B.12 Benchmark-tekorten-jeugdzorg-its-public.pdf
Tekst van het document
Benchmark tekorten jeugdzorg Alle Nederlandse gemeenten
30 maart 2021
Hoe zijn tekorten jeugdzorg verdeeld over Nederland? Achtergrond en doel van dit onderzoek
▪ Veel gemeenten hebben een omvangrijk tekort op jeugdzorg, maar het is lastig om gemeenten onderling te vergelijken. Dit komt o.a. door: - Verschil in bevolkingsmix - Verschil in keuzes gemeentebegroting ▪ Het doel van dit onderzoek is om deze tekorten in alle Nederlandse gemeenten objectief te vergelijken ▪ Dit geeft belangrijke stuurinformatie voor gemeenteraden in heel Nederland: het beleid zal mede gebaseerd kunnen worden op het feit of een gemeente het relatief goed of slecht doet ▪ Ook is het wellicht mogelijk om in vervolgonderzoek succesfactoren te identificeren bij gemeenten met relatief lage tekorten
? 2
Gemeenten gaven in 2019 ca. € 1,2-1,4 mld meer uit aan jeugdzorg dan dat ze van het Rijk ontvingen Verschil tussen uitgaven en budget jeugdzorg, totaal Nederlandse gemeenten, 2019
▪ Het structurele tekort tussen wat gemeenten uitgaven aan jeugdzorg en wat ze daarvoor van het rijk kregen voor 2019 is door AEF ingeschat op ca. €1,6-1,8 mld voor 20191
Structureel tekort
0,4
Incidentele bijdrage rijk 2019
1,2-1,5
1,2-1,4
Daadwerkelijk tekort
2018
2019
1,2-1,5
▪ Echter, het daadwerkelijke tekort voor 2019 is € 1,2-1,4 mld doordat er incidenteel €400 mln extra budget vanuit het Rijk beschikbaar is gesteld in 2019 ▪ In deze publicatie wordt altijd het daadwerkelijke tekort getoond, dus de cijfers geven aan wat een gemeente daadwerkelijk heeft moeten bijleggen (ten koste van uitgaven aan andere domeinen)
1,6-1,8
0,9-1,1
0,9-1,1
Geen tekort 2015
0,1-0,2 0,1 2016
2017
1. Het is niet onaannemelijk dat het structurele tekort hoger ligt dan door AEF becijferd, want de gekozen methodiek vergelijkt puur gedane uitgaven met inkomsten. Kostenverlagende effecten zoals wachtlijsten (voor iemand die op wachtlijst staat wordt niets of relatief weinig uitgegeven) zijn niet meegenomen in de berekening van het totale tekort Bron: AEF-rapport ‘Stelsel in groei’ (dec 2020); Iv3-data; it’s public analyse
3
In deze publicatie worden tekorten vergeleken op basis van verschil uitgaven en inkomsten (niet begroting!) Definitie tekort gebruikt in deze publicatie
▪ Als een gemeente normaal spreekt van een ‘tekort’, heeft zij het over het feit dat de uitgaven hoger zijn dan wat er begroot is ▪ In deze publicatie is er sprake van een tekort als een gemeente meer uitgeeft dan binnenkrijgt via gemeentefonds (oftewel: moet bijleggen op jeugdzorg ten koste van andere domeinen) ▪ Dit geeft een betere basis voor vergelijking aangezien de inkomsten in gemeentefonds op objectieve manier worden vastgesteld (niet gevoelig voor politieke keuzes om meer of minder voor jeugd te begroten)
Bron: it’s public analyse
Definitie tekort in deze publicatie:
Typische definitie tekort:
Uitgaven
Uitgaven
Inkomsten uit gemeentefonds
Begroting
Werkelijk tekort
Tekort op begroting
Klik hier voor extra uitleg methodologie en achtergrond
Inhoudsopgave
Resultaten benchmark Discussie: kunnen verschillen verminderd worden?
Bijlagen Bijlage 1: tekort per gemeente (groot-klein & alfabetisch)
Bijlage 2: extra uitleg methodologie en achtergrond
Tekorten per gemeente
Circa 97% van de gemeenten heeft een tekort op jeugdzorg, waarbij de grootte van het tekort sterk verschilt Tekort jeugdzorg per gemeente, Nederland, 2019 Aantal gemeenten met bepaald tekort
Landelijk gemiddelde:
30% tekort 69 (20%)
77 (22%)
52 (15%)
44 (13%)
Aantal gemeenten (% totaal)
4 (1%) >10% overschot
7 (2%) 10-0% overschot
3% van gemeenten heeft overschot
Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
51 (14%)
Leeswijzer: er zijn 17 gemeenten (ca. 5% van totaal aantal gemeenten) die ca. 60-70% tekort komen t.o.v. budget jeugd uit gemeentefonds 17 (5%)
16 (5%)
4 (1%) 0-10% tekort
10-20% tekort
20-30% tekort
30-40% tekort
40-50% tekort
50-60% tekort
60-70% tekort
70-80% tekort
7 (2%) 80-90% tekort
4 (1%) >90% tekort
97% van gemeenten heeft tekort
6
Tekorten per gemeente
Het tekort is verspreid door heel het land Tekort jeugdzorg per gemeente met enkele voorbeelden, Nederland, 2019 % van budget
Terschelling heeft het grootste procentuele tekort (-186%, -0,8mln)
Ameland heeft het grootste procentuele overschot (22%, 0,2mln) Meer dan 15% overschot 0-15% overschot 0-15% tekort 15-30% tekort 30-45% tekort
>45% tekort Amsterdam heeft het grootste absolute tekort (-33%, 70 mln)
Urk heeft het grootste procentuele overschot (+16%, 1,1 mln)
Rotterdam is grootste gemeente zonder tekort (0%, 0,4 mln)
Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
7
Klik hier voor overzicht tekorten van alle gemeenten
Tekorten per gemeente
Dit zijn de top 20 gemeenten met de grootste en kleinste tekorten Tekorten jeugdzorg per gemeente1, 2019 Relatief grootste tekorten Tekort top 20 % tekort 1 Terschelling 186% 2 Rozendaal 118% 3 Noord-Beveland 112% 4 Bodegraven-Ree. 104% 5 Stein 88% 6 Midden-Delfland 86% 7 Borne 85% 8 Mook en Middel. 83% 9 Koggenland 82% 10 Westvoorne 81% 11 Renswoude 80% 12 Leidschendam 75% 13 Sluis 72% 14 Opsterland 71% 15 Hof van Twente 71% 16 Meerssen 69% 17 Laren 68% 18 Krimpenerwaard 68% 19 Huizen 67% 20 Hulst 67%
Absoluut grootste tekorten € mln 0,8 0,1 1,6 5,8 4,3 2,0 4,2 0,9 3,2 1,9 0,7 11,7 2,7 5,9 4,3 2,4 0,9 7,0 5,5 3,3
Tekort top 20 % tekort 1 Amsterdam 33% 2 's-Gravenhage 17% 3 Tilburg 40% 4 Apeldoorn 47% 5 Groningen 32% 6 Zoetermeer 51% 7 Heerlen 56% 8 Utrecht 19% 9 Maastricht 53% 10 Nijmegen 31% 11 Haarlemmermeer 48% 12 Lelystad 52% 13 Zwolle 34% 14 Leidschendam 75% 15 Westland 59% 16 Arnhem 22% 17 Gouda 55% 18 Assen 41% 19 Leeuwarden 22% 20 Delft 39% Kleur gebaseerd op relatief tekort (zie legenda pagina 7)
Relatief kleinste tekorten € mln 70,2 26,0 23,9 21,8 19,6 18,1 17,0 15,9 14,7 14,6 14,5 13,7 13,4 11,7 11,2 11,2 10,0 9,7 8,8 8,3
Tekort top 20 % tekort 1 Ameland -22% 2 Zoeterwoude -18% 3 Urk -16% 4 Eersel -11% 5 Goeree-Overflak. -7% 6 Vlieland -4% 7 Zuidplas -4% 8 Noordwijk -3% 9 Hellevoetsluis -1% 10 Rotterdam 0% 11 Lansingerland 0% 12 Weert 1% 13 Deventer 2% 14 Boekel 3% 15 Sliedrecht 4% 16 Nieuwegein 4% 17 Hattem 5% 18 Baarn 8% 19 Breda 8% 20 Coevorden 8%
Absoluut kleinste tekorten € mln -0,2 -0,3 -1,1 -0,4 -0,7 0,0 -0,5 -0,2 -0,1 -0,4 0,0 0,1 0,5 0,1 0,3 0,6 0,1 0,4 3,3 0,7
Tekort top 20 % tekort 1 Urk -16% 2 Goeree-Overflak. -7% 3 Zuidplas -4% 4 Rotterdam 0% 5 Eersel -11% 6 Zoeterwoude -18% 7 Noordwijk -3% 8 Ameland -22% 9 Hellevoetsluis -1% 10 Vlieland -4% 11 Lansingerland 0% 12 Baarle-Nassau 2% 13 Boekel 3% 14 Hattem 5% 15 Weert 1% 16 Rozendaal 118% 17 Oirschot 9% 18 Sliedrecht 4% 19 Vaals 23% 20 Scherpenzeel 19%
€ mln -1,1 -0,7 -0,5 -0,4 -0,4 -0,3 -0,2 -0,2 -0,1 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,1 0,2 0,3 0,4 0,4
Kleur gebaseerd op relatief tekort (zie legenda pagina 7)
1. Om totaal tekort in jeugdzorg te bepalen heeft AEF een schatting gemaakt voor extra kosten aan voorveld. In deze analyse is het middelpunt van deze schatting gebruikt; hierdoor zou het tekort +-3%pt kunnen variëren (zie ook voetnoot 2 op bladzijde 33). 8 Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
Tekorten per gemeente: detail één gemeente
Rotterdam heeft tekort op begroting, maar geen tekort ten opzichte van inkomsten gemeentefonds Vergelijking tekort op begroting en werkelijk tekort, Jeugd, Rotterdam, 2017 – 2019
▪ Hoewel Rotterdam in de afgelopen jaren een groeiend tekort heeft op begroting voor Jeugd, heeft zij géén werkelijk tekort t.o.v. inkomsten ▪ Blijkbaar heeft Rotterdam als beleidskeuze niet alle middelen die voor Jeugd beschikbaar zijn, ook daadwerkelijk voor Jeugd ingezet
Tekort op begroting
Tekort op begroting
5,0 Uitgaven
10,7
2017 2018 2019
130,0 141,5
2017 2018 2019
2017 2018 2019
Alleen maatwerkvoorzieningen in deze cijfers meegenomen!
