2024-08-30 RIB 20240828- Raadsinformatiebrief wolf -ld.pdf

Bezoekadres ’t Erf 1 3831 NA Leusden

Postadres Postbus 150 3830 AD Leusden

Telefoon 14 033 gemeente@leusden.nl www.leusden.nl

Aan de leden van de gemeenteraad

Uw brief van:

Zaaknummer:

185175

Behandeld door:

B. van den Brink

Uw kenmerk:

Telefoonnummer:

14033

Verzonden:

2 september 2024

Onderwerp: wolven op Landgoed Den Treek-Henschoten, het noodbevel en hoe nu verder Geachte leden van de raad, In deze raadsinformatiebrief informeren wij u verder over de afgelopen periode, het aflopen van het noodbevel per 2 september 2024 en onze inzet voor de periode na 1 september. EMBARGO tot maandag 2 september 12.00 uur Het embargo is ingesteld omdat wij alle betrokkenen op die dag tussen 10:00 en 12:00 uur zullen informeren over het vervallen van het noodbevel. Hoewel we dit zeker niet verwachten, zou de burgemeester tot 2 september 2024 nog kunnen besluiten om het noodbevel te verlengen. Om onduidelijkheid of vragen hierover te voorkomen, communiceren wij met alle betrokkenen op het moment dat het noodbevel van rechtswege is vervallen. Dit doen wij dus naar verwachting op 2 september 2024. De direct betrokken op- en omwonenden en ondernemers ontvangen vrijdag 30 augustus 2024 een tussenbericht. In deze informatiebrief leest u daar meer over. TERUGBLIK OP DE AFGELOPEN PERIODE Waarschuwing en oproep van de provincie Op basis van eerdere incidenten riep de Provincie Utrecht inwoners en bezoekers op om zeer voorzichtig te zijn in het bosgebied van de Utrechtse Heuvelrug. Daarnaast kwam het dringende advies van de provincie om landgoed Den Treek-Henschoten te mijden.

Op 23 augustus 2024 herhaalde de Provincie Utrecht deze waarschuwing in een nieuwsbericht met de volgende oproep: “de provincie Utrecht, gemeenten Leusden, Zeist, Woudenberg en Utrechtse Heuvelrug roepen inwoners en bezoekers nogmaals op om zeer voorzichtig te zijn in het bosgebied Utrechtse Heuvelrug. Het dringend advies is om de bossen van de Utrechtse Heuvelrug in genoemde gemeenten niet met jonge kinderen in te gaan en honden aan te lijnen en dichtbij te houden”. De Provincie Utrecht geeft aan dat niet duidelijk is hoelang de situatie

gaat duren en dat het advies vervalt zodra landgoed Den Treek-Henschoten veilig genoeg is voor bezoekers. Verlenging noodbevel tot en met 1 september 2024 Op basis van het rapport van de Zoogdiervereniging heeft de Provincie Utrecht ons geadviseerd het noodbevel tot en met 1 september 2024 te verlengen. Dit advies hebben wij overgenomen en wij hebben alle betrokkenen hierover geïnformeerd. Ook hebben wij een persbericht verzonden en berichten geplaatst op onze website en in de sociale media. Door het verlengen van het noodbevel spanden wij ons binnen onze bevoegdheden maximaal in om nieuwe confrontaties met de wolf te voorkomen. Voorop stond en staat het belang van veiligheid en rust voor mens en dier. Rond 1 september 2024 zijn de welpen circa vier maanden oud en komen in een fase waarin zij zelfstandiger zijn en het wolvenpaar minder beschermend gedrag zal vertonen. De welpen zijn dan voldoende ontwikkeld en snel genoeg om zelfstandig confrontaties te vermijden. Daarnaast zal het wolvenpaar vooral het voorbeeld geven van mensen vermijden. En omdat na 1 september de zomervakantieperiode voorbij is, zal ook de recreatiedruk afnemen. Rustig verloop Vanaf het begin van het noodbevel tot op heden, verloopt de situatie in het afgesloten gebied, rustig.

