B.4 Bijlage Voortgangsrapportage Platform Water Vallei en Eem.pdf

ZOMER 2021

VOORTGANGSRAPPORTAGE Regionaal Adaptatie Plan (RAP)

Vallei en Veluwe

Het RAP oppakken door te verbinden & stimuleren

In 2017 spraken 28 Gemeenten, Waterschap Vallei en Veluwe, Provincies Gelderland en Utrecht, Veiligheidsregio’s, Vitens en Rijkswaterstaat de gezamenlijke ambitie uit om in 2050 een

De rode draad in het RAP die alle organisaties en onderwerpen verbindt is de

klimaatrobuuste regio te willen zijn waar we veilig, gezond

kennisagenda. Hiermee faciliteren en verbinden we kennis en praktijk door middel

en welvarend samenleven. Dat is vastgelegd in ons Manifest

van: voorbeeldprojecten uit de regio, inspiratie- en themasessies, samenwerking

Ruimtelijke Adaptatie. Inmiddels hebben ook de GGD’s zich

thema’s.

met kennisinstellingen, toolboxen en onderzoeken rondom de klimaatadaptatie

hieraan toegevoegd.

In 2021 zijn de volgende webinars georganiseerd:

Voor het hele gebied zijn de kwetsbaarheden van wateroverlast, droogte en hitte al in kaart gebracht in de klimaateffectatlas. Vervolgens zijn in het Regionaal Adaptatie Plan (RAP) door de Manifestpartners met andere partijen regionale speerpunten bepaald voor de komende jaren, aanvullend op wat eenieder zelf kan doen. In deze voortgangsrapportage laten we de ontwikkelingen zien waar we als Manifest een bijdrage aan leveren.

Studenten webinar 18 januari

Hittestress Utrecht en Gelderland

Stimuleringsregeling (24 april)

Grondwater en droogte (27 mei)

Omgevingswet (juni en juli)

Ketenafspraken en instrumentenmix (21 juni)

Informatie is gedeeld via de periodieke nieuwsbrieven, het kennisportaal op de website en via social media. Volg ons Manifest ook op Linkedin.

Dit is met name het informeren en inspireren om de RAP-beweging op gang te houden. Ons motto hierbij is: Regionaal delen, lokaal doen. Wij zien ons als RAP-team hierin aanjager en facilitator maar ook als

Gericht aanpakken: speerpunten concretiseren in projecten

ontdekkingsreiziger. Net als Marco

De tijdshorizon van het RAP ligt op 2050. Dat lijkt ver weg, maar er moet nog veel

Polo ontdekken we in de regio wat er

gebeuren. Bovendien is mee-koppelen met natuurlijke investeringsmomenten

al gebeurt. We pakken het vast waar

noodzakelijk en gewenst. Ook de scope van de opgave is breed, klimaatadaptatie

de energie (al) zit en we onderzoeken

raakt onze leef­omgeving op vele manieren. In deze complexiteit biedt focus op vier

wat er nodig is om initiatieven verder te

thema’s houvast. Per thema zijn speerpunten gekozen die geconcretiseerd zijn in

kunnen brengen.

projecten.

De afgelopen maanden is daarbij het volgende opgepakt:

1

PRETTIG WONEN EN WERKEN

Onze woon- en werkomgeving is binnen steden en dorpen vaak sterk versteend

Afspraken klimaatbestendig bouwen (Utrecht) Samen met partners heeft de provincie Utrecht het initiatief genomen om met zoveel mogelijk gemeentes, bouwers, ontwikkelaars, waterschappen en overige betrokkenen afspraken te maken over het klimaatrobuust inrichten van onze gebouwde omgeving. Daarbij gaat het zowel over de bestaande gebouwde omgeving als voor nieuwbouwprojecten. Door middel van een aantal intensieve ‘sprintsessies’ deelgenomen zijn concrete afspraken gemaakt over aanpassingen in de gebouwde

waardoor hittestress en wateroverlast groter wordt. Ook droogte heeft gevolgen als

omgeving aan extreme neerslag, droogte en hittestress. De afspraken zijn niet alleen

verzakkende gebouwen en tuinen en groenvoorziening. Lagergelegen delen van de

inhoudelijk van aard, maar hebben ook betrekking op de randvoorwaar-

regio zijn kwetsbaar voor overstroming. In de beperkte ruimte moeten oplossingen

den die nodig zijn om de uitdaging aan te kunnen gaan. Het besef van samen optrekken en bundelen van krachten wordt door alle

gevonden worden. Dit heeft gevolgen voor onze gezondheid, ons welbevinden en onze

betrokkenen onderschreven. En het is de bedoeling dat alle

productiviteit.

organisaties

Stimuleringsregeling klimaatadaptatie (Noord-Veluwe)

In juni vindt een webinar plaats om de opgedane kennis te delen

de

afspraken

implementeren

in

de

eigen

besluitvormingsprocessen.

binnen de manifestregio en te verkennen of en hoe aangesloten kan worden op de afspraken die in Utrecht worden gemaakt. De 7 gemeenten op de Noord Veluwe hebben samen met het waterschap een stimuleringsregeling uitgewerkt om particulieren financieel te ondersteunen bij het nemen van klimaatadaptieve maatregelen. Bij het opstellen is onderzocht welke financiële prikkels op korte termijn het beste kunnen worden ingezet en welke maatregelen prioriteit krijgen om te stimuleren. Hiervoor is samengewerkt met de nationale alliantie financiële prikkels waardoor ook

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/STIMULEREN DEELNAME MANIFESTPARTNERS

Instrumentenmix

de kennis nationaal wordt ontsloten. Op 22 april is de kennis over de gemaakte afwegingen gedeeld met de ander Manifestparners.

