B.17 Bijlage Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht.pdf

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 29

Onze prestaties 2020 79 meldingen opgepakt Woon Hygiënische Problematiek (WHP)

19 993 meldingen opgepakt Meld- en adviespunt

trajecten voorkomen huisuitzettingen

Bezorgd (MAB)

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening voor de ambitie ‘Minder kwetsbaren’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 30

2.3

Gezondere wijken en scholen

We willen gezonde en weerbare wijken, buurten en scholen in de regio Utrecht. We willen dat iedereen zijn eigen talenten kan ontwikkelen en ontplooien, en dat iedereen kan meedoen. Wat hebben we bereikt? -

Samen met partners werken we actief samen op het vlak van preventie en zorg We streven een afname van verschillen in gezondheid tussen groepen inwoners na We werken aan een gezondere leefomgeving voor inwoners

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezonde school aanpak We adviseren en begeleiden scholen volgens de Gezonde School-aanpak. Inzet is dat meer scholen gebruik maken van het aanbod Gezonde School. De adviseurs Gezondheidsbevordering Gezonde School begeleiden deze scholen naar structureel en integraal schoolgezondheidsbeleid. Vanwege corona is er dit jaar minder gewerkt aan zichtbaarheid van Gezonde School in de regio Utrecht dan gepland. -

-

-

-

-

Eind 2020 hadden 42 PO scholen, 15 VO scholen en 14 MBO locaties het vignet Gezonde School. Sommige scholen hebben het vignet voor meerdere thema’s: 56 themacertificaten voor het PO, 18 themacertificaten bij het VO en 20 themacertificaten bij het MBO. De top 3 van meest aangevraagde thema’s is Voeding, Bewegen en Sport en Welbevinden. 36 scholen (24 PO, 8 VO en 4 MBO) hebben het Ondersteuningsaanbod Gezonde School toegekend gekregen. De adviseurs Gezondheidsbevordering Gezonde School begeleiden deze scholen naar structureel en integraal schoolgezondheidsbeleid. In het najaar deden 49 scholen een aanvraag voor de subsidie Lekker naar Buiten van het landelijke programma Jong Leren Eten. 33 scholen hebben de toekenning van deze subsidie ontvangen en kunnen hiermee zelf aan de slag. 30 scholen (PO, VO en MBO) hebben de subsidie Watertappunten van Gezonde School en JOGG toegekend gekregen. Deze scholen kunnen dit schooljaar een watertappunt op hun schoolplein laten aanleggen. Vanuit de EU-schoolfruit subsidieronde 2019-2020 hebben 165 basisscholen (incl. scholen speciaal onderwijs) tot april 2020 schoolfruit ontvangen. Dit houdt in dat alle leerlingen op deze scholen wekelijks 3 stuks fruit of groente aangeboden hebben gekregen. Alle basisscholen en scholen speciaal onderwijs zijn in augustus geïnformeerd over de EU-schoolfruit subsidie 2020 -2021.

Hiervan hebben 148 scholen uit de regio Utrecht zich aangemeld en hebben vanaf november 2020 wekelijks schoolfruit ontvangen.

Preventieprogramma’s We coördineren en/of begeleiden preventieprogramma’s op basis van maatwerkafspraken met specifieke gemeenten: -

In Amersfoort en Baarn hebben we de preventieprogramma’s B.Slim (JOGG-aanpak) gecoördineerd om een gezond gewicht bij kinderen te bevorderen. Er zijn diverse

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 31

-

-

-

activiteiten opgezet en uitgevoerd in samenwerking met eerder genoemde partijen rondom gezonde voeding en bewegen. Denk hierbij aan peuterontbijtjes, water drinken op school, kidsbeweegrondje, Fit in 90 dagen!, voorlichting voor ouders en zomerpretpas. Daarnaast hebben we vanwege de Covid-19 maatregelen activiteiten zoals een quiz, challenges, weetjes, recepten en filmpjes digitaal aangeboden via website, facebook, Instagram en de lokale krant. We hebben IkPas, een campagne gericht op geen alcohol drinken, gecoördineerd en meegewerkt aan bijeenkomsten over lachgasgebruik, gezonde sportkantine en voorbereidingen getroffen voor een kennis- en inspiratiebijeenkomst over alcohol- en rookpreventie die in februari 2021 plaatsvindt. 4891 inwoners hebben in 2020 meegedaan aan de campagne IkPas. We hebben Stoptober, een landelijke campagne om te stoppen met roken, in de regio onder de aandacht gebracht en adviezen gegeven over Rookvrije Generatie binnen de sportakkoorden. We hebben in werkgroepen meegedacht en geadviseerd over mentale vitaliteit en prettig en gezond ouder worden In de aanpak ‘Gezonde Wijk’ is met inwoners en professionals samengewerkt en zijn acties opgezet rondom speerpunten als gezond gewicht, preventief ouderenbeleid, spanningen en stressklachten en eenzaamheid.

We hebben in het afgelopen jaar meegedacht rondom het bereiken en ondersteunen van inwoners binnen de beperkingen van de Covid-19 maatregelen. Voorbeelden van projecten die lopen zijn: de voedselapotheek, persoonlijke gezondheidscheck, groen en inclusief, , welzijn op recept, dementievriendelijke wijk, klankbord vitaal ouder worden, wandelen met de dokter, Sociaal Vitaal.

Beleidsadvies aan gemeenten Gemeenten zijn geadviseerd bij de ontwikkeling van hun gezondheidsbeleid en bij specifieke gezondheidsthema’s. Door corona hebben deze werkzaamheden in de periode maart t/m augustus op een lager pitje gestaan. Enerzijds doordat de accounthouders ingezet werden in de crisisorganisatie van COVID-19, anderzijds waren er in deze periode ook minder vragen vanuit gemeenten. Gezondheidsmonitor Jeugd In 2020 zijn alle gemeenten geadviseerd naar aanleiding van de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor Jeugd. Belangrijke thema’s daarbij waren o.a. alcoholpreventie en de mentale gezondheid van de jeugd.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 32

Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 In 2020 is de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 met als titel ‘Gezondheid breed op de agenda’ gepubliceerd. Doel is dat alle gemeenten de uitgangspunten van deze landelijke nota verwerken in hun eigen beleidsnota’s volksgezondheid of sociaal domein. GGDrU heeft haar gemeenten hier -op maat- op geattendeerd. Daarnaast zijn alle gemeenten geattendeerd op de kansen die er liggen om een lokaal preventieakkoord te sluiten en in 2021 hiervoor extra uitvoeringsbudget te krijgen via het Rijk. Onze prestaties 2020 71 4891 148

inwoners meegedaan aan de campagne IkPas

Scholen ontvangen eind 2020 wekelijks schoolfruit

scholen (PO, VO en MBO) hebben 1 of meer gezonde school vignetten behaald

30

26

scholen ontvangen een watertappunt op het schoolplein

Gemeenten geadviseerd naar aanleiding van de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor

Jeugd Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening voor de ambitie ‘Gezondere wijken en scholen’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 33

2.4

Een goede start voor ieder kind

We willen dat kinderen gezond en veilig opgroeien en naar vermogen meedoen. Een goede start betekent gezondheidswinst, ook voor toekomstige generaties. Onze Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt hieraan door het versterken van hechting, ouderschap, gezondheid en weerbaarheid. Dat begint al voor de aanstaande moeder zwanger is en gaat door tot het kind 18 jaar is. JGZ heeft zo impact op maatschappelijke uitdagingen zoals armoede, kindermishandeling en schooluitval. Wat hebben we bereikt? -

We werken gezamenlijk met onze partners aan een gezondere en weerbare jeugd Meer jongeren en ouders weten onze Jeugdgezondheidszorg te vinden met alledaagse vragen, voor praktische tips, bij kleine zorgen, maar ook met ingewikkelde problemen

