B.19 Bijlage Ontwerpbegroting 2022 GGD Utrecht.pdf

Ontwerp Begroting 2022

Inhoudsopgave Voorwoord ..................................................................................................... 3 1.

Inleiding ................................................................................................ 4 1.1 Waar we voor staan ....................................................................... 4 1.2 Impact coronacrisis op de Publieke Gezondheid .................................. 5 1.3 Onze kernwaarden ........................................................................... 5

2.

Ambities ................................................................................................ 7 2.1 Een veiligere en gezonde leefomgeving ............................................. 8 2.2 Minder kwetsbaren ...................................................................... 15 2.3 Gezondere wijken en scholen ........................................................ 17 2.4 Een goede start voor ieder kind ..................................................... 21 2.5 Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s........................... 25 2.6 De organisatie op orde ................................................................. 29 2.7 Een eigentijdse dienstverlening ..................................................... 30

3.

Financiën ............................................................................................. 32 3.1 Ontwikkelingen algemene gemeentelijke bijdrage 2021-2025 ............. 33 3.2 Bijdragen en vergoedingen per gemeente 2022 ................................ 36 3.3 Autorisatie vervanging activa ........................................................ 37 3.4 Meerjarenraming 2022-2025 ......................................................... 37 3.5 Overzicht van incidentele baten en lasten........................................ 38 3.6 Ombuigingen: intensiveringen en besparingen ................................. 38

4.

Weerstandsvermogen ......................................................................... 41

5.

Verplichte paragrafen.......................................................................... 46 5.1 Balans ....................................................................................... 46 5.2 Reserves.................................................................................... 47 5.3 Voorzieningen............................................................................. 49 5.4 Verzekeringen ............................................................................ 50 5.5 Bedrijfsvoering ........................................................................... 50 5.6 Verbonden partijen ...................................................................... 50 5.7 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................ 52 5.8 Financiering en treasury ............................................................... 52 5.9 Kengetallen ................................................................................ 55 5.10 Beleidsindicatoren ....................................................................... 56 5.11 Vennootschapsbelasting ............................................................... 57

Bijlagen ........................................................................................................ 58 Bijlage 1 Baten en lasten per taakveld .................................................... 59 Bijlage 2 Overhead............................................................................... 60 Bijlage 3 Bijdragen en vergoedingen per gemeente ................................... 61 Bijlage 4 Afkortingenlijst ....................................................................... 87 Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

2

Voorwoord Ten tijde van het opmaken van de begroting 2022 (maart 2021) heeft het corona-virus (COVID-19) Nederland al enige tijd in zijn greep. Sinds eind februari 2020 heeft GGD regio Utrecht (GGDrU) vanuit haar wettelijke taak (Wet publieke gezondheid) op het gebied van Infectieziektebestrijding een grote rol in de bestrijding van het corona-virus. De structurele impact van het coronavirus is lastig in te schatten en te onzeker om te vertalen in de cijfers. Wat de precieze impact is van de corona crisis, zal meer en meer duidelijk worden. Herstelde patiënten kunnen blijven kampen met langdurige gezondheidsschade, zowel fysiek als psychisch. Ook de maatschappij als geheel heeft een forse impact te verwerken, niet alleen door de ziekte zelf en door uitgestelde niet-Corona zorg, maar ook door de psychische druk van alle inperkende maatregelen en door de enorme economische impact. Naast de bestrijding van het coronavirus en preventie van infectie, is ook de ervaren gezondheid van mensen van wezenlijk belang en van grote betekenis voor de gezondheid van de samenleving als geheel. Denk daarbij aan zaken als gezonde voeding, voldoende beweging, voldoende slaap, ontspanning en sociale contacten. Gezondheid en preventie zijn de sleutelwoorden in alles wat GGDrU doet.

Vanuit onze brede (sociaal medische) ervaring en deskundigheid bevorderen én beschermen we de gezondheid van alle inwoners in de regio Utrecht. Vanuit de gedachte van positieve gezondheid richt GGDrU publieke gezondheidsinterventies en -acties op het zoveel mogelijk laten meedoen van mensen. Het bereiken van situaties waarbij mensen kunnen meedoen, ook als (en misschien wel juist omdat) ze bijzonder zijn. Daarbij is de inspanning niet alleen op het individu gericht, maar ook op de groep als geheel. GGDrU wil het verschil in gezondheid verkleinen en het vermogen van mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving vergroten. Op deze manier dragen we bij aan het realiseren van gelijke kansen in het leven. Zorg redt levens. Preventie redt generaties. Als GGD dragen wij daar graag onze steen aan bij. In deze crisis en daarna.

De heer M.C.M. Fluitman Lid Dagelijks Bestuur GGDrU, Portefeuillehouder financiën

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

De heer J.R. Donker Directeur Publieke Gezondheid a.i. Secretaris van het bestuur

3

1. Inleiding 1.1 Waar we voor staan Voor de inwoners van de regio Utrecht en toekomstige generaties werken we, samen met anderen, aan een gezond en veilig leven. Aan een samenleving waarin iedereen wordt uitgenodigd om mee te doen en gezonde keuzes te maken.

Zorg redt levens. Preventie redt generaties. We leveren een bijdrage aan vijf maatschappelijke effecten: 1 2 3 4 5

Inwoners wonen, leven, gaan naar school en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Een gezonde en veilige start voor elk kind. Iedereen kan zich ontwikkelen en ontplooien. Iedereen kan meedoen. Bedreigingen van de publieke gezondheid worden bestreden.

We willen dat ons werk aansluit bij wat inwoners doen en nodig hebben voor een gezond leven. We gaan er daarbij van uit dat zij de regie over hun leven voeren en omgaan met sociale, fysieke en emotionele uitdagingen. Dit noemen we positieve gezondheid. Het is het uitgangspunt in ons werk. Maar als het leven zo tegenzit dat het even niet lukt om zelfredzaam te zijn, dan bieden we ook een vangnet. In deze begroting laten we zien hoe we in 2022 werken aan de vijf maatschappelijke effecten. We benoemen onze ambities, de resultaten die we eind 2022 verwachten te behalen en we laten zien hoeveel het kost.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

4

1.2

Impact coronacrisis op de Publieke Gezondheid

Wat de precieze impact is van de corona crisis, zal meer en meer duidelijk worden. Dat corona impact heeft op mensen, staat buiten kijf. Dit gaat veel verder dan besmet zijn met het virus. Publieke gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Ook de maatschappij als geheel heeft een forse impact te verwerken, niet alleen door de ziekte zelf, maar ook door uitgestelde niet-corona zorg, door de psychische druk van alle inperkende maatregelen en door de enorme economische impact,. GGDrU is zich bewust van de financiële positie van gemeenten. En dat gemeenten keuzes moeten maken in de uitvoering van taken. Tegelijkertijd bevestigt corona het belang van preventie en van gezonde leefstijl. En dat het nodig is dat publieke gezondheid, zowel het beschermen van de gezondheid als het bevorderen hiervan, duurzaam overeind en op het juiste niveau is en blijft. In het belang van het welzijn van onze inwoners vraagt dit om een gezamenlijke versterking. Samen met gemeenten, ketenpartners op lokaal en regionaal niveau maar ook met het Rijk en zorgverzekeraars. De publieke gezondheid zal door het nieuwe kabinet opnieuw geijkt moeten worden in wat minimaal nodig is om burgers tegen risico’s en bedreigingen te beschermen en veerkracht te stimuleren. De maatschappelijke ontwikkelingen en uitdagingen vragen om een duurzaam integraal preventieve aanpak en een stevige positionering van GGD’en.

We willen dat ons werk aansluit bij wat inwoners zelf kunnen én nodig hebben voor een gezond leven. Niet alleen in het hier en nu, juist ook met oog op de toekomst. Sommige inwoners verdienen meer aandacht om dezelfde kansen te krijgen.

