2022-05-20 coalitieakkoord Leusden 2022-2026.pdf

Coalitieakkoord gemeente Leusden

2022 2026

Met Raad & daad! Voor Leusden, Achterveld en Stoutenburg

Voorwoord Toen wij deze formatie begonnen, zaten wij als rela-

hoofdlijnen. Het zijn de dingen die wij zo belangrijk

tief onbekende mensen met elkaar aan tafel. Natuur-

vinden, dat wij er vooraf afspraken over willen maken.

lijk hebben wij elkaar tijdens de campagne gezien

Uiteraard gaat dat over duurzaamheid, want dat is

en gesproken, maar het elkaar kennen is iets echt

een grote en belangrijke opgave. Ook de thema’s

anders. Hoe kijk je naar de samenleving en de rol van

Sociaal Domein, Bouwen en Wonen, Financiën en de

de overheid? Wat vind je belangrijk en mooi aan de

ambtelijke inzet vinden wij zo essentieel dat wij daar

gemeente Leusden en belangrijker: Wat zou jij doen

richting aan willen geven.

om het zo te houden of beter te maken? Hoe kijk je naar de rol van inwoners en het afwegen van soms

Dat wil niet zeggen dat dit alles is en dat wij dit alleen

tegengestelde belangen?

willen en kunnen doen. Wij realiseren ons zeer dat wij naast onze inwoners, ondernemers en maatschap-

Wij hebben elkaar gevonden op de zorg voor de aarde

pelijke partners, ook de bestuurlijke omgeving nodig

en de zorg voor Leusden, Achterveld en Stoutenburg.

hebben. De grotere en kleinere buurgemeenten zijn

Op de dingen die wij wél willen doen. Op hoe wij

onze bondgenoten, net als de Provincie en belangen-

tegen de democratie en vooral tegen de rol van onze

organisaties. Wij zullen het niet altijd eens zijn, maar

inwoners aankijken. Wij hebben ook ontdekt dat wij

wij komen er wel samen uit.

samen vinden dat de raad, de volksvertegenwoordigers, zoveel als mogelijk aan zet moet zijn. En dat

Dat doen wij ook in de raad van Leusden. Dit akkoord

verschillende visies en meningen dan ook kunnen en

is ook op hoofdlijnen, omdat wij elkaar de ruimte

mogen.

willen geven te bedenken wat wij belangrijk vinden. Wij hebben niet de wijsheid in pacht en kunnen zeker

Kortom, wij hebben elkaar leren kennen in de afge-

niet in de toekomst kijken. Dat betekent dat wij bij

lopen weken en wij hebben vertrouwen en zin in de

goede ideeën voor Leusden, Achterveld en Stouten-

samenwerking. Niet alleen met elkaar, maar ook met

burg, waar geld en tijd voor is, gewoon zullen mee-

de hele raad en de hele samenleving.

werken. Ongeacht wiens idee dat is.

Daarom hebben wij dit coalitieakkoord afgesloten op

Wij willen dat wel goed en professioneel doen. Daar-

Stoutenburg waarin het plezierig wonen, werken en

om vragen wij de burgemeester het proces te leiden

recreëren is. Waar de stem van inwoners, onderne-

om te komen tot een strategische agenda van de hele

mers en maatschappelijke partners wordt gehoord en

raad van Leusden. Dit akkoord is een onderdeel van

waarin onze kinderen, ouderen (en natuurlijk wijzelf)

die agenda. De gehele agenda is de opdracht aan het

graag willen en kunnen wonen.

college voor de komende vier jaar. Kortom wij willen een blijvend verschil maken: met Met dit coalitieakkoord en deze manier van kijken en

Raad en daad voor Leusden, Achterveld en Stouten-

denken, werken wij aan een Leusden, Achterveld en

burg.

