2026-09-17 Lange termijn perspectief BOB avond 17-9-2026 BOB avond_

Lange termijn perspectief Leusden BOB avond 17 september 2026 17 september 2026 Welkom 1. De aanleiding 2. Rapport Beleidsvrije ruimte 3. Lange termijn Perspectief Leusden 4. Informatiebehoefte van de raad 5. Vragen 6. Afsluiting 1. De aanleiding • Financiële uitdagingen (Voorjaarsnota 2026, Kadernota 2027, kostenontwikkeling Sociaal Domein, verlaging gemeentefonds) • Beleidsvrije ruimte 1ste rapport • Nieuwe bestuursperiode • Ambities raad en college • Organisatie

2. Rapport Beleidsvrije Ruimte Presentatie Peter Verheij van Berenschot Intern vertrouwelijk • Lange termijn perspectief gemeente Leusden • Presentatie gemeenteraad • 17 SEPTEMBER 2026 Van inzicht naar keuzes

Waar we vandaan komen • TERUGBLIK • Vier stappen — en wat het beeld wél en niet is Intern vertrouwelijk 6 NAJAAR 2025 1 Uw vraag FEBRUARI 2026 2 Rapportage beleidsvrije ruimte JULI 2026 3 Terugblik met college SEPTEMBER 2026 4 Start vervolgopdracht WÉL · waar u kunt kiezen per taakveld, met de gevolgen in beeld NIET · wat u móét kiezen geen bezuinigingslijst, geen oordeel over de organisatie Hoe dat inzicht tot stand komt Intern vertrouwelijk 7 • METHODIEK • Vier invalshoeken, samengebracht tot één beeld per taakveld Taakuitvoering • Analyse van het huidige uitvoeringsniveau per taak • Brengt kwaliteit, omvang en keuzes in beeld Benchmark • Geeft inzicht in efficiency en taakuitvoering • Signaleert mogelijke ruimte Wettelijke kaders • Analyse beleidsvrije ruimte per taak • Op basis van ROB rapport Verschillenanalyse • Meerjarige analyse begroting vs. Realisatie • Toont structurele onderbesteding of overschrijding

De uitkomst in cijfers • RESULTAAT • Beleidsvrije ruimte binnen de netto lasten 2028 Intern vertrouwelijk 8 22% van de netto lasten is beleidsvrij € 64,9 mln netto lasten 2028 € 5,8 mln ombuigbaar binnen 1 jaar € 12,9 mln ombuigbaar binnen 4 jaar € 14,0 mln ombuigbaar op langere termijn Circa 9%-punt daarvan is met hoge zekerheid ombuigbaar. Bron: rapportage ‘Inzicht in beleidsvrije ruimte’, februari 2026 — jaarschijf 2028. 9 • | RESULTAAT Samenvattend overzicht • | BVR Beleidsvrije ruimte per programma € 70.000.000 | 50% € 60.000.000 | 45% 40% € 50.000.000 | 35% € 40.000.000 | 30% 25% € 30.000.000 | 20% € 20.000.000 | 15% 10% € 10.000.000 | 5% € - | Algemene | 0% dekkingsmiddelen en | Bestuur | Leefomgeving | Overhead | Ruimte | Samenleving | Totaal onvoorzien* Ombuigbaar <1 jaar | € 229.000 | € 133.000 | € 2.667.000 | € 462.000 | € 299.000 | € 1.975.000 | € 5.765.000 Ombuigbaar <4 jaar | € 251.000 | € 372.000 | € 4.340.000 | € 1.191.000 | € 1.314.000 | € 5.462.000 | € 12.930.000 Ombuigbaar >4 jaar | € 251.000 | € 372.000 | € 5.098.000 | € 1.231.000 | € 1.333.000 | € 5.687.000 | € 13.972.000 Niet ombuigbaar | € 453.000 | € 5.976.000 | € 7.156.000 | € 9.728.000 | € 1.751.000 | € 25.847.000 | € 50.911.000 Nettolasten 2028 | € 704.000 | € 6.349.000 | € 12.255.000 | € 10.959.000 | € 3.084.000 | € 31.534.000 | € 64.885.000 % ombuigbaar | 36% | 6% | 47% | 11% | 44% | 18% | 22%

Intern vertrouwelijk 10 • RESULTAAT Hoe zeker en hoe omkeerbaar? • Beleidsvrije ruimte binnen 1 jaar Zekerheid en omkeerbaarheid van inzet beleidsvrije ruimte <1 jaar 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% | Hoog | Gemiddeld | Laag | Totaal Niet of nauwelijks omkeerbaar | 39% | 9% | 2% | 50% Gedeeltelijk omkeerbaar | 5% | 13% | 20% | 38% Volledig omkeerbaar | 7% | 4% | 0% | 12% Totaal | 52% | 26% | 22% Intern vertrouwelijk 11 • RESULTAAT Wat ombuigen raakt • De ruimte zit vooral bij taken die nu ‘voldoende’ scoren Ombuigbaarheid ten opzichte van het uitvoeringsniveau 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% | 1 - Slecht | 2 - Voldoende | 3 - Goed | 4 - Zeer goed Ombuigbaar <1 jaar | 13% | 49% | 35% | 4% Ombuigbaar <4 jaar | 6% | 60% | 31% | 2% Ombuigbaar >4 jaar | 6% | 57% | 35% | 2% Intern vertrouwelijk Aanbevelingen Intern vertrouwelijk 12 • UIT DE RAPPORTAGE • Dit adviseerden wij in februari 2026 1 Toekomstbeeld 2 Ambitieniveau 3 Intensiveren of versoberen 4 Maatregelen uitwerken 5 Permanent instrument Alle vijf komen terug in de opdracht die nu loopt. Welke gemeente willen wij zijn? Intern vertrouwelijk 13 • WELKE GEMEENTE WILLEN WE ZIJN • Keuzes maken is een bestuurlijke opgave, geen rekensom ONDERGRENS Wat willen we minimaal blijven? LOSLATEN Wat willen we niet meer zijn? AMBITIE Wat kunnen we daarbovenop zijn? Samen in één profiel, met ankerpunten voor samenhangende pakketten.

Basis: coalitieakkoord · dienstverleningskompas · Omgevingsvisie Vier bijeenkomsten met uw raad • WELKE GEMEENTE WILLEN WIJ ZIJN • Van beeld naar ondergrens, van ondergrens naar koers Intern vertrouwelijk 14 1 Beeldvorming Waar staan we? NOVEMBER 2026 → gedeeld vertrekpunt 2 Bouwstenen Wat minimaal — en wat niet meer? JANUARI 2027 → de ondergrens 3 Verdieping Wat kunnen we nog zijn? FEBRUARI 2027 → de ruimte daarboven 4 Profiel en koers Welke gemeente willen we zijn? MAART 2027 → vastgesteld profiel In overleg met de griffie ingepland in uw vergadercyclus. Wat het oplevert • TOT SLOT • … en wat wij van u vragen Intern vertrouwelijk 16 Wij leveren op Actueel BVR-beeld + dashboard Boekwerk maatregelen Rapport scan sociaal domein Profiel en keuzepakketten Wat wij van u vragen Deelname aan vier bijeenkomsten Eerst richting, dan bedragen Ruimte in de vergadercyclus Het totaalbeeld blijft steeds zichtbaar — ook wat u niet kiest. Berenschot www.berenschot.nl linkedin.com/company/berenschot Intern vertrouwelijk 3. Lange termijn perspectief Leusden • Een consistent en lange termijn toekomstbeeld • De basis voor de afwegingen en keuzes • Rust en focus binnen de organisatie mogelijk maken • Toekomstbestendige en robuuste financiële structuur en beleidsagenda die bijdragen aan een balans tussen opdracht, middelen en capaciteit 3A.

Lange termijn perspectief Leusden Parallelle lijnen in samenhang aanpakken: A. Welke gemeente willen we zijn B. Actualisatie beleidsvrije ruimte met scenario’s keuzes bijstellingen, keuzes maken C. Scenario Sociaal domein kostenontwikkeling D. Startnotities E. Meerjaren agenda Leusden F. Organisatie

3B. Uitgangspunten 1. Participatie vanuit de samenleving door inwoners, (maatschappelijke) partners en ondernemers krijgt een plek in verschillende onderdelen van dit traject. De precieze invulling volgt. 2. De uitwerking van de wens van de raad om scherp en actueel te begroten wordt ook in dit proces meegenomen. Beleidsvrije ruimte Korte termijn (<1 jaar)* Middellange termijn >1 jaar en < 4 jaar) * Sociaal Domein: Lange termijn* Kostenontwikkeling en investeringen* Startnotities Beleidsvorming Kadernota 2027** Startnotities Ruimtelijk domein Begroting 2027** Meerjarenagenda Leusden** (Lange termijn investeringen, voorzieningen en lasten)Verkenning LT financiële structuur ** Opzet Meerjaren Beleidsplanning Startnotities Ruimtelijk domein Startnotities Beleidsvorming Kadernota 2028** Begroting 2028** Kadernota 2031** Kadernota 2030** Kadernota 2029** Begroting 2031** Begroting 2030** Begroting 2029** Welke gemeente Organisatie ontwikkeling 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 [1] * Hierop zetten we participatie vanuit de samenleving in. De vorm wordt bij het proces bepaald.

** Verdere ontwikkeling scherper en realistischer begroten is hier onderdeel van Middellange termijn >1 jaar en < 4 jaar) * Vier bijeenkomsten met uw raad ONDERDEEL WELKE GEMEENTE WILLEN WE ZIJN — VOORZET Van beeld naar ondergrens, van ondergrens naar koers 22 1 Beeldvorming Waar staan we en wat ligt er al? NOVEMBER 2026 • Terugblik beleidsvrije ruimte: waar heeft u iets te kiezen? • Coalitieakkoord, dienstverleningskompas en Omgevingsvisie als basis; welke opgaven ziet u? Opbrengst: een gedeeld vertrekpunt en de thema’s die ertoe doen. 2 Bouwstenen Wat voor gemeente willen we minimaal zijn? JANUARI 2027 • Per domein de ondergrens verkennen: welk niveau van voorzieningen en dienstverlening laat u niet los? • Wettelijke taken als vertrekpunt, daarbovenop uw eigen minimum. Opbrengst: de bouwstenen van de ondergrens. 3 Verdieping Wat voor gemeente kunnen we nog zijn? FEBRUARI 2027 • Boven de ondergrens: waar wilt u investeren en waar versoberen? • Aan de hand van schuifjes: maatwerk of uniformiteit, gemeente of samenleving voorop, effect op belastingdruk. Opbrengst: zicht op de ruimte bóven de ondergrens en wat die kost. 4 Profiel en koers Welke gemeente willen we zijn — en wat willen we minimaal blijven? MAART 2027 • Bouwstenen en verdieping samengevoegd tot één profiel met ankerpunten. • Ter besluitvorming in uw raad, vóór de BOB-cyclus rond de kadernota.

Opbrengst: vastgesteld profiel en koers als toetsingskader. De bijeenkomsten worden in overleg met de griffie in de vergadercyclus ingepland. 4. Informatiebehoefte van de raad • Welke informatie heeft de raad nodig gedurende dit traject? • Waar moet deze informatie aan bijdragen? • Welke werkvormen zijn voor u passend?

5. Vragen Vragen? 6. Afsluiting