In de werkregio Noord Veluwe wordt gewerkt aan een stappenplan waarmee keuzes zijn te maken uit de beschikbare (beleids)instrumenten.

De Stimuleringsregeling voor de 7 gemeenten is vanaf maart 2021 op-

Het doel is dat gemeenten een mix van instrumenten vaststellen

gesteld. De uitvoering en communicatie is belegd bij Veluwe Duurzaam.

waarmee de omgeving klimaatadaptief wordt. De instrumenten

Voor het opstellen van de website is gebruik gemaakt van de kennis die de

zijn vooral gericht op particulieren in het bestaand stedelijk gebied.

gemeente Apeldoorn heeft opgedaan met hun eigen stimuleringsregeling. Op

De mogelijke instrumenten en keuzes zijn geïnventariseerd.

deze wijze wordt op een efficiënte wijze uitvoering gegeven aan de regeling. In

In juni wordt de kennis gedeeld met de manifestpartners en het

de eerste 2 maanden leverde dit al 300 aanvragen op.

vervolgproces bepaald.

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/STIMULEREN/ORGANISEREN

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/FACILITEREN/ORGANISEREN

Hitteplannen

2

AANGENAAM RECREËREN Extreem weer, zowel hitte als onweer en hevige neerslag heeft effect op evenementen

Veluwe 7 gemeenten op de Noord Veluwe zijn in 2020 gestart met het opstellen van het hitteplan per gemeente. Het plan in Harderwijk is afgerond. In de andere

en activiteiten in de buitenlucht. Aandacht voor klimaatbestendige accommodaties en attracties is belangrijk om kwaliteit te bieden aan de recreant en toerist.

6 gemeenten loopt het door tot medio 2021. Het plan wordt opgesteld door

Maar ook groenblauwe structuren spelen daarbij een grote rol. Kansen

de GGD. Zo wordt er een actieve verbinding gemaakt met de kennis die daar

zullen ook ontstaan door bijvoorbeeld een langer buitenseizoen.

aanwezig is.

Hittebestendige provincie Utrecht

ROL VAN HET MANIFEST: STIMULEREN/AANJAGEN

De provincie Utrecht is in samenwerking met de GGD gestart met het ontwikkelen van lokale hitteplannen met gemeenten. Doel van een lokale hitteplannen is de versterking van een lokaal netwerk van eerstelijns-

Stakeholderanalyse studenten

zorgorganisaties die gemeenten gaan ondersteunen bij de zorg voor

Eind 2020 heeft een groep studenten van Van Hall Larenstein voor het thema

kwetsbare groepen. Naast de hitteplannen richten de partijen zich ook

Recreatie (naast drie andere thema’s Natuur, Veiligheid en Waterbeschikbaarheid)

op hittestress in gebouw en gebied. Hiervoor zijn ook bijeenkomsten

een Quick Scan uitgevoerd wat betreft stakeholders, behoeften en uitdagingen.

georganiseerd.

De uitkomsten zijn gedeeld in een workshop met Manifestpartners. Zie ook het introductiefilmpje van de studenten dat op de site is geplaatst.

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/STIMULEREN/FACILITEREN/ AANJAGEN/ORGANISEREN

Hittekaart workshop Barneveld

ROL VAN HET MANIFEST: OPDRACHTGEVEN/FACILITEREN/ORGANISEREN

De stedenbouwkundigen van de gemeente Barneveld zijn zeer geïnteresseerd in

Groen groeit mee

de hittekaarten uit de klimaateffectatlas en willen de kennis in de atlas toepas-

Groenblauwe inrichting is van belang voor het realiseren van meerdere ambities,

sen in de eigen gemeente. Samen met gemeentelijke vastgoedbeheerders, land-

zoals een klimaatbestendige en gezonde leefomgeving, biodiversiteit en recreatie.

schapsarchitect en medewerkers van de afdeling groen hebben zij ons benaderd

Om die reden sluiten we aan bij de ontwikkeling van Groen Groeit Mee en de

voor het geven van informatie over de hittekaart. We hebben een webinar ver-

ontwikkelstrategieën voor de U16, regio Amersfoort en regio Foodvalley. Ook zien

zorgd waarin toelichting is gegeven op de kaarten, welke informatie er op staat

we dat de Groen-Blauwe inrichting in de Omgevingsvisies van de gemeenten al een

en hoe deze regionale informatie lokaal kan worden toegepast.

prominente plek heeft ingenomen. Daarnaast dragen de lokale projecten bij aan de gewenste groenblauwe inrichting.