Werkelijk tekort
Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
163,7
125,0 130,9 141,4 22,3
Werkelijk tekort
▪ Het tekort is wel vergelijkbaar, maar scope is net iets anders
Uitgaven
Begroting
▪ Voor andere gemeenten is deze data beschikbaar in apart Excel bestand (zie link rechtsboven)
▪ N.B.: i.v.m. databeschikbaarheid zijn bij tekort op begroting alleen uitgaven maatwerkvoorzieningen meegenomen, bij werkelijk tekort ook extra kosten voorveld
Begroting
Inkomsten 157,8 172,6
Uitgaven 201,4
161,4 176,6
200,9
Inkomsten uit gemeentefonds
3,6 Uitgaven
4,0
-0,4 2017 2018 2019
2017 2018 2019
2017 2018 2019
Zowel maatwerkvoorzieningen als extra kosten voorveld in deze cijfers meegenomen! 9
Tekorten per gemeente: detail één gemeente
Het voorbeeld van vorige bladzijde voor andere gemeenten bekijken? Alle gegevens zijn in Excel-bestand beschikbaar Screenshot van Excel-bestand bijbehorend bij deze publicatie
n tekort te aar geen roting, m g e b p o kort Detailve fonds 9 m heeft te emeenttete 7 – 201 rdam, 201 Rotterda n inkomsten g , Jeugd, Ro Uitgaven va lijk tekort te rke we ch g 163,7 opzi groting en Begrotin ,5 ort op be tekort rgelijking
g en werke begrotin
(1/2) lijk tekort
ing tek
Vergelijk
be Tekort op
pen in de afgelo ft op Rotterdam ▪ Hoewel groeiend tekort hee géén heeft zij jaren een voor Jeugd, n begroting ort t.o.v. inkomste tek werkelijk terdam als die en ar heeft Rot ▪ Blijkba uze niet alle middel ook ar zijn, beleidske beschikba t voor Jeugd k voor Jeugd ingeze elij daadwerk e data ten is dez d ere gemeen tan ▪ Voor and ar in apart Excel bes beschikba htsboven) (zie link rec
d zijn ikbaarhei . databesch ▪ N.B.: i.v.mop begroting alleen gen bij tekort voorzienin maatwerk lijk tekort uitgaven rke we en, bij meegenom ten voorveld kos ook extra aar, maar vergelijkb ort is wel ▪ Het tek iets anders net is scope
ata; Bron: Iv3-d
AEF; it’s publ
Tekort op
groting
125,0
begroting
Begroting
141,4
22,3
8 2019 2017 201 en! rs meegenom 8 2019 in deze cijfe 2017 201 rzieningen atwerkvoo Alleen ma 5,0
Uitgaven
10,7
Werkelijk Werkelijk
130,9
tekort
n Inkomste 201,4 157,8
172,6
130,0
141
8 2019 2017 201
Uitgaven 161,4
176,6
▪ Zelf berekeningen doen?
200,9
tekort
uit Inkomsten nds gemeentefo
Uitgaven
8 2019 2017 201 8 2019 2017 201 egenomen! -0,4 cijfers me e dez in ld ten voorve 8 2019 2017 201 als extra kos rzieningen atwerkvoo Zowel ma
3,6
4,0
9
ic analyse
▪ Gedetailleerd vergelijken met specifieke gemeenten? ▪ Alle gegevens uit deze publicatie zijn online te downloaden
Klik hier om Excel bestand te downloaden
Bron: it’s public analyse
10
Mogelijke verklaring tekorten
Verschillen in de tekorten kunnen mogelijk door drie factoren veroorzaakt worden Factoren die tekort jeugdzorg in gemeente verklaren
Objectieve eigenschappen
Beleidskeuzes / invloedsfeer gemeente
Conceptueel ▪ Een gemeente kan door objectieve factoren meer behoefte aan jeugdzorg hebben dan andere gemeentes (bijv. meer eenouderhuishoudens, meer criminaliteit, etc.). Deze verklaren daarmee een gedeelte van hogere uitgaven. ▪ In het gemeentefonds wordt budget verdeeld bepaald o.b.v. objectieve maatstaven die hier rekening mee houden, al kan het ook zo zijn dat gedeelte van tekort wordt verklaard omdat maatstaven geen perfecte weerspiegeling zijn van uitgaven ▪ Verschillende beleidskeuzes en inrichting in zorglandschap zullen ook een effect hebben op uitgaven jeugdzorg: - Heldere afbakening aanbod jeugdwet - Goed ingericht zorglandschap - Goede inkoop (bijv. gedegen voorbereiding, duidelijke visie & sturing, etc.) ▪ Het effect van deze keuzes is in dit onderzoek niet meegenomen. Zie pagina X om op de hoogte te blijven van ons vervolgonderzoek hier naar.
Kans-element
▪ Zelfs als er op basis van objectieve eigenschappen in een gemeente een heel lage verwachte behoefte aan jeugdzorg is (bijv. weinig eenoudergezinnen), dan nog kan die gemeente ‘pech’ hebben dat er zeer zware casussen voorkomen ▪ Dit kans-effect speelt sterker bij kleinere gemeenten (zowel in negatieve als in positieve zin). Bij grotere gemeenten wordt het effect uitgemiddeld
Bron: it’s public analyse
11
Mogelijke verklaring tekorten:
objectieve eigenschappen
Kleinere gemeenten hebben gemiddeld een groter tekort… Gemiddelde tekort jeugdzorg per gemeentegrootte, Nederland, 2019 % van budget, #, % van totaal aantal inwoners Nederland Gemeentegrootte (inwoners) 0 - 25.000
37%
Aantal gemeenten
Percentage inwoners
125
12%
25.000 - 50.000
35%
142
29%
50.000 - 75.000
35%
37
13%
17
8%
13
9%
10
9%
8
19%
75.000 - 100.000
31%
100.000 - 150.000
32%
150.000 tot 200.000
> 200.000
25%
19% Zonder Rotterdam is dit 25%
Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
12
Mogelijke verklaring tekorten:
Klik hier voor overzicht tekorten van alle gemeenten
objectieve eigenschappen
… maar er is wel veel onderlinge variatie Tekorten jeugdzorg per gemeente, Nederland, 2019 # inwoners, % tekort t.o.v. inkomsten gemeentefonds 220% 200% Terschelling
180%
Hoe kleiner de gemeente, hoe groter de uitschieters (zie ‘kans-element’ op slide 11)
160% 140% 120%
Rozendaal
Noord-Beveland
100%
Bodegraven-Reeuwijk Leidschendam-Voorburg
80%
Renswoude Schiermonnikoog
60%
Westland Apeldoorn Tilburg
40%
Amsterdam
20% Utrecht
0% % tekort jeugdzorg1
Vlieland Urk
-20%
Deventer
Gemiddelde NL: 30%
’s-Gravenhage
Eindhoven Rotterdam
Ameland Zoeterwoude
-40%
100
1.000
Aantal inwoners in gemeente (logaritmische schaal) 1. Negatief percentage is een overschot Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
10.000
100.000
1.000.000
Mogelijke verklaring tekorten:
objectieve eigenschappen
Er is geen duidelijk verband tussen inkomsten per jeugdige in het gemeentefonds en het tekort op jeugd Gemiddelde tekort jeugdzorg vergeleken met uitkering jeugd gemeentefonds per jeugdige, Nederland, 2019 % tekort van budget, € uitkering / inwoner <18 jaar
▪ Het zou kunnen dat tekort ontstaat door een mismatch in de daadwerkelijke onderliggende drijvers van behoefte naar jeugdzorg én de verdeling in gemeentefonds
Tekort naar uitkering gemeentefonds (bakjes van budget per jeugdige)
180% Uitkering gemeentefonds jeugd (€ per inw. <18 jaar)1
160% 140%
€0-750
▪ Op het eerste gezicht lijkt er geen uniform verband te bestaan tussen de uitkering in gemeentefonds en de mate van tekort ▪ Er zijn wel interessante verschillen te ontdekken, dus het lijkt relevant om in het kader van herijking gemeentefonds precies te onderzoeken hoe deze uitpakt
Tekort naar uitkering gemeentefonds (per gemeente)
49% 120%
€750-1.000
34%
100%
€1.000-1.250
32%
80%
€1.250-1.500
60%
29%
40% €1.500-1.750 €1.750-2.000 €2.000-2.250
25%
20% 0%
32% 39%
-20% -40% 0
500
1.000
1.500
2.000
2.500
Budget gemeentefonds jeugd (€ per inwoner <18 jaar)1 1. Het budget per jeugdige verschilt per gemeente doordat de maatstaven verschillen (bijv. meer eenouderhuishoudens leidt tot meer budget per jeugdige) Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
14
Mogelijke verklaring tekorten:
objectieve eigenschappen
kans-element en
Bij gemeenten die gezamenlijk aanbesteden zijn er ook aanzienlijk onderling verschillen Tekorten jeugdzorg per gemeente per inkoopcombinatie, 2019 % tekort t.o.v. budget ▪ Het zou niet onlogisch zijn om te verwachten dat verschillen binnen een inkoopcombinaties beperkter zouden moeten zijn, omdat in ieder geval inkoopvoorwaarden hetzelfde zijn (wellicht ook andere beleidskeuzes hetzelfde) ▪ Uit analyse blijkt dat zelfs binnen inkoopcombinaties er grote verschillen in tekorten per gemeente zitten ▪ Dit geeft indicatie dat het tekort hoogstwaarschijnlijk niet één perfect beleid bestaat dat alle tekorten oplost, maar dat er altijd verschil zal blijven bestaan ▪ Het verschil in tekort zal binnen een inkoopcombinatie in grotere mate verklaard worden door ‘kans’ en ‘objectieve eigenschappen’ (zie slide 11)
Zeeland
Centraal Gelderland
NoordBeveland
112%
Rozendaal
Eemland 118%
Eemnes
48%
Soest
45%
Woudenberg
38%
Leusden
33%
Sluis
72%
Rheden
57%
Hulst
67%
Wageningen
54%
Terneuzen
65%
Duiven
54%
SchouwenDuiveland
60%
Zevenaar
52%
Middelburg
58%
Overbetuwe
51%
Reimerswaal
57%
Westervoort
48%
Borsele
56%
Renkum
46%
Kapelle
56%
Doesburg
41%
Veere
55%
Lingewaard
31%
Harderwijk
55%
Goes
46%
Arnhem
22%
Nunspeet
51%
Vlissingen
46%
Oldebroek
51%
Elburg
45%
Tholen
39%
Ø 52%
Ø 61%
Bunschoten
22%
Amersfoort
21%
Baarn
8% Ø 31%
Noord Veluwe
Putten
29%
Ermelo
26%
Ø 43\ Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
Inhoudsopgave
Resultaten benchmark Discussie: kunnen verschillen verminderd worden?
Bijlagen Bijlage 1: tekort per gemeente (groot-klein & alfabetisch)
Bijlage 2: extra uitleg methodologie en achtergrond
Zelfs als het rijk het totale landelijke tekort ‘oplost’, behoudt meer dan de helft van de gemeenten nog steeds een tekort (!) Hypothetisch tekort per gemeente als totale tekort wordt opgelost Situatie 2019 ▪ Stel: het totale tekort op jeugdzorg wordt opgelost door het Rijk (bijv. door een combinatie van extra middelen en aanvullende maatregelen)
▪ Zoals aangetoond in deze publicatie, verschilt het tekort enorm tussen gemeenten, terwijl de extra middelen gelijkmatig1 verdeeld zullen worden over alle gemeenten ▪ Gemeenten met een groter tekort krijgen dus niet een groter gedeelte van het extra budget ▪ Uit berekeningen blijkt dat ca. 60% van de gemeenten nog steeds een tekort zou overhouden, al zijn deze tekorten natuurlijk wel veel lager én houden ca. 40% van gemeenten dan geld over
69
77
52
44
0
1
3
7
51 17
16
4
7
4
>30% 30-20% 20-10% 10-0% 0-10% 10-20% 20-30% 30-40% 40-50% 50-60% 60-70% 70-80% 80-90% >90% over over over over tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort
3% gemeenten overschot
97% gemeenten tekort
Scenario: wat als Rijk totale tekort ‘oplost’? 82
90 70
47 30 3
12
9
4
2
1
1
0
1
>30% 30-20% 20-10% 10-0% 0-10% 10-20% 20-30% 30-40% 40-50% 50-60% 60-70% 70-80% 80-90% >90% over over over over tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort tekort
41% gemeenten overschot 1. De verdeling van het fictieve extra budget gebeurt obv de daadwerkelijk uitgekeerde extra middelen van 400 mln in 2019. Bron: Iv3-data; AEF; it’s public analyse
59% gemeenten tekort 17
De herijking van het gemeentefonds zal de grote verschillen tussen gemeenten ook niet verminderen Impact van herverdeling gemeentefonds Voorspelling en daadwerkelijke kosten cluster Jeugd, na herijking gemeentefonds € per jeugdige ▪ De herijking van het gemeentefonds zal uiteraard ook impact hebben op verschillen in tekorten per gemeente
“De mate van passendheid van het model [is voor cluster Jeugd] slechts licht verbeterd”
€3.000
▪ Voor cluster jeugd leidt de herijking slechts tot zeer beperkte verbetering van voorspelbaarheid1:
– Onderzoeksverantwoording Herijking Gemeentefonds Sociaal Domein, AEF (22 april 2020)
€2.500
- Oude model: 76% verklaring
€2.000
- Nieuwe model: 77% verklaring €1.500
▪ De verschillen die getoond worden in deze benchmark zullen dus waarschijnlijk blijven bestaan (al kunnen er wel verschuivingen zijn in de precieze verdeling naar gemeentetype)
€1.000 €500
Daadwerkelijke kosten
€0
€0
€500 €1.000 €1.500 €2.000 €2.500 €3.000
Voorspelling / budget gemeentefonds (na herijking)
1. De herverdeling leidt wel tot verbetering op andere vlakken voor cluster Jeugd, zoals toename van budget voor jeugd (ten koste van budget andere onderdelen, netto geen extra budget), versimpeling van maatstaven en stabielere uitkomsten Bron: AEF; it’s public analyse
18
Voor discussie: is de mate van spreiding in tekorten acceptabel of is meer verevening wenselijk? Discussie over verevening van tekorten tussen gemeenten
▪ De resultaten uit deze publicatie roepen de vraag op of de mate van spreiding in tekorten acceptabel is ▪ Hoewel gemeenten meer kunnen doen om tekorten terug te dringen, lijkt de mate van spreiding tussen gemeenten mede inherent aan een combinatie van factoren: - Objectieve verdeelmodel uit het gemeentefonds - Woonplaatsbeginsel/zorgplicht/open einde - Toegang door verschillende instanties (huisarts, gecertificeerde instellingen, etc.) ▪ Als gedachteprikkel: bij de Zorgverzekeringswet worden verzekeraars veel meer gecompenseerd voor zware doelgroepen dan gemeenten in de Jeugdwet ▪ Zou dit ook wenselijk zijn in het kader van budgetten Jeugd in het licht van de bevindingen in deze publicatie?
Bron: it’s public analyse
ve objectie
ment aanbe amenlijk erschil z e g ie d v n e g t en rlin Bij geme anzienlijk onopdcoembinatie, 2019 a ko ook nog org per gemeente per in n:
tekorte rklaring
kans-ele
en
id) is er
lijk bele soortge (= n e d e t s
ap eigensch
pen
e ve Mogelijk
dz rten jeug
Teko
ten er e, naties zit opcombi rt per gemeent nnen inko teko ar ▪ Zelfs bi rschillen tussen leidskeuzes da grote ve t verschil in be da ondanks perkt is niet relatief be schijnlijk het waar n ‘goed’ beleid erop dat et ee jst ▪ Dit wi jk is om alleen m hil in tekorten mogeli zorgen dat versc ervoor te een afneemt rd l binnen tekort za ere mate verklaa rschil in ot ▪ Het ve combinatie in gr bjectieve ‘o op inko ‘kans’ en or ) do 11 worden ppen’ (zie slide eigenscha
NoordBeveland Sluis
72
Hulst
65
Kapelle Veere
Bro
lic analyse
52
rt Amersfoo
51
Baarn
22 21
8
48
Ø 31
46
Renkum
55
Zelfs als het rijk he de helft van de ge t totale landelijke tekort ‘oplos t’, meenten nog st Hypothetisch teko eeds een tekort behoudt meer dan rt per gemeente als totale tekort (!) wordt opgelost
Goes
Vlissingen
pub a; AEF; it’s n: Iv3-dat
ten Bunscho
ort Westervo
56
Borsele
33
Leusden
54
Zevenaar
57
38
berg Wouden
54
we Overbetu
58
waal Reimers
57
Rheden
Duiven
60
45 Soest
gen Wagenin
67
n Terneuze nSchouwe d Duivelan urg Middelb
112
48
Eemnes
118 al Rozenda
56
55
41
Doesburg
Ha
31
Nunspeet
22
k Oldebroe
ard Lingewa
Arnhem
rderwijk
46
▪ Gemeenten met een krijgen dus niet een groter tekort het extra budget groter gedeelte van ▪ Uit berekeninge n blijk de gemeenten nog t dat ca. 60% van zou overhouden steeds een tekort , al natuurlijk wel vee zijn deze tekorten l 40% van gemeen lager én houden ca. ten dan geld ove r
51
45
Elburg
Ø 52
29
Putten
46
▪ Stel: het39totale Tholen teko wordt opgelost doo rt op jeugdzorg r het Rijk (bijv. doo Ø 61 een combina r tie van aanvullende maa extra middelen en tregelen) ▪ Zoals aangeto ond verschilt het teko in deze publicatie, rt gemeenten, terw enorm tussen ijl gelijkmatig1 verd de extra middelen eeld zullen worden alle gemeenten over
51
26
Situatie 2019 Ermelo
Ø 43
69 44
0
1
7
3
77 52
51
16 17
>30% 30-20% 20-10% 10-0% 7 4 0-10% 10-20% over over 4 20-30% 30-40% over over tekort 40-50% 50-60% tekort tekort 60-70% 70-80% tekort tekort 80-90% >90% tekort tekort tekort tekort tekort 3% gemeenten overs chot
Scenario: wat als
Rijk totale teko 82 47
3
12
97% gemeenten
tekort
rt ‘oplost’?
90 70 30
9 >30% 30-20% 4 20-10% 10-0% 2 1 0-10% 10-20% over 1 over 20-30% 30-40% over 0 1 over tekort 40-50% 50-60% tekort tekort 60-70% 70-80% tekort tekort 80-90% >90% tekort tekort tekort tekort tekort 41% gemeenten overschot
1. De verdeling van het fictieve extra budget gebeurt Bron: Iv3-data; AEF; obv de daadwerkelijk it’s public analys uitgekeerde extra e middelen van 400 mln
in 2019.
59% gemeenten
tekort
17
19
Er zijn meerdere oplossingsrichtingen om verschillen te verevenen Mogelijke oplossingsrichtingen om kostenoverschrijdingen meer te verevenen tussen gemeenten
Gemeentelijke fusies
▪ Grotere gemeentes lijken minder last van tekorten te hebben ▪ Echter: sterke wens gemeenten tégen verdere fusies
2
Verplichte risicodeling binnen jeugdzorgregio’s
▪ Gemeentes binnen inkoopcombinatie zouden verplicht kunnen worden om risico’s te delen (aanpassing woonplaatsbeginsel) ▪ Echter: er blijven nog steeds verschillen tussen jeugdzorgregio’s ontstaan
3
Budget deels verdelen o.b.v. objectieve criteria, deels o.b.v. daadwerkelijk gebruik
▪ Budget zou deels o.b.v. daadwerkelijk gebruik verdeeld kunnen worden (zoals nu nog bij Voogdij/18+) i.p.v. met objectieve model ▪ Echter: er wordt nu een tegengestelde beweging gemaakt, waarbij alles aan objectieve model wordt toegevoegd1
1
… …
▪ … ▪ …
1. Het budget voor Voogdij/18+ wordt nu nog verdeeld o.b.v. daadwerkelijk gebruik, maar gaat na invoering van woonplaatsbeginsel over naar het objectieve model. Dit komt neer op minder risicoverevening en onderlinge verschillen in tekorten per gemeente zullen daardoor waarschijnlijk groter worden 20 Bron: it’s public analyse
Over deze benchmark tekorten jeugdzorg Meer weten? Kijk op www.itspublic.nl/materialen voor al onze andere publicaties. Wij delen onze projectinzichten zo veel mogelijk en doen wij ook zelf onderzoek dat wij open source publiceren. Deze benchmark tekorten jeugdzorg is onderdeel van onze eigen open source publicaties. Zie voor meer informatie ook onze uitgangspunten op onze website. Laat het ons vooral weten als u specifieke vragen, tips of opmerkingen heeft. Dit helpt ons ook om te bepalen waar wij onze toekomstige onderzoeken op richten. Over it’s public it’s public is een strategisch adviesbureau gericht op de publieke sector. Wij helpen organisaties om bij complexe problemen helder te krijgen wat er écht gebeurt. Dit doen we door inhoud en cijfers aan elkaar te verbinden. We duiken samen met een organisatie de diepte in en zorgen dat we tot een helder antwoord en handelingsperspectief komen.
Inhoudsopgave
Resultaten benchmark Discussie: kunnen verschillen verminderd worden?
Bijlagen Bijlage 1: tekort per gemeente (groot-klein & alfabetisch)
Bijlage 2: extra uitleg methodologie en achtergrond
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [1/5] 2019
Rijswijk heeft 58% tekort. Nederland heeft gemiddeld 30% tekort, dus Rijswijk doet het 28%pt slechter dan gemiddeld % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
1 Terschelling
186%
0,8
21 Schagen
66%
6,1
41 Rijswijk
58%
7,0
61 Veere
55%
1,7
2 Rozendaal
118%
0,1
22 Bronckhorst
66%
4,9
42 Edam-Volendam
58%
2,6
62 Berg en Dal
54%
4,1
3 Noord-Beveland
112%
1,6
23 Terneuzen
65%
7,9
43 Buren
57%
2,5
63 Stede Broec
54%
3,0
4 Bodegraven-Reeu
104%
5,8
24 Veendam
65%
6,9
44 Rheden
57%
6,5
64 Wageningen
54%
3,5
5 Stein
88%
4,3
25 Wijdemeren
64%
1,8
45 Blaricum
57%
0,8
65 Duiven
54%
2,8
6 Midden-Delfland
86%
2,0
26 Aalsmeer
64%
2,9
46 Reimerswaal
57%
3,4
66 Neder-Betuwe
53%
3,2
7 Borne
85%
4,2
27 Dongen
62%
2,8
47 Reusel-De Mierd
57%
1,4
67 West Maas en Wa
53%
1,7
8 Mook en Middela
83%
0,9
28 Wijchen
62%
5,1
48 Leudal
57%
4,6
68 Maastricht
53%
14,7
9 Koggenland
82%
3,2
29 Landgraaf
61%
6,8
49 Borsele
56%
2,7
69 Castricum
53%
2,6
10 Westvoorne
81%
1,9
30 Oisterwijk
61%
3,4
50 Opmeer
56%
1,2
70 Ouder-Amstel
53%
1,2
11 Renswoude
80%
0,7
31 Haaksbergen
60%
2,5
51 Geldrop-Mierlo
56%
5,0
71 Zevenaar
52%
5,5
12 Leidschendam-Vo
75%
11,7
32 Schouwen-Duivel
60%
3,8
52 Goirle
56%
3,1
72 De Ronde Venen
52%
3,1
13 Sluis
72%
2,7
33 Westland
59%
11,2
53 Heerlen
56%
17,0
73 Bergeijk
52%
1,7
14 Opsterland
71%
5,9
34 Beekdaelen
59%
4,3
54 Waddinxveen
56%
3,5
74 Lelystad
52%
13,7
15 Hof van Twente
71%
4,3
35 Pekela
59%
2,5
55 Nijkerk
56%
5,2
75 Heerenveen
51%
6,3
16 Meerssen
69%
2,4
36 Amstelveen
59%
7,5
56 Kapelle
56%
1,4
76 Het Hogeland
51%
7,4
17 Laren
68%
0,9
37 Schiermonnikoog
59%
0,1
57 Harderwijk
55%
7,0
77 Zoetermeer
51%
18,1
18 Krimpenerwaard
68%
7,0
38 Berkelland
59%
5,0
58 Zwartewaterland
55%
2,8
78 Overbetuwe
51%
7,0
19 Huizen
67%
5,5
39 Middelburg
58%
7,5
59 Gouda
55%
10,0
79 Nunspeet
51%
3,3
20 Hulst
67%
3,3
40 Utrechtse Heuve
58%
6,6
60 Loon op Zand
55%
2,6
80 Oldebroek
51%
2,8
Tekort top 20
Bron:
Tekort top 20-40
Tekort top 40-60
Tekort top 60-80
23
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [2/5] 2019
Goes heeft 46% tekort. Nederland heeft gemiddeld 30% tekort, dus Goes doet het 16%pt slechter dan gemiddeld % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
Tekort top 140-160
% t.o.v. budget
€ mln
81 Almelo
51%
12,4
101 Goes
46%
3,9
121 Tynaarlo
42%
3,1
141 Sint-Michielsge
40%
2,0
82 Oudewater
50%
0,8
102 Wassenaar
46%
1,7
122 Oude IJsselstre
42%
3,8
142 Beemster
39%
0,7
83 Medemblik
50%
5,3
103 Vlissingen
46%
5,3
123 Son en Breugel
42%
1,1
143 Heerde
39%
2,5
84 Enkhuizen
50%
2,5
104 Beesel
46%
1,2
124 De Fryske Marre
42%
4,1
144 Tholen
39%
2,6
85 Dalfsen
49%
2,6
105 Twenterand
46%
4,8
125 Diemen
42%
2,4
145 Westerkwartier
39%
7,0
86 Steenwijkerland
49%
5,3
106 Renkum
46%
4,0
126 Hoogeveen
42%
7,3
146 Oegstgeest
39%
1,4
87 Nuenen, Gerwen
49%
1,7
107 Soest
45%
4,1
127 De Wolden
41%
1,7
147 Maasdriel
39%
1,7
88 Aa en Hunze
49%
3,0
108 Hilvarenbeek
45%
0,9
128 Nieuwkoop
41%
1,7
148 Delft
39%
8,3
89 Westervoort
48%
2,1
109 Dinkelland
45%
2,3
129 Zeewolde
41%
2,2
149 Alkmaar
38%
11,0
90 Woensdrecht
48%
2,3
110 Elburg
45%
2,7
130 Doesburg
41%
1,2
150 Roerdalen
38%
1,7
91 Eemnes
48%
0,7
111 Veldhoven
45%
4,0
131 Bloemendaal
41%
1,1
151 Aalten
38%
2,1
92 Haarlemmermeer
48%
14,5
112 Waterland
44%
1,1
132 Assen
41%
9,7
152 Oostzaan
38%
0,6
93 Asten
48%
1,3
113 Beuningen
44%
2,3
133 Barneveld
40%
7,1
153 Staphorst
38%
1,2
94 Waalre
47%
1,2
114 Alphen-Chaam
44%
0,9
134 Oosterhout
40%
5,1
154 Woudenberg
38%
1,2
95 West Betuwe
47%
4,0
115 Sittard-Geleen
44%
10,4
135 Beek
40%
1,2
155 Wierden
37%
1,7
96 Apeldoorn
47%
21,8
116 Tiel
44%
4,7
136 Bergen (NH.)
40%
1,7
156 Zandvoort
37%
1,2
97 Weststellingwer
47%
2,9
117 Eijsden-Margrat
44%
2,3
137 Vlaardingen
40%
7,1
157 De Bilt
37%
2,8
98 Venray
47%
4,7
118 Nederweert
43%
1,2
138 Tilburg
40%
23,9
158 Noordenveld
37%
2,4
99 Den Helder
47%
8,2
119 Brielle
43%
1,0
139 Heerhugowaard
40%
7,8
159 Barendrecht
37%
3,3
100 Eemsdelta
46%
6,8
120 Harlingen
43%
1,9
140 Capelle aan den
40%
7,4
160 Horst aan de Ma
36%
2,8
Tekort top 80-100
Bron:
Tekort top 100-120
Tekort top 120-140
24
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [3/5] 2019
Venlo heeft 31% tekort. Dit is erg vergelijkbaar met het 30% tekort van het Nederlands gemiddelde. % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
Tekort top 220-240
% t.o.v. budget
€ mln
161 Drimmelen
36%
1,5
181 Leusden
33%
1,8
201 Venlo
31%
8,1
221 Sint Anthonis
28%
0,6
162 Doetinchem
36%
5,9
182 Teylingen
33%
2,1
202 Leiderdorp
31%
1,6
222 Drechterland
27%
1,1
163 Velsen
36%
5,8
183 Amsterdam
33%
70,2
203 Waalwijk
31%
3,1
223 Mill en Sint Hu
27%
0,6
164 Stichtse Vecht
36%
3,9
184 Landsmeer
33%
0,6
204 Oldambt
31%
4,5
224 Midden-Groninge
27%
5,7
165 Oldenzaal
36%
2,6
185 Bergen op Zoom
33%
5,1
205 Peel en Maas
31%
2,4
225 Veenendaal
27%
5,0
166 Brummen
35%
1,5
186 Oost Gelre
33%
3,3
206 Wijk bij Duurst
31%
1,6
226 Montfoort
27%
0,6
167 Montferland
35%
2,7
187 Lopik
33%
0,9
207 Kaag en Braasse
31%
1,2
227 Stadskanaal
27%
3,2
168 Someren
35%
1,1
188 Groningen
32%
19,6
208 Ridderkerk
31%
2,7
228 Midden-Drenthe
27%
2,2
169 Ooststellingwer
35%
2,3
189 Voorschoten
32%
1,6
209 Dantumadiel
30%
1,8
229 Waadhoeke
27%
3,2
170 Zutphen
34%
5,7
190 Cranendonck
32%
1,1
210 Nissewaard
30%
6,8
230 Krimpen aan den
27%
1,9
171 Tubbergen
34%
1,3
191 Wormerland
32%
0,9
211 Zundert
30%
1,1
231 Dronten
27%
2,8
172 Gilze en Rijen
34%
1,8
192 Helmond
32%
8,6
212 Boxmeer
30%
1,5
232 Cuijk
26%
1,6
173 Westerwolde
34%
2,4
193 Valkenburg aan
32%
1,0
213 Ede
30%
9,3
233 Gulpen-Wittem
26%
0,6
174 Zwolle
34%
13,4
194 Uithoorn
32%
1,9
214 Langedijk
30%
1,9
234 Meppel
26%
2,6
175 Smallingerland
34%
7,5
195 Moerdijk
32%
2,6
215 Grave
29%
0,9
235 Heeze-Leende
26%
0,5
176 Noordoostpolder
34%
4,3
196 Hardenberg
32%
4,9
216 Putten
29%
1,5
236 Ermelo
26%
2,8
177 Heiloo
34%
1,2
197 Lingewaard
31%
3,1
217 Rhenen
29%
1,2
237 Uitgeest
26%
0,6
178 Gooise Meren
33%
3,1
198 Nijmegen
31%
14,6
218 Voorst
28%
2,6
238 Deurne
26%
2,1
179 Woerden
33%
3,3
199 Zeist
31%
5,7
219 Olst-Wijhe
28%
1,2
239 Kampen
25%
3,8
180 Súdwest-Fryslân
33%
7,1
200 Best
31%
1,7
220 Rijssen-Holten
28%
2,8
240 Weesp
25%
0,9
Tekort top 160-180
Bron:
Tekort top 180-200
Tekort top 200-220
25
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [4/5] 2019
Hoorn heeft 22% tekort. Nederland heeft gemiddeld 30% tekort, dus Hoorn doet het 8%pt beter dan gemiddeld % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
Tekort top 300-320
% t.o.v. budget
€ mln
241 Purmerend
25%
5,0
261 Hoorn
22%
4,6
281 Heemskerk
20%
1,6
301 Hardinxveld-Gie
16%
0,6
242 Katwijk
25%
3,4
262 Bunschoten
22%
0,9
282 Laarbeek
20%
0,8
302 Papendrecht
16%
1,1
243 Uden
25%
2,4
263 Ommen
22%
0,8
283 Enschede
20%
10,0
303 Texel
15%
0,4
244 Houten
25%
2,9
264 Amersfoort
21%
9,0
284 Gennep
20%
0,8
304 Bernheze
15%
0,8
245 Leiden
24%
6,0
265 Bergen (L.)
21%
0,6
285 Emmen
19%
6,7
305 Zwijndrecht
15%
1,8
246 Bunnik
24%
0,6
266 Raalte
21%
1,6
286 Lisse
19%
0,7
306 Noardeast-Frysl
15%
2,0
247 Voerendaal
24%
0,6
267 Vijfheerenlande
21%
2,8
287 Hilversum
19%
3,5
307 Echt-Susteren
15%
1,0
248 Alphen aan den
24%
6,3
268 Zaltbommel
21%
1,4
288 Utrecht
19%
15,9
308 Steenbergen
15%
0,7
249 Boxtel
23%
2,8
269 Culemborg
21%
1,3
289 Achtkarspelen
19%
1,8
309 Beverwijk
14%
1,5
250 Lochem
23%
2,0
270 IJsselstein
21%
1,6
290 Scherpenzeel
19%
0,4
310 Molenlanden
14%
1,3
251 Hollands Kroon
23%
2,3
271 Tytsjerksteradi
21%
1,8
291 Landerd
18%
0,8
311 Maasgouw
14%
0,6
252 Hillegom
23%
1,0
272 Brunssum
21%
1,8
292 Oss
18%
4,4
312 Bladel
14%
0,5
253 Vaals
23%
0,4
273 Heusden
21%
1,6
293 's-Hertogenbosc
18%
6,5
313 Dordrecht
13%
4,9
254 Borger-Odoorn
23%
1,4
274 Rucphen
21%
0,8
294 Heemstede
18%
0,6
314 Gemert-Bakel
13%
0,9
255 Heumen
23%
0,6
275 Roermond
21%
3,5
295 's-Gravenhage
17%
26,0
315 Hendrik-Ido-Amb
13%
0,8
256 Halderberge
23%
1,2
276 Vught
20%
0,9
296 Schiedam
17%
3,3
316 Gorinchem
13%
1,2
257 Meierijstad
22%
3,8
277 Haarlem
20%
7,0
297 Almere
17%
11,5
317 Hoeksche Waard
13%
1,9
258 Simpelveld
22%
0,7
278 Roosendaal
20%
3,7
298 Druten
16%
0,7
318 Westerveld
13%
0,4
259 Arnhem
22%
11,2
279 Altena
20%
2,2
299 Zaanstad
16%
7,0
319 Losser
12%
0,6
260 Leeuwarden
22%
8,8
280 Hengelo
20%
4,9
300 Winterswijk
16%
1,0
320 Hellendoorn
12%
1,0
Tekort top 240-260
Bron:
Tekort top 260-280
Tekort top 280-300
26
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [5/5] 2019 Tekort top 320-340
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
321 Valkenswaard
11%
0,6
341 Weert
1%
0,1
322 Albrandswaard
11%
0,5
342 Lansingerland
0%
0,0
323 Kerkrade
11%
1,5
343 Rotterdam
0%
-0,4
324 Etten-Leur
10%
1,1
344 Hellevoetsluis
-1%
-0,1
325 Maassluis
10%
0,8
345 Noordwijk
-3%
-0,2
326 Eindhoven
10%
5,5
346 Zuidplas
-4%
-0,5
327 Geertruidenberg
10%
0,4
347 Vlieland
-4%
0,0
328 Pijnacker-Nootd
9%
1,1
348 Goeree-Overflak
-7%
-0,7
329 Oirschot
9%
0,2
349 Eersel
-11%
-0,4
330 Epe
9%
0,6
350 Urk
-16%
-1,1
331 Alblasserdam
9%
0,5
351 Zoeterwoude
-18%
-0,3
332 Coevorden
8%
0,7
352 Ameland
-22%
-0,2
333 Breda
8%
3,3
334 Baarn
8%
0,4
335 Hattem
5%
0,1
336 Nieuwegein
4%
0,6
337 Sliedrecht
4%
0,3
338 Boekel
3%
0,1
339 Baarle-Nassau
2%
0,0
340 Deventer
2%
0,5
Bron:
Tekort top 340-352
Urk heeft 18% overschot. Nederland heeft gemiddeld 30% tekort, dus Urk doet het 48%pt beter dan gemiddeld
27
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente op alfabet [1/5] 2019 % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
88 Aa en Hunze
49%
3,0
339 Baarle-Nassau
2%
0,0
45 Blaricum
57%
0,8
190 Cranendonck
32%
1,1
26 Aalsmeer
64%
2,9
334 Baarn
8%
0,4
131 Bloemendaal
41%
1,1
232 Cuijk
26%
1,6
151 Aalten
38%
2,1
159 Barendrecht
37%
3,3
4 Bodegraven-Reeu
104%
5,8
269 Culemborg
21%
1,3
289 Achtkarspelen
19%
1,8
133 Barneveld
40%
7,1
338 Boekel
3%
0,1
85 Dalfsen
49%
2,6
331 Alblasserdam
9%
0,5
135 Beek
40%
1,2
254 Borger-Odoorn
23%
1,4
209 Dantumadiel
30%
1,8
322 Albrandswaard
11%
0,5
34 Beekdaelen
59%
4,3
7 Borne
85%
4,2
148 Delft
39%
8,3
149 Alkmaar
38%
11,0
142 Beemster
39%
0,7
49 Borsele
56%
2,7
238 Deurne
26%
2,1
81 Almelo
51%
12,4
104 Beesel
46%
1,2
212 Boxmeer
30%
1,5
340 Deventer
2%
0,5
297 Almere
17%
11,5
62 Berg en Dal
54%
4,1
249 Boxtel
23%
2,8
125 Diemen
42%
2,4
248 Alphen aan den
24%
6,3
73 Bergeijk
52%
1,7
333 Breda
8%
3,3
109 Dinkelland
45%
2,3
114 Alphen-Chaam
44%
0,9
265 Bergen (L.)
21%
0,6
119 Brielle
43%
1,0
130 Doesburg
41%
1,2
279 Altena
20%
2,2
136 Bergen (NH.)
40%
1,7
22 Bronckhorst
66%
4,9
162 Doetinchem
36%
5,9
352 Ameland
-22%
-0,2
185 Bergen op Zoom
33%
5,1
166 Brummen
35%
1,5
27 Dongen
62%
2,8
264 Amersfoort
21%
9,0
38 Berkelland
59%
5,0
272 Brunssum
21%
1,8
313 Dordrecht
13%
4,9
36 Amstelveen
59%
7,5
304 Bernheze
15%
0,8
246 Bunnik
24%
0,6
222 Drechterland
27%
1,1
183 Amsterdam
33%
70,2
200 Best
31%
1,7
262 Bunschoten
22%
0,9
161 Drimmelen
36%
1,5
96 Apeldoorn
47%
21,8
113 Beuningen
44%
2,3
43 Buren
57%
2,5
231 Dronten
27%
2,8
259 Arnhem
22%
11,2
309 Beverwijk
14%
1,5
140 Capelle aan den
40%
7,4
298 Druten
16%
0,7
132 Assen
41%
9,7
157 De Bilt
37%
2,8
69 Castricum
53%
2,6
65 Duiven
54%
2,8
93 Asten
48%
1,3
312 Bladel
14%
0,5
332 Coevorden
8%
0,7
307 Echt-Susteren
15%
1,0
Bron:
28
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente op alfabet [2/5] 2019 % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
42 Edam-Volendam
58%
2,6
348 Goeree-Overflak
-7%
-0,7
294 Heemstede
18%
0,6
15 Hof van Twente
71%
4,3
213 Ede
30%
9,3
101 Goes
46%
3,9
143 Heerde
39%
2,5
76 Het Hogeland
51%
7,4
91 Eemnes
48%
0,7
52 Goirle
56%
3,1
75 Heerenveen
51%
6,3
251 Hollands Kroon
23%
2,3
100 Eemsdelta
46%
6,8
178 Gooise Meren
33%
3,1
139 Heerhugowaard
40%
7,8
126 Hoogeveen
42%
7,3
349 Eersel
-11%
-0,4
316 Gorinchem
13%
1,2
53 Heerlen
56%
17,0
261 Hoorn
22%
4,6
117 Eijsden-Margrat
44%
2,3
59 Gouda
55%
10,0
235 Heeze-Leende
26%
0,5
160 Horst aan de Ma
36%
2,8
326 Eindhoven
10%
5,5
215 Grave
29%
0,9
177 Heiloo
34%
1,2
244 Houten
25%
2,9
110 Elburg
45%
2,7
295 's-Gravenhage
17%
26,0
99 Den Helder
47%
8,2
19 Huizen
67%
5,5
285 Emmen
19%
6,7
188 Groningen
32%
19,6
320 Hellendoorn
12%
1,0
20 Hulst
67%
3,3
84 Enkhuizen
50%
2,5
233 Gulpen-Wittem
26%
0,6
344 Hellevoetsluis
-1%
-0,1
270 IJsselstein
21%
1,6
283 Enschede
20%
10,0
31 Haaksbergen
60%
2,5
192 Helmond
32%
8,6
207 Kaag en Braasse
31%
1,2
330 Epe
9%
0,6
277 Haarlem
20%
7,0
315 Hendrik-Ido-Amb
13%
0,8
239 Kampen
25%
3,8
236 Ermelo
26%
2,8
92 Haarlemmermeer
48%
14,5
280 Hengelo
20%
4,9
56 Kapelle
56%
1,4
324 Etten-Leur
10%
1,1
256 Halderberge
23%
1,2
293 's-Hertogenbosc
18%
6,5
242 Katwijk
25%
3,4
124 De Fryske Marre
42%
4,1
196 Hardenberg
32%
4,9
255 Heumen
23%
0,6
323 Kerkrade
11%
1,5
327 Geertruidenberg
10%
0,4
57 Harderwijk
55%
7,0
273 Heusden
21%
1,6
9 Koggenland
82%
3,2
51 Geldrop-Mierlo
56%
5,0
301 Hardinxveld-Gie
16%
0,6
252 Hillegom
23%
1,0
230 Krimpen aan den
27%
1,9
314 Gemert-Bakel
13%
0,9
120 Harlingen
43%
1,9
108 Hilvarenbeek
45%
0,9
18 Krimpenerwaard
68%
7,0
284 Gennep
20%
0,8
335 Hattem
5%
0,1
287 Hilversum
19%
3,5
282 Laarbeek
20%
0,8
172 Gilze en Rijen
34%
1,8
281 Heemskerk
20%
1,6
317 Hoeksche Waard
13%
1,9
291 Landerd
18%
0,8
Bron:
29
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente op alfabet [3/5] 2019 % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
29 Landgraaf
61%
6,8
325 Maassluis
10%
0,8
55 Nijkerk
56%
5,2
169 Ooststellingwer
35%
2,3
184 Landsmeer
33%
0,6
68 Maastricht
53%
14,7
198 Nijmegen
31%
14,6
152 Oostzaan
38%
0,6
214 Langedijk
30%
1,9
83 Medemblik
50%
5,3
210 Nissewaard
30%
6,8
50 Opmeer
56%
1,2
342 Lansingerland
0%
0,0
16 Meerssen
69%
2,4
306 Noardeast-Frysl
15%
2,0
14 Opsterland
71%
5,9
17 Laren
68%
0,9
257 Meierijstad
22%
3,8
3 Noord-Beveland
112%
1,6
292 Oss
18%
4,4
260 Leeuwarden
22%
8,8
234 Meppel
26%
2,6
158 Noordenveld
37%
2,4
122 Oude IJsselstre
42%
3,8
245 Leiden
24%
6,0
39 Middelburg
58%
7,5
176 Noordoostpolder
34%
4,3
70 Ouder-Amstel
53%
1,2
202 Leiderdorp
31%
1,6
6 Midden-Delfland
86%
2,0
345 Noordwijk
-3%
-0,2
82 Oudewater
50%
0,8
12 Leidschendam-Vo
75%
11,7
228 Midden-Drenthe
27%
2,2
87 Nuenen, Gerwen
49%
1,7
78 Overbetuwe
51%
7,0
74 Lelystad
52%
13,7
224 Midden-Groninge
27%
5,7
79 Nunspeet
51%
3,3
302 Papendrecht
16%
1,1
48 Leudal
57%
4,6
223 Mill en Sint Hu
27%
0,6
146 Oegstgeest
39%
1,4
205 Peel en Maas
31%
2,4
181 Leusden
33%
1,8
195 Moerdijk
32%
2,6
329 Oirschot
9%
0,2
35 Pekela
59%
2,5
197 Lingewaard
31%
3,1
310 Molenlanden
14%
1,3
30 Oisterwijk
61%
3,4
328 Pijnacker-Nootd
9%
1,1
286 Lisse
19%
0,7
167 Montferland
35%
2,7
204 Oldambt
31%
4,5
241 Purmerend
25%
5,0
250 Lochem
23%
2,0
226 Montfoort
27%
0,6
80 Oldebroek
51%
2,8
216 Putten
29%
1,5
60 Loon op Zand
55%
2,6
8 Mook en Middela
83%
0,9
165 Oldenzaal
36%
2,6
266 Raalte
21%
1,6
187 Lopik
33%
0,9
66 Neder-Betuwe
53%
3,2
219 Olst-Wijhe
28%
1,2
46 Reimerswaal
57%
3,4
319 Losser
12%
0,6
118 Nederweert
43%
1,2
263 Ommen
22%
0,8
106 Renkum
46%
4,0
147 Maasdriel
39%
1,7
336 Nieuwegein
4%
0,6
186 Oost Gelre
33%
3,3
11 Renswoude
80%
0,7
311 Maasgouw
14%
0,6
128 Nieuwkoop
41%
1,7
134 Oosterhout
40%
5,1
47 Reusel-De Mierd
57%
1,4
Bron:
30
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente op alfabet [4/5] 2019 % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
44 Rheden
57%
6,5
115 Sittard-Geleen
44%
10,4
116 Tiel
44%
4,7
201 Venlo
31%
8,1
217 Rhenen
29%
1,2
337 Sliedrecht
4%
0,3
138 Tilburg
40%
23,9
98 Venray
47%
4,7
208 Ridderkerk
31%
2,7
13 Sluis
72%
2,7
171 Tubbergen
34%
1,3
267 Vijfheerenlande
21%
2,8
220 Rijssen-Holten
28%
2,8
175 Smallingerland
34%
7,5
105 Twenterand
46%
4,8
137 Vlaardingen
40%
7,1
41 Rijswijk
58%
7,0
107 Soest
45%
4,1
121 Tynaarlo
42%
3,1
347 Vlieland
-4%
0,0
150 Roerdalen
38%
1,7
168 Someren
35%
1,1
271 Tytsjerksteradi
21%
1,8
103 Vlissingen
46%
5,3
275 Roermond
21%
3,5
123 Son en Breugel
42%
1,1
243 Uden
25%
2,4
247 Voerendaal
24%
0,6
72 De Ronde Venen
52%
3,1
227 Stadskanaal
27%
3,2
237 Uitgeest
26%
0,6
189 Voorschoten
32%
1,6
278 Roosendaal
20%
3,7
153 Staphorst
38%
1,2
194 Uithoorn
32%
1,9
218 Voorst
28%
2,6
343 Rotterdam
0%
-0,4
63 Stede Broec
54%
3,0
350 Urk
-16%
-1,1
276 Vught
20%
0,9
2 Rozendaal
118%
0,1
308 Steenbergen
15%
0,7
288 Utrecht
19%
15,9
229 Waadhoeke
27%
3,2
274 Rucphen
21%
0,8
86 Steenwijkerland
49%
5,3
40 Utrechtse Heuve
58%
6,6
94 Waalre
47%
1,2
21 Schagen
66%
6,1
5 Stein
88%
4,3
253 Vaals
23%
0,4
203 Waalwijk
31%
3,1
290 Scherpenzeel
19%
0,4
164 Stichtse Vecht
36%
3,9
193 Valkenburg aan
32%
1,0
54 Waddinxveen
56%
3,5
296 Schiedam
17%
3,3
180 Súdwest-Fryslân
33%
7,1
321 Valkenswaard
11%
0,6
64 Wageningen
54%
3,5
37 Schiermonnikoog
59%
0,1
23 Terneuzen
65%
7,9
24 Veendam
65%
6,9
102 Wassenaar
46%
1,7
32 Schouwen-Duivel
60%
3,8
1 Terschelling
186%
0,8
225 Veenendaal
27%
5,0
112 Waterland
44%
1,1
258 Simpelveld
22%
0,7
303 Texel
15%
0,4
61 Veere
55%
1,7
341 Weert
1%
0,1
221 Sint Anthonis
28%
0,6
182 Teylingen
33%
2,1
111 Veldhoven
45%
4,0
240 Weesp
25%
0,9
141 Sint-Michielsge
40%
2,0
144 Tholen
39%
2,6
163 Velsen
36%
5,8
95 West Betuwe
47%
4,0
Bron:
31
Klik hier voor Excelbestand met alle details
Procentueel tekort per gemeente van groot naar klein [5/5] 2019 % t.o.v. budget
€ mln
% t.o.v. budget
€ mln
67 West Maas en Wa
53%
1,7
156 Zandvoort
37%
1,2
145 Westerkwartier
39%
7,0
129 Zeewolde
41%
2,2
318 Westerveld
13%
0,4
199 Zeist
31%
5,7
89 Westervoort
48%
2,1
71 Zevenaar
52%
5,5
173 Westerwolde
34%
2,4
77 Zoetermeer
51%
18,1
33 Westland
59%
11,2
351 Zoeterwoude
-18%
-0,3
97 Weststellingwer
47%
2,9
346 Zuidplas
-4%
-0,5
10 Westvoorne
81%
1,9
211 Zundert
30%
1,1
155 Wierden
37%
1,7
170 Zutphen
34%
5,7
28 Wijchen
62%
5,1
58 Zwartewaterland
55%
2,8
25 Wijdemeren
64%
1,8
305 Zwijndrecht
15%
1,8
206 Wijk bij Duurst
31%
1,6
174 Zwolle
34%
13,4
300 Winterswijk
16%
1,0
90 Woensdrecht
48%
2,3
179 Woerden
33%
3,3
127 De Wolden
41%
1,7
191 Wormerland
32%
0,9
154 Woudenberg
38%
1,2
299 Zaanstad
16%
7,0
268 Zaltbommel
21%
1,4
Bron:
32
Inhoudsopgave
Resultaten benchmark Discussie: kunnen verschillen verminderd worden?
