2024-05-15 Raadsrapportage Sociaal Domein 2023 (169082) (3.0) (kennisnemen).pdf

Gemeente Leusden

Raadsrapportage Sociaal Domein 2023 voortgang beleidskader Thuis in Leusden (maart 2023 – 2027) mei 2024

Inhoud Hoofdstuk 1

Inleiding

2

Hoofdstuk 2

Speerpunten

3

2.1 Rondkomen 2.2 Wonen en zorg 2.3 Netwerken 2.4 Vrijwilligers 2.5 Leefstijl, sport en bewegen 2.6 Opvoeden en opgroeien 2.7 Toekomstbestendig ondersteunen Hoofdstuk 3

Kwantitatieve informatie

9

3.1 Demografie / leeftijd 3.2 Specifieke diensten / producten

Hoofdstuk 4

1

Financiën

17

Hoofdstuk 1

Inleiding Deze Raadsrapportage Sociaal Domein geeft een stand van zaken van de ontwikkelingen in het Sociaal Domein in de gemeente Leusden. Ons Beleidskader Sociaal Domein Thuis in Leusden, samen bouwen aan nu en later (maart 2023 – 2027) is voor deze rapportage het uitgangspunt - we gaan in op de focus en doelen die we daarin hebben gesteld. Deze rapportage is een jaarrapportage en betreft de ontwikkelingen in het jaar 2023. Begin 2020 is in samenspraak met de Raadswerkgroep Sociaal Domein gezocht naar een manier van rapporteren die aansluit bij de behoefte van raad en college. Er is besloten de rapportage te baseren op het beleidskader Sociaal Domein. Daarmee komen de beleidsdoelen meer centraal te staan. Dit is de derde keer dat de rapportage op deze manier is opgebouwd, en de eerste rapportage op basis van ons nieuwe beleidskader.



gebruiken we om op een toegankelijke manier relevante data te tonen over het gebruik en de

Samen met de Dashboard-gegevens over gebruik en kosten van zorg- en ondersteuning en het financieel

kosten van zorg en ondersteuning in 2023. Aansluitend op de diverse grafieken en tabellen

jaaroverzicht, bieden we waar mogelijk zowel een kwalitatief en kwantitatief inzicht in het jaar 2023.

hebben we tekstuele toelichtingen opgenomen, die inzicht geven in de algemene trends en

Dit doen we in de volgende hoofdstukken: 

Hoofdstuk 2 – Speerpunten In dit hoofdstuk staan de thema’s centraal die in het Beleidskader zijn opgenomen, zoals wonen en zorg, netwerken, opvoeden en opgroeien, en meer. We beschrijven per speerpunt onze ambitie, herhalen heel beknopt onze gestelde doelen, en beschrijven vervolgens onze ‘inzet’ op deze speerpunten in het jaar 2023. Daarmee willen we inzicht geven in wat er in dit eerste (korte) jaar van het nieuwe beleidskader concreet éxtra is gebeurd, naast de reguliere inzet, in samenwerking met onze partners.

2

Hoofdstuk 3 – Kwantitatieve informatie Ons eigen Dashboard is verder ontwikkeld en

opvallende ontwikkelingen. 

Hoofdstuk 4 – Financiën In dit hoofdstuk geven we inzicht in de financiën binnen het Sociaal Domein in het jaar 2023. We geven hierop een korte toelichting.

Hoofdstuk 2

Speerpunten 2.1 Rondkomen 

Eind 2022 heeft de raad besloten te starten met

Onze ambitie bij dit speerpunt is dat inwoners zich in een gezonde financiële situatie bevinden en mee

een saneringskrediet als schuldregelingsvorm (waarmee het aantal schuldeisers voor een

kunnen doen in de samenleving.

inwoner wordt beperkt tot één) en een driejarige pilot waarbij budgetbeheer wordt aangeboden

Onze beleidsdoelen: 1. We bieden (nieuwe) instrumenten voor het

(waarmee oplopende kosten bewindvoering worden voorkomen). Deze maatregelen zijn in

stimuleren van gezonde bestedingspatronen onder jongeren en volwassenen.

2023 uitgevoerd. Er zijn 15 trajecten budgetbeheer gestart, waarvan 11 intensief, en er zijn 8 kredieten

2. We werken aan het snel schuldvrij krijgen van jongeren met schulden.

verstrekt. In regionaal verband is gestart met een



3. We zetten in op persoonlijke ontwikkeling en meedoen van inwoners die langdurig in de bijstand

bestandsanalyse van inwoners die in de bijstand zitten, waaronder langdurig. De uitkomst daarvan

zitten. 4. We nemen doorlopend onze minima-regelingen

wordt verwacht in 2024 en is de basis voor een nog te ontwikkelen extra aanpak.

onder de loep en passen regelingen waar nodig aan.



verschil maken tussen aan de kant staan en meedoen. Het ontbrak wel aan een

Inzet in 2023 



We zijn gestart met de voorbereiding van een campagne over ‘Gezonde bestedingspatronen’ (als

participatieregeling voor volwassenen. In april is gestart met een pilot ‘sportpas’, waarmee

onderdeel van één van drie campagnes), waarmee inwoners worden gestimuleerd grip te hebben op

volwassenen € 100,- ontvangen om te kunnen sporten. Begin 2024 wordt de sportpas

hun financiën of daar hulp bij te zoeken. Het integrale communicatieplan is halverwege 2024

geëvalueerd. Samen met Klimaatroute hebben wij 350



gereed. Er is begonnen met voorbereidingen om later in

huishoudens geholpen met kleine energiebesparende maatregelen. Daarnaast zijn

2024 te kunnen starten met twee pilots voor jongeren in schulden. Het gaat om een ‘snel

bij 27 huishoudens de spouwmuren geïsoleerd door het beschikbaar stellen van isolatievouchers.

schuldvrij traject’, waarbij met een saneringskrediet en coaching jongeren sneller en

Beide regelingen hebben een positief effect op de energierekening van huishoudens.

duurzamer uit de schulden komen. Daarnaast gaat het om ‘turbo-schuldregelingen’, waarmee jongeren met een schuld onder de 1000 euro, snel een schone start kunnen maken.