Wat hebben we daarvoor gedaan? Afgeschaalde dienstverlening als gevolg van corona De uitbraak van corona betekende veranderingen in de dienstverlening van JGZ. De hielprikscreening bij pasgeborenen is aangepast doorgegaan. De neonatale gehoorscreening is gedurende 6 weken stopgezet (landelijke maatregel) en daarna ingehaald. In de periode maart-september 2020 zijn onderzoeken op het consultatiebureau en inloopspreekuren afgeschaald. Alle essentiële consulten gingen door, zoveel mogelijk via (beeld-)bellen, en anders veilig op het consultatiebureau. De JGZ-onderzoeken op scholen konden niet plaatsvinden vanaf het moment dat de scholen dichtgingen tot de zomervakantie. Op basisscholen kregen kinderen in groep 2 die nog niet gezien waren een verkort onderzoek om het gezichtsvermogen te testen. Kinderen in groep 7 én hun ouders kregen in die periode een kaart waarop aandacht was voor hoe het met hen ging en waar zij terecht konden met vragen. Uiteindelijk hebben we 80% van de leerlingen in groep 2 en 31% van de kinderen in groep 7 gezien in 2020. Jongeren op het voortgezet onderwijs (klas 2 en klas 4) werden uitgenodigd om zelf thuis een vragenlijst in te vullen en indien gewenst te (beeld-)bellen met JGZ. Het bleek moeilijker om op deze manier met jongeren in contact te komen. De respons op de vragenlijst zakte van gebruikelijk 80% naar 50%.

Uiteindelijk hebben we 35% van de jongeren uit klas 2 en 47% van de jongeren uit klas 4 bereikt in 2020. De afgeschaalde dienstverlening betekent dat JGZ minder reguliere contactmomenten heeft aangeboden in 2020 (13% minder dan in 2019). Daarnaast hebben ouders afspraken met JGZ afgezegd vanwege de coronamaatregelen (bv. bij verkoudheidsklachten). Dat heeft tot gevolg dat met veel (aanstaande) ouders, kinderen en jongeren geen direct contact is geweest. Dit gaat ook ten koste van het opbouwen van vertrouwen in het contact tussen ouders/jongeren en JGZ. Door dit alles bestaat een aannemelijk risico dat signalen en lichamelijke afwijkingen zijn gemist.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 34

Binnen de grenzen van de geldende maatregelen, tijd en personele bezetting werden in de tweede helft van 2020 de meest noodzakelijke onderzoeken en vaccinaties ingehaald. Vanaf september tot aan het eind van het jaar heeft JGZ alle diensten uitgevoerd, uiteraard aangepast naar de geldende coronamaatregelen. Inzet medewerkers JGZ coronabestrijding Vanaf het begin van de coronacrisis stond JGZ de infectieziektebestrijding bij (bv. met medische advisering, bemonstering in de teststraten en bron- en contactonderzoek) en adviseerden we scholen en kinderopvangorganisaties over allerlei vraagstukken met betrekking tot corona, zoals noodopvang. Van maart tot en met september 2020 bleef JGZ de allernoodzakelijkste zorg voortzetten en zich in het bijzonder inzetten voor kinderen in een kwetsbare situatie. Daarna heeft JGZ alle diensten hervat, aangepast naar de coronamaatregelen. Toegankelijkheid JGZ, juist nu De risico’s van een afgeschaalde reguliere dienstverlening zijn verder ondervangen door zoveel als mogelijk op afstand contact te houden, via (beeld)bellen en via online vergaderen met samenwerkingspartners. Op collectief niveau hebben ouders via scholen en kinderopvang tips ontvangen hoe om te gaan met de nieuwe situatie thuis.

Ook professionals kregen praktische handvatten van GGDrU hoe zij met ouders hierover in gesprek konden gaan en gemeenten en ouders kregen adviezen over onder meer georganiseerd vermaak voor kinderen en jongeren in de zomervakantie. Daarnaast heeft GGDrU ouders, jongeren, scholen en wijkteams actief geïnformeerd over hoe zij ons konden bereiken, zowel bij kleine zorgen als bij meer ingewikkelde problemen, al dan niet in relatie tot corona. We zagen dat jongeren in de coronatijd de online dienstverlening van JouwGGD.nl (site, chat en mail) meer gebruiken. In de periode van half april tot eind mei 2020 was een stijging van 150% in het aantal chats ten opzichte van 2019. Bij kinderen onder de 4 jaar was over heel 2020 een toename in het contact met ouders en met voorschoolse voorzieningen. Al deze ervaringen zijn waardevol voor een verdere flexibilisering van de dienstverlening van JGZ. Kinderen in kwetsbare situatie Juist bij kinderen en jongeren kwam naar voren dat de impact van het coronavirus naast een gezondheidskwestie, ook een sociale en psychische kwestie is. Door de beperkingen in sociaal contact en de schoolsluiting kwamen sommige kinderen en jongeren verder in de knel.

Het gaat om kinderen en jongeren waarvan JGZ-professionals weten dat ze te maken hebben met omstandigheden zoals financiële problemen, mishandeling, ziekte, slechte huisvestiging of een klein sociaal netwerk. Maar ook om nieuwe groepen kinderen die door de coronacrisis meer ondersteuning nodig hebben, als gevolg van bijvoorbeeld ziekte en (financiële) onzekerheid en stress daarvan in het gezin. Samen impact hebben Tijdens de crisis is gebleken dat daar waar de samenwerking met collega’s in het medische en sociale jeugddomein, met onderwijs en met informele netwerken goed is, we gezamenlijk de meeste positieve impact hebben op deze gezinnen in een kwetsbare situatie. Zo veel als mogelijk zijn deze gezinnen en jongeren proactief benaderd. Zij

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 35

hebben (extra) zorg en materiele hulp (laptop, spelmateriaal) ontvangen en zijn indien nodig aangemeld voor noodopvang. Toen de scholen weer opengingen in mei/juni 2020, heeft JGZ met scholen en leerplicht afgestemd over o.a. hoe om te gaan met leerlingen met verkoudheidsklachten en met verzuimende leerlingen vanwege bijvoorbeeld angst voor corona. Van deze advisering is veel gebruik gemaakt. Kansrijke Start Om meer kinderen gezond en veilig op te laten groeien, is eerder signaleren van kwetsbaarheid en passende ondersteuning belangrijk. Het landelijke actieprogramma Kansrijke Start heeft tot doel om de juiste zorg voor, tijdens en vlak na de zwangerschap te bieden en zo voorkomen dat kinderen later (gezondheids)problemen krijgen. In navolging hiervan zijn 18 gemeenten in regio Utrecht actief met de oprichting van lokale coalities Kansrijke Start met hulp van een landelijke financiële impuls. De ambities van deze coalities zijn gebaseerd op ervaringen van inwoners en van lokale professionals (uit zowel het medische als het sociale domein), en op gegevens uit de GGD-atlas. In 2020 hebben we ook gewerkt aan verbeteringen in het netwerk binnen de geboortezorg op regionaal niveau, samen met onder meer Raedelijn en Volksgezondheid Utrecht. Programma’s Kansrijk Opgroeien (maatwerk) GGDrU ontwikkelt ook haar eigen dienstverlening om de zorg in de eerste 1.000 dagen te verbeteren.

Naast de reguliere taken zijn er (maatwerk)programma’s die bijdragen aan sluitende zorg in een gemeente. Het doel is ontzorgen en de eigen kracht en hechting versterken, en in het verlengde hiervan ernstige opvoedingsproblemen zoals kindermishandeling voorkomen. - Om een Kansrijke Start van een kindje te vergroten, is aandacht voor het voorkómen van een ongeplande en ongewenste zwangerschap in zeer kwetsbare/complexe situaties van belang. Nu Niet Zwanger is het preventieprogramma dat (potentiële) ouders in zo’n situatie (zoals dakloosheid, psychiatrische problematiek, of gezinnen waar eerder kinderen uit huis zijn geplaatst) op vrijwillige basis ondersteunt om regie te nemen op hun kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Nu Niet Zwanger is halverwege 2020 van start gegaan in twee gemeenten: Utrecht en Amersfoort. Het programma wordt positief ontvangen: ruim 85 hulpverlenings- en zorgverleners(organisaties) en meerdere zorgnetwerken zijn al bereid om medewerking te verlenen. Begin 2021 worden de eerste 40 professionals getraind in de werkwijze. De realisatie in deze centrumgemeenten biedt kansen om op regioniveau de kosten te verlagen en de impact te vergroten door in de nabije toekomst het aantal gemeenten uit te breiden. - Professionals in de geboortezorg kunnen aanstaande ouders die hulp nodig hebben toeleiden naar JGZ.