Mede namens onze fracties,

Alexandra Kolkman

Bas van Os

Carlos Genders

Lokaal Belangrijk Leusden,

CDA Leusden, Achterveld en

VVD Leusden, Achterveld en

Achterveld en Stoutenburg

Stoutenburg

Stoutenburg

Duurzaamheid Als gemeente dragen wij ook een grote verantwoor-

ervoor dit leefklimaat voor onze inwoners en onze

delijkheid voor het leefklimaat op onze aarde als

bezoekers te beschermen. De biodiversiteit, land-

geheel en voor het leefklimaat in Leusden, Achterveld

bouw en schoonheid van dit gebied dragen bij aan de

en Stoutenburg. Sinds het akkoord van Parijs hebben

mentale en fysieke gezondheid van mensen. En daar

de wereld, onze rijksoverheid en wij als gemeente de

willen wij met z’n allen zuinig op zijn.

opdracht om in actie te komen om de klimaatverandering te vertragen en waar mogelijk te stoppen. Wij

Door de verstopping van het energienetwerk, met een

willen daar een serieuze bijdrage aan leveren binnen

ander woord netcongestie genoemd, zijn grootschali-

de kaders die de rijksoverheid stelt. Onze inspanning

ge zonneweides en windturbines de komende periode

voor de energietransitie en klimaatadaptatie blijft

niet realistisch. De dan opgewekte stroom kan ner-

daarom minstens even groot als in de afgelopen pe-

gens heen en staat meer gewenste vormen van opwek

riode. Tegelijk realiseren wij ons ook dat de transitie

in de weg. De focus wordt verlegd naar maatregelen

haalbaar en betaalbaar voor onze inwoners moet zijn

waar wij komende jaren het meeste resultaat van

of gaan worden.

verwachten. Inzet op bijvoorbeeld lokale opwek voor lokaal gebruik en energie- en warmteopslag zijn hard

Wij omarmen de waarde van ons buitengebied. Dit

nodig. Al deze grote opgaven vereisen grote inzet.

mag niet bedreigd worden door grootschalige en

Wij geloven dat innovatie en maatwerk daarbij hét

industriële opwek van duurzame energie. Wij kiezen

verschil gaan maken.

• Wij willen extra inzetten op het verleiden en belonen van inwoners die bijdragen aan de verduurzaming. De energie- en warmtetransitie begint met bewustwording en beperken van gebruik.

• Wij zetten in op het -zoveel als mogelijk- wegnemen van barrières en drempels, zodat eigenaren de

energie- en warmtetransitie van hun woningen, kantoren en bedrijven maximaal kunnen oppakken.

• Wij zetten in op zon op dak én vlak. Er is nog veel ruimte in de versteende omgeving van de

gemeente Leusden om te gebruiken voor energieopwekking. Denk aan op daken, aan muren, op geluidschermen, boven parkeerplaatsen en aan randen van bedrijfsterreinen. Hierbij willen wij manieren vinden om het aantrekkelijk te maken om de maximale oppervlakte te gebruiken, in plaats van slechts dat deel dat voor de eigen elektriciteitsbehoefte nodig is.

• Wij kunnen het als gemeente Leusden niet alleen. Soms hebben wij de kennis (nog) niet in huis

en soms gaan wij er niet over. Daarom zetten wij in op een constructieve en effectieve samenwerking met de logische samenwerkingspartners. Dit zijn bijvoorbeeld buurgemeenten, de Provincie en instellingen en bedrijven.

• Daarnaast gaan wij een actieve rol pakken op de beïnvloeding van landelijk beleid en versterken

daarmee onze succesvolle inzet op het binnenhalen van cofinanciering bij Provincie, Rijk en Europa.

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

Daarom spreken wij het volgende af:

• Wij willen de kracht van de natuur en landbouw gebruiken om CO2 op te slaan en tegelijk zo onze

groene kwaliteiten versterken. Wij gaan daarom een groot aantal extra bomen planten en inzetten op groene gevels. Hiermee verlagen wij de hittestress in de bebouwde omgeving.

• Nieuwbouw moet minimaal nul-op-de-meter zijn en goed voorbereid zijn op de duurzame mogelijkheden van de nabije toekomst. Denk bijvoorbeeld aan bi-directioneel laden en energie- en

warmteopslag. Overigens geldt ook hier dat wij -samen met onze bondgenoten- daar waar nodig stevig zullen inzetten op beïnvloeding van beleid en regelgeving.

• Wij willen innovatie de ruimte geven in onze gemeente. Wij denken dan bijvoorbeeld aan lokale energie- en warmteopslag en isolatie van woningen en bedrijven.

• De stevige inzet op de wijkwarmtetransitie in de wijk Rozendaal is een prima eerste stap. De transitie zullen wij waar mogelijk intensiveren en uitbreiden.

• Het Uitnodigingskader Duurzame Opwek passen wij zo aan dat het de waarden van het buitengebied beter beschermt.

• Het uitgangspunt is dat het huidige beleid voor kleine erfmolens (tot 25 meter ashoogte) op agrarische bouwpercelen ongewijzigd in stand blijft.

