A.2 Memo raad over proces uitnodigingskader duurzame opwek energie RES.pdf

MEMO Aan Cc Van Datum Betreft

: Gemeenteraad : College van B&W : Wethouder Erik van Beurden : 15 april 2021 : Procesplanning uitnodigingskader duurzame opwek energie

Aanleiding Met de besluitvorming over de routekaart naar een energieneutraal Leusden in 2040 heeft de gemeenteraad ook de opdracht bekrachtigd om een zogenaamd ‘uitnodigingskader voor duurzame opwek’ op te stellen. Dit uitnodigingskader moet duidelijk maken waar in het buitengebied van Leusden welke vormen van duurzame opwek (zon- en windenergie) onder welke voorwaarden, mogelijk worden. In dit memo informeren we de raad over de totstandkoming van het uitnodigingskader, qua inhoud, proces en planning. Ook duiden we de relatie met de besluitvorming over de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0.

Uitgangspunten inhoud uitnodigingskader Het uitnodigingskader moet tot stand komen met, en te herleiden zijn naar, zoveel mogelijk argumenten die zijn ingebracht door inwoners en belanghebbenden. We willen maximaal ruimte geven aan mensen om hun ideeën te delen en hierover in gesprek gaan. Tegelijkertijd beginnen we niet met een blanco vel papier. De volgende uitgangspunten gelden als inhoudelijke kaders: • We werken aan onze eigen ambitie en tempo zoals is bepaald in de routekaart Leusden energieneutraal in 2040. Daarmee dragen we bij en geven invulling aan de Regionale Energiestrategie. • Met het uitnodigingskader gaan we dan ook op zoek naar voldoende ruimte om de beoogde energiemix voor 2030 te realiseren (511Tj duurzame opwek c.q. het equivalent van 8 windturbines van 5,6Mw en circa 100 ha. zonneveld) • De prioritering van de zonneladder en windladder van NMF is de leidraad en vertaald in onze beoogde energiemix (cf. raadsmoties). Dat betekent dat we uitgaan van de maximale opwek in bebouwd gebied en langs infrastructuur en alleen voor het benodigde restant ruimte zoeken in het buitengebied • Het uitnodigingskader wijst niet aan wat waar moet/zal gebeuren, maar wat waar onder welke voorwaarden mag gebeuren • We betrekken de leerervaringen van de pilots voor zonnevelden.

• Andere (al dan niet al lopende) initiatieven voor duurzame opwek in het buitengebied betrekken we bij het opstellen van het uitnodigingskader. • We gaan altijd op zoek naar de passende mogelijkheid voor (financiële) participatie • We zoeken naar mogelijkheden om andere belangen (dan alleen de energietransitie) ook te dienen. Welke belangen en in welke mate is een uitkomst van het participatieproces, geen vooraf bepaald doel • We maken onderscheid naar techniek en naar omvang bij zon en hoogte bij wind • Onze ambitie om op bepaalde plekken energie op te wekken is waar mogelijk sturend voor waar de investering in de netinfrastructuur gaat plaatsvinden

Uitgangspunten proces uitnodigingskader Naast een aantal inhoudelijke uitgangspunten hanteren we de volgende uitgangspunten voor het proces om te komen tot een uitnodigingskader: • Een onafhankelijk procesbegeleider die neutraal stuurt op het procesbelang, niet op inhoudelijke belangen (zodat de gemeente ook als ‘belanghebbende’ kan deelnemen aan het proces) • Een proces waar iedereen die dat wil een inbreng in kan hebben • Een proces waar alle belanghebbenden en betrokkenen die bij ons bekend zijn worden gevraagd of ze aan het proces deel willen nemen • Een proces waarin alle belangen en de uiteindelijke weging van die belangen die uitmondt in keuzes, transparant worden gemaakt • Een proces gericht op maximaal begrip voor dilemma’s en de keuzes die hierin moeten worden gemaakt • Een proces dat niet stopt bij de gemeentegrens; waar mogelijk nemen inwoners van buurgemeenten deel, waar nodig stemmen we af met onze RES-partners • We werken met een raadsklankbordgroep voor feedback op proces en de voor te leggen dilemma’s. • We werken met een denktank van betrokken inwoners en/of belanghebbenden (voor en tegen). LTO, NMU, De Groene Belevenis, coöperatie DEEL, Stedin, Vallei Horstee, de dorpsraad Achterveld Stoutenburg en de opstellers van de petitie ‘tegen wind’ zijn op onze uitnodiging ingegaan.