JGZ maakt kennis met de aanstaande ouders bij hen thuis, geeft vraaggericht advies en verwijst door naar hulp. JGZ heeft hiermee gezinnen eerder in beeld en dat maakt de vroegsignalering nog effectiever. In

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 36

-

2020 voerden we deze prenatale huisbezoeken uit bij 139 (aanstaande) gezinnen in een kwetsbare situatie in de 16 gemeenten die dit als maatwerk inkopen. In 2022 is dit in alle gemeenten beschikbaar, want dan wordt het prenataal huisbezoek door JGZ middels een wijziging in de Wet Publieke Gezondheid geregeld voor alle gemeenten in Nederland. Voor heel jonge aanstaande moeders in zeer kwetsbare omstandigheden startte het programma VoorZorg in drie gemeenten: Nieuwegein, Vijfheerenlanden en Zeist. Speciaal hiervoor opgeleide JGZ-verpleegkundigen lopen vanaf de zwangerschap intensief op met een aanstaande moeder, totdat hun kind 2 jaar oud is. Naast positieve effecten op het kind, bevordert dit ook de zelfredzaamheid van de moeder en daarmee haar ontwikkelkansen. In 2020 is met 6 vrouwen dit traject gestart.

Als de baby geboren is, rust JGZ gezinnen de eerste jaren extra toe in de opvoeding van hun kind met programma’s zoals Stevig Ouderschap (in 18 gemeenten die het als maatwerk inkochten), groepsvoorlichtingen over ouderschap en Video Home Training. Rijksvaccinatieprogramma Uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma is noodzakelijke zorg en is daarom in 2020 in zijn volledigheid uitgevoerd. Dit vroeg extra inspanning en flexibiliteit, vanwege de continue aanpassingen naar de geldende coronamaatregelen. Dat betekende onder andere het herplannen van vaccinaties en inzet van extra personeel. Voor het eerst sinds vele jaren is er een stijging van de vaccinatiegraad waargenomen van 93,4% naar 94,1%. Deze stijging volgt op een drie jaar durende daling en een stabilisatie. Deze trend komen overeen met de landelijke trend. In totaal zijn 19.770 vaccinaties DTP (difterie, tetanus en polio)/BMR (bof, mazelen en rodehond) gegeven en 9.912 vaccinaties HPV (Humaan papillomavirus, dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken). Bij HPV is een forse stijging in de vaccinatiegraad van 50% tot 58% in regio Utrecht. De vaccinatiecampagne tegen de meningokokkeninfectie voor de 13en 14-jarigen (gepland in maart en april) is op advies van het RIVM in aangepaste vorm nog voor de zomer uitgevoerd, met een inhaalmogelijkheid in het najaar.

De opkomst in het voorjaar lag wat lager dan vorig jaar, maar met de inhaalvaccinatie in het najaar waarbij nog 1.144 jongeren zijn gevaccineerd is de opkomst gelijk aan die van 2019 (84%). Vanaf december 2019 biedt JGZ de vaccinatie van maternale kinkhoest aan zwangere vrouwen aan. Het aantal vaccinaties ligt rond 7.500. Het opkomstpercentage in regio Utrecht was in 2020 73%. Dat was hoger dan de 60-70% waarvan bij de invoering werd uitgegaan. GGDrU beantwoordde behalve via de spreekuren ook via de website en e-mail vragen over de vaccinatie. Het biedt gelegenheid om al vroeg in contact te komen met aanstaande ouders.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 37

In juni 2020 is besloten dat de invoering van de ROTA-vaccinatie bij risicogroepen niet doorgaat, omdat het effect veel kleiner bleek te zijn dan verwacht. De Gezondheidsraad brengt hierover een nieuw advies uit. Ziekteverzuimbegeleiding Verzuim in het onderwijs is een onderwerp van zorg, omdat dit grote invloed heeft op de toekomstperspectieven van kinderen en jongeren. In de praktijk blijkt dat ziekteverzuim vaak wordt veroorzaakt door sociaalemotionele problemen, lichamelijke klachten en/of psychische problemen. Vroege signalering helpt om schooluitval te voorkomen. Om schoolverzuim en schooluitval structureel terug te dringen werkt de GGDrU volgens het M@ZL protocol (Medische Advisering van de Ziekgemelde Leerling). De jeugdarts adviseert vroegtijdig leerlingen met ziekteverzuim en hun ouders. In overleg met school maken ze een plan van aanpak rond onderwijs en zorg. Hierdoor wordt langdurig verzuim/uitval voorkomen en krijgt de leerling optimale kansen binnen het onderwijs. In 2020 is in totaal voor 791 leerlingen om advies gevraagd, waarvan de meeste leerlingen op het voortgezet onderwijs zaten. Het aantal is minder dan de 1.144 leerlingen in 2019. Het was voor scholen moeilijker om schoolverzuim te signaleren door coronagerelateerd verzuim en verminderd zicht op aanwezigheid bij online lessen.

Verzuim tijdens het voortgezet onderwijs is vaak al begonnen op jongere leeftijd. In 2020 is daarom gestart met eenzelfde aanpak voor signalering en samenwerking op het basisonderwijs. Daar zijn 30 leerlingen begeleid bij verzuimklachten. In 2021 zetten we ons verder in om het bereik in het basisonderwijs te verhogen. Op het MBO zijn 63 leerlingen begeleid in afgelopen jaar. De JGZ verbeterde in 2020 de samenwerking met MBO-scholen en leerplicht door werkafspraken te maken, overleggen bij te wonen en de M@ZL aanpak te volgen. Er is echter alleen financiering beschikbaar voor studenten tot 18 jaar, terwijl ongeveer de helft van de MBO-studenten 18 jaar of ouder is. Schoolverzuimbegeleiding bij 18-plussers wordt daarom als maatwerk aangeboden, in 2020 in 2 gemeenten: Houten en Woerden. Daarnaast hebben mentoren van MBO-scholen in de regio Eemland en in Veenendaal een workshop M@ZL gehad, waardoor zij zelf leerlingen en ouders beter kunnen begeleiden bij ziekteverzuim. Om meer studenten te bereiken willen we samen met gemeenten die nog niet bekend zijn met dit maatwerk de mogelijkheden verkennen. Thuiszitters In alle subregio’s neemt JGZ deel aan samenwerkingsverbanden onderwijs en leerplicht rondom thuiszitters. Het doel is dat onderwijs en zorg beter op elkaar aansluiten om te voorkomen dat jongeren thuis komen te zitten.