1.3 Onze kernwaarden Als organisatie zijn we zichtbaar, onafhankelijk, eigentijds, verbindend en alert. Dit zijn onze kernwaarden. Hierop kunnen we altijd worden aangesproken.

Zichtbaar Inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners weten waar we voor staan en weten ons te vinden. We zijn zichtbaar in de wijken, buurten en scholen in onze regio. En daar blijft het niet bij, we vergroten onze zichtbaarheid bijvoorbeeld ook online en in de media.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

5

Onafhankelijk We vervullen belangrijke adviserende en toezichthoudende rollen. Dit doen we altijd vanuit een onafhankelijke positie, vanuit onze deskundigheid en kernwaarden. Eigentijds De wereld verandert snel en we veranderen mee. We gebruiken digitale middelen, zodat we inwoners op een eigentijdse manier informeren. We spijkeren onze kennis bij, houden trends in de gaten en ontwikkelen nieuwe projecten voor een veiliger en gezonder leven. Verbindend We zoeken naar verbinding in onze contacten met inwoners. Dit kunnen kinderen en hun ouders zijn, maar bijvoorbeeld ook reizigers of senioren. Samen met andere organisaties bundelen we onze krachten, want samen staan we sterker tegenover het aanpakken van problemen als armoede, kindermishandeling, druggebruik, eenzaamheid en depressie. Alert We signaleren gezondheidsrisico’s alert en adviseren hierover. Zo zorgen we dat gezondheidsproblemen snel worden opgelost of zelfs worden voorkomen.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

6

2. Ambities Het leveren van een bijdrage aan de vijf maatschappelijke effecten vormt de leidraad voor onze ambities in 2022. 1. 2. 3. 4. 5.

Een veiligere en gezonde leefomgeving Minder kwetsbaren Gezondere en weerbaardere wijken en scholen Een goede start voor ieder kind Voorkomen van gezondheidsproblemen en –risico’s

Om dat zo goed mogelijk te doen, hebben we ook de ambitie om onze organisatie en dienstverlening te verbeteren. 6. De organisatie op orde 7. Een eigentijdse dienstverlening

Bestuursagenda 2019-2023 Het Algemeen Bestuur heeft op 30 januari 2019 de Bestuursagenda 2019-2023 vastgesteld. De bestuursagenda 2019-2023 legt inhoudelijke accenten op de werkzaamheden die we vanuit onze maatschappelijke opgave (zoals uit de Wet publieke gezondheid) en ambities doen. De inhoudelijke prioriteiten in de bestuursagenda zijn:  Kansrijk opgroeien  Gezonde leefomgeving  Langer gelukkig en gezond zelfstandig  Eigentijds besturen  Doorontwikkeling interne organisatie Ieder team en medewerker van GGDrU draagt een steentje bij aan alle ambities en prioriteiten en heeft daarnaast een duidelijke focus. Met deze aanpak bewaken we onze resultaten en vergroten we de kans op succes. In maart 2022 vinden gemeenteraadsverkiezingen plaats, daarmee start ook voor GGDrU een nieuwe bestuursperiode. Dit betekent dat 2022 in het kader zal staan van kennismaken met nieuwe raadsleden en algemeen bestuursleden, het afronden van de huidige bestuursagenda. Een nieuw bestuur betekent ook een nieuwe bestuursagenda 2023-2027. De eerste bestuursconferentie in deze nieuwe bestuursperiode zal daarom ook in het kader van het formuleren van een nieuwe agenda staan.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

7

2.1 Een veiligere en gezonde leefomgeving Onze ambitie is dat inwoners wonen, leven, naar school gaan en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Waar bedreigingen van de publieke gezondheid worden gesignaleerd en bestreden. Waar maatschappelijke onrust en schade tijdens incidenten worden voorkomen en beperkt. Om ervoor te zorgen dat er een veiligere en gezondere leefomgeving is, willen we dat: • inwoners, gemeenten en zorginstanties ons weten te vinden voor advies; • ongewenste gezondheidssituaties en –risico’s worden gesignaleerd en aangepakt; • de voorbereiding op rampen en crises op orde is; • adequaat wordt opgetreden bij kleine en grote incidenten; • inwoners en samenwerkingspartners tevreden zijn over het contact met GGDrU en de afhandeling van hun melding of vraag. • gezondheid steviger verankerd is in de omgevingswet van alle gemeenten. Door tijdens planvorming rekening te houden met onderwerpen zoals luchtkwaliteit en geluidhinder kan gezondheidsschade worden beperkt. Anderzijds kan de gezondheid ook juist worden verbeterd door een goede inrichting van de woonomgeving.

Wat gaan we daarvoor doen? We helpen de inwoners van de regio Utrecht te beschermen tegen infectieziekten en schadelijke omgevingsfactoren, zoals luchtverontreiniging. Tegen ziekten die je kunt oplopen als je op reis gaat, tegen seksueel overdraagbare aandoeningen en tegen de gevolgen van een calamiteit. Deze gezondheidsbeschermde taken vinden hun basis in de Wet op Publieke gezondheid (WPG). In 2022 werken we aan een gezonde en veilige leefomgeving door een breed pakket aan werkzaamheden en maatregelen. Bestuursagenda 2019-2023: Een gezonde leefomgeving Door in samenwerking in te zetten op een gezonde leefomgeving slaan we met elkaar meerdere vliegen in één klap. Immers, een omgeving die uitnodigt om te bewegen, de auto te laten staan en stimuleert gezonde keuzes te maken draagt ook bij aan het verminderen van overgewicht en bijvoorbeeld de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen. Maar ook door bijvoorbeeld plekken te creëren in de wijk die ontmoeting stimuleren zodat de sociale cohesie in een wijk vergroot en eenzaamheid wordt tegen gegaan. Daarmee kan de leefomgeving óók van belangrijke invloed zijn op een langer gelukkig en gezond zelfstandig leven. GGDrU heeft ervaring met het verbinden van het fysieke en sociale domein, doordat de GGD zowel gezondheidsbeschermende als gezondheidsbevorderende taken uitvoert en werkzaam is in beide domeinen.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

8

Impact coronacrisis gezonde leefomgeving Tijdens de coronacrisis zagen we al snel de eerste (tijdelijke) veranderingen in de leefomgeving. De lucht was schoner en er was minder verkeersgeluid. De directe omgeving, natuur of openbare ruimte, werd belangrijker voor bewoners. De omgeving waarin mensen wonen, werken, leren en spelen is van grote invloed op hun gedrag en hun gezondheid. De inrichting van de leefomgeving kan in verschillende opzichten verbeterd worden. De coronacrisis maakt dit extra zichtbaar en biedt tegelijk kansen. Door het slim verbinden van klimaatbeleid met gezondheidsbeleid, ruimtelijke inrichting en het herstelbeleid van de coronacrisis, kunnen we gezondheids- en welvaartwinst boeken en daarbij rekening houden met kwetsbare groepen in de samenleving. Er is meer druk ontstaan op de gezonde leefomgeving door coronamaatregelen: • Nederlanders zijn meer op hun directe woonomgeving aangewezen • Druk op de leefomgeving leidt tot toename van eenzaamheid, bewegingsarmoede en stress gerelateerde klachten De coronamaatregelen veranderen onze manier van verplaatsen: • Wie kan werkt meer thuis en hoeft minder te reizen • Minder gebruik van openbaar vervoer, meer wandelen en fietsen Door corona maatregelen is er nog meer behoefte aan ruimte in de buurt voor: • Bewegen • Ontspannen • Ontmoeten In 2022 zetten we in op: • Health in all policies.

