillen tussen subverkoopkanalen inzichtelijk te maken. Voor zowel alcohol- als voor tabaksverkoop heeft er geen significante toe- of afname plaatsgevonden in de gewogen totale naleving over de laatste 2, respectievelijk 4 jaar. Er bestaan wel verschillen op het niveau van enkele individuele verkoopkanalen.
REFERENTIES 1 Schelleman-Offermans, K. & Roodbeen, R. (2015). Alcohol- & tabaksverkoop aan jongeren 2015. Nijmegen: Nuchter Kenniscentrum Leeftijdsgrenzen. 2 Roodbeen, R. & Schelleman-Offermans, K. (2016). Alcohol- & tabaksverkoop aan jongeren 2016. Nijmegen: Nuchter Kenniscentrum Leeftijdsgrenzen. 3 Bureau Objectief (2019). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop aan minderjarigen in 2018. 4 Drank- en Horecawet (2020). Artikel 20, lid 1. Geraadpleegd via: https://wetten.overheid.nl/BWBR0002458/2017-12-31#Paragraaf3 5 Tabaks- en Rookwarenwet (2020). Artikel 8, lid 1. Geraadpleegd via: https:// wetten.overheid.nl/BWBR0004302/2020-01-23#Paragraaf4 6 Van Hoof, J.J., Roodbeen, R.T., Krokké, J., Gosselt, J.F., & Schelleman-Offermans, K. (2015). Alcohol sales to underage buyers in the Netherlands in 2011 and 2013. Journal of adolescent health, 56(4), 468-470.
106
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Conclusie
Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Referenties
107
APPENDIX A:
APPENDIX B:
ETHISCHE NORMEN MYSTERYSHOPONDERZOEK VERKOPERS
MYSTERYKIDS
• De namen van verkopers en de namen van specifieke locaties waar zij werkzaam zijn blijven anoniem;
• Van alle deelnemende mysterykids is schriftelijk toestemming verkregen van ouders/verzorgers (wettelijke voogd) voor deelname;
•D e data en tijdstippen waarop aankooppogingen zijn uitgevoerd worden niet gecommuniceerd met de opdrachtgever. Aankoop pogingen zijn niet herleidbaar tot individuen;
•D e namen van mysterykids blijven anoniem;
•O p basis van onderzoeks resultaten zijn sancties niet toegestaan; • Alle auditoren informeren actieve gemeentelijke handhavers wanneer zij op basis van een aankooppoging een verkoper willen sanctioneren.
• Tijdens aankooppogingen zijn altijd volwassen en ervaren auditoren aanwezig (zij hebben geen interactie tijdens de aankooppoging) om mysterykids te begeleiden, te beschermen en te corrigeren wanneer wordt afgeweken van protocol; • De mysterykids begaan géén strafbaar feit tijdens hun werkzaamheden, de alcoholproducten worden direct bij het verlaten van de locatie door de auditor overgenomen of worden onaangeroerd op de bar achtergelaten;
In onderstaande tabellen wordt de naleving in 2020 per verkoopkanaal vergeleken met de naleving in 2018 (voor alcoholverkoop) en in 2016 (voor tabaksverkoop). Naast het nalevingspercentage wordt steeds het 95%-betrouwbaarheidsinterval vermeld. Om te toetsen of het om een significant verschil gaat, wordt het 95%-betrouwbaarheidsinterval berekend rondom het gemeten verschil in de nalevingscijfers. Als dit 95%-betrouwbaarheidsinterval de waarde 0% bevat, zijn de twee nalevingscijfers niet significant verschillend. Als dit niet het geval is, zijn de twee nalevingscijfers wel significant verschillend. Tabel 7. Verschil in naleving bij alcoholverkoop tussen 2018 en 2020
2018 Gewogen totale nalevingscijfer
• Alle mysterykids zijn altijd in de mogelijkheid om aankooppogingen te weigeren of een onderzoeksdag af te breken;
Avondwinkels
• Alle mysterykids ontvangen bij aanmelding informatie, waarin zij worden gewezen op de nadelige gevolgen van vroegtijdige consumptie van leeftijds gebonden producten, aanvullend hieraan worden de mysterykids voor, tijdens en na een onderzoekroute gecoacht en begeleid door de auditor;