3

De minima-effectrapportage uit 2022 wees uit dat onze gemeentelijke financiële regelingen het



1081 huishoudens hebben gebruik gemaakt van de energietoeslag 2023.

2.2 Wonen en zorg Onze ambitie bij dit speerpunt is dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig en passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving.

bereiden op een andere levensfase. Het integrale communicatieplan is halverwege 2024 gereed. 

Onze beleidsdoelen: 1. We ontwikkelen een woonzorgvisie op basis van de specifieke woonbehoefte van ouderen en kwetsbare groepen. 2. We stimuleren het levensloopbestendig maken van bestaande woningen.

In het najaar is de Urgentieregeling (voor een huurwoning) aangepast, die per 1 januari 2024 is ingegaan. Het gaat om een nieuwe bredere aanpak met een Multi Disciplinair Overleg Wonen.





Daarnaast is een omklapregeling gestart, waarbij Omthuis verhuurt aan een zorgorganisatie, die verhuurt aan een cliënt onder voorwaarden. Lokale initiatiefnemers hebben een vorm van een

3. We zorgen voor een betere aanpak van de urgente woonvraag.

mantelzorgcafé voorbereid met de naam ‘Deelgenoten’, die in 2024 van start gaat.

4. We verbeteren de ondersteuning en waardering van mantelzorgers.

Daarnaast verzorgt Lariks mantelzorgondersteuning en verstrekt het mantelzorg-

5. We zetten in op een veilige woon- en leefomgeving.

compliment. In december is onze aanvraag bij ZonMw voor een

 Inzet in 2023  In samenwerking met Companen is een lokaal

subsidie goedgekeurd. Hiermee ontvangen we projectmiddelen en uitvoeringsmiddelen (fte) om

woonbehoefteonderzoek gestart onder inwoners van Leusden. Naast de behoefte van oudere inwoners gaat het ook om mensen met een zorgvraag, waaronder mensen die uitstromen

gedurende twee jaar te werken met een wijkGGD’er. 

Hoewel de opvang van vluchtelingen in het Beleidskader SD werd gezien als een reguliere

vanuit beschermd wonen. De uitkomsten zijn halverwege 2024 bekend.

opgave, en niet apart benoemd werd onder één van de speerpunten, is dit wel een opgave waarop

Daarnaast is een provinciaal woonbehoefteonderzoek uitgevoerd, dat

veel inzet is gepleegd. De opvang van Oekraïense vluchtelingen aan de Storkstraat is in 2023

betrokken wordt bij het vervolg. Ook deze uitkomsten zijn halverwege 2024 bekend.

voortgezet. Daarnaast heeft het COA in 2023 het kantoorgebouw aan Speelkamp 22 gekocht voor



Besloten is om ook met Companen te werken aan de woonzorgvisie, gedurende het jaar 2024.

het langduriger opvangen van amv’ers in Leusden. Vanaf dat moment heeft de gemeente zich ingezet



We zijn gestart met de voorbereiding van een campagne over ‘bewust wonen’ (als onderdeel van

om het proces van totstandkoming van de locatie met de betrokken partijen goed te implementeren

één van drie campagnes), waarmee oudere inwoners worden gestimuleerd zich voor te

en een effectieve samenwerking te faciliteren.

2.3 Netwerken Onze ambitie bij dit speerpunt is dat elke inwoner van Leusden onderdeel is van een (sociaal) netwerk.

1. We zorgen voor een betere bekendheid en vindbaarheid van voorzieningen en initiatieven in Leusden.

4

2. We werken met onze (subsidie)partners samen in het zorgen voor een netwerkstructuur in Leusden.



3. We vergroten de bijdrage die bestaande accommodaties kunnen leveren aan het ontmoeten en de netwerken van onze inwoners. 4. We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk

verwijzen naar netwerken in Leusden. Hiervoor is deze opdracht in alle subsidiebeschikkingen voor 

te zijn van en voor inwoners. 5. We stimuleren ontmoeting voor specifieke groepen zoals statushouders, vluchtelingen, inwoners met een beperking of jongeren.

Met alle subsidiepartners wordt besproken welke bijdrage zij kunnen leveren aan het vormen van en

2024 opgenomen. In oktober is specifiek met de wijkverenigingen en Lariks een startbijeenkomst georganiseerd, waarin – naast (energie)armoede – het versterken van



netwerken centraal stond. Specifiek voor statushouders zijn we een

6. We zorgen voor de mogelijkheid van een-op-eenondersteuning voor inwoners.

samenwerking gestart met BuddytoBuddy, waarin een nieuwkomer op basis van gelijkwaardigheid

Inzet in 2023

en interesse wordt gematcht aan een andere inwoner van Leusden.



In oktober is een projectgroep gestart die werkt aan een nieuwe sociale kaart, waarmee inwoners



We hebben een netwerkbijeenkomst voorbereid (Samen thuis in Leusden, maart 2024) voor

en maatschappelijk partners laagdrempelig en overzichtelijk toegang hebben tot het aanbod

verschillende partners in Leusden, om te spreken en leren over het belang van een sociaal netwerk

binnen het Sociaal Domein in Leusden. De verwachting is dat het plan hiervoor halverwege

voor inwoners van Leusden.

2024 gereed is.