De opgave voor duurzaamheid en versterken van onze

integraal gekeken wordt naar wat nodig is, wat kan

natuurwaarden wordt door veel factoren beïnvloed.

en wat mogelijk wordt. Dit programma wordt elke

Er zijn veel belanghebbenden, met soms tegengestel-

twee jaar, of zoveel eerder als nodig is, herijkt. Wat

de belangen. Er is nieuwe innovatie beschikbaar en

wij vandaag nog niet weten, kan zo snel verwerkt en

nog meer op komst. Er is belemmerende en verster-

toegepast worden.

kende regelgeving. Provincie, Rijk en Europa komen met nieuwe doelen en regels. Dat is een forse opgave,

Zo worden wij een relevante, duurzame en adaptieve

maar dat kunnen wij als gemeente Leusden. Dit vraagt

gemeente.

om een integrale benadering. Wij maken zo samen het verschil. Er komt daarom voor het einde van 2022 een ‘Actieprogramma warmte- en energietransitie 2030’, waarin

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

Sociaal Domein De meeste van onze inwoners zijn zelf, samen met

crisis is nog niet bezworen of er dient zich alweer een

hun sociale netwerk, prima in staat om op een goede

nieuwe crisis aan: oorlogsvluchtelingen in Europa.

manier hun leven in balans te houden. Anderen heb-

Tegelijkertijd staat de houdbaarheid van de voorzie-

ben soms een steuntje in de rug nodig, omdat ze het

ningen ook nog onder druk door het ontbreken van

even niet redden of geen familie of vrienden heb-

een duurzame en passende financiering door het Rijk

ben die kunnen helpen. Een kleine groep vraagt om

en steeds veranderende financiële kaders.

intensievere en vaak wat langdurigere ondersteuning. Om met al deze verschillende behoeften om te gaan

Kortom, het Sociaal Domein is nog steeds in bewe-

is in de afgelopen jaren binnen het Sociaal Domein

ging en op zoek naar een gezonde balans. Wij willen

een goede basis gelegd. Goede samenwerking tussen

niet nu al, als coalitie, specifieke speerpunten in

formele en informele structuren is van groot belang.

het beleid vastleggen. Wij vinden het belangrijk dat

Blijvende aandacht is wel nodig om dat zo te houden

experts, maatschappelijke partners en samenleving

en verder te verbeteren.

medebepalend zijn in die keuzes. Op basis van hun inbreng willen wij vervolgens de hele raad betrekken

Snelle en onverwachte ontwikkelingen verstoren de

bij verdere keuzes en kaderstelling binnen het Sociaal

gewenste balans in het Sociaal Domein. De corona-

Domein.

Wij spreken wel het volgende af:

dit moment goed is. Wij willen dat niveau in stand houden.

• Op het moment dat de financiële kaders moeten leiden tot maatregelen, willen wij de minder draagkrachtigen ontzien.

• Regionale samenwerking in het Sociaal Domein is noodzakelijk en die zullen wij ondersteunen waar nodig. De (al ingezette) regionale aanbesteding van specialistische hulp staat niet ter discussie. Wij

kiezen voor een constructieve en resultaatgerichte houding en zullen terughoudend zijn bij individuele knelpunten. Wel verwachten wij dat de raad steeds goed en zorgvuldig geïnformeerd wordt over deze ontwikkeling.

• Er komt een visie waarin de domeinen Wonen, Welzijn en Zorg met elkaar verbonden worden. Met deze visie willen wij bereiken dat ouderen en kwetsbare groepen in Leusden, Achterveld en Stoutenburg

volwaardig deel kunnen uitmaken van de samenleving en zelfstandig kunnen wonen in een voor hen geschikte woning en woonomgeving. Indien nodig kunnen zij terugvallen op goed georganiseerde ondersteuning en zorg. Hierdoor vergroten wij de mogelijkheid van inwoners om regie te (blijven) voeren over hun eigen leven.