Voor 118 van deze thuiszitters werd een aanvraag voor vrijstelling leerplicht ingediend. De GGDrU adviseert over deze vaak complexe problematiek in 24 gemeenten.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 38

(Kinder)armoede Bij gezond opgroeien past ook de aanpak van (kinder)armoede. Kinderen die opgroeien in armoede dragen dat een leven lang met zich mee, omdat ze materiële en emotionele achterstand oplopen die hun fysieke, psychische en cognitieve ontwikkeling belemmert. JGZ-professionals komen armoede regelmatig tegen. Op meerdere momenten gaan wij na of een gezin voldoende financiële middelen heeft voor eten, sporten, kleding en uitstapjes. Indien dat niet het geval is gaan we in gesprek, en leiden mensen toe naar de voorzieningen in de gemeente. In 2020 zijn 336 acties ondernomen om gezinnen te helpen. Door intern en extern krachten te bundelen, maakt de GGD zich steeds sterker tegen (kinder)armoede. Huiselijk geweld en kindermishandeling In 2020 hebben we sterk ingezet op voorkómen, sneller signaleren en bespreken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zo organiseerden we samen met partners de conferentie ‘Geweld in gezinnen’ inclusief aandacht voor de effecten van corona. Doordat het online was, was het bereik veel groter: in plaats van de gebruikelijke 120 deelnemers waren er nu 500 deelnemers. Daarnaast hebben we tijdens de Week tegen Kindermishandeling actief deelgenomen aan de online Publiekscampagne ‘Open je ogen voor kindermishandeling’ van Veilig Thuis Utrecht. In de regionale overleggen heeft JGZ de professionals van o.a.

sociale (wijk)teams, onderwijs, kinderopvang, GGz en jongerenwerk alert gemaakt op preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking. JGZ-professionals spelen een rol in het in beeld hebben en monitoren van kinderen in kwetsbare omstandigheden. In 2020 hebben JGZ-professionals 362 keer advies ingewonnen bij of is een informatieverzoek gedaan door Veilig Thuis over 270 kinderen. Er is over meer kinderen overleg geweest met Veilig Thuis dan in 2019. Na overleg zijn extra activiteiten ondernomen zoals contact met ouders of jeugdige, overleg met en verwijzing naar netwerkpartners, samenwerking zoeken door gebruik verwijsindex, monitoren van zorg, warme overdracht, bespreken met voorveld (huisarts, school, leerplicht). Daarnaast hebben zij 26 keer een melding gedaan bij Veilig Thuis. Dit is minder dan vorig jaar en dit is niet in lijn met wat verwacht kan worden gezien de omstandigheden zoals schoolsluiting en lockdown en gaan we nader onderzoeken.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 39

Onze prestaties 2020 96% 91% van alle pasgeborenen hielprik uitgevoerd

Deelname neonatale gehoorscreening

19.770 9912

vaccinaties DTP/BMR

vaccinaties HPV

7500 stijging vaccinatiegraad (RVP) van 93,4% naar

zwangere vrouwen gevaccineerd tegen maternale kinkhoest dat is 73% van alle zwangere vrouwen in de regio

94.1%

Opkomst meningokokkenvaccinatie 13-14 jarigen

Nu Niet zwanger in

84%

gemeenten

111.046 Contactmomenten JGZ

2

36.110 contactmomenten voor extra zorg

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Een goede start voor ieder kind’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 40

2.5

Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s

We willen dat gemeenten in de regio Utrecht weten wat de gezondheidssituatie van de inwoners is. In het formuleren van lokaal gezondheidsbeleid en bij het nemen van beslissingen worden onze adviezen meegenomen. Daarnaast willen we dat onze inwoners in een omgeving leven, waarin gezondheidsrisico’s beperkt zijn. En dat zij zonder zorgen kwalitatief goede en hygiënische voorzieningen kunnen gebruiken. Wat hebben we bereikt? -

Een beter beeld van de huidige en te verwachten gezondheidssituatie van inwoners van de regio. In lokaal beleid is aandacht voor preventie, gezondheid, gezondheidsachterstanden en kwetsbare groepen. Gemeenten en samenwerkingspartners schakelen GGDrU meer pro-actief in. De kwaliteit van de kinderopvang en gastoudervoorzieningen is over het algemeen genomen goed. Alle tattoo-piercing en permanente make-up locaties en seks- en relaxinrichtingen beschikken over een vergunning.

Wat hebben we daarvoor gedaan? We signaleren en monitoren gezondheidsrisico’s en trends op basis van (monitor)onderzoeken en registraties en gesprekken met lokale partners: -

-

De gezondheidsmonitor Jeugd 12-18 is afgerond. De resultaten zijn op het dashboard Jongeren van de GGD-atlas geplaatst. De resultaten zijn door de onderzoeker publieke gezondheid en accounthouder, vaak samen met een adviseur gezondheidsbevordering en jeugdarts of -verpleegkundige aan gemeenten gepresenteerd en toegelicht, grotendeels online. Daarnaast is een regionaal achtergronddocument ‘Het verhaal achter de cijfers’ opgesteld. Hierin staat informatie over risicogroepen, trends en samenhangende factoren. Gemeenten kunnen deze informatie samen met hun lokale resultaten gebruiken om nader richting te geven aan hun beleid en interventies ter bevordering van een gezonde ontwikkeling van de jeugd.Nieuwe registratiegegevens van de Jeugdgezondheidszorg m.b.t. gewicht, psychosociale problematiek, zwemdiploma, rondkomen en borstvoeding zijn op de GGD-atlas geplaatst. Dit voorjaar vonden verdiepende analyses plaats naar o.a. sociaal-economische gezondheidsachterstanden op basis van data van de Gezondheidsmonitor Jeugd Basisonderwijs (2019)

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 41

Er is een panelonderzoek gedaan naar de omgang van ouders met het media- en beeldschermgebruik van hun kind. Inzicht is verkregen in wensen, behoeften en knelpunten van ouders op dit terrein. De resultaten zijn gepresenteerd in een factsheet t.b.v. gemeenten en JGZ. o Er is verdiepend onderzoek gedaan naar het slaapgedrag en slaapproblemen bij kinderen in groep 7 (10-11 jarigen) en de relatie met gezondheid en leefstijl. Hier is een factsheet van verschenen t.b.v. gemeenten, JGZ, en ketenpartners. o Tevens is er onderzoek gedaan naar de relatie tussen sociaal-economische status en sedentair gedrag en in hoeverre buurtkenmerken, zoals veiligheid, speelplekken en voorzieningen, hierop van invloed zijn. Binnenkort verschijnt een factsheet t.b.v. gemeenten. o Op basis van de data van de monitor groep 7 van het afgelopen schooljaar, is onderzoek gedaan naar aspecten van een gezonde leefomgeving, zoals de blootstelling aan rook, buitenspeelplekken en soclale leefomgeving. De gegevens zijn op de GGD-atlas geplaatst en binnenkort verschijnt hierover eveneens een factsheet t.b.v. gemeenten. In het voorjaar 2020 stond de dataverzameling gepland van een pilotonderzoek onder jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar).

Een nieuwe manier van dataverzameling, via sociale media was voorbereid en een vragenlijst was ontwikkeld in aansluiting op de informatiebehoefte van de gemeenten en organisaties in de regio. Vanwege de coronacrisis is de dataverzameling uitgesteld, en zal begin 2021 plaatsvinden. De monitoring van kwetsbare groepen is een doorlopend proces en is ook ten tijde van de coronacrisis gecontinueerd. Om zicht te krijgen op de sociaal kwetsbare mensen is een vragenlijsten onderzoek onder deze doelgroep ontoereikend. Bij kwetsbare groepen gaat het om mensen die een gemarginaliseerd bestaan leiden, onvoldoende in staat zijn om in eigen bestaansvoorwaarden te voorzien en vaak meerdere problemen tegelijk hebben, zoals verslaving, schulden, verwardheid of vervuiling en om deze reden moeilijk te benaderen zijn met gestandaardiseerde GGD-monitors. Het signaleren en monitoren van gezondheidsrisico’s onder deze doelgroep gebeurt daarom met behulp van verschillende registraties zowel interne als extern bronnen. o In 2020 is actie gezet om meer interne en externe registraties bij de monitor kwetsbare groepen te betrekken o Tijdens de coronacrisis zijn extra analyses gedaan om de impact van de lockdown maatregelen op kwetsbare groepen te duiden. Daarbij zijn ook de suïcides-cijfers van forensische geneeskunde meegenomen.

De resultaten zijn beschreven in de wekelijkse regionale rapportage Covid19. o

•

•

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 42

•

Van september tot en met december 2020 heeft de dataverzameling van het gezondheidsonderzoek onder volwassenen en senioren plaatsgevonden. In totaal hebben bijna 46.000 inwoners van de regio Utrecht de vragenlijst ingevuld. De eerste resultaten zullen rond de zomer van 2021 bekend gemaakt worden.

Regionale kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal GGDrU heeft samen met de Hogeschool Utrecht, de Universiteit Utrecht, het Trimbos instituut, 4 jeugdregio’s (Lekstroom, Eemland, Utrecht West en Zuidoost Utrecht), 22 gemeenten, Nationale Jeugdraad en anderen een ZonMw-subsidie toegekend gekregen voor het oprichten van een regionale Kenniswerkplaats Jeugd en Gezin Centraal (RKJGC). Dit netwerk heeft als doel versterken pedagogische basis en realiseren van een effectieve verbinding en wisselwerking tussen basis, (spec.) jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering met volwaardige plaats voor preventie. Daarnaast is subsidie verkregen voor een 4-jarig inhoudelijk project: Mentaal Kapitaal (aanpak stress en schooluitval bij jongeren). Daarnaast is nog een geldbedrag van 30.000 euro toegekend voor de uitvoering van Klein-en-fijnprojecten naar vragen van gemeenten en praktijkpartners. GGDrU is een van de twee coordinatoren van het kennisnetwerk. Financiering is geregeld voor september 2020-september 2024.

Populatiegerichte aanpak preventie, zorg en ondersteuning GGDrU heeft samen met een onderzoeksconsortium van UMCU, Nivel, Pharos, Trimbos, gemeente Utrecht en Zeist een ZonMwsubsidie van toegekend gekregen voor het onderzoek naar een populatiegerichte aanpak van preventie, zorg en ondersteuning door het identificeren van kwetsbare groepen als gevolg van de COVID-19 pandemie en de bestrijdingsmaatregelen. Het 4-jarig onderzoek is gestart per 1 november 2020. Regiodeal Vitale Wijken GGDrU heeft samen met RIVM, Universiteit Utrecht en vier gemeenten (Utrecht, Zeist, Nieuwegein en Amersfoort) subsidie van provincie Utrecht ontvangen voor het project ‘Monitoring en kennislijn binnen Regiodeal Vitale Wijken’. In dit project wordt een monitoring en kennislijn opgezet rondom de verschillende wijkaanpakken die in de vier gemeenten zijn ontwikkeld: Samen voor Overvecht in Utrecht, Vollenhove Vooruit in Zeist, Betere Buurten in Nieuwegein, en de Gezonde Wijkaanpak in Amersfoort. Het is de bedoeling dat de monitor handvatten biedt om de verschillende wijkaanpakken waar nodig bij te sturen gedurende de uitvoering en de ambities te realiseren. Het project loopt van 2021 tot 2025. Gemeenten samen gezond GGDrU heeft samen met de UU, het UMCU, gemeente Utrecht en gemeente Amersfoort een aanvraag ingediend binnen call Gemeenten samen gezond.

Thema van de aanvraag is: governance binnen een wijkgerichte aanpak.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 43

Kennisplatform Utrecht Sociaal (KUS) Vanuit de betrokkenheid van GGDrU bij het Kennisplatform Utrecht Sociaal (KUS) heeft GGDrU via de coördinatiegroep een bijdrage geleverd aan een inventarisatie naar de maatschappelijke impact van de coronacrisis: onderzoeksuitvoering en -wensen in de provincie. Health Hub GGDrU maakt deel uit van het dynamische netwerk Health Hub Utrecht. De Health Hub Utrecht neemt een voortrekkersrol in kennisontwikkeling en -toepassing binnen de regio. De DPG van GGDrU is samen met de directeur van Volksgezondheid Utrecht (stad) trekker van de coalitie wijkgerichte preventie, één van de drie pijlers van de Health Hub. Binnen de coalitie wijkgerichte preventie zijn drie speerpunten opgesteld: Gezonde start, Langer gelukkig en gezond zelfstandig en Gezonde leefomgeving. Speerpunten die naadloos aansluiten bij onze bestuursagenda 2019-2023. De onderwerpen uit de bestuursagenda van GGDrU (Kansrijk opgroeien, Gezonde leefomgeving, Langer gelukkig en gezond zelfstandig) hebben dezelfde focus als de onderwerpen in de preventiecoalitie van de Health Hub. In 2020 is samen met een breed scala aan samenwerkingspartners gewerkt aan de werkagenda’s op de verschillende speerpunten: Gezonde start, Langer gelukkig en gezond zelfstandig en Gezonde leefomgeving. Daarbij is de corona pandemie van invloed geweest op het wel/niet behalen van de doelstellingen.

Zo heeft het opstellen van de regiokaart of het regiobeeld enige vertraging opgelopen. Deze wordt samen met Health Hub partners, waaronder kennisplatform Utrecht Sociaal (kUS), Data en kennis hub gezond stedelijk leven en Raedelijn, ontwikkelt. De verwachting is dat eind 2021 het eerste regiobeeld kan worden opgeleverd. Concrete resultaten uit 2020 zijn de start van de werkgroep GLI (gecombineerde leefstijl interventie), waarbij alle successen en verbeterpunten bij het invoeren van de GLI in gemeenten zijn geformuleerd en breed in de regio gedeeld. Daarnaast is eind 2020 de werkgroep preventiepaden van start gegaan in de gemeente Stichtse Vecht waarbij een preventiepad voor het thema valpreventie wordt ontworpen. Ook is er een start gemaakt met het her- vormgeven van de coalitie wijkgerichte preventie. De coalitie heeft een meer overstijgend karakter gekregen. In de drie werkgroepen is de nadruk gelegd op het concreet maken van de werkagenda’s en het opleveren van concrete activiteiten of producten. Om zo activiteiten in te zetten daar waar de behoefte ligt.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 44

WMO toezicht Door Wmo toezicht worden eventuele tekortkomingen in de kwaliteit van de Wmo 3 GGDrU voert het Wmo toezicht uit voor 24 gemeenten in de regio Utrecht. De toezichthouders stimuleren en adviseren de Wmoorganisaties om de kwaliteit te verbeteren, en stellen rapporten op voor de gemeenten. Hierin staat een beschrijving van de kwaliteit en een advies aan de colleges B&W met betrekking tot monitoren en handhaven. In 2020 zijn onderstaande onderzoeken uitgevoerd: - 61 kwaliteitstoezicht - 5 signalen onderzocht - 7 calamiteiten onderzoeken Omdat in september 2020 de opdracht voor Wmo toezicht afliep, zijn in 2019 voorbereidingen gestart en is in 2020 een nieuwe opdracht geformuleerd. Deze opdracht is in het algemeen bestuur van april aangenomen met akkoord van de afzonderlijke colleges B&W van de opdrachtgevende gemeenten. De voorbereidingen en implementatie zijn in Q4 2020 gedaan en de nieuwe opdracht is januari 2021 gestart. De hernieuwde opdracht is meer risico gestuurd en gaat gepaard met een aangepaste werkwijze en een nieuw toetsingskader. Deze zijn in samenspraak met gemeenten opgesteld. Gemeenten zijn over het algemeen ook tevreden met het toezicht. Vooral nu samen met hen de nieuwe opdracht geformuleerd is, waarbij meer wordt ingezet op maatwerk en samenwerking.

Ook blijkt dat aanbieders tevreden zijn met de kritische blik van de toezichthouders en over het algemeen direct aan de slag aan met de tekortkomingen/ontwikkelpunten die geconstateerd zijn. Toezicht Kinderopvang Ondanks de lockdown en de inzet van bijna het volledige team toezicht in het coronabedrijf zijn, conform het advies van GGD GHOR, bij alle gemeenten de hoog risicolocaties bezocht door toezichthouders Kinderopvang, met uitzondering van 4 locaties. Het gaat hierbij om 128 bezochte locaties kinderdagopvang. Over de 4 genoemde hoog risicolocaties die niet bezocht zijn, zijn afspraken met de betreffende gemeente gemaakt door de toezichthouder die hiervoor verantwoordelijk was. Daarnaast zijn er 106 onderzoeken voor registratie uitgevoerd om te toetsen of een houder redelijkerwijs verantwoorde kinderopvang zal aanbieden, 91 nadere onderzoeken naar aanleiding van eerdere tekortkomingen en 63 incidentele onderzoeken naar aanleiding van wijzigingen in kindplaatsen, verhuizingen of het willen aanbieden van Voorschoolse Educatie.