2.4 Vrijwilligers Onze ambitie bij dit speerpunt is het potentieel van vrijwilligers in Leusden te behouden en waar mogelijk te laten groeien.

bijvoorbeeld als het gaat om programmering van activiteiten of het werven van vrijwilligers. Met

Onze beleidsdoelen: 1. We stimuleren samenwerking tussen de Leusdense

organisaties hun activiteiten en vrijwilligersbanen presenteren. De online vacaturebank is

vrijwilligers(organisaties). 2. We willen alle inwoners in Leusden uitnodigen en in

vernieuwd. De nog op te zetten samenwerking tussen

organisaties samen heeft Lariks in 2023 een vrijwilligersboekje ontwikkeld, waarin de



staat stellen om vrijwilligerswerk te (gaan) doen. 3. We innoveren de vrijwilligersondersteuning en

vrijwilligers(organisaties), met als primaire doel samen te werken aan het behouden van

stemmen deze af op de behoefte van maatschappelijke partners.

voldoende vrijwilligers in de toekomst, willen we organiseren in de vorm van een actiegericht Platform. Dit staat gepland voor 2024/2025.

Inzet in 2023 

5

Lariks zorgt voor de ondersteuning van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties,

2.5 Leefstijl, sport en bewegen Onze ambitie bij dit speerpunt is een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze

bezighouden met sport- en beweegaanbod, is verder opgebouwd.

inwoners.



In juni 2023 is het Leusdens Sport- en beweegakkoord herijkt.

Onze beleidsdoelen: 1. We stimuleren de bewustwording van het belang van



Vanuit het Sport- en beweegakkoord is gedurende het jaar een bijdrage geleverd aan diverse

een vitaal leven voor inwoners van 0 tot 100 jaar. 2. We willen komen tot een integraal programma

initiatieven, waarmee bewegen voor jongeren en senioren wordt gestimuleerd, waaronder het

Gezondheid, Sport en Bewegen, Cultuurparticipatie. 3. We ondersteunen de mentale gezondheid van

aanpassen van een schoolplein, een initiatief voor ‘walking handbal’ en de inzet van blazepods.

jeugdigen en volwassenen. 4. We hebben oog voor inwoners die niet zelfstandig



en veerkrachtig hun leven vorm kunnen geven. Inzet in 2023  We zijn gestart met de voorbereiding van een

beweegaanbod breed onder de aandacht wordt gebracht. 

campagne over ‘vitaal leven’ (als onderdeel van één van drie campagnes), waarmee wordt gewerkt aan bewustwording bij inwoners over hoe zij gezond en vitaal kunnen leven. Het integrale 

De intiatieven Sjors Sportief (basisscholen) en Max Vitaal (senioren) zijn voortgezet, waarmee

Met Hogeschool Windesheim is een pilot voorbereid (per 2024) rondom ‘bewegend buurten’, waarmee in de wijk Akkerhoeve met name senioren worden gestimuleerd om te



wandelen (en elkaar te ontmoeten). Stichting Eerstelijnszorg Leusden (SEL) is, met

communicatieplan is halverwege 2024 gereed. In het najaar is door het Rijk ons Plan van aanpak

medewerking van gemeente en Lariks, een signalerend en ondersteunend

(integraal programma) goedgekeurd voor de besteding van de Brede SPUK-middelen. Met

samenwerkingsnetwerk rondom kwetsbare ouderen gestart.

verschillende concrete acties versterken we onze inzet op de speerpunten uit ons Beleidskader SD. 

Het Netwerk Leusden in Beweging, bestaande uit inwoners en partijen die zich in Leusden

2.6 Opvoeden en opgroeien Onze ambitie bij dit speerpunt is dat jeugdigen in Leusden kansrijk opgroeien en zich gezond en veilig

kinderopvang, onderwijs, jeugdhulp, GGD, wijkteam en huisartsen in de doorgaande ontwikkelingslijn van de

ontwikkelen.

jeugd. 4. We verbeteren het aanbod voor middelbare

Onze beleidsdoelen: 1. We zetten in op preventieve, vroegtijdige en

scholieren en jongvolwassenen.

passende ondersteuning van ouders en kinderen. 2. We stimuleren een optimaal gebruik van de

Inzet in 2023  Op het gebied van preventieve, vroegtijdige en

basisinfrastructuur voor de jeugd. 3. We versterken de samenwerking tussen

6

passende ondersteuning van ouders en kinderen gebeurt al veel. De afgelopen jaren vond al veel

inzet plaats vanuit Lariks, de Coalitie Kansrijke Start, Jeugd- en jongerenwerk, en was er diverse ondersteuning door vrijwilligersorganisaties. Tegelijkertijd versterken we deze basis deze jaren 





GGD) en de Workshop Gelijk Goed Beginnen (Humanitas). 

met extra interventies voor met name ouders. We zijn gestart met het aanbieden van Ouders

- Sportvrienden: maatjes die mee gaan sporten (2023)

Inc., een online ouderschapscursus voor ouders met jonge kinderen. Een jaar lang kunnen alle

- Youngster Jam: Jam-sessies voor jongeren door Fort33 (2022-2023)

Leusdense ouders hier gratis gebruik van maken. Daarnaast zijn we een samenwerking aangegaan





- Epic youth: online zomeractiviteiten (2023) Vanuit Deltaplan Jeugd is ook ingezet op

met Stichting EFT Nederland. Zij zullen met een POH-er in het voorjaar en in het najaar van 2024

kunst en cultuur voor jonge kinderen die een bijdrage leveren aan hun sociaal-emotionele en

een meerdaagse Houd Me Vast-training geven op locatie, bedoeld voor ouderstellen met kinderen

fysieke ontwikkeling. Ook is er specifiek aandacht geweest voor de overgang van basisschool naar

waarbij de relatie (even) niet lekker loopt en die samen willen werken aan het verbeteren van hun

het voortgezet onderwijs vanuit het (regionale) programma Kansrijk Funderend onderwijs.

relatie. Daarnaast zijn we 20 (gratis) online cursussen



Houd Me Vast aan gaan bieden, gericht op de relatie tussen de ouders. 

