20201216-Eindrapport vrijwilligersbeleid Leusden_DEF.pdf

-26-

LeusdenLeeft app In maart 2018 hebben de gemeente Leusden en Lariks de app ‘LeusdenLeeft’ gelanceerd. Met behulp van de app kunnen organisaties hun evenementen delen. Ze moeten daarvoor digitaal een formulier invullen en Lariks regelt dat het betreffende evenement verschijnt in de kalender en op een lijst in de app. Media Elke maand publiceert Lariks een pagina met nieuws en activiteiten in de Leusderkrant. Op deze pagina wordt veel aandacht geschonken aan vrijwilligersactiviteiten. Daarnaast is Lariks actief op facebook, twitter en instagram met in 2019 respectievelijk 627, 534 en 146 volgers. Meerdere keren per week post Lariks berichten op deze social media.

2.4.6 Deelname aan activiteiten van Lariks In de online vragenlijst is aan de vrijwilligers gevraagd van welke activiteiten van Lariks zij gebruik maken. 96 vrijwilligers hebben de vraag beantwoord. De percentages in onderstaande figuur 2.13 geven aan hoeveel van de 96 vrijwilligers gebruik hebben gemaakt van een bepaalde activiteit. Een groot deel van de vrijwilligers (42%) heeft gebruik gemaakt van trainingen en workshops, ongeveer een kwart heeft gebruik gemaakt van de matchbeurs en de vrijwilligersbank. Daarnaast konden ze nog hun mening geven over de betreffende activiteiten. De reacties waren overwegend positief.

-27-

Figuur 2.13 Resultaat online vragenlijst- Deelname aan (vrijwilligers)activiteiten van Lariks in percentage 2.4.7 Financiën Naar schatting wordt er door de gemeente Leusden € 300.000 besteed aan vrijwilligersbeleid. Dit bedrag is niet met zekerheid vast te stellen, omdat diverse budgetten die aan derden worden besteed slechts voor een deel ten goede komen aan vrijwilligers. Zie bijlage 4 voor meer details.

2.5 Vergelijking met andere gemeenten In deze paragraaf gaan we in op de vraag: Hoe is het vrijwilligersbeleid in Leusden georganiseerd in vergelijking met andere gemeenten? Voor vergelijking met andere gemeenten heeft de rekenkamercommissie gekeken naar beleidsdocumenten van gemeenten die qua aantal inwoners en huishoudens vergelijkbaar zijn met Leusden Zie bijlage 5 voor nadere cijfers van de vergelijkbare gemeenten.

-28-

31,8

41,6

47,2

38,7

39,5

38,1

36,8

41,9

27,0

Neder land

Oister wijk

Nunsp eet

Leusd en

Hellen doorn

Ermelo

Epe

Dalfse n

Bronc khorst

Aa en Hunze

% vrijwilligerswerk (2016) (waarstaatjegemeente.nl)

29,7

Vrijwilligers- en mantelzorgbeleid Beleid: Net als Leusden hebben Bronckhorst, Ermelo, Nunspeet en Oisterwijk geen aparte beleidsplannen voor vrijwilligers en/of mantelzorgers. Het beleid is onderdeel van het beleidskader sociaal domein. Aa en Hunze, Dalfsen en Hellendoorn hebben aparte beleidsplannen voor vrijwilligersbeleid. In Aa en Hunze is overigens het mantelzorgbeleid daar weer geen onderdeel van, maar is het onderdeel van het integrale beleidskader sociaal domein. Doelen: Alle gemeenten willen het vrijwilligerswerk ondersteunen, waarbij de ene gemeente wat meer het accent legt op het stimuleren van vrijwilligerswerk en ook het verbeteren van de samenwerking tussen de gemeente, welzijnsorganisatie en vrijwilligersorganisaties. Ook benoemt één gemeente dat zij de samenwerking tussen de vrijwilligersorganisaties onderling wil verbeteren. Rol van de gemeente: Alle gemeenten zien zichzelf in de ondersteunende rol. Wijkgericht werken: Slechts één gemeente (Epe) heeft een wijkgerichte aanpak. Professionals: Twee van de negen gemeenten (Aa en Hunze en Epe) hebben in het beleid aandacht voor de samenwerking tussen vrijwilligers en professionals. Participatiewet: Vier gemeenten (Aa en Hunze, Dalfsen, Epe, Hellendoorn) hebben aandacht in het beleid voor de eventuele inzet van vrijwilligers van inwoners die gebruik maken van de Participatiewet.

