20250110 Adviesnotitie Leidende principes Warmteprogramma_def_272173.pdf
Tekst van het document
ADVIESNOTITIE LEIDENDE PRINCIPES WARMTEPROGRAMMA LEUSDEN
1-10-2025
Inhoudsopgave Inleiding.................................................................................................................................. 3 Evaluatie Transitievisie Warmte ........................................................................................... 3 Proces herijken leidende principes...................................................................................... 4 Vijf leidende principes voor de Warmtetransitie ................................................................ 5
Ekwadraat | Adviesnotitie leidende principes Warmteprogramma – gemeente Leusden
2
Inleiding De leidende principes geven de kernwaarden en uitgangspunten ten aanzien van het handelen in de warmtetransitie weer. De leidende principes zijn bepalend voor de keuzes die de gemeente maakt in het Warmteprogramma en werken door in de uitvoering daarvan. Zo worden ze in de volgende fase bijvoorbeeld gehanteerd bij het opstellen van buurtuitvoeringsplannen, spelen ze een rol in ons ondersteuningsaanbod voor specifieke doelgroepen (zoals het isolatieprogramma) en werken ze door in de manier waarop wij samenwerken en communiceren. De leidende principes zijn kaderstellend en geven richting aan het handelen door de gemeente. Bovendien worden ze uitgedragen door onze samenwerkingspartners.
Evaluatie Transitievisie Warmte Uit de evaluatie van de Transitievisie Warmte kwam de oproep om de Leidende principes te herijken Uit de evaluatie van de Transitievisie Warmte uit 2020 blijkt dat hierin gehanteerde leidende principes de gemeentelijke aanpak van nu niet volledig meer ondersteunen. De gemeente wil de leidende principes die zij hanteert in de warmtetransitie daarom in het Warmteprogramma herijken. Het doel is om ze weer aan te laten sluiten op de gemeentelijke kernwaarden, de manier van werken en het veranderde speelveld in de warmtetransitie. Leidende principes - Transitievisie Warmte gemeente Leusden (2020) 1. Opties open houden: “Wanneer niet duidelijk is welke oplossing gepaard gaar met de laagste maatschappelijke kosten, dan houden we de opties open om inwoners niet onnodig op kosten te jagen” 2. Toekomstige gebouwenvoorraad: “De warmtetransitie van de gebouwde omgeving is een kans om de toekomstbestendigheid en toekomstwaarde van de woningen in Leusden te verbeteren” 3. Aardgasreductie als eerste stap: “De Leusdense Transitievisie Warmte richt zich als eerste op het verminderen van de hoeveelheid aardgas die gebruikt wordt, en pas als tweede op het verminderen van het aantal gebouwen dat op het gasnet is aangesloten” 4.
Inclusieve energietransitie: “Als iedereen mee moet doen, dan moet ook iedereen mee kunnen doen” Uit de gesprekken met stakeholders tijdens de evaluatie van de Transitievisie Warmte zijn de volgende adviezen naar voren gekomen: •
Laat het principe van ‘opties open houden’ los. Stakeholders, inwoners en ondernemers geven aan dat ze behoefte hebben aan duidelijkheid, ook als de uiteindelijke warmteoplossing nog niet voor handen is.
Ekwadraat | Adviesnotitie leidende principes Warmteprogramma – gemeente Leusden
3
•
•
•
Zolang alle opties open worden gehouden, weet men niet waar zij aan toe is en welke maatregelen men (intussen) kan treffen. Stem de principes op elkaar af en verbind waar mogelijk. Ook onze samenwerkingspartners dragen de leidende principes uit. Door de leidende principes van de gemeente af te stemmen op de principes van de samenwerkingspartners en waar mogelijk te verbinden aan hun visie, ontstaat een stevige basis voor de gezamenlijke aanpak in de warmtetransitie. Een inclusieve energietransitie is voor iedereen, neem ook bedrijven en partners mee. In de Transitievisie Warmte ligt de nadruk op woningen. Bedrijfspanden, maatschappelijk en gemeentelijk vastgoed vormen echter een belangrijk deel van de gebouwenvoorraad in Leusden. Ook hiervoor moet een aanpak ontwikkeld worden. Identificeer of huidige trends en ontwikkelingen vragen om nieuwe principes. Het speelveld van de energie- en warmtetransitie is volop in beweging. We werken aan het energiesysteem van de toekomst, terwijl netcongestie een toenemend maatschappelijke probleem wordt.
Proces herijken leidende principes Herijken van de leidende principes is gebeurd met oog voor de lokale context Bij het herijken zijn de volgende randvoorwaarden aangehouden: •
•
•
De nieuwe leidende principes zijn afgestemd op huidige trends en ontwikkelingen, zoals netcongestie, landelijke ontwikkeling ten aanzien van de warmtetransitie en innovaties van warmtetechnieken. De ‘nieuwe’ leidende principes zijn passend binnen de uitgangspunten die worden gehanteerd op nationaal, provinciaal en regionaal niveau. Bijvoorbeeld in het Nationaal programma energiesystemen (NPE), Nationaal programma lokale warmtetransitie (NPLW) en de Provinciale Energievisie – RES Amersfoort. De ‘nieuwe’ leidende principes zijn in lijn met de kernwaarden uit het Programmaplan Energie- en Warmtetransitie, te weten: Benutten kracht van de samenleving, Betaalbaar en sociaal, en Wendbaar en flexibel.