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

• Wij vinden dat het algehele niveau van sociale voorzieningen in Leusden, Achterveld en Stoutenburg op

Bouwen en wonen De vraagstukken op de nationale woningmarkt spelen

verenigingen en scholen. Groei blijft nodig, tegelijk

ook in onze gemeente. Er is een tekort aan woningen

moet dat niet ten koste gaan van het dorpse en groe-

en die woningen zijn erg duur geworden. Tegelijkertijd

ne karakter en het groene buitengebied.

is de gemeente Leusden een aantrekkelijke woonplaats in een aantrekkelijke regio. Dat is positief,

Wij kiezen voor een gematigde en constante groei

maar veroorzaakt ook hoge druk op de woningmarkt.

van het aantal woningen met extra aandacht voor

Leusden, Achterveld en Stoutenburg moeten niet op

senioren en starters. Dit past in de al ingezette lijn in

slot, want dat maakt dat onze voorzieningen kwets-

de (lokale) woonvisie en het Ontwikkelbeeld Regio

baar worden. Als er bijvoorbeeld minder kinderen

Amersfoort.

wonen in een wijk, dan heeft dat gevolgen voor sport-

Wij spreken in dat kader het volgende af:

• Wij willen bouwen voor iedereen die zich sociaal of economisch verbonden weet met Leusden, Achterveld en Stoutenburg en leveren een bijdrage aan de regionale woonbehoefte.

• Er komt een woononderzoek om zo de woonbehoefte van onze senioren inzichtelijk te krijgen. Dit document en de visie Wonen Welzijn Zorg worden de basis waarop wij onze woningvoorraad aanpassen.

• Starters krijgen extra aandacht. Om hen extra te helpen denken wij bijvoorbeeld aan instrumenten zoals Koopgarant of de premie-A woningen van vroeger.

jongvolwassenen de gelegenheid te bieden (deels) op zichzelf te gaan wonen.

• Wij willen diversiteit en bijzondere woonvormen faciliteren. Voorbeelden zijn: Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, Tiny Houses en Knarrenhofjes. Uiteraard willen wij andere initiatieven voor bijzondere of experimentele woonvormen helpen mogelijk te maken. Randvoorwaarde is dat wij de groene kwaliteit van het buitengebied behouden.

• Verdichting in bestaande wijken en kernen is nodig en wenselijk, maar niet ten koste van de groene woonkwaliteit. Wij ontwikkelen beleid voor het optoppen en/of splitsen van woningen.

• Wij willen een actieve rol voor de gemeente bij de transformatie van kantoren en bedrijven naar woningen.

• Wij versterken de groene buffer langs het Valleikanaal en leggen dit ook vast in beleid. • De samenleving waardeert De Korf in grote mate. De hieraan verbonden voorzieningen willen wij voor onze gemeente behouden. Daarom maken wij een plan voor De Korf en zal de uitvoering van dat plan voor het eind van deze bestuursperiode starten.

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

• Wij ondersteunen concepten als kangoeroe-wonen/zorgwonen en willen deze concepten verbreden om

Financiën Wij staan voor een duurzaam en degelijk financieel

tetransitie stelt het Rijk ook alleen tijdelijke middelen

beleid. De verantwoordelijkheid die wij in ons han-

beschikbaar. Daarnaast zijn er onzekerheden over de

delen voelen voor toekomstige generaties, voelen wij

gevolgen van de herijking van het gemeentefonds en

ook voor de volgende raadsperiodes en colleges. Een

de toekomst van de opschalingskorting. Nog nooit

solide en transparante begroting is een belangrijk

was er zoveel onzekerheid aan de inkomstenkant van

uitgangspunt voor deze bestuursperiode.

de gemeentelijke begroting.

Dat vraagt in de huidige omstandigheden om met lef

Wij hebben de afgelopen jaren de ervaring dat wij

maar ook verstandig te handelen. De financiële rela-

steeds tegen grote tekorten op termijn aankijken,

tie tussen het Rijk en de gemeenten is namelijk moei-

maar dat die telkens in de tijd opschuiven door weer

zaam. De arbitrage tussen Rijk en gemeenten over

nieuwe -incidentele- reparaties van het Rijk. Er is

Jeugdzorg heeft inzichtelijk gemaakt dat gemeenten

natuurlijk geen garantie dat dit patroon zich voortzet.

onvoldoende middelen hebben gekregen voor het

Wij willen ons niet laten gijzelen door het slech-

Sociaal Domein. Voor de komende jaren compenseert

te langetermijnvooruitzicht als gevolg van ad-hoc

het Rijk dit met tijdelijke extra middelen, maar het

rijksbeleid, maar realistisch en voldoende voorzichtig

Rijk heeft de uitkomst nog steeds niet structureel ver-

begroten.

taald in het gemeentefonds. Voor andere langdurige en omvangrijke opgaven zoals de energie- en warm-

• Tijdelijke extra financiële ruimte in de begroting 2023 tot 2025 is beschikbaar voor de ambities van de raad als geheel en het coalitieakkoord. De raad maakt daarbij een zorgvuldige en integrale afweging.