Vanuit het Deltaplan Jeugd is in 2022-2023 ingezet op het vrijetijdsaspect bij jongeren:

Ook hebben we de samenwerking voorbereid met Stichting Buurtgezinnen, die per 2024 gezinnen die

Het versterken van de samenwerking in de keten gebeurt zowel op lokaal als regionaal niveau in het LEA en OOGO. Veel aandacht heeft het grijze gebied van verantwoordelijkheden tussen



onderwijs en jeugdhulp. Met het Leusdens convenant uit 2022 zijn

steun kunnen gebruiken (vraaggezinnen) koppelt aan een stabiel gezin in de buurt (steungezinnen).

ondersteuningsroutes opgesteld, waarbij de route verloskundige en basisonderwijs gerealiseerd zijn

Vanuit de Coalitie Kansrijke Start zetten we de komende jaren in op aanbod als Centering

in 2022. In 2023 is gewerkt aan de routes zorg voor de jeugd bij de kinderopvang, voor een optimale

Pregnancy (bij de verloskundige), Stevig Ouderschap (via de GGD), Nu Niet Zwanger (via de

overgang voor jonge kinderen.

2.7 Toekomstbestendig ondersteunen Onze ambitie bij dit speerpunt is dat individuele ondersteuning en zorg voor onze inwoners passend,

regionaal ingekochte zorg en Lariks. 6. We willen de inbreng van ervaringsdeskundigen

beschikbaar en betaalbaar is.

versterken. 7. We verbeteren het datagestuurd werken in het

Onze beleidsdoelen: 1. We verwijzen minder naar gespecialiseerde

Sociaal Domein. 8. We zetten extra in op heldere communicatie.

aanbieders en doen meer zelf. 2. We bouwen aan continuïteit van ondersteuning na

Inzet in 2023

specialistische hulp. 3. We zetten in op normaliseren.



De werkwijze Minder beschikken, meer begeleiden bij Lariks is gestart op 1 januari 2023. Inmiddels is

4. We sturen op de kwaliteit van de taakgerichte inkoop.

de capaciteit uitgebreid tot ongeveer 10 medewerkers die voor de eigen begeleiding

5. We voeren lokaal accountmanagement uit voor

zorgen. De eerste ervaringen zijn positief, ook i.v.m. mogelijkheden om ondersteuning te

7



collectiveren en de samenhang met de basisinfrastructuur.

gezonde bestedingspatronen en vitaal leven). In oktober is gestart met het opzetten van een

De uitvoering van de taakgerichte inkoop Jeugdhulp bij MetMaya is per 1 januari 2024 van

integraal communicatieplan voor deze campagnes, dat halverwege dit jaar gereed moet

start gegaan. De focus eind 2023 en begin 2024 ligt op het goed inregelen van deze zorg. 



zijn. Stichting Kamers met Aandacht is sinds oktober

In 2023 is daarvoor het berichtenverkeer (tussen aanbieders en gemeenten) systeemtechnisch

2023 binnen de Gemeente Leusden actief. Een aantal inwoners uit de gemeente verhuurt

georganiseerd. Afhechting met oude aanbieders staat gepland voor het eerste kwartaal van 2024.

inmiddels een kamer aan een kwetsbare jongere tussen de 18 en 23 jaar om te helpen op weg naar

De focus ligt dit eerste half jaar op nadere kennismaking en overdracht. Daarna verschuift de



zelfstandigheid. Het lokaal accountmanagement in 2023 en begin

focus naar monitoring en het verder inrichten van accountmanagement.

2024 richtte zich met name voorbereidend op de begroting Lariks 2024 en verder, en op de



De taakgerichte inkoop Wmo (per 2026) wordt voorbereid.

uitvoering van het beleidskader in 2024 en verder, met daarbij o.a. aandacht voor het project minder



Regionaal is met zorgaanbieders gestart met de opdracht rondom transformatie Wmo en GGZ. In



8



beschikken en het versterken van de basis. In gemeente Amersfoort is een datawarehouse

2024 wordt het ‘grijze middenveld’ tussen gemeenten en aanbieders verder onderzocht en

gerealiseerd met data vanuit Mens Centraal, Werk en Inkomen en Zorgadministratie. In 2024 wordt

een plan opgemaakt. De inzet op normaliseren is onderdeel van de drie

gewerkt aan het verder inrichten van dit datawarehouse, zodat de data in 2025 ontsloten

campagnes Sociaal Domein (bewust wonen,

kan worden.

Hoofdstuk 3

Bij inkomensondersteuning zien we een nadruk op de leeftijdscategorie van 63 tot 66 jarigen

Maatwerkvoorzieningen

(kostentechnisch ongeveer €1.000.000,=). Aan de andere kant is een voornaam deel van de 95

Het sociaal domein is een breed terrein. Bijna

Voor WMO voorzieningen, waar een lichte daling te

iedereen krijgt in zijn leven wel eens vanuit het sociaal domein te maken met individuele ondersteuning op

zien is in het aantal verstrekkingen, ligt de nadruk op de leeftijdscategorie van 75 tot 88 (kostentechnisch

het gebied van zorg, participatie, zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp, onderwijs etc.

ongeveer €1.340.000,= die grotendeels voortkomen uit hulp bij het huishouden). De prognose van het aantal

Met passende ondersteuning proberen we er voor te

65+ -ers in onze gemeente loopt van 7400 in 2023 op tot ruim 8200 in 2027.

zorgen dat onze inwoners zoveel mogelijk kunnen blijven meedoen zodat maatschappelijke participatie

Huishoudens/gezinnen kunnen meerdere

mogelijk blijft en inwoners bestaanszekerheid bieden. Het is daarbij de opgave om de mensen in de meest

voorzieningen naast elkaar ontvangen. We noemen dat stapelingen. Er is bijvoorbeeld sprake van stapeling

kwetsbare posities te bereiken en integraal te werken. Daarvoor is het belangrijk om gericht te kijken hoe de

wanneer een huishouden, bestaande uit twee ouders en een kind, zowel een voorziening uit de WMO

verschillende doelgroepen zijn opgebouwd die in 2023 gebruik maakten van de verschillende voorzieningen.

ontvangt als een bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet. Stapeling geeft een indicatie van de

inwoners die aangewezen zijn op een bewindvoerder tussen de 25 en 35 jaar. Dat zorgt voor ruim een kwart van de kosten voor bijzondere bijstand (exclusief de energietoeslag).