FIGUUR 1 BELEIDSKADERS WARMTETRANSITIE
Ekwadraat | Adviesnotitie leidende principes Warmteprogramma – gemeente Leusden
4
De gemeenteraad, samenwerkingspartners en de lokale samenleving zijn betrokken bij de totstandkoming van de leidende principes voor in het Warmteprogramma. Op basis van de adviezen en randvoorwaarden zijn de leidende principes voor de warmtetransitie opnieuw geformuleerd. De voorgestelde leidende principes zijn met verschillende partners besproken en aan de lokale samenleving voorgelegd, waarna verfijning mogelijk was om de leidende principes ter verduidelijking en of nog beter te laten aansluiten op de gemeentelijke aanpak. De principes zijn besproken met Omthuis, De Groene Belevenis en de klankbordgroep voor het warmteprogramma (bestaande uit de Bedrijvenkring Leusden, Energie coöperatie, buurtteams en energiegidsen). Daarnaast zijn college en gemeenteraad geraadpleegd. Aan de hand van de opgehaalde input en ontvangen suggesties zijn de leidende principes aangescherpt. De urgentie van de warmtetransitie, de robuustheid van het toekomstige energiesysteem en de optredende netcongestie hebben nu ook een plek gekregen in de leidende principes.
Vijf leidende principes voor de Warmtetransitie Op hoofdlijnen zijn de vijf uitgangspunten voor de uitvoering van de warmtetransitie: 1. 2. 3. 4. 5.
We werken participatief en benutten de kracht van de lokale samenleving. We bieden duidelijkheid en handelingsperspectief aan inwoners én bedrijven. We kiezen voor warmteoplossingen die duurzaam en betrouwbaar zijn. We maken netbewuste keuzes en gaan bewust om met het energie-net. We dragen zorg voor een inclusieve warmtetransitie.
De leidende principes die hiervoor worden opgenomen in het Warmteprogramma zijn: 1. Samenwerken De warmtetransitie reikt tot achter de voordeur, we moeten dit samen doen. We stimuleren de lokale samenleving om deel te nemen. Onze aanpak is participatief en we trekken samen op. Hierbij benutten we de kracht van de samenleving en ondersteunen we lokale initiatieven. We nemen de regie en gaan een intensieve samenwerking aan met onze samenwerkingspartners en regiogemeenten. ➔ Hieronder verstaan we dat we de warmtetransitie zien als gezamenlijke opgave, waarin iedereen een rol heeft. De gemeente neemt de regie, maar uiteindelijk is het de inwoner / ondernemer / vastgoedeigenaar die zelf kiest voor een haalbare en betaalbare verwarmingstechniek. 2. Duidelijkheid en handelingsperspectief We bieden zo snel mogelijk helderheid aan alle vastgoedeigenaren in Leusden. Wanneer duidelijkheid is over de uiteindelijke warmteoplossing ondersteunen we in
Ekwadraat | Adviesnotitie leidende principes Warmteprogramma – gemeente Leusden
5
de stappen hier naartoe. Als de uiteindelijke warmteoplossing nog niet voor handen is, zijn we duidelijk over wanneer we deze keuze wel verwachten te maken, en ondersteunen we bij maatregelen die intussen genomen kunnen worden. ➔ In dit leidend principe klinkt de urgentie van de warmtetransitie door. Met het bieden van helderheid waar dat kan, sluiten we aan bij de wens om meer duidelijkheid, zowel met betrekking tot de alternatieve warmteoplossing als met betrekking tot het proces daar naar toe. 3. Duurzaam en betrouwbaar We werken aan het verminderen van de hoeveelheid aardgas die gebruikt wordt in onze gemeente. We zetten in op isoleren en gaan over op een andere manier van verwarmen. Als warmteoplossing kiezen we voor duurzame bronnen die ook op de lange termijn betrouwbaar zijn en deel uitmaken van een robuust energiesysteem. ➔ Bij het werken volgens dit leidende principe, hoort ook de leveringszekerheid van warmte en het volgen van innovaties in toekomstige warmteoplossingen. 4. Netbewuste keuzes maken De capaciteit van onze energie-infrastructuur is beperkt. Dit is van invloed op de keuze voor verschillende warmtetechnieken en de snelheid waarmee wij onze ambities in de warmtetransitie kunnen bereiken. We maken daarom netbewuste keuzes en gaan slim om met de capaciteit van het energienet. ➔ Uiteindelijke warmteoplossingen moeten haalbaar en beschikbaar zijn.
We gaan hierbij voor zekerheid, maar houden oog voor mogelijkheden in de toekomst. 5. Inclusieve warmtetransitie Energie is een basisbehoefte. Dit betekent dat wij streven naar een inclusieve warmtetransitie. We staan voor betaalbaar en sociaal, zodat iedereen mee kan doen. Zowel inwoners, bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen bieden we de mogelijkheden om aardgasvrij te worden, we zetten passende ondersteuning in per doelgroep. ➔ Een inclusieve warmtetransitie moet ook eerlijk zijn. We erkennen dat niet iedere inwoner / ondernemer dezelfde uitgangspositie heeft. Passende ondersteuning kan bijdragen aan gelijke kansen.
Ekwadraat | Adviesnotitie leidende principes Warmteprogramma – gemeente Leusden
6