De verbinding met het fysieke domein is nog niet altijd vanzelfsprekend. Het is daarbij een zoektocht hoe gezondheid een goede plek krijgt in de omgevingsvisie en plannen. Onze gezondheid wordt niet alleen bepaald door onze leefstijl en genetische factoren of toegang tot zorg. Ook onze omgeving speelt een belangrijke rol. Heel wat factoren buiten de gezondheidssector hebben dus een invloed op onze gezondheid. Dat idee ligt aan de basis van ‘Health in All Policies’. • Lokale preventie- en sportakkoorden meer verbinden met ruimtelijk beleid. De fysieke en sociale leefomgeving vormen zo een instrument dat bijvoorbeeld bijdraagt aan de vermindering van eenzaamheid, overgewicht en daaraan gerelateerde ziekten, zoals diabetes en hart- en vaatziekten. • Gezondheidsschade door milieufactoren kan niet gecompenseerd worden door gezondheidsbevordering. Wel is het goed om (bijvoorbeeld in zwaar belaste gebieden) meer aandacht te hebben voor gezondheidsbevordering. In het bevorderingsspoor is winst te boeken door mee te denken wat de kansen zijn voor gezondheid. Milieu en gezondheid Onze gezondheidsbeschermende taken bestaan uit: - Het signaleren van voor de gezondheid van inwoners ongewenste situaties.

Hierbij wordt samengewerkt met andere GGD’en en andere overheden - Beleidsadvies: Het gevraagd en ongevraagd adviseren van een gemeente over onderwerpen in relatie tot een gezonde leefomgeving. Het gaat over onderwerpen als Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

9

-

-

-

lucht, hinder (geluid en geur), bodem, straling, klimaat. En over gezondheidsbevorderende onderwerpen als bewegen, groen, eenzaamheid, ontmoeten. In 2022 zullen veel adviezen ( ten aanzien van omgevingsvisies en plannen) nog verband houden met de omgevingswet die per 1 januari 2022 naar verwachting wordt ingevoerd. Het beantwoorden van vragen, klachten en meldingen van inwoners en instellingen (scholen, woningcorporaties) over het hele spectrum van milieu en gezondheid. Er moet dan sprake zijn van een duidelijke relatie met de gezondheid van de bewoner. Metingen die de GGD nodig acht voor het beoordelen van de melding, vallen ook onder de basistaak Het geven van voorlichting (digitaal en fysiek) aan gemeenten, haar inwoners, instellingen en andere overheden over de relatie tussen gezondheid en de fysieke leefomgeving Ondersteuning geven bij en adviseren over incidenten rond milieu en gezondheid. Het gaat meestal om de zgn. koude fase van een incident (voorlichting en nazorg), en GGDrU adviseert ook over gezondheidsrisico’s tijdens een ramp.

Om deze hoofdtaken goed uit te kunnen voeren moeten wij actief onze kennis op de vele kennisgebieden (zoals lucht, geluid, bodem, intensieve veehouderij) blijven ontwikkelen. Dit doen wij door aan te sluiten bij landelijke en regionale netwerken/ werkgroepen en door tweedelijns samenwerking aan te gaan met de GGD Amsterdam. Het kan zijn dat een individuele gemeente de uitvoering van het basispakket wil intensiveren, bijvoorbeeld door participatie in langdurige ontwikkeltrajecten van omgevingsvisie en/of -plan of gezondheidskundige ondersteuning bij de ontwikkeling van concrete projecten. Dat kan. Minder doen dan de wet zegt, is niet toegestaan maar meer doen wel. In dat geval voert GGDrU dit uit per individuele gemeente, via intensivering van het basispakket of via maatwerkafspraken. Infectieziektebestrijding De Covid-19 pandemie zal ook in 2022 veel impact hebben op de samenleving. De GGD werkt ook in 2022 met volle aandacht en inzet, met overheidspartners, ketenpartners en inwoners aan de publieke gezondheid. De inwoners en zorgprofessionals weten bij wie en waar zij terecht kunnen voor informatie over infectieziekten, hoe zij zich kunnen beschermen en hoe zij verspreiding kunnen voorkomen. De inwoners voelen zich veilig ondanks het feit dat infectieziekten zich altijd zullen blijven voordoen.

Onze expertise en competenties worden daarvoor ingezet in samenwerking met regionale en landelijke partners. De infectieziekte bestrijding is actief bij bestuurlijke advisering, publieksvoorlichting, bron & contact onderzoek, uitbraakmanagement, ondersteuning en advisering infectiepreventie bij maatschappelijke functie en voorzieningen, testen en vaccineren. Antibiotica resistentie (ABR) Wij leveren een actieve bijdrage aan het Regionale zorgnetwerk ABR Utrecht om het ontstaan en de verspreiding van antibioticaresistentie zoveel mogelijk te voorkomen. In 2022 zal naar verwachting gebruik gemaakt kunnen worden van het digitale systeem MUIZ (digitaal

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

10

meldpunt uitbraken infectieziekten), dat samen met het netwerk in 2021 wordt geïmplementeerd. Het gaat dan om het digitaliseren van meldingen die meldingsplichtig zijn.

Hepatitis B/C We onderhouden een regionaal netwerk van ketenpartners die betrokken zijn bij de zorg voor inwoners met hepatitis B en C. Doel van dit netwerk is om met ketenpartners de kwaliteit van zorg (van preventie tot curatie) te verbeteren. Tuberculosebestrijding De Tuberculosebestrijding onderzoekt risicogroepen op Tuberculose (TBC), doet bron & contactonderzoek indien een TBC-patiënt gemeld wordt, verzorgt publieksvoorlichting, begeleidt TBC patiënten om therapietrouw te waarborgen en medicatieresistentie te voorkomen. Het team levert op landelijk niveau met andere GGD’en en ketenpartners een actieve bijdrage aan de mondiale eliminatie strategie. Dat betekent in Europa dat men actief inwoners opspoort, die een latente TBC infectie hebben en een risico hebben op de ziekte TBC. Deze mensen wordt een preventieve behandeling aangeboden. GGDrU team TBC maakt deel uit van het GGD TBC Regionaal Expertise Centrum Noord West waar zeven andere GGD’en actief samenwerken. Door dit samenwerkingsverband dragen we bij aan het ontwikkelen en leveren van expertise voor inwoners, bestuurders en ketenpartners als het ziekenhuis. Bestrijding van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) We bevorderen en beschermen de seksuele gezondheid van de inwoners in de regio Utrecht. Het opsporen en bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen en het signaleren van seksuologische problematiek.

De expertise is gericht op het bevorderen van seksueel gezond gedrag bij jeugd en volwassenen, met een specialisme waarbij SG in het bijzonder aandacht heeft voor mensen die seksueel hoog risicogedrag vertonen. Het team Seksuele Gezondheid (SG) realiseert diverse spreekuren voor inwoners, die een hoog risico lopen op soa en trainen en ondersteunt scholen bij het geven van relationele en seksuele vorming (rsv). In 2022: - testen en behandelen we kwetsbare groepen en groepen met een hoog risico. Dat doen we anoniem en gratis. We waarschuwen partners en voorkomen de verspreiding van soa’s - ondersteunen we scholen bij het geven van relationele en seksuele vorming. Deze gezondheidsbevorderende en beschermende taken vinden hun basis in de Wet op Publieke Gezondheid (WPG) en worden gefinancierd uit hoofdzakelijk landelijke subsidieregelingen; de subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG), subsidieregeling voor PrEP en stimuleringsregeling Relaties en Seksualiteit (R&S), onderdeel van de Gezonde School. Daarnaast zijn er gemeenten die via maatwerkafspraken ondersteuning voor het basisonderwijs inkopen. De veranderende landelijke regelingen, financiële middelen uit verschillende hoeken en de wens om structureel het onderwijs te kunnen ondersteunen bij seksuele en relationele Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

11

vorming, maakt dat GGDrU in samenspraak met haar 26 gemeenten wil werken aan het bestendigen van seksuele gezondheid met een actieve gezondheidsbevorderende tak waarbij scholen in alle gemeenten ondersteund kunnen worden. ASG regeling Het lage budget vanuit de ASG-regeling is niet representatief voor de inzet die nodig is in de provincie Utrecht. Inmiddels is bekend dat de ASG-regeling in 2022 in de huidige vorm verlengd wordt en dat daarna de financieringsstromen veranderen. Er volgt een wetgevingstraject en het is nog onduidelijk hoe de toekomstige regeling georganiseerd wordt. We volgen de ontwikkelingen nauwgezet en informeren het bestuur zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn. De reactie van VWS op de laatste claim van de gezamenlijke GGD’en (d.d.23 december 2020) voor additionele middelen wordt verwacht tijdens de voorjaarsnota 2021. PrEP regeling Sinds 2019 wordt preventie van hiv middels PrEP-zorg uitgevoerd door de coordinerende GGDén, waaronder GGD regio Utrecht. Mensen met een verhoogd risico op hiv ontvangen via de GGD medicatie, medische begeleiding en controles. De PrEP-regeling loopt tot half 2024. De financiële structuur voor erna is nog onduidelijk. Naar aanleiding van de knelpunten in de PrEP regeling is eind maart 2020 een advies opgesteld vanuit de coördinerende GGD’en en aan VWS verzonden.