(soms veelzijdige) problematiek van inwoners. Uit CBSdata blijkt dat de stapeling in de gemeente Leusden

3.1 Demografie/leeftijd

zich voornamelijk beperkt tot een combinatie van Participatiewet en WMO. Het is niet op het juiste

We beginnen daarbij met inzicht in de verschillende

niveau te herleiden met welke voorzieningen deze stapeling exact is opgebouwd.

leeftijdscategorieën bij de voorzieningen in de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) en Participatiewet.

Figuur 3.1: Wmo – aantal cliënten zorg per leeftijd en geslacht

9

Als we kijken naar de individuele voorzieningen in het kader van de Jeugdwet zien we (opnieuw) een toename aantal cliënten (ruim 9%). Dat past ook in het landelijk

Figuur 3.2: Jeugd – aantal cliënten zorg per leeftijd en geslacht

beeld. Als we ook hier kijken naar verschillende leeftijdscategorieën zien we een eerste ‘piekmoment’ bij 9 tot 12 jarigen. Wij zien dit als een na-ijleffect van corona. Het leren op school vraagt andere inzet van

3.2 Specifieke diensten/producten

kinderen dan thuisonderwijs (sociaal gedrag, samenwerken, etc).

Zoals beschreven redden de meeste inwoners zich

Dat is voor Lariks aanleiding geweest om in 2023

van de inwoners dat juist individuele ondersteuning nodig heeft is er een breed scala aan

zogenaamde sparmomenten op de basisscholen in te richten. In totaal waren er 235 sparmomenten waarbij er 135 maal op basis van een advies hulp van het eigen netwerk is ingeschakeld (geen individuele voorziening). De overige sparmomenten hebben wél geleid tot de inzet van specialistische jeugdhulp. Een volgend ‘piekmoment’, in een andere levensfase, ligt in de leeftijdscategorie van 14 tot 18 jarigen. Hiervoor is ook vaker intensievere inzet van specialistische jeugdhulp nodig. Dat richt zich met name op ambulante dagbehandeling. De kosten voor inzet voor deze groep jongeren (€ 2.612.000,-) bedraagt bijna 45% van de totale kosten voor de gehele specialistische inzet in het kader van jeugdzorg. We constateren daarbij een toename van instroom en hogere intensiteit per gestart zorgtraject in het laatste kwartaal. Dit heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met onzekerheid bij verwijzers en zorgaanbieders over de contracterering en (aanstaande) dienstverlening van MetMaya. In 2024 zal worden gemonitord of hier sprake is van een zogenaamde boeggolf of dat er sprake is van een structurele toename.

Figuur 3.3: PW – aantal cliënten zorg per leeftijd en geslacht

10

zelfstandig, en/of met hun netwerk of eventueel met algemeen toegankelijke voorzieningen. Voor het deel

maatwerkproducten of diensten toegankelijk. Onderstaand wordt inzicht gegeven in deze producten/diensten en hoeveel inwoners we daarmee ondersteunen en belichten we noemenswaardige ontwikkelingen. WMO

Vormen Wmo ondersteuning Unieke cliënten Huishoudelijke hulp 631 Ambulante begeleiding Volwassen 251 Dagactiviteiten Volwassenen 80 Woonvoorzieningen 129 Rolstoelvoorzieningen 189 Vervoersvoorzieningen 243 Vervoer Dagactiviteiten WMO 46 Respijtzorg / time out volwassen 8 Totaal 1141 De dienst die verreweg het meest wordt gebruikt is, met ruim 600 unieke inwoners, de hulp bij het huishouden. Het verloop van het aantal gebruikers is de laatste jaren relatief stabiel en gaat (nog) niet gebukt onder de groei van het aantal senioren in de

Figuur 3.4: Wmo – aantal unieke cliënten

gemeente. In de gemeente Leusden werd in 2023 inwoners met financiële draagkracht gevraagd om,

Participatiewet

daar waar dat mogelijk is, de hulp in het huishouden zelf te organiseren en te betalen. De Centrale Raad

Raadsrapportage Energietoeslag Bijstand Bijzondere bijstand Overig Bewindvoering Maatwerk

van Beroep (CRvB) heeft zich in 2023 gebogen over de vraag of de hoogte van iemands inkomen mag worden meegewogen bij de toegang tot huishoudelijke hulp. De uitspraak (februari 2024) is dat dat niet mag. De verwachting is dat het stabiele beeld hiermee wordt verstoord (een zogenaamd aanzuigende werking) en

Unieke cliënten 1086 399 270 218 95 33

dat er meer mensen een beroep zullen doen op de gemeente waardoor wachtlijsten én kosten verder

Totaal

zullen oplopen.

Een van de doelen van de Participatiewet is om mensen naar werk toe te leiden. Iedereen die kan

Lariks biedt vanaf 2023 zelf ambulante begeleiding aan inwoners (begonnen met nieuwe aanvragen en herindicaties). Waar inwoners eerder nog werden doorverwezen naar zorgaanbieders, ontvingen zij de ondersteuning laagdrempelig en in aansluiting op de lokale sociale basisinfrastructuur. Dit heeft geleid tot een beheersing van de groei in specialistische (duurdere) trajecten daar waar meer aanvragen werden ingediend.