Zij nemen deel op persoonlijke titel en worden gevraagd om feedback te geven op proces en de voor te leggen dilemma’s.

Relatie met de Regionale Energiestrategie Het vertrekpunt van het uitnodigingskader en het proces om dit kader op te stellen, is onze lokale ambitie die is vastgelegd in de Routekaart naar een energieneutraal Leusden. Door invulling te geven aan onze lokale ambitie dragen we bij aan de opdracht die de RES Regio Amersfoort heeft. Dit zijn geen gescheiden sporen, of gescheiden opgaves. De ruimte die we vinden om in Leusden (grootschalig) energie op te wekken, telt mee voor de RES. Voor het realiseren van onze lokale energie-ambitie is het uitnodigingskader cruciaal. Dit kader moet voor de korte en middellange termijn helderheid geven waar kansen en ruimte is voor duurzame opwek, en waar niet. Ondanks de urgentie van de klimaatopgave, achten we het belang van het uitnodigingskader om ons doel te realiseren zo groot, dat we er geen haastwerk van willen maken. Het proces mag niet leiden onder een te grote tijdsdruk. Daarom is de planning strak, maar moet wel voor iedereen bij te benen zijn. De planning van de RES kent zijn eigen deadlines die vanuit Den Haag wordt bepaald. Daar heeft Leusden amper invloed op. Dat geeft echter niet. Met ons proces om een uitnodigingskader op te stellen, lopen we in de pas met wat de RES van ons vraagt.

We maken de kansgebieden uit de concept RES, met inbreng van inwoners en belanghebbenden, concreter naar de zoekgebieden die we in de volgende versies van de RES zullen opnemen. De RES 1.0 dient in de eerste week van juli 2021 bij het Nationaal Programmabureau (NP) RES te worden ingediend. In aanloop naar deze indiening ziet het besluitvormingsproces er lokaal en regionaal als volgt uit:

Pagina 2

15 maart 2021: 15 april 2021: 19 april 2021: Mei 2021: 1 juni 2021: 1 juli 2021: 1ste week juli 2021:

Online raadsinformatiebijeenkomst stand van zaken RES 1.0 Besluitvorming Bestuurlijk Overleg RES over concept RES 1.0 Online presentatie inbreng tbv RES 1.0 van Natuur- en Milieufederatie Utrecht Energie Samen NMU en verwerking ervan in RES 1.0 Besluitvorming colleges Aanleveren raadsvoorstel door college aan raad Besluitvorming concept RES 1.0 door raad Leusden Aanleveren RES 1.0 aan NP RES

Het proces om in Leusden te komen tot een uitnodigingskader past in het RES proces. Met onze routekaart als vertrekpunt laat Leusden zien meer dan zijn verantwoordelijkheid te nemen in het RES proces en werk te maken van het zoeken naar mogelijkheden voor duurzame opwek. Dat is voor de RES 1.0 voldoende. Vervolgens wordt de RES iedere twee jaar geactualiseerd; Het uitnodigingskader van Leusden zal dan ook onderdeel zijn van de RES 2.0 die gereed moet zijn in maart 2023.