VWS heeft begin 2021 een handreiking gedaan waarbij de regio Utrecht naast de 330 personen die momenteel in zorg zijn, 102 personen extra in PrEP-zorg mag nemen. De vergoeding die daar tegenover staat is reëler, maar nog niet volledig dekkend. GGDrU zal samen met de andere GGD regio’s actief in gesprek blijven met RIVM en VWS om te werken aan dekkende regeling voor de toekomst. Forensische geneeskunde De dagelijkse werkzaamheden van een forensisch arts bestaan uit het uitvoeren van de lijkschouw bij (vermoeden van) niet natuurlijk overlijden, het uitvoeren van zedenonderzoek, letselonderzoek, het opstellen van letselrapportages, het afnemen van bloed, DNA of ander materiaal en het verlenen van medische zorg aan arrestanten volgens de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Partners als huisartsen, begrafenisondernemers en ziekenhuizen en verpleeghuizen weten ons te vinden. We zijn bereikbaar en beschikbaar. In 2022 is de Forensische Geneeskunde in Nederland optimaal georganiseerd, toegerust met actuele (wetenschappelijke en toegepaste) kennis en aantrekkelijk voor aankomend (forensisch) artsen. Om dat te bereiken is een van de middelen het niet-vrijblijvend samenwerken van de forensische teams van GGDrU, GGD Flevoland en GGD Gooi & Vechtstreek in de politieregio Midden Nederland; daartoe wordt het maken van niet-vrijblijvende afspraken voorbereid.

Met de drie GGD-en wordt ingezet op: de integrale uitvoering van de drie forensisch geneeskundige taken Lijkschouw, Forensisch Medisch Onderzoek (waaronder FMEK) en Medische arrestantenzorg onder de verantwoordelijkheid van de GGD-en gezamenlijk zorgen voor het kwaliteitsniveau dat nodig is in het werk en het borgen van de continuïteit in de dienstverlening.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

12

Dit doen de drie GGD-en door te werken aan een optimale organisatie, uniforme werkwijzen, de ontwikkeling van het vakgebied en goede informatie-uitwisseling. Reisadvies Alle reguliere spreekuren met betrekking tot reisadvies zijn sinds begin maart 2020 gestopt als gevolg van Corona. De noodspreekuren zijn wel doorgegaan. Medewerkers reisadvies (waaronder verpleegkundigen) worden ingezet in de corona-bestrijding en vaccinatiecampagnes. Vanuit VWS wordt de volledige vergoeding van de loonkosten voor deze inzet vergoed. Vanaf 5 augustus jongstleden zijn in Utrecht de reizigersspreekuren weer beperkt open. Specifiek voor reisadvies is de ontwikkeling ingezet van efficiënter organiseren van werkprocessen en huisvesting. Zo is de tariefstelling aangepast en de inzet van personeel efficiënter georganiseerd. De (verwachte) impact die de coronacrisis zal hebben op het reisgedrag van inwoners op de korte en langere termijn speelt een belangrijke rol in de businesscase die naar verwachting in het tweede kwartaal van 2021 in het algemeen bestuur zal worden besproken. Publieke gezondheid asielzoekers en statushouders In de opvanglocaties van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) in de regio Utrecht beschermen en bevorderen we de gezondheid van asielzoekers via jeugdgezondheidszorg, infectieziekte- en tuberculosebestrijding, gezondheidsbevordering en soa-bestrijding.

Voor de uitvoering van deze verschillende taken voor asielzoekers is een overeenkomst tussen GGD GHOR Nederland en COA. GGDrU voert deze uit en het COA vergoedt de uitvoering van deze taken. De GGDrU doet daarvoor o.a. het volgende: - uitvoeren en coördineren publieke gezondheidszorg taken in opvanglocaties COA; - ondersteunen/adviseren van gemeenten bij het organiseren van een integrale aanpak van de gezondheid van statushouders; - afstemming met ketenpartners rondom de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers en statushouders Nieuwe inburgeringswet per 1 januari 2022 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het welzijn van hun inwoners en hebben concrete taken op het gebied van welzijn, werk, inkomen en gezondheid. De Wet inburgering moet hierbij aansluiten zodat gemeenten integraal en op maat kunnen werken. In het nieuwe stelsel krijgen gemeenten de regie over de inburgering. Zodra asielzoekers een status krijgen en in een gemeente komen wonen, beschermen en bevorderen we de gezondheid van statushouders via de reguliere dienstverlening van GGDrU. GGDrU zal als voorbereiding op de nieuwe inburgerinswet met de gemeenten afstemmen welke ondersteuning vanuit de GGD hierbij nodig is. Publieke gezondheid bij rampen en crisis GGDrU wil voldoen aan zijn wettelijke crisistaak. Dat betekent een adequate crisisorganisatie, die paraat is en voldoende heeft geoefend.

Zodat wanneer het erom spant GGDrU kan bijdragen aan rust, veiligheid en gezondheid in onze regio. Als GGDrU willen we, in een

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

13

continue veranderende maatschappij en met oog voor de praktijk, toegerust zijn en blijven om risico’s en crisis met elkaar te beheersen en (zo mogelijk) te voorkomen. In 2022: • we voeren het opleidings-, trainings- en oefenprogramma Jaarplan OTO 2022 uit; • we sluiten aan bij nieuwe planvorming in de regio (van Veiligheidsregio Utrecht en Traumazorgnetwerk Midden-Nederland); • de zichtbaarheid van de crisisorganisatie en crisistaak GGDrU wordt intern en extern vergroot; • we zetten in op doorontwikkeling van competenties van sleutelfunctionarissen.

Wat gaat het kosten?

Toelichting op de financiën: De verklaring voor de verschillen tussen de raming 2021 en 2022 die geldt voor alle categorieën binnen ambitie ‘Een veilige leefomgeving’ betreft de loon- en prijsindexering. Ten tijde van opstellen van begroting 2022-0 is geen cao beschikbaar vanaf 1-1-21 en is, als gevolg daarvan, conform de afspraken uit de kaderbrief gerekend met de loonvoet sector overheid. Daarnaast zijn de effecten van de mutaties in de werkgeverspremies verwerkt in de begroting 2022-0. Voor de prijsindex is conform de afspraken uit de kaderbrief gerekend met de index uit de meest recente circulaire, in dit geval de septembercirculaire 2020. Specifiek voor categorie Reisadvies geldt dat naast de indexatie geen mutaties zijn doorgevoerd tussen begroting 2021 en begroting 2022. Dit heeft als reden dat er op het moment van opstellen van de begroting 2022 de door het bestuur gevraagde business case reisadvies nog besproken moet worden. Bij categorie Medische Milieukunde (MMK) stijgen de lasten meer dan alleen de indexatie; dit betreft een interne verschuiving van middelen zonder consequenties voor de gemeentelijke bijdragen, die is toegepast om tegemoet te komen aan de groei in de werklast bij deze taak.

