2026-06-03 Eindverslag formatiefase collegevorming Leusden ONDER EMBARGO tot 3 juni 2026 21.00.pdf

Eindverslag formatiefase collegevorming Leusden Toelichting tijdens openbare presentatie op 3 juni 2026

Vooraf Op donderdag 9 april is mijn verslag over de verkenningsfase collegevorming Leusden besproken in een raadsvergadering waarbij alle raadsfracties aan deelnamen. Op basis van die verkenning hebben de fracties van Pro-Leusden, het CDA en de VVD mij gevraagd als formateur het verdere proces om te komen tot een coalitie verder te begeleiden. Tevens is de wens aan de orde geweest de om nog gesprekken te voeren met vertegenwoordigers van de fracties van Lokaal Belangrijk, Leusden Vooruit en ChristenUnie / SGP. Verschillende onderdelen van de formatiefase a. Met de drie beoogde coalitiepartners (per fractie twee personen) is de werkwijze besproken, wat voor soort coalitieprogramma gewenst is en welk format daarbij past. b. Tijdens het inwerkprogramma voor de gehele raad zijn diverse inhoudelijke onderwerpen aan de orde geweest. Ten behoeve van de coalitiebespreking is er tijdens afzonderlijke besprekingen met ambtelijke ondersteuning expliciet nog verder ingezoomd op drie onderwerpen: financiën, capaciteit/projecten, duurzaamheid/RES. c. Zoals toegezegd is er nog afzonderlijk gesproken met de drie fracties die niet deelnamen aan de coalitiebesprekingen. Agenda was: terugblik verkenning, samenwerking fracties in de raad, input coalitieakkoord en samenwerking college met de raad. d.

Inhoudelijke besprekingen vonden per beleidsterrein plaats aan de hand van een voorbereiding door één van de partijen. Bij die voorbereidingen ging het er vanaf het begin af aan om op zoek te gaan naar wat de gemeenschappelijke visie op deze thema’s is en wat daarbij relevant is voor in het coalitieakkoord. e. Het aantal beoogde wethouders is in de beginfase van het proces besproken. In een later stadium is twee maal gesproken over de portefeuilleverdeling; de tweede keer met de beoogde wethouders erbij. f. Met de algemeen directeur is gesproken over capaciteit/projecten (de financiering hiervan) en de gemeentelijke organisatie. De burgemeester heeft input kunnen leveren op de voornemens in het coalitieakkoord inzake de portefeuille Veiligheid. g. De fracties zijn tijdens het proces ‘aangehaakt’ via de onderhandelaars. Er heeft één gemeenschappelijke bijeenkomst plaatsgevonden waar de beoogde wethouders zich hebben gepresenteerd en de hoofdpunten van het coalitieakkoord zijn toegelicht door de fractievoorzitters. Daarna hebben de

fracties afzonderlijk kunnen reageren op het concept coalitieakkoord. Op donderdag 28 mei hebben de onderhandelaars gezamenlijk de laatste wijzigingen doorgenomen en het coalitieakkoord vastgesteld.

Inhoudelijke opmerking met betrekking tot de positie van het college en de gemeenteraad Vanaf het begin van de formatiefase is er zoveel mogelijk rekening gehouden met de positie van de gehele gemeenteraad gedurende de komende bestuursperiode. Dat betekent géén dichtgetimmerd en gedetailleerd coalitieakkoord. Wel zijn duidelijke richtingen aangeven en keuzes gemaakt, daarbij is goed rekening gehouden met de rollen van het college en de gemeenteraad. Het coalitieakkoord is een afspraak tussen de drie partijen, en tegelijkertijd een opdracht aan het toekomstige college. In de uitwerking is er alle gelegenheid voor het college om met de samenleving en de gemeenteraad te komen tot goeie besluiten. Voor diverse grotere opgaven wordt daarnaast voorgesteld te werken met startnotities waarover de gemeenteraad een besluit moet nemen. Hierdoor is de raad in staat om in de beginfase van deze opgaven duidelijke kaders aan het college mee te geven. Tijdens de gehele formatie waren de drie fracties zich er zeer van bewust dat het in belang is van Leusden als de hele gemeenteraad (23 leden, 6 fracties) goed in positie komt. Hoewel een formatie fase per definitie iets ongemakkelijks heeft (‘de beoogde coalitie’ versus ‘de oppositie’), zijn de contacten tussen de zes fracties in Leusden gelukkig goed. Fracties en individuele raadsleden weten elkaar te vinden en willen samenwerken.

Het is mooi als dat zo kan blijven. Dit coalitieakkoord biedt hier nadrukkelijk de ruimte voor Inhoudelijke opmerking met betrekking tot het coalitieakkoord De periode waarin een coalitieakkoord wordt gemaakt is altijd een momentopname. De kennis van nu is namelijk nooit compleet en de toekomst is altijd onvoorspelbaar en daardoor onzeker. Dat geldt niet alleen voor Leusden, maar voor alle 342 gemeenten in Nederland. Vandaag de dag heb je om goed te kunnen besturen een hele bijzondere vaardigheid nodig, namelijk het kunnen omgaan met onzekerheden. Om een voorbeeld te geven: het grootste financiële risico voor een gemeente is misschien wel het beleid van de Rijksoverheid. Bij het opstellen van dit coalitieakkoord is daarom extra gekeken naar de werkwijze en de spelregels gedurende de komende bestuursperiode. Op die manier kan het college elke keer gebruikmakend van die regels - sluitende begrotingen aan de raad voorstellen en bestuurlijke regie blijven voeren over de uitvoering van het coalitieakkoord.

Afsluitende persoonlijke opmerkingen. Met veel plezier ben ik totaal een kleine 20 keer naar Leusden afgereisd. Vooral omdat de sfeer tijdens de besprekingen prima was: constructief en rekening houdend met algemene belangen. De ambtelijke ondersteuning van René Teijema was uitstekend, waardoor er zonder het continue in de gaten te hoeven houden werd gewerkt aan een overzichtelijk en helder eindresultaat. Grote dank daarvoor! Nagenoeg alle besprekingen vonden bij mensen thuis plaats, verspreid over Leusden en Achterveld. Er is intensief gewerkt. Soms waren de sessies lang; gelukkig was er voor de liefhebbers een variatie aan koeken en andere lekkernijen beschikbaar. De opbouwende besprekingen en de lekkernijen – met als toppers de heerlijke zelfgebakken cakes en ‘hapjesplanken’ gemaakt door de dochter van Niels – stelden mij in staat elke keer weer voldaan terug te keren naar Abcoude.

Maarten Divendal 28 mei 2026