Inzet toekomst: Slechts één gemeente (Oisterwijk) noemt in het beleid dat ze willen zorgen voor een duurzame ondersteuningsstructuur voor mantelzorgers en vrijwilligers. De overige gemeenten noemen in hun beleid niet expliciet de duurzame inzet voor de toekomst. Uitvoering: Bij acht gemeenten wordt het vrijwilligers- en mantelzorgbeleid uitgevoerd door een lokale welzijnsorganisatie. In Oisterwijk wordt het beleid uitgevoerd door een professionele organisatie die voor diverse gemeenten in Brabant maatschappelijke taken uitvoert. Financiën: Een goede vergelijking tussen de uitgaven van de gemeenten voor vrijwilligerswerk is niet te maken omdat niet duidelijk is welke kosten wel of niet onderdeel zijn van het beleid. Mantelzorgcompliment In vergelijking met de andere gemeenten is het mantelzorgcompliment in Leusden ruimhartig. Mantelzorgers ontvangen in Leusden jaarlijks € 150. Slechts één keer in de vijf jaar hoeven ze daarvoor een aanvraag in te dienen. In onderstaande tabel staat wat de mantelzorgcomplimenten inhouden in de vergelijkbare gemeenten.

-29-

Gemeente

% mantelzorg verlenen (2016) (volgens waarstaatje gemeente.nl)

Mantelzorg

Aa en Hunze

17,0 %

€ 100 contant voor mantelzorgers die geregistreerd zijn bij Centraal Punt Mantelzorg van Impuls.

Bronckhorst

17,6 %

€ 100 contant, jaarlijks aanvragen.

Dalfsen

14,1 %

Onbekend, jaarlijks aanvragen.

Epe

14,4 %

€ 100 contant, jaarlijks aanvragen bij steunpunt mantelzorg van Koppel-Swoe.

Ermelo

18,9 %

Geldbedrag onbekend, jaarlijks aanvragen bij welzijn Ermelo.

Hellendoorn

17,1 %

€ 50 contant of bonnen, jaarlijks aanvragen.

Leusden

14,7 %

€ 150 contant, 1 x per 5 jaar aanvragen bij Lariks.

Nunspeet

17,6 %

€ 50 cadeau bonnen, ingeschrevenen bij Steunpunt Mantelzorg ontvangen 1x per jaar bericht van gemeente.

Oisterwijk

21,0 %

€ 50 cadeaubonnen, jaarlijks aanvragen.

compliment (bron: https:// mantelzorg.nl (geraadpleegd 16 april 2020)

2.6 Doelstellingen gerealiseerd? In deze paragraaf gaan we in op de vraag: Worden de doelstellingen bereikt? Om na te gaan of de gemeente Leusden de doelstellingen bereikt heeft, is gekeken naar de doelstellingen uit het beleidskader en uitvoeringsplan van 2017-2018. In het jaarverslag 2018 van de gemeente Leusden komen de doelstellingen uit het beleidskader één op één terug en geeft de gemeente een kwalitatieve beschrijving van wat zij hebben gedaan om deze doelstellingen te bereiken (zie bijlage 6). De doelstellingen uit het beleidskader zijn niet zodanig concreet geformuleerd dat gemeten kan worden of ze bereikt zijn. Wel kan gesteld worden dat er diverse activiteiten uitgevoerd zijn om deze doelstellingen te bereiken en dat er aan de hand van de doelstellingen uitvoering wordt gegeven aan het beleid.

2.7 Impact COVID-19 en stimulering vrijwilligerswerk In deze paragraaf gaan we in op de vragen: Hoe ervaren de vrijwilligers in Leusden de rol van de gemeente en Lariks? Op welke wijze kan het vrijwilligerswerk volgens de vrijwilligers gestimuleerd worden? -30-

