A.2 Bijlage Rapport Benchmark afval over 2020 gemeente Leusden.pdf
Tekst van het document
Leusden
Inhoud Kernprestaties
3
Milieu
5
Kosten
10
Dienstverlening
11
Regievaardigheden
12
Basisgegevens
13
Corona
14
Over de benchmark
15
Datum: 13 oktober 2021 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 16
Hoe presteert Leusden tov de benchmark?
Milieu
Restafval (kg/inw)
Leusden
KLASSE D
77
137
193
182
313
261
11
14
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Op de vier prestatiegebieden van de benchmarkdriehoek is weergegeven hoe Leusden presteert ten opzichte van de benchmark. In de benchmark worden gemeenten vergeleken in hoogbouwklasses. Leusden is ingedeeld in KLASSE D (019% hoogbouw).
Pagina 3 van 16
Hoe kosten-effectief is Leusden? 290 280 Goeree-Overflakke 270 260 250 De Ronde Venen 240 230 220
Westerwolde Lansingerland
210 Berkelland 200
Restafval incl. grof (kg/inw)
190
Moerdijk
180
De Wolden Wijk bij Duurstede
170
Hoeksche Waard
160
Sudwestfryslan 150 140
Barneveld
130 120
Brummen Oude-IJsselstreek
Kaag en Braassem Nieuwkoop Scherpenzeel
110
Meerssen
100 Voorst 90
Lochem
80 Renswoude
70
Leusden
Beesel
60
Bronckhorst
50 40 30 50
100
150
200
250
300
350
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Basis-systeem Servicedifferentiatie Tariefdifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting In dit figuur zijn alle gemeenten weergegeven uit KLASSE D (0- 19% hoogbouw), onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Servicedifferentiatie = omgekeerd inzamelen en/of laagfrequent inzamelen van restafval. De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosten-effectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie Milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten (kernprestatie Kosten).
Pagina 4 van 16
Milieu Leusden
KLASSE D
Huishoudelijk afval (kg/inw)
672
542
Afvalscheiding (%)
89
75
Restafval (kg/inw)
77
137
.
Huishoudelijk afval
Afvalscheiding
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
800
100
200
80
600
150
60 400
100 40 50
20
Leusden KLASSE D
Restafval kg per inwoner 274
Goeree-Overflakkee
Barneveld
245
De Ronde Venen
Kaag en Braassem
Tariefdifferentiatie
Westerwolde
Nieuwkoop
Servicedifferentiatie
205
220
Lansingerland
Brummen
Basis-systeem
186
218
Berkelland
122
177
Moerdijk
119
171
De Wolden
116
162
Wijk bij Duurstede
113
155
Hoeksche Waard
106
Oude-IJsselstreek
Leusden
100
Scherpenzeel
Renswoude
Gemiddelde
96
127
90
Meerssen
77
Rova Diftar
74
Voorst
67
140
Lochem
62
Rova Diftar/omgekeerd
0
51
Beesel
100
Bronckhorst
200
Sudwestfryslan
300
Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Deze milieu-indicator kan worden vergeleken met de landelijke VANG-doelstelling.
Pagina 5 van 16
2020
2019
2018
2016
2020
2019
2018
2017
0 2016
2020
2019
2018
2017
0 2016
0
2017
200
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Leusden
KLASSE D
Fijn restafval
67
115
Groente-, fruit- en tuinafval
242
157
Oud papier en karton
55
58
Plastic, metalen en drankenkartons
39
34
Glas verpakkingen
34
24
Textiel
7
5
Klein chemisch afval
2
2
Luiers
0
4
Frituurvet
1
0
Minerale stoffen
0
56
Metalen uit bodemas
0
2
Biogranulaat (onf)
0
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
85
71
Grof (verbouwings-)restafval
9
23
Grof tuinafval
132
37
Kringloopgoederen
11
7
Oud IJzer
7
5
Elektr(on)ische apparatuur
7
6
Hout A en B
21
32
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Hout C
4
5
Puin
10
35
Overig brongescheiden
16
14
Nagescheiden
8
9
Scheidings% grof huishoudelijk afval
96
82
672
542
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Leusden presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 6 van 16
Groente-, fruit- en tuinafval
Oud papier en karton
kg per inwoner
kg per inwoner
250
80
200
60
150 40 100 20
50
2019
2020 2020
2018
2017
2019
Leusden KLASSE D
2016
2020
2019
2018
2017
0
2016
0
Leusden KLASSE D
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
40
35 30
30
25 20
20 15 10
10
5
Leusden KLASSE D
2018
2017
2016
2020
2019
2018
2017
0
2016
0
Leusden KLASSE D
Toelichting De trend geeft weer in welke mate de afvalscheidingsresultaten verbeteren danwel verslechteren in de tijd. Door de eigen trend te vergelijken met die van de benchmark, kan worden bepaald in hoeverre meer of minder progressie dan de benchmark wordt geboekt.