3

Dit betreffen de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunnik, Bunschoten, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Soest, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal,Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden, Woudenberg, IJsselstein en Zeist

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 45

Dan zijn er nog 390 reguliere inspecties uitgevoerd op laag risicoprofiel locaties en zijn er 54 onderzoeken na registratie uitgevoerd, na de start van een nieuwe locatie. We hebben hiermee voor 22 gemeenten het beoogde/gecommuniceerde toezichtpercentage van 50-60% voor de kinderdagopvang behaald. Voor 3 gemeenten viel dit percentage lager uit; bij 2 van deze gemeenten komt dit omdat met de gemeente afspraken gemaakt zijn over intensivering van toezicht op de gastouderopvang. Gastouderopvang Het toezicht op de gastouderopvang heeft in ieder geval de wettelijke 5% norm behaald voor alle gemeenten. Met 5 gemeenten zijn afspraken gemaakt voor extra toezicht (meer dan de wettelijke 5%) op de gastouderopvang. In totaal zijn er 126 jaarlijkse onderzoeken uitgevoerd. Daarnaast zijn er 311 onderzoeken voor registratie, 13 nadere onderzoeken en 20 incidentele onderzoeken uitgevoerd bij de gastouderopvang. Conform het advies van GGD GHOR is 100% van de gastouderbureaus in 2020 onderzocht. Het gaat hierbij om 25 jaarlijkse inspecties. Daarnaast zijn er 3 onderzoeken voor registratie en ook 3 onderzoeken na registratie uitgevoerd. Inspecteren van de seks- en relaxinrichtingen In het kader van de landelijke coronamaatregelen mochten contactberoepen grotendeels van 2020 niet uitgevoerd worden. Er hebben daarom in 2020 geen inspecties plaatsgevonden.

Permanente make-up (PMU), en tattoo en piercing In het kader van de landelijke coronamaatregelen mochten contactberoepen grotendeels van 2020 niet uitgevoerd worden. Desondanks hebben er in 2020 86 inspecties plaatsgevonden. Hiervan zijn 8 meldingen gedaan bij NVWA. Onze prestaties 2020

61

390

Onderzoeken

reguliere inspecties kinderopvang

Kwaliteit Wmo

Gezondheidsmonitor Jeugd 1218 afgerond

46.000 Inwoners regio Utrecht deelgenomen aan gezondheidsonderzoek onder volwassenen en senioren

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

86 inspecties Permanente make-up (PMU), en tattoo en piercing

Pagina 46

Wat heeft het gekost? Hieronder is de gecomprimeerde productgroep-rekening van de ambitie ‘Voorkomen van gezondheidsproblemen en -risico’s’ weergegeven (alle bedragen x €1.000). Een positief saldo betekent overigens een voordelig resultaat.

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarrekening. Daar wordt ook toegelicht of het een incidenteel of structureel resultaat betreft.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 47

2.6

De organisatie op orde

Als organisatie zijn we in beweging. Met een stevige basis halen we meer uit ons werk en onze mensen. Het helpt ook om onze kernwaarden beter uit de verf te laten komen. Wat hebben we bereikt? -

We werken aan een bedrijfsvoering die tegen een stootje kan, zodat we altijd en overal inwoners, gemeenten en samenwerkingspartners kunnen bedienen We halen het beste uit onze organisatie en onze professionals We zijn een veerkrachtige en flexibele organisatie, die kan meebewegen met de veranderingen in de samenleving

Wat hebben we daarvoor gedaan? Bestuursagenda 2019-2023: Doorontwikkeling interne organisatie In de komende jaren blijven we werken aan de organisatieontwikkeling. We spelen in op kansen die ontstaan en werken gezamenlijk naar een steeds meer zelforganiserende organisatie, met minder lagen. Vanaf half maart 2020 heeft de nadruk binnen de gehele interne organisatie gelegen op de bestrijding van het coronavirus. Het moeten stopzetten van reguliere werkzaamheden en andere activiteiten betekende ruimte voor medewerkers en managers om zich in te zetten in onze werkzaamheden ter bestrijding van het coronavirus. Leiderschapsprogramma Vanaf half maart 2020 hebben we onze activiteiten gericht op het Leiderschapsprogramma moeten annuleren. In september is er, rekening houdend met de maatregelen, eenmalig nog een leiderschapsmiddag gehouden op locatie. Daarnaast is er waar mogelijk tijdens online ontmoetingen met managers aanbesteed aan leiderschap, specifiek gericht op deze bijzondere corona-periode waarin managers op afstand leiding moeten geven en verbinding en aandacht met het team van essentieel belang is. Het delen van best practices op dit thema was een belangrijk onderdeel. Werken aan een passende organisatie Vanaf half maart hebben we onze reguliere activiteiten gericht op Zelforganisatie, moeten annuleren.

Vanaf september tot half december 2020 zijn er wel een aantal maatwerksessies gehouden met teams op verzoek van diverse managers. Het ging hier om hulpvragen die niet konden wachten (denk aan onderlinge samenwerking en communicatie) tot reguliere bijeenkomsten rondom zelforganisatie. Er bestond veel behoefte bij teams aan verbinding en ontmoeting. Creatieve oplossingen van teams hoe zij hieraan invulling gaven en waarmee andere teams geïnspireerd konden worden, zijn gedeeld in de organisatie.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 48

Kwaliteit Team kwaliteit ondersteunt binnen de reguliere GGDrU de zelforganiserende teams. Elk zelforganiserend team heeft één of meerdere medewerkers met de teamrol kwaliteit. Hier is in 2020 een start mee gemaakt. Bij het coronabedrijf heeft elk team eigen kwaliteitsmedewerker(s). Samen met de beleidsmedewerkers kwaliteit GGDrU en de projectmedewerker procesbeheersing vormen zij één team. Klachtenafhandeling Het proces van klachten is aangepast om nog beter te kunnen leren van de wijze waarop klachten worden afgehandeld. Door de groei van het coronabedrijf is er vanaf juli 2020 een extra medewerker klachten coronabedrijf aangenomen. De leer- en verbeterpunten van de klachten zijn gebruikt om de dienstverlening te verbeteren. Klanttevredenheid Door het coronavirus is het klanttevredenheidsonderzoek met een i-pad (die elke klant aanraakt), minder aantrekkelijk geworden. Een mooi alternatief is daarop gevonden: het tevredenheidsonderzoek met behulp van een QR-code of met een link. Zo is in het najaar van 2020 gestart met een onderzoek bij het team screening. Evaluatie en kwaliteitsinterviews In 2020 zijn een aantal evaluaties gedaan. Zowel in het coronabedrijf als bij de reguliere GGDrU zijn incidenten, maar ook grotere trajecten geëvalueerd. Er zijn in 2020 verschillende kwaliteitsinterviews (voorheen interne audits) gehouden.