Eerst gaan we in op de impact van de coronamaatregelen op het vrijwilligerswerk in de toekomst, daarna op het stimuleren van vrijwilligerswerk. 2.7.1 Impact covid-19 op huidige vrijwilligerswerk In de online vragenlijst is aan de vrijwilligers gevraagd in hoeverre zij denken dat COVID-19 invloed blijft houden op het vrijwilligerswerk in de toekomst. 64 % van de vrijwilligers verwacht dat het invloed zal hebben in de toekomst, 36 % verwacht geen invloed. De volgende redenen zijn genoemd: Ja, COVID-19 heeft invloed op het vrijwilligerswerk: • Werving van vrijwilligers is lastiger, meer vrijwilligers nodig, andere vrijwilligers nodig • Door de coronamaatregelen en met name de 1,5 m afstand-regel kan het vrijwilligerswerk niet op zelfde wijze uitgevoerd worden en moet het vrijwilligerswerk anders aangepakt worden. • Door de pandemie zijn kwetsbare mensen in de samenleving meer zichtbaar geworden en er is meer bewustwording gekomen om elkaar te helpen. • Door COVID-19 is er meer tijd beschikbaar gekomen om vrijwilligerswerk te doen. • De vrijwilligersgroep is kwetsbaar vanwege leeftijd en gezondheidsrisico’s , vrijwilligers haken af. • Financiële problemen bij de vereniging. Nee, COVID-19 heeft geen invloed op het vrijwilligerswerk: • Er komt wel een oplossing. • Nee, tenzij virus weer de kop op steekt of vrijwilligers zelf ziek worden. • De corona-regels zijn goed na te leven.

• De corona- maatregen hebben geen invloed op het betreffende vrijwilligerswerk, het vrijwilligerswerk gaat gewoon door en blijft noodzakelijk. • Als er een vaccin ontwikkeld is, kan alles weer gewoon door gaan.

2.7.2 Stimuleren vrijwilligerswerk Tijdens de online Versnellingskamer is met de deelnemers gesproken over het stimuleren van het vrijwilligerswerk. Vijf vrijwilligers hebben deelgenomen aan de bijeenkomst. De deelnemers werden gevraagd naar ideeën die op korte termijn uitgevoerd kunnen worden, ideeën met langdurige positieve effecten en ‘out of de box’ ideeën. Bij ideeën die op korte termijn uitgevoerd kunnen worden ging het vooral om meer vrijwilligers te betrekken. Het enthousiasmeren van mensen uit het bedrijfsleven om hun kennis en kunde in te zetten werd door de vrijwilligers genoemd. Zo werd het idee geopperd om een dag bij bedrijven in Leusden te organiseren om het vrijwilligerswerk in Leusden te promoten. Ook werd als idee genoemd om een pool te maken van mensen die bestuurservaring/managementervaring hebben en vrijwilligerswerk willen doen. Bij ideeën met langdurige positieve effecten gaven de vrijwilligers aan dat het vooral om waardering gaat. Niet om een financiële waardering, maar meer in ‘een streepje voor’. Antwoorden waren bijvoorbeeld ‘Waarderingsdag organiseren voor alle vrijwilligers’ of ‘Groepjes vrijwilligers bijvoorbeeld 'voortrekken' bij

-31-

bepaalde evenementen’ of ‘VIP-plaats bij een bepaald event (bijvoorbeeld eerste zitrij bij het theaterterras o.i.d.)’ Bij de ideeën die werden genoemd bij ‘out of the box’ denken, werden vooral jongeren genoemd als mogelijke oplossing. Jongeren betrekken door kennis te laten maken met het vrijwilligerswerk en aantrekkelijker maken voor jongeren. ‘Verplichte maatschappelijke stage voor alle 18-jarigen in Leusden’ werd als idee genoemd. Ook werd geopperd om het vrijwilligerswerk minder structureel te maken en meer projectmatig, zodat de drempel om vrijwilligerswerk te doen lager wordt.

-32-

3. Conclusies en aanbevelingen 3.1 Conclusies In deze paragraaf gaan we in op de conclusies naar aanleiding van de bevindingen. Doelstellingen in beleid niet concreet De rekenkamercommissie concludeert uit het onderzoek dat de gemeente Leusden de doelstellingen van het vrijwilligersbeleid in de loop van de jaren steeds minder concreet heeft geformuleerd. Dit is een bewuste keuze geweest van de gemeente, die voortkomt uit haar beleid dat bekend staat als “Samenleving voorop”. Met dit beleid wil de gemeente bereiken dat inwoners zelf vaker initiatief nemen in maatschappelijke kwesties en zich actief opstellen. Het gevolg van de globale beleidsdoelstellingen is dat de rekenkamercommissie niet kan vaststellen of ze bereikt zijn. Positief is dat er in de gemeente diverse vrijwilligersactiviteiten en -initiatieven zijn. De rekenkamercommissie verwacht dat deze bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen, maar kan dat niet met zekerheid stellen. Inzicht in de omvang van de groep vrijwilligers is beperkt In Nederland doet 43,9% van de volwassen vrijwilligerswerk, inclusief mantelzorg. In Leusden is dit percentage hoger (51,5%, bron: waarstaatjegemeente.nl, 2016). Het maatschappelijke en sociale aspect (82%) zijn de belangrijkste redenen om vrijwilligerswerk te doen in Leusden. Uit het onderzoek blijkt dat precieze cijfers over het aantal vrijwilligers in Leusden ontbreken.