• De opgaven voor de energie- en warmtetransitie zullen mede gefinancierd worden uit een nieuw te

vormen bestemmingsreserve Energie- en Warmtetransitie. Deze zal gevuld worden met een substantieel bedrag uit de Bestemmingsreserve Toekomstbestendige Openbare Ruimte.

• Er zijn en komen veel fondsen en subsidies beschikbaar op het vraagstuk van Energie- en Warmtetran-

sitie. Wij zetten in op een actieve lobby om deze naar de gemeente Leusden te halen. De bestemmingsreserve Energie- en Warmtetransitie zal hiervoor als cofinancieringsinstrument worden ingezet.

• Leusden op de Kaart blijft belangrijk. Niet alleen voor inwoners, ondernemers en toeristen, maar ook

om in de regio, bij de Provincie en bij het Rijk onze kwaliteiten zichtbaar te maken. Om die reden maken wij uit eenmalige middelen een bedrag als cofinancieringsinstrument vrij.

• Wij accepteren dreigende tekorten op middellange termijn (nu vanaf 2026), omdat wij ons niet willen

laten gijzelen door de financieringspraktijk van het Rijk. Onze strategie is er daarmee op gericht om het goede en waardevolle voorzieningenniveau in Leusden, Achterveld en Stoutenburg in stand te houden.

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

Wij spreken het volgende af:

• Wij zetten in op het versterken van de lobbykracht richting de rijksoverheid voor het verkrijgen van

realistische en voorspelbare middelen. Daarvoor gebruiken wij onze netwerken zowel politiek alsook in samenwerking met andere gemeenten en Provincie.

• Bij tegenvallers zoeken wij de oplossingen langs de volgende lijn:

- eerst kijken wij naar oplossingen binnen het beleidsterrein of het domein waar een tekort ontstaat; - daarna kijken wij naar oplossingen binnen de hele begroting; - pas in laatste instantie kijken wij naar lastenverzwaring door bijvoorbeeld de verhoging van de OZB.

• Wij hanteren het principe dat bij (raads)voorstellen met structurele lasten ook een voorstel hoort met een structurele dekking. De raad wordt hiermee telkens gevraagd om scherpe keuzes te maken.

Tot slot willen wij ook de situatie in de ambtelijke

niveau te krijgen. Dit maakt dat wij een realistische

organisatie niet onbenoemd laten. Om onze taken

benadering van de gemeentelijke uitvoeringspraktijk

en nieuwe ambities uit te voeren hebben wij een

willen hanteren en onze plannen daarop aanpassen.

gezonde ambtenarenploeg nodig. In 2020 is er fors

In de komende bestuursperiode wordt gestuurd op de

geïnvesteerd in de organisatie om meer balans en

balans tussen (nieuwe) plannen/ambities en capaci-

effectiviteit te krijgen en om het toen hoge ziektever-

teit. Keuzes maken en focus aanbrengen is nodig om

zuim terug te dringen. Dit is succesvol gebleken maar

plannen te realiseren.

er is nog veel te doen om het geheel op het gewenste

• Binnen een jaar ligt er een grondige analyse van welke functies structureel moeten en welke met tijdelijke middelen bekostigd kunnen worden. De keuzes van de raad voor deze bestuursperiode zullen daarin meegenomen worden.

• Bij alle keuzes die de raad gaat maken, zal de benodigde ambtelijke capaciteit in beeld gebracht worden. Hiermee voorkomen wij dat de organisatie het ‘even’ erbij krijgt.

• De ondersteuning van de raad is relatief mager. Gezien de uitbreiding van de raad met twee extra frac-

ties en de vele nieuwe en relatief onervaren raadsleden, achten wij een versterking van de griffie noodzakelijk.

• De gemeente heeft meer verantwoordelijkheid gekregen op het gebied van veiligheid. De capaciteit daarvoor is, ook ten opzichte van gemeenten om ons heen, achtergebleven en knelt. Om die reden

investeren wij in meer capaciteit. Wij zetten daarnaast in op faciliteren en lobbyen om ook de politiecapaciteit voor Leusden, Achterveld en Stoutenburg weer op niveau te krijgen.

Coalitieakkoord gemeente Leusden 2022-2026

Daarom spreken wij extra af: