Accountantsverslag 2021 - gemeente Leusden.pdf
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2021
Gemeente Leusden 1 JULI 2022
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de Gemeente Leusden Postbus 150 3830 AD LEUSDEN
Geachte leden van de gemeenteraad,
Datum 1 juli 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Leusden hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk ACV2021
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leusden. Bij deze jaarrekening hebben wij op 1 juli 2022 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
Behandeld door drs. C.L. Willems RA en A. Van Oosterom van der Groep MSc RA
Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Leusden aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 5 juli 2021. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2021.
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Leusden voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
drs. C.L. Willems RA Partner
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
2
Inhoudsopgave Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
5
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
10
De financiële positie van uw gemeente
29
Financiële positie
Bevindingen
Resultaatanalyse
Organisatie Financiële positie Organisatie IT-audit
33
Administratieve organisatie en interne beheersing
IT-audit
35
Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
Overige aangelegenheden
37
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
3
Inleiding Inhoudsopgave
Bijlagen
39
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Samenvatting
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen
Bevindingen
Bijlage 1d: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
Financiële positie
Bijlage 2: Materialiteit Bijlage 3: Onafhankelijkheidsbevestiging
Organisatie
Bijlage 4: Fraude Bijlage 5: Urenbesteding jaarrekeningcontrole
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
4
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor getrouwheid en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 896.000 respectievelijk € 2.668.000.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020. Met name het gevolg van het positieve resultaat over 2021 ad. € 2,4 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 5,8 miljoen. De weerstandscapaciteit bedraagt 1,06. Het weerstandsvermogen ligt net iets hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,5 miljoen.
Interne beheersing
•
Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Leusden de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien. Er zijn nog een aantal punten die aangepast moeten worden, met name in het rechtenbeheer. Mocht het lukken om deze punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst te kunnen steunen op deze systemen.
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk (redelijk betekent in deze context: ‘fair en logisch’) zijn en consistent worden gebruikt.
Inhoudsopgave Samenvatting
Financiële positie
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Referentie
6
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed, het controledossier was nagenoeg compleet. Wij hebben onze samenwerking met het ambtelijke apparaat adequaat opgepakt door het vroegtijdig uitzetten van de eerste steekproeven aan het begin van onze controle, het eerder plannen van de controle op de EU aanbestedingen, alsmede het verder aanscherpen van onze vragen en verloop via ons portaal YouProvide. Deze acties hebben het controleproces adequaat laten verlopen. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering.
Grondexploitatie
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaald, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel.
Overige Gemeentespecifieke onderwerpen
•
Wij hebben geen bevindingen vanuit de controle op de SiSa-bijlage 2021. Een uitgebreide weergave van onze controle-uitkomsten op de SiSa-bijlage is opgenomen in bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021.
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Leusden voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het jaarverslag (Paragraaf H Toezicht en verantwoording). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Er is sprake geweest van één overschrijding van € 76.000 die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel met betrekking tot Overhead – ICT. Verder hebben wij een kredietoverschrijding van € 40.000 m.b.t. plaatsing laadpalen Milieustraat welke wij meetellen in ons oordeel.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Begrotingsrechtmatigheid
Referentie
7
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 per kwartaal een limiet van € 0,5 miljoen (1e en 2e kwartaal) en daarna € 1,3 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Leusden in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Sociaal domein
•
U heeft de uitvoering van het sociaal domein betreffende de nieuwe taken WMO en Jeugdwet en de uitvoering van de SiSa regelingen G2, G3, G4 en G12 uitbesteed aan de gemeente Amersfoort respectievelijk de zorgadministratie SDO. Uit de verantwoordingen die u van uw uitvoerders heeft ontvangen, blijken geen fouten of onzekerheden.
•
Uw organisatie voert nog wel zelfstandig de uitvoering uit over de WMO Huishoudelijke Hulp en Wonen, Rollen en Vervoer. Ten aanzien van WMO Huishoudelijke Hulp hebben wij een onzekerheid geconstateerd ter grootte van € 225.265 welke toeziet op ontbrekende controle informatie vanuit een zorgaanbieder.
•
De Sociale Verzekeringsbank heeft een verklaring met beperking afgegeven waarin sprake is van mogelijke fouten in de PGB’s van de gemeente Leusden. De waarschijnlijke fout is zeer klein (€ 42.000) en weegt daarom niet mee in onze foutenevaluatie.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Referentie
8
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021 Onderwerp
Beschrijving
Sociaal domein
•
De uitvoering van de Tozo (G4) is door u uitbesteed aan gemeente Amersfoort. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O beleid) voor de Tozo regeling. De gemeente Leusden heeft gemeente Amersfoort gemandateerd om deze regeling uit te voeren. Deloitte heeft als accountant van gemeente Amersfoort gerapporteerd over het Tozo M&O beleid in hun controlememorandum inzake de controle van de verantwoording Tozo (SiSa-bijlage) 2021, d.d. 17 juni 2022.
EU-aanbesteding
•
Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. Wij hebben een fout geconstateerd van € 0,1 miljoen en geen onzekerheden. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie
Referentie
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
9
Belangrijkste bevindingen
Per saldo persoonlijker
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2021 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2021 van gemeente Leusden uitgevoerd, en verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij deze jaarrekening.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle één niet gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed is op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage 1a. Feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021 dienen in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand te komen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021 dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Wij hebben een aantal onrechtmatigheden geconstateerd welke boven de rapporteringstolerantie uitkomen. Hiervoor verwijzen wij naar bijlage 1b. In dit hoofdstuk een uiteenzetting van de onrechtmatigheden.
11
Belangrijkste bevindingen in onze controle Uitkomsten controle SiSa-bijlage 2021
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2021. Zie voor een uitgebreide weergave bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021. In 2021 is sprake van een sterk toegenomen aantal SiSaregelingen. Hiervoor hebben wij meerwerk in rekening gebracht.
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Leusden Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 5 juli 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Leusden (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
•
Het op 11 november 2021 door de raad ingestemde normenkader 2021.
12
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2021.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2021 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeurings-toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2021. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Materialiteit (fouten) - € 896.000 Materialiteit (onzekerheden) – € 2.688.000 Uitvoeringsmaterialiteit - € 448.000 Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Duidelijk triviaal - € 44.800 Rapporteringstolerantie raad - € 50.000
13
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
14
Belangrijkste bevindingen in onze controle De grondexploitaties zijn geactualiseerd
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Leusden betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 1,077 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten ad € 11,4 miljoen en lasten ad € 8,3 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. In 2021 gaat het om 5 individuele grondexploitaties. De gemeente kent vier facilitaire grondexploitaties.
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Ontwikkeling boekwaarde (in mln) € 10,0
€ 8,5
€ 8,0
€ 5,4
€ 6,0 € 4,0
€ 2,4 € 1,1
€ 2,0 €2018
Bijlagen
2019
2020
2021
Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s:
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
15
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2021 afgenomen van € 2,5 miljoen naar € 1,077 miljoen. Dit is een daling als gevolg van gerealiseerde inkomsten over met name de grondexploitatie Buitenplaats en Valleipark. De realisatie hangt samen met de planologische visie van Leusden met de focus op woningbouw. De komende jaren zal nog meer geïnvesteerd worden in de realisatie van de grote woningbouw projecten.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
16
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Tussentijdse winstneming In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion (POC-) methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, er winst moet worden genomen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 0,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat de bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Belangrijkste bevindingen waardering
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:
grondexploitaties
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit
•
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
17
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
•
De ingerekende opbrengstenstijging (tussen 2% – 4%) is in lijn met de perspectieven op de woningmarkt en houdt voldoende rekening met de huidige stijgende prijzen versus een verwachte afkoeling van de woningmarkt.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.
Organisatie
Opbrengstenstijgingen
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
De gemeente Leusden houdt rekening met een opbrengstenstijging voor de toekomstige nog te realiseren opbrengsten van 0%. De gemeente Leusden is voorzichtig als het gaat om de indexering op de nog te realiseren opbrengsten. Echter, zowel marktontwikkelingen als openbare bronnen voorspellen een opbrengstenstijging van meer dan 2%. Belangrijkste overweging die hierbij speelt: 1. De opbrengstenstijging wordt gezien in relatie tot de gehanteerde kostenstijging. De kostenstijging (2%) die de gemeente hanteert zit wat lager in de bandbreedte gegeven de cijfers vanuit openbare bronnen als Metafoor.
18
Belangrijkste bevindingen in onze controle Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van
budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van raad. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuren hieronder de resultaten van de lasten per programma opgenomen. Op slechts één programma is sprake van een overschrijding (programma Overhead). Deze overschrijding is deels in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV. Conform de toelichting in Paragraaf H Toezicht en verantwoording in uw jaarverslag telt één overschrijding mee in ons oordeel, betreffende een overschrijding van € 76.000 Overhead – ICT.
Resultaat lasten per programma - (in miljoenen) Heffing VPB Overhead Algemene Dekkingsmiddelen Domein Ruimte Domein Samenleving Domein leefomgeving Domein Bestuur € -1.000 € -
€ 1.000 € 2.000 € 3.000 € 4.000 € 5.000
19
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Evident is dat u de vinger goed aan de pols houdt t.a.v. de begrotingswijzigingen: zowel in 2020 als in 2021 was slechts op één programma sprake van een (verklaarbare) begrotingsoverschrijding. In Corona-tijd is het tijdig aanpassen van de begroting voor een aantal gemeentes een uitdaging geweest. In uw jaarrekening heeft u ter verantwoording aan de raad de begrotingsoverschrijding gemeld in paragraaf H Toezicht en verantwoording. Hiermee maakt u zichtbaar dat u uw budgettaire proces goed heeft ingericht. Investeringskredieten
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Er is sprake van één overschrijding van de investeringskrediet van € 40.000 betreffende plaatsing laadpalen Milieustraat welke wij meetellen in ons oordeel. De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen,
het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
20
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Effecten corona
Fraude en integriteit
Wij sommen hier de belangrijkste effecten van corona op de jaarrekening van de gemeente Leusden op:
Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. De nieuwe Kadernota Rechtmatigheid 2022 beveelt aan om fraude- en integriteitsmeldingen in de paragraaf Bedrijfsvoering te melden. Dat is een aanbeveling waar de gemeente zich rekenschap van moet geven, of het past bij u om daar transparantie over te geven. Het is immers van belang om hier een bestendige gedragslijn in te hanteren.
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
21
Belangrijkste bevindingen in onze controle Bevindingen sociaal domein
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie
Voor de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Totale bestedingen nieuwe taken conform verantwoordingen Nieuwe Taken Wmo en jeugdwet gemeente Amersfoort 2021: WMO
€ 1.794.350
Jeugdwet
€ 7.296.569
Totaal
€ 9.090.919
Uit de verantwoordingsdocumentatie verstrekt vanuit de gemeente Amersfoort inzake de Jeugdwet, WMO en SiSaregelingen G2, G3, G4 en G5 hebben wij geen bevindingen welke boven de rapporteringstolerantie uitkomen. De door de SVB geprojecteerde onzekerheden inzake de PGB’s zijn minimaal en liggen beneden de rapporteringstolerantie. U zult deze dan ook niet terugzien in onze foutenevaluatie.
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Uw organisatie voert nog wel zelfstandig de uitvoering uit over de WMO Huishoudelijke Hulp en Wonen, Rollen en Vervoer. Ten aanzien van WMO Huishoudelijke Hulp hebben wij een onzekerheid geconstateerd ter grootte van € 225.265 welke toeziet op ontbrekende controle informatie vanuit een zorgaanbieder.
22
Belangrijkste bevindingen in onze controle Tozo:
Inleiding Inhoudsopgave
Bestedingen TOZO (x1.000)
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Voor boekjaar 2021 betroffen dit Tozo 3 tot en met 5.
Financiële positie Organisatie IT-audit
Uw gemeente heeft de Tozo (SiSa-regeling G4) uitbesteed bij de gemeente Amersfoort. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op het Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O beleid) voor de Tozo regeling. Wij hebben vanuit de verantwoordingsinformatie gemeente Amersfoort via Deloitte geen bevindingen ten aanzien van de TOZO. Tozo aantallen 1.000 800
Overig
€ 2.464
€ 2.000 € 877
€ 1.000 €-
€-
€-
1
2
€ 1.185 € 635 € 391 3
€ 344 €-
€€- 206
4
5
Totaal
Bestedingen 2020 (SiSa bijlage 2020) Bestedingen 2021 (SiSa bijlage 2021)
937
670
600 400
Bijlagen
€ 3.732
€ 4.000 € 3.000
Samenvatting Bevindingen
ToZo bestedingen
122
200
-
1
2
145 80 3
220
92
- 48
4
5
-
Totaal
Aantallen 2020 (SiSa bijlage 2020) Aantallen 2021 (SiSa bijlage 2021) Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
23
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Voorzieningen Uw gemeente heeft voor de rioleringsactiviteiten (onderhoud) een voorziening groot onderhoud (art. 44 lid 1C BBV) aangehouden. Wij hebben echter geconstateerd dat u deze voorziening naast onderhoudsactiviteiten aanwend voor tekorten op het productsaldo riolering. Conform de Notitie Lokale heffingen van de Commissie BBV is dit niet juist. In overleg met uw ambtelijke organisatie is de voorziening groot onderhoud vrijgevallen en is voor hetzelfde bedrag een voorziening door derden beklemde middelen (art. 44 lid 2 BBV) opgenomen.
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten.
24
Belangrijkste bevindingen in onze controle Schatkistbankieren
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 per kwartaal een limiet van € 0,5 miljoen (€ 2e halfjaar: 1,3 miljoen). Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Leusden in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Vanwege het belang van het voldoen aan de Europese aanbestedingsregels adviseren wij u om de controle op de aanbestedingen te centraliseren en preventieve waarborgen in te richten. Hiervan gaat ook een preventieve werking uit waardoor de bewustwording van de Europese regelgeving eveneens kan stijgen. Een voorbeeld van centralisatie is de goedkeuring van de inkoper op inkopen boven een drempelbedrag en het inrichten van een centraal aanbestedingsregister waarin overwegingen bij aanbestedingen zijn vastgelegd. Ook het duidelijker verbinden van verbeteracties aan geconstateerde fouten helpt met het realiseren van bewustwording.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. In de controle hebben wij fouten voor een bedrag van € 110.530 geconstateerd en geen onzekerheden. Vorig jaar bedroegen de fouten in de aanbestedingen € 152.000. De onrechtmatigheden hebben geen impact op de strekking van de controleverklaring.
25
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage 2021 De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage 1e van dit accountantsverslag. Wij hebben geen bevindingen vanuit de controle op de SiSa-bijlage 2021.
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2021 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
26
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2020 toegenomen.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2021 bedraagt € 8,8 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 6,4 aan de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 € 2,4 miljoen voordelig bedraagt (2020: 1,6 miljoen positief). Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 58% van het balanstotaal (2020: 52% van het balanstotaal).
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
28
Financiële positie Saldo baten en lasten
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Resultaten
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2021 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € +/+ 8,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo na wijziging van € +/+ 5,6 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 3,2 miljoen.
Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
€ 77.588
Totale lasten
€ 68.745
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: stortingen in reserves
€ 8.414
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 1.927
€ 8.843
Saldo mutaties reserves
€ 6.487
Gerealiseerd resultaat
€ 2.356
€ 20.000 € 10.000 €-
€ 255
€ 1.655
€ 1.601
€ 2.356
2018
2019
2020
2021
€ -10.000 € -20.000
In het hoofdstuk “Overzicht van baten en lasten” van de jaarstukken 2021 wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Op pagina 219 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Uit de grafieken blijkt dat na het positieve resultaat over 2020 de gemeente Leusden in 2021 wederom een positief resultaat heeft behaald. Overall kan gesteld worden dat vooral een incidenteel hogere Algemene uitkering, corona-compensatie en het achterblijven van uitgaven door de COVID-crisis debet zijn aan het hogere resultaat. Uw eigen vermogen is robuust en jaarlijks wordt er meer toegevoegd dan onttrokken aan de reserves. Positieve en negatieve resultaten zien wij dan ook in samenhang met het eigen vermogen.
29
Financiële positie Het weerstandsvermogen is toegenomen
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Leusden een relatief hoog benodigd weerstandsvermogen becijfert t.o.v. beschikbaar. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf 2 “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2021.
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2021) bedraagt, € 5,8 miljoen positief (2020: 3,4 miljoen positief). De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 5,5 miljoen (2020: € 5,6 miljoen).
Weerstandscapaciteit (in € mln) € 10,0 € 5,0 €2019
2020
2021
Benodigde capaciteit Beschikbare capaciteit
Ratio weerstandscapaciteit
1,5 1,0 0,5
In 2021 stijgt de weerstandsratio van 0,61 in 2020 naar 1,06 in 2021. Die stijging volgt uit het hogere resultaat over 2021 en de dotaties aan de reserves. Hierdoor stijgt uw algemene reserve van € 7,5 miljoen naar € 15,8 miljoen. Uw gemeente staat er daardoor beter voor dan in 2020. Dat blijkt ook uit de financiële kengetallen in paragraaf B. Wij merken op dat in verhouding tot andere gemeentes
2019
2020
2021
Ratio
30
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Wij hebben in december 2021 een interimcontrole verricht bij de gemeente Leusden. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en werking van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter.
1
Financiële positie Organisatie
•
Uitkeringen Pwet, Bbz en TOZO
•
Zorgbestedingen WMO en Jeugd
•
Treasury
•
Administratie & verslaglegging
•
Inkopen en aanbestedingen
•
Personeel en salarisadministratie
•
Grondexploitaties
•
Frauderisicoanalyse
•
Verbijzonderde interne controle
•
Geautomatiseerde omgeving
Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee: 8 Aandachtsgebieden
IT-audit
4
Overig
In de managementletter hebben wij uw aandacht gevraagd voor de inrichting en beheersing van de gegevensverwerking in Suites4SD.
Toereikend met verbetermogelijkheden Toereikend Verbetermogelijkheden
Bijlagen
In onze controle zijn de volgende significante processen onderkend:
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
•
Factuurverwerking en betalingen
•
Subsidiebaten, belastingopbrengsten en algemene uitkering
•
Subsidieverstrekkingen
32
IT-audit
Per saldo persoonlijker
IT-audit Samenvatting tekortkomingen IT-audit
Inleiding Inhoudsopgave
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2021 heeft Eshuis IT-audit werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Leusden, rekening houdend met de samenwerking in BNLP-verband waarbij Leusden de gastheer voor de IT-omgeving is. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Leusden de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien.
Wij merken op dat met name het beheer rond Suites4SD aandacht nodig heeft, met een aantal duidelijke verbetermogelijkheden. Voor Suites4SD geldt dat met name het wijzigingsbeheer en het rechtenbeheer aandacht verdient. Ook merken wij op dat het in- en uit dienst-proces een professionaliseringsslag nodig heeft. Op de overige processen liggen ook verbeterpunten, maar in mindere mate dan bij Suites. De aandachtspunten zijn in onze optiek oplosbaar, waardoor een verdere doorontwikkeling van de informatiesystemen mogelijk is, ook in relatie tot de accountantscontrole. Juist het kunnen steunen als accountant op het digitale factuurverwerkingsproces en de verwerking van zorgdeclaraties heeft veel toegevoegde waarde voor de rechtmatigheidsverantwoording en ontlasting van de verbijzonderde interne controle. Ook onze externe controle kan daardoor een stuk efficiënter worden ingestoken. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
34
Overige aangelegenheden
Per saldo persoonlijker
Overige aangelegenheden Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Leusden een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
36
Bijlagen
Per saldo persoonlijker
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 50.000. De goedkeuringstolerantie voor fouten is € 896.000. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
€ 57.361
€ 57.361
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
N.v.t.
€ 57.361
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten
€ 116.000
N.v.t.
Organisatie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
€ 110.530
N.v.t.
IT-audit
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 283.891
N.v.t.
Inhoudsopgave
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
Samenvatting Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
Bevindingen Financiële positie
Overig
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
38
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 50.000. De goedkeuringstolerantie voor onzekerheden is € 2.688.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
€ 225.654
€ 225.654
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/SiSa/etc.)
N.v.t.
Financiële positie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Organisatie
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole, tevens rechtmatigheid – sociaal domein WMO HH
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
€ 225.654
€ 225.654
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
39
Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen Inleiding
De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 50.000. Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Inhoudsopgave Feitelijke controleverschillen
Samenvatting
Niet van toepassing, alleen presentatiecorrecties en uitbreiding van de toelichtingen Inschattingverschillen
Bevindingen Niet van toepassing
Financiële positie
Geprojecteerde (inschattings)verschillen Niet van toepassing
Organisatie
Totaal
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
40
Bijlage 1d: Tekortkomingen in de toelichtingen Inleiding
Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Inhoudsopgave
Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Samenvatting
Niet van toepassing, alleen presentatiecorrecties en uitbreiding van de toelichtingen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
41
Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Bevindingen controle SiSa-bijlage
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Fout of onzekerheid
JenV A7
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
BZK C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
BZK C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagen affaire
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
OCW D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
EZK F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet
SZW G3
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)
Financiële omvang
Toelichting
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Oordeel getrouwheid:
goedkeurend
Oordeel rechtmatigheid:
goedkeurend
42
Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Bevindingen controle SiSa-bijlage
Inleiding
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
SZW G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gemeentedeel
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
VWS H8
Regeling Sportakkoord 2020- 2022
VWS H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
VWS H16
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Fout of onzekerheid
Financiële omvang
Toelichting
Totaal
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Leusden
Oordeel getrouwheid:
goedkeurend
Oordeel rechtmatigheid:
goedkeurend
43
Bijlage 2: Onafhankelijkheid Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Leusden
Inleiding
De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Eshuis ingebed.
Inhoudsopgave Samenvatting
Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen
Bevindingen Financiële positie
Eshuis beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: •
Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.