1300

werken maar een afstand heeft tot de arbeidsmarkt en het zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet biedt gemeenten instrumenten om mensen met een arbeidsbeperking of mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen en te houden. We zien in 2023 een iets hogere instroom (96) dan uitstroom (90). Een derde daarvan stroomt uit naar werk. Er spelen altijd factoren waarbij er niet een directe match voor werkzoekenden te maken is en de krapte op de arbeidsmarkt geeft nog niet de grotere beweging om mensen die langdurig in de bijstand zitten – ook wel het ‘granieten bestand’ genoemd – aan het werk te helpen. Tweederde betreft regulier verloop (bereiken van pensioengerechtigde leeftijd, verhuizing naar een andere gemeente etc.).

Figuur 3.5: HH – aantal unieke cliënten

11

Figuur 3.6: Wmo begeleiding – aantal unieke cliënten

Maand Januari februari Maart

Instroom Uitstroom 13 6 5 3 6 7

April Mei juni juli augustus september oktober november december

8 10 4 6 8 14 6 11 5

3 12 4 11 12 7 8 9 8

Totaal

96

90

In 2023 ontvingen 399 (unieke) inwoners een algemene bijstandsuitkering. Dat zijn er iets minder dan in 2022 (416). Bijstandsgerechtigden ontvangen normaliter tot hun 65e een bijstandsuitkering, waarna de bijstandsuitkering omgezet wordt in een AOWuitkering. In enkele gevallen kan de AOW worden aangevuld middels de aanvullende inkomensvoorziening ouderen (AIO). Dat aantal daalt gestaag van 28 in 2022 naar 25 in 2023.

De Participatiewet regelt ook dat gemeenten bijstand verlenen aan mensen die hun noodzakelijke bestaanskosten tijdelijk of blijvend niet kunnen dragen. Voor meer inwoners, en met name van mensen in kwetsbare posities, is bestaanszekerheid in 2023 onder druk komen te staan. 1300 Inwoners ontvingen een bijstandsuitkering of andere ondersteuning vanuit de Participatiewet en ons lokaal minimabeleid.

Bijstand Participatiewet IOAW/IOAZ BBZ

Unieke cliënten 372 25 6

Totaal

Figuur 3.7: Bijstand – aantal unieke cliënten

12

399

Bijzondere bijstand Inkomenstoeslag (Individuele) Kosten inrichting/huisraad Kosten witgoed Overige kosten fin.transacties Verhuiskosten Rechtsbijstand Eenmalig levensonderhoud (onbelast) Overige niet indeelbare kosten Kosten tandarts Tsl Z&K geld all.st(ouder) ZVW spuc koelkast bijdrage Belastingaanslag Kosten hulpmiddelen kind niet rechth.oudr/ of bb aanvul<21 Overige kst vermin bijstand Vervoerskosten Overige kosten maatsch. zorg

Unieke cliënten

Figuur 3.8: Energietoeslag – aantal unieke cliënten

190 30 22 22 20 19 17 11 10 9 7 5 5 4 4 4 3

Woonkosten tot huurgrens Bijzondere bijstand (belast) LO Kinderopvang Overig kst (para)medische hulp Studie- en omscholingskosten Woonkosten boven huurgrens Begrafeniskosten Dieetkst en kst geneesmiddelen GR duurz gebr goederen Kst gespecialiseerde (zhs)zorg Overige alg. levensbehoeften Overige opvang Verwarmingsverlichtingkosten Totaal

3 2 2 2 2 2 1

we dat echter nog niet zo direct terug. Bewindvoering kan voor financiële rust zorgen, waardoor er meer

1 1 1 1 1

nieuwe problemen. Met de preventieve functie van een bewindvoerder wordt voorkomen dat er opnieuw

1 270

1128 inwoners maakten aanspraak op een voorziening uit de Bijzondere bijstand. De energietoeslag was daarbij een specifieke, tijdelijke, ondersteuning. Met de energietoeslag hebben we inwoners ondersteuning kunnen bieden om het hoofd boven water te houden. Immers, de maandelijkse energierekening was lager dan in 2022, maar nog steeds veel hoger dan voorheen. In 2023 ontvingen 1081 inwoners/huishoudens een energietoeslag van in totaal (vaak) €1.300,-. Zoals hierboven vermeld zijn 95 inwoners aangewezen op een bewindvoerder. In theorie zijn de meeste inwoners die onder bewind komen mensen die ook bekend zijn bij bijvoorbeeld Lariks (WMO) of de GGZ. Uit de zogenaamde stapelingscijfers van het CBS zien

Figuur 3.9: Bewindvoering – aantal unieke cliënten

13

ruimte is om te werken aan eventuele andere problemen. Vaak is er sprake van een combinatie van problemen maar door schulden kan er ook een maatschappelijk isolement ontstaan wat weer kan leiden tot andere,

problematische schulden ontstaan. Jeugdhulp

Vormen jeugd ondersteuning Ambulante (dag)behandeling jeugd Ambulante begeleiding jeugd Landelijke transitie arrangement Verblijf Gezond opgroeien Jeugd Dagactiviteiten jeugd Dyslexie M&Z - logeren jeugd ADHD-ziekenhuiszorg Jeugd Vervoer Dagactiviteiten Jeugd Vervoer Jeugd GGZ

Unieke cliënten 534 159 27 6 35 74 10 117 20 8

Totaal

784

Het nog steeds toenemende gebruik van de maatwerkvoorzieningen in de jeugdzorg is een complex vraagstuk waar geen eenduidig, lokaal antwoord op te geven is. Met de besluitvorming over

Figuur 3.10: Jeugdzorg – aantal unieke cliënten

de landelijke Hervormingsagenda Jeugd (geen stelselwijziging) in de zomer van 2023 is een stap gezet

uitvoeren van dagelijkse levensverrichtingen en het aanbrengen en behouden van structuur in en regie

naar een beheersbaarder stelsel. De effectiviteit van de geboden ondersteuning en de noodzaak tot het

over het persoonlijk leven. Dat is namelijk begeleiding. Kinderen die ambulante begeleiding ontvangen krijgen

leveren van bepaalde vormen van zorg zijn aanwezig. Maar we zijn ook in een beweging waarbij

één-op-één begeleiding, maar ook begeleiding in groepsverband om bijvoorbeeld het vastlopen in het

normaliseren en collectiveren belangrijke(re) factoren zijn geworden.