Bijlagen Bijlage 1: tekort per gemeente (groot-klein & alfabetisch)
Bijlage 2: extra uitleg methodologie en achtergrond
Deze publicatie toont alleen verschillen in uitgaven aan maatwerkvoorzieningen (niet voorveld / preventie) Uitleg interpretatie benchmark
Maatwerkvoorzieningen jeugd (ca. 85% van totale uitgaven)
Voorveld / preventie – extra uitgaven sinds 20151 (ca. 15% van totale uitgaven)
✓
Gedetailleerd vergeleken per gemeente: Beschikbaar via Iv3-data
Niet vergeleken per gemeente: Niet uitgesplitst in Iv3-data, inschatting AEF gebruikt2
1. Voor 2015 voerden gemeenten ook al bepaalde jeugdzorgtaken uit; door zowel aan inkomstenkant als uitgavenkant alleen te kijken naar extra inkomsten en extra uitgaven vanaf 2015 wordt een eerlijk vergelijking gemaakt 2. AEF heeft om totale tekort te berekenen een inschatting van extra uitgaven aan voorveld sinds 2015. In de weergegeven cijfers is typisch het middelpunt van deze schatting genomen. Er is aangenomen dat uitgaven aan voorveld niet verschillen tussen gemeenten. Mocht een gemeente meer of minder aan voorveld uitgeven dan Nederlands gemiddelde, dan zal dit totale tekort op Jeugd nog wel beïnvloeden. Dit is echter i.v.m. databeschikbaarheid niet goed uit te splitsen voor alle Nederlandse gemeenten 34 Bron: AEF-rapport ‘Stelsel in groei’ (dec 2020); Iv3-data; it’s public analyse
De jeugdpopulatie verschilt per gemeente en daarmee verschilt ook de verwachte behoefte aan jeugdzorg Belangrijke demografische kenmerken met relevantie voor jeugdzorg (maatstaven gemeentefonds), 2019 % van totaal aantal jeugdigen/huishoudens Huishoudens met laag inkomen
Aantal (% van huishoudens)
Eenouderhuishoudens Jeugdigen in gezinnnen met armoederisico Ouders met langdurig psychisch medicijngebruik
Aantal (% van huishoudens)
Bijstandsontvangers eenouderhuishoudens Basisonderwijsleerlingen met leerlinggewicht 0,3 of 1,2
Aantal (% van jeugdigen)
Gemiddeld gestandaardiseerd inkomen huishoudens
Hoogst scorend op demografische factor:
Rotterdam
Den Haag
Utrecht
Eindhoven
Almere
32%
37%
33%
26%
31%
27%
8%
10%
9%
5%
7%
12%
25%
28%
23%
14%
17%
16%
3%
3%
4%
5%
4%
3%
3%
4%
3%
2%
2%
5%
2%
4%
3%
2%
2%
3%
2%
3%
3%
1%
2%
2%
5%
7%
6%
5%
4%
3%
30.700
27.100
29.200
30.900
29.000
29.700
Aantal (% van jeugdigen)
Eenouder huishoudens met 2 of meer kinderen Bijstandshuishoudens met minderjarige kinderen
Amsterdam
Plek 1
Bron: Analyses gemeentefonds; CBS; Analyse it’s public
Plek 2
Plek 3
35
Deze achtergrondkenmerken resulteren in verschillende uitkeringen per jeugdige uit het gemeentefonds Rekenvoorbeeld uitkering gemeentefonds Apeldoorn1
Maatstaf
Bedrag per eenheid
Aantal Apeldoorn
Uitkeringsfactor
Aantal gemeenten met bepaalde hoogte budget voor jeugdzorg per jeugdige Totaal
inwoners jongeren jonger dan 18 jaar
452,02
31.687
1,538
+22.0 mln
uitkeringsontvangers minus bijstandsontvangers
884,03
9.409
1,538
+12.8 mln
ouders met langdurig psychisch medicijngebruik
3.616,63
1.287
1,538
+7.2 mln
eenouderhuishoudens
626,20
5.163
1,538
+5.0 mln
eenouderhuishoudens met 2 of meer kinderen
1.279,81
1.828
1,538
+3.6 mln
eenouderhuishoudens die bijstand ontvangen
1.748,26
895
1,538
+2.4 mln
jeugdigen in gezinnen met armoederisico
245,66
3.581
1,538
+1.4 mln
bijstandshuishoudens met minderjarige kinderen
659,95
985
1,538
+1.0 mln
basisonderwijsleerlingen met leerlingengewicht 0.3
-1.632,89
491
1,538
-1.2 mln
basisonderwijsleerlingen met leerlingengewicht 1.2
-2.563,65
335
1,538
-1.3 mln
gemiddeld gestand. inkomen (hh met kinderen)
-490,17
11.080
1,538
-8.4 mln
gemiddeld gestand. inkomen (particuliere hh)
-125,25
48.110
1,538
-9.3 mln
Totaal
€ 35.2 mln
▪ Het budget wordt gebaseerd op objectieve maatstaven (bijv. €452 voor iedere jeugdige), en vermenigvuldigd met uitkeringsfactor ▪ Een maatstaf kan positief bijdragen aan budget (bijv. aantal inwoners <18 jaar), maar ook negatief bijdragen (bijv. gemiddeld gestandaardiseerd inkomen)
Uitkering gemeentefonds jeugd (€ / inwoner <18 jaar)
€ 250-500 € 500-750
1 (0,3%)
Leeswijzer: 26% van gemeenten ontvang €750-1000 per jeugdige voor Jeugdzorg2
29 (8%) 90 (26%)
€ 750-1.000
122 (35%)
€ 1.000-1.250
67 (19%)
€ 1.250-1.500 € 1.500-1.750
25 (7%)
€ 1.750-2.000
11 (3%)
€ 2.000-2.250
6 (2%)
1. Het rekenvoorbeeld links is illustratief. De cijfers elders in deze presentatie zijn bewerkt, waardoor ze niet precies overeenkomen met de cijfers in dit rekenvoorbeeld 2. Zoals gedefinieerd in deze publicatie; dit bevat bijvoorbeeld niet de gehele algemene uitkering voor cluster jeugd. Zie ook pagina 34 en methodologie in AEF-rapport ‘Stelsel in groei’ Bron: Rekenmodel gemeentefonds
36
it’s public Plantage Middenlaan 62, 1018 DH, Amsterdam www.itspublic.nl Voor vragen over deze publicatie:
Hugo den Breejen (hugo.denbreejen@itspublic.nl) Thijs Jacobs (thijs.jacobs@itspublic.nl)
Open source beleid
Gebruikt materiaal in deze publicatie
Gebruik van dit document is vrij, open te delen voor en door iedereen, in lijn met de Creative Commons Attribution 4.0 International License. Een kopie van deze licentie is hier te vinden: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Foto voorkant en agenda: Mikail Duran