De belangrijkste verbeterpunten zijn door de verschillende afdelingen direct opgepakt. Benchmark Eén keer in de twee jaar wordt vanuit GGD GHOR NL de Strategische Benchmark uitgevoerd onder alle 25 GGD`en. De insteek van de Strategische Benchmark is: de prestaties van de verschillende GGD’en met elkaar vergelijken, van elkaar leren en het is een hulpmiddel voor inzicht in kwaliteitsverbetering. Procesbeschrijvingen In 2020 zijn voor zowel het coronabedrijf als voor de reguliere dienstverlening een groot aantal processen beschreven. Zo zijn alle processen van TBC herzien en is het proces gezondheidsbevordering Seksuele Gezondheid verbeterd. Ook zijn er deelprocessen beschreven voor OGGZ, Toezicht WMO en bestuurlijke communicatie. In het coronabedrijf zijn er in de eerste maanden telkens nieuwe processen beschreven, omdat de dienstverlening sterk aan verandering onderhevig was. Vanaf september 2020 is het project ‘procesbeheersing coronabedrijf’ gestart. Alle processen van het coronabedrijf zijn uniform uitgetekend. Hierdoor kunnen de verschillende processen beter op elkaar worden afgestemd. Ook is het bij wijzigingen (van beleid of werkwijze)

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 49

duidelijk welke impact ze hebben op de gehele stroom van processen binnen het coronabedrijf en de manier waarop data wordt verzameld en gerapporteerd. Vernieuwd kwaliteitshandboek Het Kwaliteitshandboek van GGDrU is in 2020 vernieuwd. De verbeteringen zijn een betere zoekfunctie, minder kosten en minder bureaucratische handelingen. Datalekken Van een datalek is sprake als persoonsgegevens ergens terecht komen, waar ze niet horen of die verloren gaan. Bij sommigen is een (verwaarloosbaar) laag risico, bij anderen is het risico hoger. Als een potentieel risico bestaat voor de privacy van de betrokkene, wordt een datalek gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Als een hoog risico bestaat voor de privacy van de betrokkene, wordt dit ook aan de betrokkene gemeld. Bij iedere melding wordt onderzocht wat er fout is gegaan en wat kan worden verbeterd om in het vervolg te voorkomen. Deze verbeteringen worden ingevoerd door de afdeling of op niveau van de organisatie, indien het de hele organisatie betreft. In 2020 zijn 26 datalekken gemeld conform procedure. Het overgrote deel van de datalekken kwamen voort uit het bron- en contactonderzoek corona. Daarvan zijn 12 datalekken gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Voor elk van deze 26 datalekmeldingen is besproken welke maatregelen moesten worden genomen om dit voor de toekomst te voorkomen, waarna deze maatregelen zijn geïmplementeerd. Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) In 2020 is een Functionaris Gegevensbescherming (FG) vast in dienst aangenomen. Veel tijd van de FG is besteed aan de processen rondom corona. Op het gebied van de AVG en de implementatie daarvan in de organisatieonderdelen is de organisatie verder aan het professionaliseren.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 50

2.7

Een eigentijdse dienstverlening

We willen een organisatie zijn die meegaat met zijn tijd. Die midden in de samenleving staat en op een manier werkt waarbij inwoners zich prettig voelen. Die altijd de verbinding zoekt en gezamenlijk met gemeenten en anderen werkt aan een gezond en veilig leven in de regio Utrecht. Wat hebben we bereikt? -

We werken steeds meer op beter herkenbare, toegankelijke en uitnodigende locaties In ons werk maken we meer gebruik van eigentijdse technologie

Wat hebben we daarvoor gedaan? De reguliere bedrijfsprocessen van het team Informatie & Automatisering (I&A) zijn weer opgestart na inrichten van een separaat IT-team voor het Coronabedrijf. Met ingang van 2021 wordt ook de stilgelegde projecten 2020 weer opgestart. Vanwege de uitbraak van Covid-19 heeft I&A vanaf begin 2020 forse inspanningen moeten leveren ten behoeve van het faciliteren van het Corona-bedrijf op basis van een 7-daags continurooster. Als gevolg van deze inspanning zijn alle reguliere I&A-processen tot 1 september 2020 stilgelegd en projecten voor heel 2020 stilgelegd. Vanaf 1 september zijn de reguliere GGDprocessen opgestart en daarmee ook de ICT-ondersteuning weer opgestart naast de doorlopende ondersteuning voor het Coronabedrijf. Vanaf 1 september is een vaste IT-ondersteuning voor het Corona-bedrijf ingeregeld om de reguliere I&A-capaciteit vrij te maken voor de reguliere ondersteuning. In 2021 wordt de doorontwikkeling van I&A en de daarmee samenhangende projecten weer opgestart waaronder de optimalisering van ons applicatielandschap, voldoen aan informatiestandaarden voor de zorg en het beveiligen van de generieke IT-voorzieningen op basis van de richtlijnen van de BIO en de zorginformatiesystemen op basis van de NEN7510.

Doorontwikkeling bedrijfvoering Als onderdeel van de organisatievernieuwing, de wens tot meer zelforganisatie te komen en het verbeteren van de interne dienstverlening zijn de teams Facilitair en I&A per 0112-2020 in één team ondergebracht. In het eerste half jaar 2021 zal de bedrijfsvoering van het nieuwe team worden doorontwikkeld.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 51

Vervanging telefooncentrale GGDrU heeft zich in 2019 ingeschreven op GT Connect van VNG voor de vervanging van de telefooncentrale. Op 22 december 2020 heeft VNG vanwege geconstateerde tekortkomingen besloten om de raam- en deelnemersovereenkomsten GT Connect eenzijdig te ontbinden. De beoogd leverancier heeft n.a.v. hiervan een kort geding aangespannen tegen VNG en alle deelnemers waaronder GGDrU. Dit kort geding dient op 27 januari 2021. GGDrU wacht de uitspraak af voordat verdere stappen worden genomen. Wel onderzoekt GGDrU de mogelijkheden voor een alternatief. Afronding basis op orde ICT Ingezet is op de optimalisering van het applicatielandschap gebaseerd op de architectuur die door GGD-en is omarmd (PURA-architectuur). Daarnaast zet GGDrU vanaf 2020 in op de eisen voortvloeiend op de Wet Digitale Overheid zoals voldoen aan standaarden voor elektronisch verkeer, regels over informatieveiligheid en over de toegang van burgers tot online dienstverlening. GGiD Voor GGiD heeft in 2020 de focus gelegen op het verder bouwen van functionaliteit en inpassen in de GGD omgeving, waaronder ook de koppeling met het externe roosteren planningspakket Careware en een verbeterde procesondersteuning voor de professional. De voortgang van de bouw is in 2020 vier keer ‘groots’ in samenhang getest.

Gelijktijdig met de bouw vindt het inrichten plaats zodat er steeds getest wordt hoe functionaliteit in de ‘echte’ praktijk gaat werken. Ook zorgt de deels ingerichte omgeving ervoor dat de toekomstige gebruiker de omgeving beter herkent zoals die tijdens info- en kennismakingsessies regelmatig is gedeeld. Door de toekomstige gebruikers is tijdens de informatie- en testsessies teruggekoppeld dat het een intuïtieve omgeving is waarbij ze het gevoel hebben er snel mee uit de voeten te kunnen. De hoge mate van configureerbaarheid heeft in 2020 laten zien dat er zowel nu als straks veel functionaliteit door functioneel beheerders aangevuld kan worden zonder tussenkomst van de leverancier. De volgende gebruikerstest vindt in januari 2021 plaats. Eigentijdse en herkenbare huisvesting GGDrU heeft circa 60 locaties in gebruik. Huisvesting kan een bijdrage leveren aan een professionele uitstraling en goed werkgeverschap. Tevens kan de juiste functionaliteit van huisvesting zorgen voor een verhoogde zichtbaarheid met toevoeging het resultaat van samenwerking van interne en externe gebruikers. Voor 2020 lag onder meer de focus op de herhuisvesting van het hoofdkantoor van GGDrU. In 2020 zijn: • •

Alle GGDrU-locaties coronaproof gemaakt; Alle lopende verhuizingen en verbouwingen (niet corona gerelateerd) zijn uitgevoerd;

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 52

• • • • • • • •

Werving en inrichting 2 nieuwe locaties ten behoeve van het corona werkzaamheden(ASR en provinciehuis); Opbouwen en facilitair beheer van 8 test-locaties; Meerjarenplan opgesteld voor de 60 GGDrU-locaties; Project Verbouwing Dreef 5 gestart; Inrichten en bemensen van facilitaire organisatie Coronabedrijf; Vernieuwing wagenpark GGDrU; BHV-plan geactualiseerd; Europese aanbesteding kantoorartikelen afgerond.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 53

3.

Paragrafen Dit hoofdstuk bevat de in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voorgeschreven paragrafen met uitzondering van lokale heffingen en grondbeleid. Deze laatste twee paragrafen zijn niet van toepassing op GGDrU.