De boa’s hebben in totaal negen bekeuringen en vijftien officiële waarschuwingen uitgedeeld (stand van zaken 20 augustus 2024) en controleerden veelvuldig. Hierbij moesten zij soms hekken terugzetten die opzij waren gezet. Het positief effect van het noodbevel voor het kerngebied van het landgoed was goed merkbaar. Er vonden geen nieuwe incidenten plaats en er was rust in het gebied. Buiten het afgesloten gebied was er sprake van een aantal evenementen, waaronder de Groenwerkdagen. Voor deze evenementen was in de meeste gevallen al een vergunning afgegeven en aangezien alle ondernemingen, ook in het afgesloten gebied, open bleven onder aanvullende maatregelen, hebben wij voor de organisatoren van deze evenementen ook aanvullende adviezen en maatregelen opgesteld. De evenementen zijn, zonder incidenten, rustig verlopen. Daarnaast hebben we veel gesprekken gevoerd met Defensie en de Provincie Utrecht over de Koninklijke Nederlandse Jachtvereniging (KNVJ), gevestigd bij de tankwerkplaats in Leusden. De vereniging had een aantal oefeningen op de Leusderheide gepland met paarden en honden. Op verzoek van wethouder Kramer gaan deze oefeningen voorlopig niet door met oog op rust voor de wolven.

Zenderen en negatief conditioneren van de wolven Eerder meldden wij u dat de Provincie Utrecht had besloten om een vergunning aan te vragen voor het zenderen en negatief conditioneren (bang maken voor mensen) van de wolven. Op deze manier kan worden gemonitord waar de wolven zich bevinden, hoe ze zich gedragen en welke wolf probleemgedrag vertoont. Indien noodzakelijk kan dan, conform wet- en regelgeving worden ingegrepen. De Provincie Utrecht meldde op 23 augustus 2024 in een nieuwsbericht dat de vergunning voor het zenderen en negatief conditioneren van de probleemwolf is verleend. Dit is de wolf die op 31 juli 2024 in het bos bij Austerlitz contact met een hond zocht en daarbij een kind omver

Pagina 2

liep. Het is de bedoeling dat het vangen en zenderen van de probleemwolf over enkele weken begint. Echter, er is beroep aangetekend tegen het verlenen van de vergunning. Voor het zenderen en negatief conditioneren van het wolvenpaar (met welpen) dat verblijft in het verbodsgebied van het landgoed, is de vergunningsaanvraag aangehouden omdat niet met zekerheid is vast te stellen dat één van deze wolven op 16 juli 2024 contact had met een kind. Daarnaast is een vergunning afgegeven om een wolf af te schieten als zich een noodsituatie voordoet. De Provincie Utrecht wil alle instrumenten en middelen die binnen haar bevoegdheid en wettelijke mogelijkheden liggen beschikbaar hebben om zo snel mogelijk te kunnen inzetten wanneer dat nodig is. Proactieve houding van het college Wij hebben volop begrip voor de maatschappelijke onrust, de onzekerheid en vele vragen van inwoners, bezoekers, terreinbeheerders, landgoederen en ondernemers wanneer het gaat over “hoe nu verder met de wolf in relatie tot onze zorgen en belangen?” Ook wij hebben behoefte aan antwoorden en handelingsperspectief die er op dit moment onvoldoende zijn. Dit komt het draagvlak voor de wolf niet ten goede. Het is van groot belang dat er oplossingen komen die het behoud van een leefbaar en economisch vitaal buitengebied met veiligheid en rust voor mens en dier borgen.

Op 18 augustus 2024 heeft wethouder Kramer hierover gesproken en overlegd met de staatssecretaris J. Rummenie van het Ministerie van LVVN en de gedeputeerde M. Sterk. In dit overleg heeft wethouder Kramer onder andere de volgende zaken ingebracht:  de noodzaak van een zo spoedig mogelijk en nog dit jaar vast te stellen langetermijnvisie op de wolf met bijbehorende maatregelen en financiële regelingen, wetende dat de wolvenpopulatie groeit en de problematiek groter zal worden;  de noodzaak van een door de Provincie Utrecht/het Rijk gefinancierde regeling voor nadeelcompensatie vanwege het noodbevel;  de grote impact die het ontbreken van een langetermijnvisie heeft op gemeenten, en dan specifiek de gemeente Leusden. De staatssecretaris was geschrokken van het incident met een wolf in Leusden waarbij een kind was betrokken. Hij werkt met hoge urgentie aan een nationaal wolvenplan en een team dat hekken moet neerzetten om schapen en ander vee te beschermen tegen wolven. Parallel daaraan overweegt de Provincie Utrecht wat zij gaat doen met de aanbeveling van de Zoogdiervereniging om een rustgebied op de Utrechtse Heuvelrug in te stellen. De hogere overheden werken met urgentie aan visie, antwoorden en oplossingen maar verbinden hier geen termijn aan. Wethouder Kramer heeft benadrukt dat hierbij haast is geboden, omdat we zoveel mogelijk moeten wegblijven van nieuwe noodbevelen.

De (pro)actieve houding van het college komt ook naar voren door het instemmen met een interview in Binnenlands Bestuur (blad voor ambtenaren en lokale bestuurders met een oplage van 48.000 en een bereik van ca. 350.000). Wethouder Kramer werd hiervoor geïnterviewd en vestigde hiermee de aandacht op de problematiek waar de gemeente Leusden mee wordt geconfronteerd en de noodzaak van visie, antwoorden en oplossingen.

Een citaat uit het interview van wethouder Kramer: “Wat mij opvalt is dat overheden – landelijk, provinciaal, iets minder gemeenten – geen visie hebben ontwikkeld op hoe we zouden moeten omgaan met wolven toen duidelijk werd dat ze Nederland binnenkwamen. Omdat we dat als overheden niet hebben gedaan,

Pagina 3

vragen we ons nu af: wat moeten we? Ondernemers en agrariërs betalen de prijs en wij willen ze niet in de kou laten staan. Wij kunnen als gemeente heel goed meeleven, meekijken, aanvragen en doorvragen bij andere overheden, maar de grote macht ligt echt bij de provincie en het rijk”. VOORUITBLIK 2 september 2024: het noodbevel vervalt Tot op heden hebben we geen aanvullend advies van de Provincie Utrecht ontvangen dat ons oproept het noodbevel verder te verlengen. Zoals hiervoor vermeld hebben zich in het bosgebied van Leusden gelukkig geen incidenten meer voorgedaan tussen wolf en mens/hond. Andere incidenten buiten Leusden hebben niet geleid tot noodbevelen door andere gemeenten. Het gaat in die gevallen om de solitaire wolf met probleemgedrag terwijl het noodbevel is gericht op het wolvenpaar met welpen. Er is op dit moment geen reden meer om een hogere staat van paraatheid af te kondigen dan de provincie doet voor de Utrechtse Heuvelrug. Op het moment van versturen van deze raadsinformatiebrief heeft de burgemeester geen grond en reden meer om één van zijn noodbevoegdheden op grond van de Gemeentewet in te (blijven) zetten. Het noodbevel kan dus van rechtswege vervallen. De burgemeester kan hierbij niet vooruitlopen op mogelijk nieuwe incidenten. In samenwerking met het landgoed Den Treek-Henschoten zullen op 2 september de hekken en bebording worden verwijderd.

Daarnaast vragen wij de Provincie Utrecht bezoekers actief te informeren en te waarschuwen over de wolf, bijvoorbeeld door het plaatsen van informatieborden bij de ingangen. Communicatie over vervallen van het noodbevel Het landgoed Den Treek-Henschoten wordt deze week geïnformeerd over het (in principe) vervallen van het noodbevel. Alle betrokken op- en omwonenden en ondernemers worden op 30 augustus 2024 geïnformeerd. Dit gebeurt via een bericht met de uitdrukkelijke vermelding dat het noodbevel pas definitief vervalt op 2 september 2024 en dat zij dan opnieuw zullen worden geïnformeerd. Organisaties zoals LTO Gelderse Vallei en de pers ontvangen dit tussentijdse bericht niet. Maandag 2 september versturen we een persbericht dat het noodbevel op die dag van rechtswege vervalt. Weer met de nadrukkelijke herhaling van de oproep van de Provincie Utrecht: “de provincie Utrecht, gemeenten Leusden, Zeist, Woudenberg en Utrechtse Heuvelrug roepen inwoners en bezoekers nogmaals op om zeer voorzichtig te zijn in het bosgebied Utrechtse Heuvelrug. Het dringende advies is om de bossen van de Utrechtse Heuvelrug in genoemde gemeenten niet met jonge kinderen in te gaan en honden aan te lijnen en dichtbij te houden”. Wij hebben tot nu toe geen signalen gekregen van de Provincie Utrecht wat er op wijst dat deze oproep binnenkort zal worden ingetrokken.

De Provincie Utrecht heeft ons op 28 augustus 2024 gemeld dat de oproep om landgoed Den Treek-Henschoten te mijden zal worden ingetrokken met het vervallen van het noodbevel. Advies over schoolgaande kinderen op de fiets

Pagina 4

Van bezorgde ouders die op de Utrechtse Heuvelrug wonen, ontvangen provincie en gemeenten vragen over de veiligheid van de routes van en naar scholen en buitenschoolse opvang. Op 22 augustus plaatste de Provincie Utrecht een nieuwsbericht met het volgende advies: ”kies voor een route buiten het bosgebied om. Dat zal niet altijd mogelijk zijn. Wolvendeskundigen geven aan dat wolven van nature niet snel groepen mensen zullen benaderen. Fiets daarom in groepjes van en naar school en laat kinderen onder 10 jaar onder begeleiding van een volwassene naar school gaan”. Proactieve inzet van het college voor langetermijnvisie, antwoorden en oplossingen Het is in het belang van het behoud van een leefbaar en economisch vitaal buitengebied en veiligheid en rust voor mens en dier dat er zo snel mogelijk een langetermijnvisie komt met daarbij de maatregelen die ook op korte(re) termijn genomen worden. De maatschappelijke onrust, de onzekerheid en vele vragen van inwoners, bezoekers, terreinbeheerders, landgoederen en ondernemers wanneer het gaat over “hoe nu verder met de wolf in relatie tot onze zorgen en belangen?” vragen hierom. Hierover gaat het college onverminderd het gesprek aan met de provincie en het Rijk om zo snel mogelijk tot antwoorden en oplossingen te komen. Dit moet ook omdat ook na 2 september vragen onbeantwoord blijven.

Vragen zoals: Hoe veilig is het nu in de bossen op de Utrechtse Heuvelrug met wolven? Hoe kunnen mens en wolf goed naast elkaar leven en wat is daarvoor nodig aan visie, maatregelen en financiering? Die duidelijkheid had er al moeten zijn en laat eigenlijk te lang op zich wachten. Dit gebrek aan visie, antwoorden en oplossingen en het moeten pionieren trekt een zware wissel op de ambtelijke organisatie en daardoor komen andere taken in het gedrang. Wat doen we bij een nieuw incident Wanneer zich in Leusden een nieuw incident voordoet, is de Provincie Utrecht als bevoegd orgaan aan zet om te bepalen welke maatregelen nodig zijn. Dat gaat uiteraard in overleg met de gemeente Leusden en andere betrokken partijen. De burgemeester beoordeelt in nauw overleg met betrokken wethouders en ambtenaren, bij een nieuw incident altijd de veiligheid en rust voor mens en dier. Nadeelcompensatie Wij gaan ondernemers en mogelijke anderen op korte termijn duidelijkheid bieden over de mogelijkheden om een verzoek in te dienen voor nadeelcompensatie. Gemeente Leusden is de aangewezen partij om deze verzoeken in te dienen omdat de gemeente het noodbevel heeft opgelegd. De eerste stap die we zetten is het inventariseren om welke partijen het precies gaat en welke bedragen hiermee gemoeid zijn.

Hoewel het strikt genomen het besluit was van de burgemeester, kan het wat ons betreft niet zo zijn dat de gemeente als enige aan de lat staat als het gaat om de kosten voortkomend uit het noodbevel. Dat betreft onder andere de kosten van een onafhankelijk adviesbureau voor de behandeling van verzoeken tot nadeelcompensatie. We blijven hierover onverminderd en voortdurend in gesprek gaan met het Rijk en de Provincie Utrecht omdat de kosten van mogelijk te honoreren verzoeken tot nadeelcompensatie niet door de gemeente zouden moeten worden betaald. Uiteindelijk was de noodzaak tot het uitvaardigen van een noodbevel het gevolg van het ontbreken van antwoorden en oplossingen bij de provincie en het Rijk. En daarnaast ontbrak

Pagina 5

ook de medewerking van het landgoed om zelf een verbodsgebied binnen Den Treek in te stellen. De burgemeester heeft, in nauw overleg met het college, op basis van dringende adviezen van de Zoogdiervereniging en de Provincie Utrecht het besluit tot een noodbevel genomen. Een uitzonderlijke situatie, mede omdat de provincie over wolvenzaken gaat en niet de gemeente. De financiële lasten hiervan zouden dus niet ten laste van de gemeente moeten komen. De Provincie Utrecht en het Rijk hebben nog geen concrete toezeggingen gedaan. Communicatie In de afgelopen periode hebben we veel gecommuniceerd met inwoners, ondernemers, recreanten, LTO Gelderse Vallei, Vallei Horstee en mensen die vragen hadden of meer informatie wilden, en met landgoed Den Treek-Henschoten. Al die communicatie heeft plaatsgevonden via brieven, email, social media, onze website, persberichten en op allerlei manieren met het landgoed. Het bericht dat het noodbevel vervalt wordt ook via voornoemde kanalen gedeeld. Wij hopen dat wij u via de raadsinformatiebrieven voldoende antwoord geven op uw vragen. Wij blijven u op de hoogte houden van alle relevante ontwikkelingen en vorderingen.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van Leusden, Digitaal ondertekend door Bjørn van den Brink op 30-08-2024

Digitaal ondertekend door Gerolf Bouwmeester op 30-08-2024

Bjørn van den Brink directeur-secretaris

Gerolf Bouwmeester burgemeester

Pagina 6