Samenwerking met: CAS, ontwikkelaar van de Klimaateffectatlas. ROLLEN VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/FACILITEREN/ORGANISEREN

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN RAP DOELEN EN GROEN GROEIT MEE PROCES UITVOEREN VAN LOKALE GROEN PROJECTEN

3

BASISFUNCTIES VEILIG STELLEN De continuïteit van het functioneren van deze basisfuncties wordt nauwlettend in de gaten gehouden. Extra aandacht is echter nodig vanwege een grotere kans op weersextremen zoals noodweer en langdurige hitte. Waardoor basisfuncties onder druk kunnen komen te staan, bijvoorbeeld bij overstromingen

4

NATUURLIJK BODEM- EN WATERSYSTEEM De gevolgen van de klimaatsverandering op de flanken van de Veluwe zijn in kaart gebracht en de informatie is ontsloten via de website. Tevens is de informatie actief gedeeld met alle partners via een webinar over grondwater en droogte. De informatie op de website kan de komende jaren worden uitgebreid met nieuwe informatie zodat betrokkenen daar terecht kunnen met vragen over grondwater en droogte.

en natuurbranden. Uitval van de ene functie kan leiden tot de uitval van weer andere functies en zelfs uitval van een geheel gebied.

Verkenning Droogte/grondwater – Waternetwerk Veluwe

Basis­functies zijn (boven)­regionale voorzieningen en dus gemeente­

Voorjaar 2021 heeft een bestuurlijke afvaardiging van de Manifest-

grens overschrijdend.

sectorale/thematische

partners een eerste verkennend gesprek gevoerd over de vele ontwikkelingen

rondom

droogte

en

grondwater in het gebied de Veluwe door vele spelers. De

Gevolgbeperking Overstromingen Utrecht (inclusief Vallei en Eem)

Utrechtse Heuvelrug heeft al zo’n Blauwe Agenda opgesteld,

Voor de werkregio Platform Water Vallei en Eem wordt gewerkt aan

wordt nader uitgewerkt wordt of en hoe het Manifest hierin een

gevolgbeperking Overstromingen. Voor het gebied zijn door de Veiligheidsregio Utrecht impact analyse kaarten gemaakt en deze zijn besproken met de ambtelijke vertegenwoordigers. In juli wordt een workshop met bestuurders

de Veluwe nog niet. Uitdaging gezamenlijk is om ‘’synchroon te gaan zwemmen’’ gericht op een betere waterbalans. In 2021 rol kan gaan spelen. Dit in de contex van de andere ontwikkelingen. Samenwerking met provincie, waterschap, gemeenten, Vitens.

georganiseerd om samen het ambitieniveau te bepalen. Tevens wordt een handleiding handelingsperspectief opgesteld.

ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/STIMULEREN/FACILITEREN

Korte beschrijving: Regionale bijeenkomsten Samenwerking met: Veiligheidsregio Utrecht ROL VAN HET MANIFEST: VERBINDEN/FACILITEREN//ORGANISEREN

Projecten WUR kaart Samen met de onderzoekers van de WUR is een projectvoorstel geschreven om voor het Manifest gebied om een kaart voor 2120 te ontwikkelen. Deze kaart is voor heel Nederland gemaakt en we gaan deze kaart nu gedetailleerder maken voor ons

Risico analyses Rijkswaterstaat (RWS) RWS heeft risico analyses uitgevoerd voor wegen en vaarwegen. In het kernteam is een toelichting gegeven op deze kaarten. De afspraak is dat het Manifest kernteam betrokken wordt bij de organisatie van de risiciodialogen die RWS wil gaan organiseren.

gebied. Landelijk heeft de kaart in de media veel aandacht gekregen (kranten, TV: Buitenhof). Het project is ingediend bij Topsector Kennis en Innovatie voor een bijdrage. De bijdrage is op 27 mei toegekend en vanaf nu kunnen we starten met het project. ROL VAN HET MANIFEST: ORGANISEREN

Doorkijkje naar Q3 & Q4 2021 & vervolgstappen Onze ontdekkingsreis blijft een groot avontuur maar sommige activiteiten en ontwikkelingen hebben we al wel in het vizier zoals:

Regionaal delen Algemeen

Lessen uit deze bovenstaande projecten

Lokaal doen

breder uitrollen Voorbeeldprojecten delen met partners

Borging van de afspraken in de organisaties Concrete projecten en/of bijeenkomsten:

via de communicatiekanalen (social media, website en nieuwsbrieven)

Vallei en Veluwe 2120 Loofbomenadvies

Update klimaateffectatlas

Duurzaam grondwatersysteem Organisatie jaarlijkse Klimaattop (3 december 2021)

Wooncorporaties

van de manifestpartners. (denk hierbij aan borging klimaat binnen gemeenten) Implementatie van afspraken en kennis in plannen en projecten. (bijvoorbeeld bouwafspraken)

Droogte aanpak Tuin- en klimaatroute (website)

Samen doorpakken Tot slot de uitnodiging om samen verder op ontdekkingsreis te gaan: Wat wilt u dit jaar nog regionaal delen en lokaal gaan doen? KLIMAATVALLEIENVELUWE.NL