(middelbaar) onderwijs of zelfs mogelijk uitval te voorkomen.

Er is daarnaast een weg ingezet waarbij betere samenwerking tussen gemeenten en aanbieders – en

Verwijzers Jeugdhulp

tussen gemeenten onderling en aanbieders onderling – gebaseerd op vertrouwen en professionaliteit (en leidend tot uniformiteit), is uitgewerkt in de contractering van MetMaya. Op vrijwel alle maatwerkvoorzieningen voor jeugdhulp die in 2023 werden verrekend op basis van zogenaamde PxQ contracten of raamwerkovereenkomsten zien we een toename in gebruik (door unieke cliënten). De grootste relatieve stijgingen (15% en 16%) zijn te vinden in de groep kinderen die een vorm van ambulante begeleiding of ambulante behandeling ontvangen. Ambulante behandeling is gericht op herstel, genezing, ontwikkeling, stabiliseren en/of hanteerbaar maken van “het probleem” of een aandoening. De behandeling duurt een afgebakende periode, met een start- en eindpunt. Diagnostiek maakt deel uit van de behandeling. Figuur 3.12: Aandeel verwijzingen van cliënten

Onder behandeling worden geen activiteiten verstaan waarmee een kind/jongere wordt ondersteund bij het

Figuur 3.11: Jeugd begeleiding – aantal unieke cliënten

14

Figuur 3.13: Jeugd behandeling – aantal unieke cliënten

In de jeugdwet is een speciale positie bepaald voor de huisarts als verwijzer. Als de route via een arts wordt

Eigen begeleiding door Lariks

bewandeld, dan bekijkt de zorgaanbieder op basis van de verwijzing van die arts welke voorziening het meest

Vanaf januari 2023 is Lariks gestart met het bieden van ambulante begeleiding. In totaal zijn 128 inwoners

passend is. Zoals hiervoor beschreven zien we het aantal verwijzingen niet afnemen maar het aandeel

ondersteund door het Lokaal Team. 2023 is ook een jaar geweest waarin er nog veel werd doorontwikkeld,

van de verwijzingen door huistartsen is wel gedaald.

zoals bijvoorbeeld verbetering van werkprocessen, inbedding in de bestaande organisatie, het maken van

Met de inzet van een een Praktijkondersteuner Huisartsen (POH) JGGZ maken gemeente en huisartsen

samenwerkingsafspraken met partners, collectiveren en inwerken. Met deze activiteiten is uiteraard

het mogelijk om te komen tot een probleemanalyse die onnodig medicaliseren voorkomt en direct leidt tot

substantieel tijd gemoeid. Desondanks zijn de resultaten positef net zoals dat in de andere

de benodigde integrale zorg op de juiste plek (laagdrempelig, dichtbij het gezin en zonder lange

gemeenten in onze regio zo is. De ervaringen bij de gemeente Amersfoort waar al in 2020 gestart is met

wachttijden).

uitvoering van een vergelijkbare business case, leren dat na ongeveer 3 jaar het effect in volle omvang

Na inzet van de POH werd bij 43% van de trajecten zelf de hulp/ondersteuning geboden, bij 35% van de

zichtbaar wordt.

trajecten werd zelf ondersteuning geboden voorafgaand aan een doorverwijzing en in 22% van de

Onafhankelijke cliëntondersteuning

trajecten werd (alsnog) doorverwezen naar specialistische jeugdhulp.

MEE Utrecht, Gooi en Vecht heeft 44 trajecten en in totaal 251 uur, cliëntondersteuning uitgevoerd. Dit gebeurde veelal bij inwoners die te maken hebben met o.a. complexe gezinssituaties waarbij er sprake is van bijvoorbeeld autisme, hersenletsel, terminale ziekte en auditieve stoornis. Het aantal van 44 trajecten is 7 hoger ten opzichte van 2022. De stijging wordt vooral veroorzaakt doordat Lariks meer gebruikmaakt van de cliëntondersteuner en inwoners hebben sinds 2021 ook een ‘vast gezicht’

Figuur 3.14: Begeleiding door POH’s

15

als contactpersoon in Leusden. Door haar naamsbekendheid en werkwijze weten meer inwoners en professionals haar te vinden voor kortdurende ondersteuning.

Voortijdig schoolverlaters

Bezwaarschriften

De gemeente wil voorkomen dat jongeren tussen de 12

In 2023 zijn er 18 bezwaarschriften ingediend. Geen van de bezwarschiften is door de (onafhankelijke)

en 23 jaar zonder startkwalificatie van school gaan (voortijdig schoolverlaten). Om jongeren weer naar school te helpen is het doorstroompunt ingericht. Het Doorstroompunt is betrokken geweest bij 96 unieke leerlingen als voortijdig schoolverlaters. Hiervan heeft een aantal inmiddels werk of zijn teruggekeerd naar school (meestal MBO). In het onderwijs wordt normaliter per schooljaar gerapporteerd. Daarom zijn in onderstaande tabel twee weergaven van het aantal geregistreerde

commissie bezwaarschriften als gegrond verklaard. 6 bezwaarschiften zijn ongegond verklaard. Bij twee bezwaarschriften binnen de Wmo - tegen het hanteren van de financiële toegangstoets - heeft de adviescommissie geadviseerd tot kennelijk gegrondverklaring. Het college besloot echter contrair dit advies. Uiteindelijk heeft de Centrale Raad van Beroep een oordeel geveld en cliënten in het gelijk gesteld.

leerlingen opgenomen.