Pagina 7 van 16
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Leusden
KLASSE D
Groente-, fruit- en tuinafval
21
37
Oud papier en karton
3
7
Plastic, metalen en drankenkartons
4
9
Glas verpakkingen
1
4
Textiel
4
7
Totaal
34
63
.
31% gft
50% overig
5% opk 2% glas 6% pmd
Leusden heeft 34 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 50% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
6% textiel
Vervuiling in de grondstoffen in gewichts% Groente-, fruit- en tuinafval
Leusden
KLASSE D
0
8
Oud papier en karton
0
5
Plastic, metalen en drankenkartons
35
25
Glas verpakkingen
0
2
Textiel
0
10
.
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht. Vervuiling in de grondstoffen = geeft een indicatie van de aanwezigheid van vervuiling en stoorstromen in de brongescheiden grondstoffen. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyses.
Pagina 8 van 16
Recyclepercentage % Leusden
KLASSE D
Groente-, fruit- en tuinafval
91
79
Oud papier en karton
94
88
Plastic, metalen en drankenkartons
88
67
Glas verpakkingen
96
85
Textiel
0
35
Bodemas
0
17
Gft
.
Pmd
12%0%
9% 36%
45%
52%
Compost Recovery
43%
3%
Biobrandstof
Vocht
Re-use Recovery
Re-cycle hoog
Re-cycle laag
CO2-reductie kg per inwoner CO2-reductie (kg/inw)
Leusden
KLASSE D
142
122
.
130
130
133
134
134
135
135
137
142
142
143
Beesel
Meerssen
Renswoude
Rova Diftar
Barneveld
Berkelland
Voorst
Nieuwkoop
Lochem
Sudwestfryslan
Brummen
Leusden
De Wolden
Bronckhorst
115
127
Hoeksche Waard
113
125
127
149
124
Oude-IJsselstreek
95
Westerwolde
De Ronde Venen
92
121
Wijk bij Duurstede
80
Moerdijk
80
Scherpenzeel
72
Lansingerland
100
Goeree-Overflakkee
150
Kaag en Braassem
200
168
0
Gemiddelde
Basis-systeem
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
Rova Diftar/omgekeerd
50
Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021). Recycle % = het percentage van de totale vrijkomende hoeveelheid grondstof (gescheiden + ongescheiden via het restafval) die na sortering, bewerking en nascheiding wordt teruggebracht in de keten (re-use + re-cycle). Het meetpunt van deze indicator ligt voor gft bij de output van verwerking, en voor papier, pmd, glas en textiel bij de output van sortering. Recycle % bodemas = de hoeveelheid teruggewonnen metalen uit bodemas en vrij toepasbare bodemassen als percentage van de totale hoeveelheid verbrand fijn restafval.
Pagina 9 van 16
Kosten € per aansluiting Leusden
KLASSE D
Inzamelkosten
112
104
Overslag- en transportkosten
4
6
Verwerkingskosten
34
46
Overige kosten
77
38
Vergoedingen Afvalfonds
-33
-26
Totale afvalbeheerkosten
193
182
.
Totale afvalbeheerkosten 400
Gemiddelde
189
193
193
193
199
205
205
213
Leusden
Sudwestfryslan
Lansingerland
Meerssen
Scherpenzeel
Barneveld
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
217
222
Nieuwkoop
185
Westerwolde
185
Moerdijk
Bronckhorst
182
Kaag en Braassem
Brummen
176
Berkelland
Renswoude
Basis-systeem
174
Wijk bij Duurstede
150
Lochem
146
Hoeksche Waard
143
De Ronde Venen
142
De Wolden
114
141
Voorst
107
Oude-IJsselstreek
Rova Diftar/omgekeerd
0
Rova Diftar
100
Beesel
200
Goeree-Overflakkee
321
300
Tarief- en servicedifferentiatie
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Leusden
KLASSE D
Fijn restafval
44
48
Groente-, fruit- en tuinafval
35
37
Oud papier en karton
11
12
Plastic, metalen en drankenkartons
33
25
Glas verpakkingen
2
3
Textiel
0
1
Grof huishoudelijk afval (incl. bijplaatsing)
23
27
Fijn restafval
251
200
Groente-, fruit- en tuinafval
56
111
Oud papier en karton
75
85
Plastic, metalen en drankenkartons
324
328
Glas verpakkingen
27
64
Textiel
0
64
.
€ per ton
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 10 van 16
Dienstverlening Kernprestaties Leusden
KLASSE D
Dienstverlening grondstoffen (score)
313
261
Dienstverlening restafval (score)
30
31
Groente-, fruit- en tuinafval
32
27
Oud papier en karton
25
14
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
21
Glas verpakkingen
0
Textiel
0
4
Fijn restafval
26
17
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening Groente-, fruit- en tuinafval
24
33
Oud papier en karton
902
627
Plastic, metalen en drankenkartons
404
570
Glas verpakkingen
301
483
Textiel
733
1079
Milieustraat
11724
12254
Fijn restafval
89
57
Aantal afvalstromen milieustraat
27
23
Openingsuren doordeweeks
18
31
Openingsuren zaterdag
7
6
Milieustraat
Toelichting Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding).
Pagina 11 van 16
Regie Kernprestatie
Score regievaardigheden
Leusden
KLASSE D
11
14
.
Beleidsregie Leusden Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld Kaders en ambities t.a.v. huishoudelijk afval zijn door de Raad vastgesteld Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
Burgerregie Gemeente onderhoudt actief contact met bewonersorganisaties Gemeente maakt gebruik van burgerpanels Op basis van bewonersconsultatie wordt de afvalinzameling geoptimaliseerd Er is een klachtenprotocol aanwezig Afvalklachten worden geregistreerd en regelmatig op soort geanalyseerd Kwaliteitseisen afvalinzameling zijn bekend bij de burgers
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement) Er vindt registratie van milieustraatbezoekers plaats (aantal per dag) Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats Er bestaat goed inzicht in de doelmatigheid van de inzamelactiviteiten Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners De inzameldienst doet aan circulaire inkoop De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal Toelichting Er worden drie soorten regievaardigheden onderscheiden: - Beleidsregie: de mate waarin beleid wordt geëvalueerd en geformuleerd op huishoudelijk afvalbeheer. - Burgerregie: de mate waarin de burger wordt betrokken bij de beleidsontwikkeling en uitvoering van het afvalbeheer. - Informatiesturing: de mate waarin wordt gestuurd op managementinformatie. - Circulariteit: de mate waarin invloed wordt uitgeoefend op de circulaire economie. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden.
Pagina 12 van 16
Basisgegevens Algemeen Leusden
KLASSE D
Aantal inwoners
30401
48219
Aantal aansluitingen
11724
20280
19
14
Aandeel hoogbouw (in %)
Beleid Doelstelling 2025 restafval (grof + fijn) (kg/inw)
50
Doelstelling 2025 afvalscheiding (%) Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Nascheiding PMD
Geen nascheiding
Nascheiding grof huishoudelijk
Alleen bij gebracht grof restafval
Tarieven Tariefsysteem
Volume en frequentie
Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
212
314
Diftar-tarief restafval (in €/100 liter)
3
3
Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
1
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
84
81
Verwerkingstarief gft (€/ton)
54
47
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
143
-10
Verwerkingstarief glas (€/ton)
51
-7
Pagina 13 van 16
Corona Welk effect heeft corona in 2020 gehad op het afval- en grondstoffenbeheer van Leusden? En wat heeft Leusden ondernomen om de negatieve effecten te beperken?
Effecten Leusden Aantal bezoekers milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gebracht grof restafval milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gebrachte grondstoffen milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gehaald grof afval
Grote afname
Hoeveelheid bijgeplaatst (grof)restafval
Geen effect
Hoeveelheid bijgeplaatst karton
Geen effect
Aanpassingen Extra personele inzet op milieustraat?
Inzet is ongeveer gelijk gebleven
Extra personele inzet ledigen (ondergrondse) papiercontainers
Ja, inzet is verhoogd met 10 tot 30%
Extra personele inzet ledigen (ondergrondse) restcontainers
Ja, inzet is verhoogd met 10 tot 30%
Inzet handhavers op milieustraat Maximaal aantal bezoekers op startbordes milieustraat Openingsuren milieustraat aangepast?
Nee, de openingstijden zijn onveranderd
Pagina 14 van 16
Over de benchmark Benchmarken is een vorm van prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden. Zowel op beleids-strategisch gebied als op operationeel gebied. Gezocht wordt naar de factoren die van invloed zijn op de prestatie. Dit kan een strategie zijn (tarifering, acceptatie, etc.) of de keuze voor een inzamelwijze of inzamelmiddel. In deze rapportage worden de prestaties zoveel mogelijk in samenhang met de (prestatiebepalende) factoren weergegeven.
Methodiek In onderstaande driehoek en nevenstaande tabel is weergegeven welke prestatiegebieden en kernindicatoren centraal staan in de benchmark. De benchmark gebruikt de methodiek van de benchmarkdriehoek. De driehoek benoemt de belangrijkste stuurgebieden (MILIEU, KOSTEN, SERVICE en VAARDIGHEDEN) en symboliseert hun onderlinge afhankelijkheid: verandering op het ene gebied heeft gevolgen voor andere gebieden en vice versa. Per stuurgebied is een aantal prestatie-indicatoren benoemd. Deze indicatoren geven per stuurgebied snel en gestructureerd inzicht in een gemeentelijke beheer/beleidssituatie. Zo wordt het mogelijk om consequenties van gemeentelijk beleid en beheer te vergelijken en wanneer nodig gericht bij te sturen. (Zie voor uitgebreide toelichting en definities het handboek van de benchmark).
Vergelijkingsbasis De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw
Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2020 hebben 98 deelnemers meegedaan die in totaal 169 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 48% van de Nederlandse gemeenten.
Pagina 15 van 16
.
Pagina 16 van 16