Processtappen De processtappen die we zullen zetten worden allemaal vooraf voor feedback voorgelegd aan de denktank en de raadsklankbordgroep. Het proces ziet er in grote stappen als volgt uit: Stap 1 Wat vinden inwoners belangrijk? We willen daarbij een gesprek met inwoners over belangen/argumenten, niet (alleen) over standpunten. Als we weten waarom mensen iets belangrijk vinden, kunnen we daar rekening mee houden in de locatiekeuze, de randvoorwaarden of de spelregels. Dat worden de ingrediënten voor het kader. De internetconsultatie en online werksessies zijn daarom niet gericht op een kwantitatieve score (ofwel meeste stemmen gelden), maar kwalitatief van aard. Vragen die centraal staan zijn - Wat zijn kwaliteiten of omstandigheden van welke gebieden om rekening mee te houden? En waarom is dat belangrijk? - Wanneer levert zon en wind waar iets positiefs op? Met andere woorden, wanneer kan een project voor de opwek van zonne- of windenergie ergens aan bijdragen of ergens op aansluiten? Stap 2 Op naar enkele varianten De uitkomst van de internetconsultatie en de online werksessies zijn ingrediënten waarmee we een nadere analyse uitvoeren. In welke gebieden spelen die kwaliteiten het meest, waar het minst? Waar en hoe kun je die kwaliteiten combineren met b.v.

zonnevelden en waar niet? Waar kun je de genoemde koppelingen maken en waar niet? Op basis van de inbreng van inwoners en de aanvullende analyse doen we een voorstel hoe we de ‘opgave voor 511Terrajoule duurzame opwek in het buitengebied’ kunnen halen. We doen een voorstel voor: - Locaties (welke gebieden komen wel of niet in aanmerking gezien alle argumenten en koppelkansen die zijn ingediend)

Pagina 3

-

De randvoorwaarden per gebied De spelregels. Welke spelregels moet je hanteren om recht te doen aan de kwaliteiten die inwoners belangrijk vinden.

We laten de varianten zien op kaart met voorbeelden hoe het er uit gaat zien. Stap 3: Argumenten voor en tegen de varianten In stap 3 laten we deze varianten waarmee de energieopgave kan worden gehaald, zien. We leggen inwoners per variant uit hoe hun inbreng hierin is verwerkt (dit kan dus zowel in de locatiekeuze, de randvoorwaarden als de spelregels zijn). We vragen inwoners om argumenten voor en tegen die genoemde opties te noemen. Stap 4: Keuzes op basis van de argumenten voor en tegen In stap 4 zetten we alle argumenten voor en tegen de verschillende varianten op een rij en verwerken dat in de drie onderdelen van het uitnodigingskader: (1) mogelijk locaties en gebieden, (2) randvoorwaarden per gebied en (3) spelregels per locatie of gebied. Het kan zijn dat na het verwerken van de argumenten voor en tegen meerdere opties overblijven. We leggen de opties met alle argumenten voor aan de gemeenteraad. De definitieve keuze is een politieke keuze, maar die wordt dan wel gevoed vanuit de argumenten die inwoners hebben ingediend.

Planning Actie Stap 1 Wat vinden inwoners belangrijk? Internetconsultatie online Online sessies over de inhoud

Weeknummer

Datum

16 (t/m 20) 19

19/4 – 21/5 10/5 – 14/5

Stap 2 Op naar enkele varianten 1e concept uitnodigingskader met varianten voor gebieden, randvoorwaarden en spelregels in de vorm van een presentatie Stap 3: Argumenten voor en tegen de varianten Maatschappelijke gesprekken, incl. internetdiscussie, over concept uitnodigingskader met varianten voor gebieden, randvoorwaarden en spelregels in de vorm van een presentatie Stap 4: Keuzes op basis van de argumenten voor en tegen Oplevering uitnodigingskader zon en wind Besluit uitnodigingskader in B&W Behandeling uitnodigingskader gemeenteraad

juni

25-27

21/6 – 9/7

29 Eind augustus September/ oktober

23/7

Pagina 4