2022/2023 2023/2024 Primair onderwijs 2319 2345 Voortgezet onderwijs 1819 1800 Speciaal Onderwijs 113 121 MBO 244 256 Totaal

4495

4522

Het relatief lage aantal bezwaarschriften kan wijzen op een goed en transparant besluitvormingsproces waarbij alle relevante factoren worden afgewogen en ‘de juiste’ beslissingen worden genomen. In de praktijk blijkt dat een bezwaarprocedure vaak erg formeel en voor betrokkenen soms erg complex is. We maken al verschillende jaren gebruik van een meer informele procedure waarbij meer wordt ingezet op effectieve communicatie. Dat leidt er toe dat na een betere uitleg of mediation er 8 bezwaarschriften zijn ingetrokken.

Participatiewet WMO

16

Jeugdwet

Ongegrond

3

2

1

Ingetrokken Niet ontvankelijk Kennelijk niet ontvankelijk

4

4

0

1

0

0

0

3

0

Hoofdstuk 4

Als we inzoomen op de maatwerkvoorzieningen zien we zien dat de kosten voor maatwerkvoorzieningen in

Financiën

het kader van jeugdhulp en WMO, die gezamenlijk het grootste aandeel vormen in de totale kosten, blijven

In de jaarrekening is de rechtmatigheids-

de begroting voor 2023 werd overigens rekening gehouden met een indexpercentage voor loon- en

verantwoording over 2023 opgenomen. Daarmee is ook verantwoording afgelegd over het financiële reilen en zeilen van het sociaal domein. In dit hoofdstuk wordt daarom (alleen) een vereenvoudigde

stijgen: De kosten voor zorg in natura stegen in 2023 met 5,5% ten opzichte van 2022. Bij het opmaken van

prijsstijgingen van respectievelijk Jeugd en WMO algemeen 7,01%, Breed Spectrum Aanbieders Jeugdhulp 4,74% en Beschermd Wonen 3,63%.

duiding gegeven over de inzet en verdeling van middelen. Verdeling kosten Daarbij is uitgegaan van een opsplitsing van de kosten van maatwerkvoorzieningen (gespecificeerd) en ‘algemene’ kosten (niet gespecificeerd).

Figuur 4.2: Verdeling kosten SD

In het algemeen kan worden gesteld dat de wijze van prognosticeren c.q. het verwerken van die informatie in zowel de voor- als najaarsnota meer financiële stabiliteit biedt dan in voorgaande jaren. Dat wil zeggen dat ondanks de dynamiek en uitdagingen van stijgende kosten in het sociaal domein de grip op de Figuur 4.1: Verdeling kosten SD

De algemene kosten betreffen de inzet op

17

o o

Onderwijs (€993.000) Sportbeleid en activering (€352.000)

o o

Cultuur en Media (€816.000) Samenkracht en Burgerparticipatie

o

(€1.322.000) Begeleide en arbeidsparticipatie (€1.757.000)

o o

Volksgezondheid (€1.351.000) Toegang en 1e-lijns voorzieningen (€4.057.000)

uitgaven en grip op de uitvoering zijn toegenomen. In de volgende figuren wordt gespecificeerd wat de kosten zijn per onderdeel van de WMO, Jeugdhulp. Bij de Participatiewet is er voor gekozen om niet ieder product c.q. iedere dienst (zoals wel benoemd in hoofdstuk 3) te specificeren. Om een compleet beeld te geven worden de primitieve begroting, de wijzigingen na de voorjaars- en najaarsnota en de werkelijke kosten weergegeven.

Figuur 4.3: Jeugd- raming vs werkelijk

Figuur 4.5: (Bijzondere) bijstand – raming vs werkelijk

18

Figuur 4.4: Wmo – raming vs werkelijk

De aanbestedingen van de diensten en producten in het kader van de WMO en Jeugdhulp zijn opgedeeld in percelen. In het verlengde van bovenstaande figuren is een nadere specificatie te maken per perceel. Daaruit blijken nog wel de diverse fluctuaties die passen bij de systematiek van een openeinde regeling.

Perceel Huishoudelijke Hulp Ambulante begeleiding volwassenen Dagactiviteiten volwassenen Rolstoelen Woonvoorzieningen Vervoersvoorzieningen PGB dagbesteding PGB HH SAVE volwassenen + inloop GGZ LTA volwassenen Meedoen en zelfredzaamheid volwassenen Total

Perceel Breed Spectrumaanbieders Ambulante behandeling Jeugd Ambulante begeleiding Jeugd SAVE Jeugd PGB Jeugd LTA Jeugd Dagactiviteiten jeugd Gezond opgroeien Dyslexie Meedoen en zelfredzaamheid jeugd ADHD ziekenhuiszorg Gezond zijn Vervoer Jeugd GGZ Total

19

Raming primitief Raming na NJN Werkelijk € 2.172.500 € 1.759.400 € 1.868.352 € 1.469.200 € 1.439.900 € 1.462.420 € 451.600 € 416.200 € 435.607 € 139.700 € 147.400 € 338.017 € 187.100 € 345.900 € 331.299 € 197.500 € 154.000 € 198.796 € 280.000 € 182.000 € 161.754 € 68.000 € 40.000 € 39.000 € 3.500 € 22.000 € 21.786 € 16.800 € 10.200 € 6.060 € 17.000 € 28.300 € 3.330 € 5.002.900 € 4.545.300 € 4.866.421

Raming primitief Raming na NJN Werkelijk € 3.789.100 € 3.702.000 € 3.305.320 € 1.303.300 € 1.833.300 € 2.015.375 € 572.400 € 1.053.600 € 974.594 € 823.100 € 756.000 € 729.071 € 205.000 € 461.600 € 419.302 € 478.600 € 227.200 € 291.568 € 161.100 € 247.500 € 236.474 € 166.400 € 87.000 € 132.200 € 97.500 € 91.200 € 32.900 € 7.939.800

€ 271.500

€ 208.655

€ 143.500 € 159.090 € 133.400 € 167.057 € 97.300 € 85.934 € 116.500 € 47.395 € 38.700 € 20.143 € 9.082.100 € 8.659.978