Bij categorie soabestrijding is sprake van een lichte verwachte daling van de lasten waar een licht lagere verwachte opbrengst ten opzichte van 2021 uit de Prep-subsidie van het RIVM wordt verwacht. Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

14

2.2 Minder kwetsbaren Onze ambitie is dat iedereen in de regio Utrecht kan meedoen, ook de kwetsbaarste inwoners. Voor hen is er adequate hulp. Een deel van de gezinnen in de regio is kwetsbaar, vaak door armoede of andere problemen in het gezin (verslavingsproblematiek, psychische problematiek). Aandacht voor gezond ouder worden is op alle leeftijden belangrijk. We willen een veilige omgeving voor iedereen. Een plek waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. Het verkleinen van gezondheidsverschillen en aandacht voor onze kwetsbare inwoners komen samen in de prioriteiten van de Bestuursagenda 2019-2023 zoals Kansrijk Opgroeien, Gezonde Leefomgeving en Langer gelukkig en gezond zelfstandig. Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen, willen we dat: - een vangnet bestaat voor mensen die tussen wal en schip vallen; - hulp aan de kwetsbaarste inwoners gegarandeerd is; - vroegtijdig sociale kwetsbaarheid wordt gesignaleerd, zodat sociale uitsluiting en overlast worden voorkomen. Onze professionals van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) richten zich op sociaal kwetsbare inwoners. Inwoners die niet in staat zijn om in het eigen bestaan te voorzien, ze zijn niet of minder in staat tot zelfregulering. Hebben meerdere problemen tegelijkertijd maar zijn vaak niet in staat een hulpvraag te formuleren. Ook mijden zij zorg.

Het zijn inwoners die niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. De problemen met de meest kwetsbare inwoners zijn complex. We werken daarom nauw samen met gemeentelijke wijkteams. En met partners op het gebied van zorg, veiligheid, wonen, werk, inkomen, en geestelijke en verslavingszorg. In 2022 werken we concreet aan: het verzorgen van een Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB). Het meldpunt heeft een vraagbaak-, consultatie- en vangnetfunctie. Dit betekent dat we het probleem helder krijgen, adviseren en (als het nodig is) begeleiden naar (lokale)zorg(structuur); uitvoering geven aan de taken WvGGZ via het Meld- en Adviespunt: ‘Meldfunctie’ en/of ‘Verkennend Onderzoek, daar waar verplichte zorg (mogelijk) nodig is; het adviseren over en voeren van regie in trajecten rond Woon Hygiënische Problematiek (WHP). Na een melding van ernstige woningvervuiling en/of dwangmatig verzamelen (hoarding) bepalen we in afstemming met het wijkteam het plan van aanpak om passende zorg in te zetten en te komen tot een duurzame oplossing; het coördineren van trajecten Voorkomen Huisuitzettingen (VIA). We helpen inwoners die hun huis uit dreigen te worden gezet. Dit kan komen door huurachterstand of door overlast in combinatie met meervoudige problematiek. In 2022 werken we weer nauw samen met wijkteams en ketenpartners.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

15

Wat gaat het kosten?

Toelichting op de financiën: Ten opzichte van begroting 2021-0 is in 2022-0 een verwachte stijging van de lasten te zien. Het ene deel daarvan wordt verklaard door het effect van de loon- en de prijsindex die conform de afspraken uit de kaderbrief zijn doorgevoerd. Het andere deel komt voort uit de verwachte kosten voor het Meld- en Adviespunt Bezorgd, die naar boven zijn bijgesteld in lijn met de verwachte hogere opbrengsten.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

16

2.3 Gezondere wijken en scholen Onze ambitie is gezonde en weerbare wijken, buurten en scholen in de regio Utrecht. We willen dat iedereen zijn eigen talenten kan ontwikkelen en ontplooien, en dat iedereen kan meedoen. We streven naar een lokale aanpak waarbij met inwoners in de buurt/kern samen gewerkt wordt aan (positieve) gezondheid en gezonde leefomgeving. Dit betekent dat: - extra aandacht is voor kwetsbare groepen: o kinderen en jongeren kunnen gezond, veilig en weerbaar opgroeien; o senioren kunnen langer gezond zelfstandig leven; o asielzoekers en statushouders kunnen gezonder en weerbaarder worden; - inwoners in gemeenten vitaal en veerkrachtig zijn en dat zij wonen in een gezonde leefomgeving; - partners op het vlak van preventie en zorg én maatschappelijk betrokken (private) partners actief samenwerken.

Wat gaan we daarvoor doen? Gezondheidsbevordering heeft als doel een gezonde leefstijl van de inwoners van de regio Utrecht te bevorderen waardoor kinderen in goede gezondheid opgroeien en mensen gezond en gelukkig oud kunnen worden. De thema’s komen samen in de prioriteiten van de Bestuursagenda 2019-2023 zoals Kansrijke Start, Gezonde Leefomgeving en Langer gelukkig en gezond zelfstandig. GGDrU draagt bij aan het stimuleren en behouden van gezonde inwoners van 0-100 jaar in gezonde gemeenten in de regio Utrecht. We streven naar een lokale aanpak waarbij met inwoners in de buurt/kern samen gewerkt wordt aan (positieve) gezondheid en gezonde leefomgeving. Via het onderwijs bevorderen we een gezonde leefstijl van kinderen en jongeren en hun ouders, door in te zetten op de Gezonde School-aanpak. Het doel van gezondheidsbevordering is dat iedereen zich vanuit de eigen talenten kan ontwikkelen en ontplooien en dat iedereen kan meedoen. Dit betekent dat: extra aandacht is voor kwetsbare groepen: o kinderen en jongeren kunnen gezond, veilig en weerbaar opgroeien o senioren kunnen langer gezond en gelukkig zelfstandig leven o asielzoekers en statushouders kunnen gezonder en weerbaarder worden; - inwoners in gemeenten vitaal en veerkrachtig zijn en dat zij wonen in een gezonde leefomgeving; Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

17

-

partners op het vlak van preventie en zorg én maatschappelijk betrokken (private) partners actief samenwerken.

Impact coronacrisis Door de coronapandemie wordt het belang van een goede gezondheid onderstreept. De eerste onderzoeken wijzen er op dat de coronacrisis bestaande verschillen in de samenleving vergroot. De positie van kwetsbare groepen als ouderen, asielzoekers, laaggeletterden en mensen met een lage sociaaleconomische status, verslechtert. Daarnaast ontstaan nieuwe kwetsbare groepen als flexwerkers. Verder ondervinden kinderen, scholieren, studenten, jonge werkenden en jonge ondernemers soms heftige gevolgen van de coronacrisis, met name als ze toch al in een kwetsbare positie zaten. GGDrU adviseert en ondersteunt gemeenten bij het in kaart brengen van de gezondheidssituatie voor, tijdens en na de coronacrisis. Tevens adviseren we gemeenten in de vertaalslag van onderzoek naar beleid voor genoemde kwetsbare groepen; beleid dat erop gericht is om de negatieve impact die de coronacrisis op de gezondheid van inwoners heeft (gehad) om te buigen en waar mogelijk zelfs gezondheidsachterstanden te verkleinen. Het bewustzijn voor een gezonde levensstijl is toegenomen door de coronacrisis; belangrijk is om dat bewustzijn te benutten om de gezondheid van inwoners in de regio Utrecht (verder) te bevorderen.

Landelijke subsidies in 2022 Het ziet er naar uit dat de landelijke subsidies ten behoeve van verdere ontwikkeling van ‘de Gezonde School’ ook in 2022 wordt doorgezet, evenals de Gids-gelden waaruit een aantal grote gemeentelijke projecten (b.v. Gezonde Wijk, B-slim Jogg) worden gefinancierd. Ook het programma Jong Leren Eten, dat wordt gesubsidieerd door de Rijksdienst voor ondernemers, wordt gecontinueerd in 2022. Corona heeft veel gevolgen voor de (mentale-) gezondheid en in de maatschappij en zo ook in de publieke gezondheid (mentale ongezondheid, overgewicht, isolement, mogelijke armoedeval, eenzaamheid). In dat kader gaan wij er vanuit dat er extra landelijke subsidies beschikbaar komen ten behoeve van het bevorderen van leefstijl en mentale gezondheid. Na de gemeentelijke verkiezingen liggen nieuwe kansen om de samenhang tussen de landelijke nota, de preventieakkoorden en een nieuwe bestuursagenda te borgen. In de nieuwe landelijke nota staan (nieuwe) onderwerpen waar extra aandacht voor gevraagd wordt, zoals psychische gezondheid /druk op dagelijks leven jongvolwassenen, vitaal ouder worden, gezondheidsachterstanden en gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving. In 2022 werken we concreet aan: het adviseren en begeleiden van scholen volgens de Gezonde School-aanpak.

Scholen besteden aandacht aan gezondheidsthema’s zoals weerbaarheid, gezonde voeding en duurzaamheid, bewegen en sport, roken en alcohol, relaties en seksualiteit; - het adviseren van gemeenten en scholen op basis van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2021 als input voor gemeentelijk beleid op het gebied van jeugd en Gezonde School;

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

18

-

-

-

-

het adviseren van gemeenten over en stimuleren in een positieve manier van werken aan de verbetering van gezondheid en het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Dit doen wij door: input te geven op/voor uitvoeringsplannen, gezondheidsthema’s te agenderen, samenwerking conform de gezonde wijkaanpak te stimuleren. Er wordt gebruik gemaakt van landelijke ontwikkelingen, nieuwe aanpakken en een vertaalslag gemaakt naar de lokale en regionale situatie; het begeleiden en/of coördineren van preventieprogramma's gericht op: o Gezond gewicht van kinderen en volwassen en senioren; o Alcoholmatiging via een integrale aanpak in gemeenten; o Rookvrije generatie stimuleren om te komen tot een rookvrije omgeving; o Gelukkig gezond zelfstandig met aandacht voor bewustwording van ouder worden en vergrijzing met thema’s als eenzaamheid, zelfredzaamheid, valpreventie, dementie; o Gezonde wijken. Samen met inwoners, zorg-, welzijn- en sportpartners, wijkteams aan de gang met concrete speerpunten in de wijken/leefomgeving; o Mentale gezondheid jeugd; o Gezondheidsbevordering statushouders; het agenderen van belangrijke gezondheidsthema’s op basis van landelijke ontwikkelingen en lokale cijfers en signalen; het adviseren van gemeenten.

Deze advisering varieert van het voeren van één of meerdere (advies)gesprekken, advisering op nota’s tot het (inhoudelijk) bijdragen aan bijeenkomsten het stimuleren van en bijdragen aan kennisuitwisseling op gebied van Publieke Gezondheid tussen gemeenten het geven van speciale aandacht voor de vertaalslag van de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 “Gezondheid breed op de agenda”, waarin het ‘health in all policies’ principe centraal staat. Ook is hierin speciale aandacht voor de thema’s: van ziekte naar gezondheid; aanpak gezondheidsachterstanden; en gezondheidsbescherming in de fysieke leefomgeving.

Health Hub De Health Hub Utrecht is een samenwerkingsverband in de regio Utrecht. Het doel is gezond opgroeien, gebalanceerd leven, gelukkig oud worden en waardig sterven voor iedereen in de regio bereikbaar te maken. De Health Hub Utrecht bestaat uit drie coalities: wijkgerichte preventie, digitale transformatie en aantrekkelijke arbeidsmarkt. GGDrU is, samen met Volksgezondheid Utrecht, trekker van de coalitie wijkgerichte preventie. De ambitie van de coalitie wijkgerichte preventie is: Voorkomen is beter dan genezen, van ‘nazorg’ naar ‘voorzorg’. Binnen de coalitie zijn daarom drie thema’s opgezet: 1. Alle kinderen in de regio Utrecht krijgen een gezonde start, onafhankelijk van waar je wieg staat. 2. Ouderen leven langer gezond thuis door een gezonde leefstijl en actieve deelname aan de maatschappij. 3. Een gezonde leefomgeving voor iedereen: een omgevingsstrategie voor het verkleinen van gezondheidsverschillen in Utrecht.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

19

Binnen de coalitie wijkgerichte preventie werkt GGDrU aan alle drie de thema’s en zijn we trekker van langer gelukkig en gezond zelfstandig leven. Doel is dat ouderen langer gezond thuis kunnen wonen door een gezonde leefstijl en actief deelnemen aan de maatschappij. GGDrU kan via Health Hub Utrecht kennis brengen en halen met en voor gemeenten en andere partijen (bijvoorbeeld via kennisevenementen, het ontwikkelen en uitvoeren van proeftuinen en goede voorbeelden delen). De drie thema’s binnen de coalitie hebben allen hun eigen werkagenda. De bewoner staat centraal. Er wordt aangesloten bij waar al urgentie, energie en initiatief is, en we maken gebruik van wat er al is. In 2022: -

-

-

ligt de focus van de werkagenda langer gelukkig en gezond zelfstandig op een gezonde leefstijl en voldoende beweging voor ouderen. Daarnaast op één of meerdere factoren die van invloed zijn op het bevorderen en/of in stand houden van de zelfredzaamheid van de ouderen in de woon en leefomgeving; ligt de focus van de werkagenda kansrijke start op de 1e duizend dagen en de samenwerking/verbinding van betrokken partners. Belangrijk is de duurzame inzet van werkende interventies; ligt de focus van de werkagenda gezonde leefomgeving op het verkleinen van gezondheidsverschillen. Thema’s zijn gezond stedelijk leven en ruimtelijke ordening waarbij bijgedragen wordt aan gezondheid en duurzaamheid.

Wat gaat het kosten?

Toelichting op de financiën: Voor beide categorieën behorend bij ambitie Gezondere wijken en scholen geldt dat de kosten in 2022-0 hoger liggen in vergelijking met begroting 2021-0 door de doorgevoerde loonindexatie en prijsindexatie conform de afspraken uit de kaderbrief. Bij categorie Gezondheidsbevordering is naast de indexatie een flinke stijging van de kosten te zien waartegenover hogere verwachte opbrengsten staan. Die hogere opbrengsten komen voort uit de projecten Nu niet zwanger, Makelaar jong leren eten, Rookvrije generatie, Ondersteuningsaanbod gezonde school en Stimuleringsregeling gezonde relaties en seksualiteit.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

20

2.4 Een goede start voor ieder kind Elk kind verdient het om gezond en veilig op te groeien. Een goede start in het leven vormt de basis voor optimale deelname aan onderwijs, de arbeidsmarkt en participatie in de samenleving. Dat levert gezondheidswinst op, ook voor toekomstige generaties. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) zet in op preventieve ondersteuning en versterking van de ontwikkeling van kinderen en hun sociale omgeving. Kinderen worden onderzocht op (aangeboren) lichamelijke afwijkingen, begeleidt in hun sociaal emotionele ontwikkeling en gevaccineerd tegen ziektes. De rode draad is het monitoren van de normale ontwikkeling en signaleren als daar bijzonderheden in zijn. Daarbij gaat onze speciale aandacht uit naar het versterken van hechting, ouderschap, gezondheid en weerbaarheid. Dat begint al voor de aanstaande moeder zwanger is en gaat door tot het kind 18 jaar is. JGZ heeft zo positieve impact op gelijke ontwikkelkansen van alle kinderen en maatschappelijke uitdagingen als armoede, kindermishandeling en schooluitval. We vergroten de impact door dit samen te doen met collega’s in het medische en sociale jeugddomein, met onderwijs en met informele netwerken.

Wat gaan we daarvoor doen? Bestuursagenda 2019-2023: Kansrijk Opgroeien Met het merendeel van de kinderen in de regio Utrecht gaat het gelukkig goed. 16% van de kinderen heeft echter een minder gunstige start. Dit heeft gevolgen voor hun gezondheid en ontwikkeling op jonge en latere leeftijd. De kans op een goede start krijg je maar één keer. Daarom is het van belang dat we in deze regio samen zorgen voor onze kinderen en die kans zo groot mogelijk maken. Evidence based programma’s als Nu niet Zwanger en Voorzorg worden vooralsnog door 2 resp. 3 gemeenten als maatwerk afgenomen, waardoor er nog weinig perspectief is op verduurzaming van deze zorg voor de meest kwetsbaren in belang van doorbreken van vicieuze cirkels en versterken van generaties. Er wordt gelobbied bij het Rijk en zorgverzekeraars voor aanvullende structurele Kansrijke Start toeslag voor het (kleine) percentage (ongeboren) kinderen dat onze aandacht het meest nodig heeft. Concreet in 2022: Landelijke actieprogramma Kansrijke Start - Ondersteunen we 18 lokale coalities Kansrijke Start o.a. bij het bestendigen en borgen van samenwerkingsafspraken. - In de preconceptie of prenatale fase voeren we aanvullende diensten uit om gaten in het aanbod te ondervangen.

Zo kunnen ambities verwezenlijkt worden om inwoners in (potentieel) de meest kwetsbare situaties tijdig te ondersteunen met programma’s als VoorZorg en Nu Niet Zwanger en prenatale huisbezoeken. Prenatale huisbezoeken Met ingang van 1 januari 2022 komt een wetswijziging in de Wet Publieke gezondheid (o.a. vanuit het landelijke actieprogramma Kansrijke Start). Hiermee wordt elke Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

21

gemeente verplicht gezinnen in een kwetsbare situatie ( dit betreft gemiddeld 16% van de kinderen) een prenataal huisbezoek (PHB) aan te bieden. JGZ begeleidt met een dergelijk bezoek aanstaande ouders naar het ouderschap en een optimale start voor hun kind. JGZ spant zich in om aan te sluiten op de regionale en lokale geboortezorgketen, om zo in samenwerking met hen en het brede sociaal domein kinderen al in een vroeg stadium meer kansen te geven om gezonder en gelukkiger op te groeien. De financiering verloopt via niet geoormerkt geld in gemeentefonds (€5,3 miljoen). Hierdoor liggen er vraagstukken rondom financiering. Over de verdeling van de middelen stemmen BZK en VWS af. Het Rijk streeft ernaar om in de meicirculaire 2021 de verdeling van het budget over gemeenten te publiceren. Gemeenten wordt gevraagd om het geld voor het prenataal huisbezoek te reserveren uit het gemeentefonds. De mogelijke opties qua financiering, bij voorkeur via kindbijdrage, worden nader afgestemd met het bestuur zodra er meer informatie is over de verdelingssystematiek van het macrobudget naar de gemeenten die zal worden toegepast door het Rijk. Armoede We willen armoede in gezinnen beter signaleren, op een goede manier bespreekbaar maken en toeleiden naar de juiste hulp.

Dat doen we bijvoorbeeld door: - continue alertheid te zijn op financiële problemen en hierin samenwerken met interne en externe partners, ook voor toeleiden naar de juiste hulp; - kennis, vaardigheden en mogelijkheden ten aanzien van stress-sensitieve hulpverlening te vergroten, waarmee we beogen onze dienstverlening niet te laten leiden tot extra ervaren stress; - met gemeenten en partners op weg te gaan naar een lokaal samenhangende aanpak gericht op preventie van armoede, schulden en gezondheidsproblemen. Kindermishandeling In de Week tegen Kindermishandeling vergroten van de bewustwording bij bewoners, vrijwilligers en professionals over (de omvang van) de problematiek. Professionaliteit verhogen op het gebied van kennis, vaardigheden en handelen bij de stappen van de meldcode. Geweld in gezinnen is een hardnekkig en complex probleem waarvoor geen eenvoudige oplossing bestaat. Met gemeenten en netwerkpartners willen we de krachten bundelen en uit onderzoek gezamenlijk leren van wat werkt bij het signaleren en stoppen van geweld en in hulpverlening. Online dienstverlening In 2022 maken we een verdere verschuiving naar meer telefonisch, online en digitale dienstverlening in een zorgvuldig afgewogen combinatie met fysieke dienstverlening. We zijn on- en offline zichtbaar en 24/7 bereikbaar voor jeugdigen en ouders voor vragen, twijfels en onzekerheden.

Wij werken hierin samen met publieke en private partners op landelijk niveau. Rijksvaccinatieprogramma (RVP) - In 2022 zal de vaccinatie tegen HPV (humaan papillomavirus) vervroegd gaan worden van 13 jaar naar 10 jaar. Tevens zullen dan ook jongens deze vaccinatie gaan krijgen Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

22

-

-

waarbij voorheen alleen meisjes gevaccineerd werden. Hierdoor zal het nodig zijn om gedurende 2022 en 2023 een inhaalcampagne te organiseren. De wijze van bekostiging van deze vaccinatie en de inhaalcampagne zal in de loop van 2021 bekend worden gemaakt. Inzet op de vaccinatiegraad heeft de laatste jaren al zijn vruchten afgeworpen. Hierbij is wel van belang om dit te blijven continueren door aandacht hieraan te geven binnen de GGDrU, de gemeenten en het brede publiek, zodat deze minstens gelijk blijft of verder stijgt. In 2022 is de verwachting dat de maternale kinkhoestvaccinatie wordt opgenomen in de financiering via het gemeentefonds en zal daarmee effect hebben op de kindbijdrage.

Versterken psychische gezondheid jeugd - Doorontwikkelen van de collectieve aanpak ‘versterken mentaal welbevinden’ op scholen voor voorgezet onderwijs, via lessen voor docenten en de Gezonde School aanpak. Aansprekende online en live lessen/happenings en zijn naast individuele hulp en ondersteuning hard nodig. - Inzet op voorkomen schooluitval bij jongeren. - Themafilmpjes over bijvoorbeeld slaap, voeding, beweging, brein en leren om jongerenlessen en digitale gezondheidsinformatie te ondersteunen. - Opzetten aanpak voor 18+ jongeren om MBO/HBO en WO te ondersteunen in het versterken van psychische gezondheid van jongeren. - aansprekende, betrouwbare en goed toegankelijke online informatie voor jongeren van alle leeftijden over thema’s die spelen, zowel met uitleg, ervaringsverhalen, chatmogelijkheden als waar zij naar toe kunnen als ze hulp nodig hebben. - Verstevigen samenwerking met scholen waarbij JGZ veel meer aanwezig is op scholen voor (pro)actief versterken psychische gezondheid jeugd. In welke mate al bovengenoemde activiteiten uitgevoerd kunnen worden hangt onder meer af van de hoeveelheid financiering die we hier vanuit de landelijke en regionale fondsen voor kunnen werven, bijvoorbeeld vanuit de gelden van het herstelfonds corona, het Deltaplan Jeugd, de kapitaalinjectie voor het Onderwijs en het vervolgprogramma voor Kansrijke Start.

De GGD ziet zeker mogelijkheden om vanuit gezondheidsbevordering, kansen vergroten en veerkracht-versterking een belangrijke rol te spelen in het deltaplan welzijn jeugd. Kindbijdrage berekening De collectieve integrale JGZ heeft een financieringssystematiek die uitgaat van een bijdrage per kind, ongeacht de leeftijd van het kind. Deze systematiek werkt goed bij een stabiele trendontwikkeling over de jaren, of het nu stabiel dalende of stabiel stijgende kindaantallen betreft. Echter, sinds het jaar 2014 is er een breuk met de lange termijn trend van de gestage afname van het aantal geboorten en is sprake van een vrijwel gelijkblijvend aantal geboortes per jaar. Dit betekent, dat het totaal aantal kinderen in de leeftijd 0-18 jaar behoorlijk is afgenomen, terwijl het aantal baby’s dat geboren is, is gestabiliseerd. Dus naar verhouding is het aantal kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar groter geworden. Er komen minder kinderen dus is ook minder zorg nodig, lijkt de redenatie. Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

23

Echter de intensiteit van JGZ zorg aan jonge kinderen is vele malen hoger dan die aan oudere kinderen; in het eerste levensjaar zijn er veel meer contacten op het consultatiebureau dan op het Basis en Voortgezet Onderwijs. Door de verandering in de leeftijdssamenstelling binnen de kindaantallen kan er een financieel knelpunt ontstaan. In 2022 worden mogelijke alternatieve financieringswijzes uitgewerkt en voorgelegd aan het bestuur.

Wat gaat het kosten?

Toelichting op de financiën: Ambitie ‘Een goede start voor ieder kind’ laat een stijging van de verwachte benodigde onttrekking uit de bestemmingsreserves zien. Dit komt voort uit de bijstelling van de benodigde onttrekkingen uit de reserve op basis van de meest recente actualisatie van het Ombuigingenplan. De benodigde onttrekking bestemmingsreserve ‘Frictiekosten JGZ mdw’s Vijfheerenlanden’ is in 2022 gelijk aan 2021. Het jaar 2022 is het laatste jaar dat deze onttrekking van toepassing is. Eventuele fricties die zich hierna voordoen worden binnen de bestaande JGZ-begroting opgevangen. De lasten van de Jeugdgezondheid laten in de begroting 2022-0 een lichte stijging ten opzichte van 2021 zien. Het doorvoeren van de loonindexatie en de prijsindexatie geeft een stijgend effect in de kosten. Dit wordt echter deels teniet gedaan door het effect van licht lagere kindaantallen waarmee in begroting 2022-0 wordt gerekend ten opzichte van de kindaantallen uit 2021-0. Ook is er sprake van een daling in de afname van maatwerk bij de jeugdgezondheid.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

24

2.5 Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s We vinden het belangrijk dat gemeenten in de regio Utrecht weten wat de gezondheidssituatie van de inwoners is. Daarnaast willen we dat onze inwoners in een omgeving leven, waarin gezondheidsrisico’s beperkt zijn. En dat zij zonder zorgen kwalitatief goede en hygiënische voorzieningen kunnen gebruiken.

Wat gaan we daarvoor doen? Ook in 2022 werken we aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en risico’s. Onze kennis en expertise zetten we op de volgende manier in: Gezondheidssituatie inwoners regio Utrecht in beeld GGDrU verzamelt periodiek gegevens over de gezondheidssituatie van de bevolking in de regio Utrecht ter onderbouwing van het gemeentelijk en wijkgerichte gezondheidsbeleid. Hiertoe gebruikt ze gegevens uit bestaande registraties intern of extern en voor gegevens, die niet in bestaande registraties te vinden zijn worden afhankelijk van de doelgroep vragenlijsten uitgezet via social media, school of post. Doordat de onderzoeken periodiek (regulier om de vier jaar) worden uitgevoerd is het mogelijk om trends in de tijd te detecteren en de gezondheid van de bevolking te monitoren. Doordat voor bepaalde monitors landelijke harmonisatie plaatsvindt, is landelijke spiegelinformatie voorhanden. GGDrU heeft een monitor Jeugd 0-12 jaar; een monitor Jeugd 12-18 jaar; een monitor Jong volwassenen; een monitor volwassenen en senioren en een monitor kwetsbare groepen. Gevolgen coronacrisis Door de coronacrisis is het van belang de gevolgen van de crisis en de bijbehorende maatregelen voor de bevolking in kaart te brengen om voor bepaalde doelgroepen passend beleid te ontwikkelen.

VWS heeft om extra metingen voor de monitors: jeugd 12-18 jaar, jong volwassenen en volwassenen/senioren gevraagd. Deze metingen zullen in 2021 en 2022 worden uitgevoerd. De kosten voor de uitvoering van deze extra metingen komen voor rekening van VWS. Monitor jeugd 0-12 jaar - We verzamelen gegevens via vragenlijstonderzoeken onder de kinderen en ouders, en andere relevante externe gegevensbronnen (Bijv. perined, cbs). - Ook doen we het jaarlijkse panelonderzoek onder ouders. Verder worden gegevens uit het digitaal dossier van de jeugdgezondheidszorg geanalyseerd. Themagerichte factsheets worden gemaakt, en de onderzoeksbevindingen worden gepresenteerd voor relevante groepen professionals en beleidsmakers. - Alle informatie en lokale cijfers gepresenteerd op het dashboard van de GGDatlas. En wordt de informatie over deze doelgroep opgenomen in de Special Jeugd, die in 2022 uitkomt gericht aan ketenpartners en gemeenten.

Ontwerpbegroting GGDrU 2022 7 april 2021

25

Monitor jeugd 12-18 jaar Door de coronapandemie wordt het belang van het monitoren van de gezondheidssituatie van jongeren onderstreept. Jongeren ondervinden soms heftige gevolgen van de coronacrisis, met name als ze toch al in een kwetsbare positie zaten. Het in de Kaderbrief 2022 genoemde onderzoeksvoorstel (Propositie Gezondheidsonderzoek na Rampen (GOR) van de DPG raad om een brede gezondheidsmonitor uit te voeren naar de effecten van de coronacrisis is geaccordeerd door VWS. Voor de doelgroep jongeren betekent dit dat in 2021 een extra meting op het voortgezet onderwijs wordt uitgevoerd, gefinancierd door VWS. In 2022 analyseren we de gegevens uit deze extra gezondheidsmonitor jeugd voortgezet onderwijs en adviseren we gemeenten over de lokale gezondheidssituatie bij de jeugd in relatie tot de coronacrisis. Monitor Jongvolwassen De groep jongvolwassenen van 16 tot 25 was tot 2021 via de gezondheidsmonitors slechts beperkt in beeld, terwijl ze wel een belangrijke risicogroep vormen op het gebied van onder andere mentale gezondheid, middelengebruik, mantelzorg, eenzaamheid, schulden en seksuele gezondheid. In 2021 krijgen de gemeenten (onder voorbehoud van voldoende respons) een eerste inzicht in de gezondheidssituatie van jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar).

Hiermee dragen we bij aan agendering van belangrijke gezondheidsthema’s en ondersteunen we gemeenten bij het opstellen van lokaal en preventief gezondheidsbeleid bij deze doelgroep. In het voorjaar van 2022 zal landelijk een extra meting uitgevoerd worden onder jongvolwassenen via sociale media, gefinancieerd door VWS als onderdeel van het geaccodeerde onderzoeksvoorstel om de impact van de coronacrisis voor deze groep beter in beeld te brengen. Aan de hand van de gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2021 worden themagerichte factsheets gemaakt, en de onderzoeksbevindingen gepresenteerd voor relevante groepen professionals en beleidsmakers. Een spin-off van de gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2021 is dat we ook een jongvolwassenen panel willen opstarten (onder voorbehoud van voldoende interesse voor dit panel onder jongvolwassenen). Met dit panel kunnen we snel en eenvoudig input krijgen van jongvolwassenen bij het opzetten van nieuwe activiteiten of nieuw onderzoek. Tot slot wordt informatie over deze doelgroep opgenomen in de Special Jeugd, die in 2022 uitkomt. Special Jeugd De uitkomsten van de drie Gezondheidsmonitors (jeugd 0-12 jarigen, jeugd voortgezet onderwijs en jong volwassenen) en het jongerenpanel wordt gebundeld en gepresenteerd.