3.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De paragraaf weerstandsvermogen gaat over hoe solide de financiële huishouding van GGDrU is. Weerstandsvermogen is van belang wanneer zich financiële tegenvallers voordoen. Het weerstandsvermogen is het resultaat van de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. Risico-inventarisatie In de notitie ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ (vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur op 26 maart 2015) zijn uitgangspunten opgenomen voor de uitvoering van de risico-inventarisatie. De actualisatie van de risico-inventarisatie vindt tweemaal per jaar (januari/februari en augustus/september) plaats door deze risico’s met de betreffende managers te bespreken. In februari 2021 heeft een actualisatie van de risico-inventarisatie plaatsgevonden. Deze actualisatie maakt onderdeel uit van de reguliere P&C-cyclus en heeft daardoor nadrukkelijk de aandacht van GGDrU. In 2019 is besloten om voor de taak ‘Reizigersadvisering’ een separate bestemmingsreserve te vormen, zodat de jaarlijkse exploitatieresultaten van deze taak ten gunste of ten laste van deze reserve worden gebracht. Een eventueel gekwantificeerd risico komt derhalve niet meer ten laste van de weerstandscapaciteit. Ten aanzien van de taak ‘Jeugdgezondheidszorg’ (inbegrepen het GGiD) is een vrijwaringsbepaling vastgelegd met de gemeente Utrecht.

Dit houdt in dat de gemeente Utrecht wordt gevrijwaard voor JGZ-exploitatieresultaten. Ook op de kosten van de bouw van een nieuw digitaal dossier (‘GGiD’) is dit van toepassing. Eventuele risico’s hierop (GGiD en JGZ exploitatieresultaten) moeten separaat afgedekt worden en niet middels aanhouden van een algemene reserve. Voor alle andere financieel gekwantificeerde risico’s is het gewenst dat GGDrU hiervoor over voldoende weerstandscapaciteit beschikt. De actualisatie van de risico-inventarisatie leidt tot onderstaande risicokaart, waarbij de GGD-brede risico’s, risico ten aanzien van Reizigersadvisering en ten aanzien van het GGiD tezamen is opgenomen. In de uitwerking van de kwantificering van de risico’s naar euro’s weerstandsvermogen wordt uiteraard wel een splitsing aangebracht in de drie groepen (interne bedrijfsvoering, samenwerking in de gemeenschappelijke regeling en externe ontwikkelingen) van risico’s.

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 54

Kwantificering GGD-brede risico’s Op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie heeft een financiële kwantificering plaatsgevonden van de benoemde GGD-brede risico’s. Dit leidt tot de volgende opstelling:

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

Pagina 55

Nr

Categorie

Benodigd weerstandsvermogen

Vorig jaar

Inkoopkalender wordt gehanteerd, en intern bekendheid aanbestedingsregels. Inhuur extern bureau voor ondersteuning voor EA en NA trajecten

12.000

12.000

De nieuwe telefooncentrale zou in Q1/Q2-2020 worden geïmplementeerd. Aanbesteding via VNG Realisatie is nu in juridisch traject met leverancier gekomen. In Coronabedrijf is concept telefooncentrale, die toepasbaar is voor reguliere GGD. Waarschijnlijk wel kostenverhogend.

3.000

3.000

Veranderde wetgeving. Binnen GGDen is veel gebruik van Niet voldoen aan AVG persoonsgegevens. Nu met corona ectra in het nieuws.

Organisatorische inbedding en implementeren nieuwe richtlijnen. Verstevigen capaciteit en inrichting AVG functies (CISO, PO, ISO) is noodzakelijk.

320.000

200.000

Vanaf 2018 financiering JGZ obv kindaantallen. Aantal kinderen neemt af.

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten

Deels op te vangen door natuurlijk verloop medewerkers. Eventueel methodiek financiering evalueren.

30.000

1.500

Oorzaak

Impact/Risicobedrag

Actiepunt

Intern is niet bij iedereen voldoende kennis m.b.t. aanbesteden

Er wordt niet voldaan aan de aanbestedingsregels

A. INTERNE BEDRIJFSVOERING

A1.

A2.

A3.

A4.

Europees aanbesteden

ICT omgeving (infrastructuur)

Voldoen AVG

Fluctuatie kindaantallen

Telefooncentrale 'end-of-life' en 'end-of-support'

Mogelijke problemen mbt de telefooncentrale wegens gebrek aan onderdelen en support

A5.

Asielzoekers specialistische taken

Wisselende instroom van asielzoekers en

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten

Op te vangen door tijdelijke krachten

1.500

1.500

A6.

Asielzoekers JGZ

Aanbesteding JGZ dienstverlening bij asielzoekers

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten

Op te vangen door tijdelijke krachten

30.000

30.000

A7.

Tekort gekwalificeerd (medisch) personeel

Lastig personeel vinden

Onvoldoende capaciteit en kennis voor werk

Werven en opleiden specifieke functie

30.000

30.000

Ombuigingen

Intensiveringen noodzakelijk, ombuiging noodzakelijk ter financiering

Ombuigingen worden niet uitgevoerd conform plan

Monitoren stand van zaken met betrekking tot ombuigingen

320.000

320.000

Maatwerk

Aansluiten behoefte gemeente, afname vraag maatwerk door gemeente en ook financiële positie gemeenten kan aanleiding zijn maatwerk te stoppen. Impact van risico is hoger ingeschat vanwege eerste signalen opzeggingen uit gemeenten.

Structurele lasten bij fluctuatie opbrengsten

Aanhouden flexibele schil van medewerkers.

150.000

30.000

Opdracht loopt tot en met 1 september 2020

Intensief contact met ambtenaren Verliezen of afslanken van opdracht en bestuur. Opvangen tijdelijk personeel binnen team.

1.500

1.500

30.000

7.500

Er zijn afspraken met GGD-en/RIVM over tijdelijke ondersteuning en gemeenten zijn ook ondersteunend. Specifiek voor Corona nu ook VWS bijdrage na declaratie.

12.000

12.000

Vinger aan de post houden bij VWS, VWS heeft aangegeven dat zo een subsidie niet zomaar gestopt wordt, de intentie is uitgesproken om bestaande structuren te behouden.

60.000

60.000

B. SAMENWERKING IN DE GR B1.

B2.

B3.

Toezicht WMO

C. EXTERNE ONTWIKKELINGEN C1.

C2.

C3.

Risico Inventarisatie & Evaluatie

Langdurige calamiteit

Stoppen subsidie seksuele gezondheid

Nog niet alle benodigde RI&E zijn uitgevoerd. Met continue Uitvoeren van werk door verhuisbewegingen CB locaties blijft medewerkers GGDrU dit onderhanden.

Onvoldoende bezetting

Mogelijke veranderingen in wetgeving

Impact op de operaties maar op voorhand niet te kwantificeren

Structurele personenlasten

Uitvoeren en vervolg geven aan RI&E (is meerjarig)

€

Jaarstukken 2020 GGD regio Utrecht – maart 2021

1.000.000

€

709.000

Pagina 56

Weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s De weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve. Per 31 december 2020 bedraagt de weerstandscapaciteit €2.598.516 (zijnde de algemene reserve van GGDrU) vòòr resultaattoedeling. Benodigde weerstandscapaciteit GGD-brede risico’s Op basis van de risico-inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit €1.000.000. De beschikbare weerstandscapaciteit is €2.598.516. Daarmee is de verhouding (beschikbaar/nodig) 2,599. Hiermee zijn de genoemde risico’s financieel afdoende afgedekt. Op basis hiervan zou de conclusie getrokken kunnen worden dat de algemene reserve (te) ruim is. In de vergadering van het algemeen bestuur van 2 december 2020 is een geactualiseerde ombuigingsplan geagendeerd en vastgesteld. In dit ombuigingsplan is een geprognosticeerd verloop van de algemene reserve over de periode 2020-2025 opgenomen. Daaruit blijkt dat de algemene reserve in deze periode terugloopt naar een saldo van circa €821.000. Dit saldo ligt rondom het minimum niveau van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de huidige risico-inventarisatie.