De rekenkamercommissie stelt vast dat de gemeente de omvang van de groep actieve inwoners ook niet monitort. De belangrijkste reden hiervoor is dat het vrijwilligerswerk volgens de gemeente naar tevredenheid verloopt. Op grond van de raadpleging van vrijwilligers in het onderzoek is de rekenkamercommissie van oordeel dat deze terughoudende opstelling risico’s met zich meebrengt. Als de gemeente niet de vinger aan de pols houdt en niet tijdig constateert of en waar de inzet van vrijwilligers afneemt, kunnen veel maatschappelijke activiteiten onder druk komen te staan. Kijkend naar andere gemeenten van vergelijkbare grootte die in het onderzoek zijn betrokken constateert de rekenkamercommissie dat de inzet van vrijwilligers in Leusden ten opzichte van vergelijkbare gemeenten achterblijft. In zes van de acht onderzochte gemeenten is het percentage actieve vrijwilligers (inclusief mantelzorgers) groter is dan in Leusden. Wanneer de gemeente de omvang van de vrijwilligersinzet beter monitort, kan de gemeente tijdig maatregelen nemen om inwoners aan te sporen tot belangeloze inzet voor maatschappelijke activiteiten. De rekenkamercommissie concludeert dat de gemeente wel goed inzicht heeft in de omvang van de groep mantelzorgers. Dit inzicht is verkregen uit recente onderzoeken en door het verstrekken van het mantelzorgcompliment.

Inzet vrijwilligers in de toekomst onzeker Een ander punt dat uit het onderzoek naar voren komt, is dat de gemeente in het beleid geen expliciete aandacht heeft voor de structurele inzet van vrijwilligers in de toekomst. -33-

Landelijk is een trend waarneembaar van afnemende inzet voor vrijwilligerswerk. Het is niet onwaarschijnlijk dat die trend zich ook voordoet in Leusden. Of dat het geval is, is nu nog niet met zekerheid te stellen. De rekenkamercommissie heeft in het onderzoek tegenstrijdige geluiden gehoord; een deel van de vrijwilligers geeft aan dat er een tekort is aan vrijwilligers of zal zijn in de nabije toekomst, maar gemeentelijke ambtenaren en Lariks stellen dat dat op dit moment meevalt. Uit het onderzoek blijkt dat de gezondheid, leeftijd en gebrek aan tijd de belangrijkste redenen zijn om te stoppen met vrijwilligerswerk (75%). De voornaamste knelpunten volgens de vrijwilligers zijn de beschikbare tijd (31%) en onvoldoende waardering (18%). Uitvoering vrijwilligersbeleid door Lariks positief beoordeeld De gemeente Leusden heeft de uitvoering van het vrijwilligersbeleid vrijwel geheel uitbesteed aan de welzijnsorganisatie Lariks. Lariks bepaalt voor een groot deel welke activiteiten uitgevoerd worden, in overleg en in afstemming met de gemeente en binnen de kaders van het sociaal beleid. Ongeveer een kwart van de vrijwilligers maakt gebruik van de activiteiten die Lariks voor hen organiseert. Deze vrijwilligers zijn overwegend positief over de betreffende activiteiten.

3.2 Aanbevelingen Op grond van bovenstaande conclusies adviseert de rekenkamercommissie de raad om het college opdracht te geven de volgende punten uit te voeren: 1. Zorg voor beter inzicht in de omvang van de vrijwilligersdoelgroep; hiervoor kan mogelijk het LeusdenPanel benut worden, evenals het bevragen van de vrijwilligersorganisaties. 2. Schenk in beleid en uitvoering nadrukkelijker aandacht aan de vraag hoe je op de lange termijn inwoners kunt motiveren om vrijwilligerswerk te doen en hoe je vrijwilligers kunt behouden (‘boeien, binden en behouden’). 3. Blijf aandacht houden voor de waardering van vrijwilligers en mantelzorgers en ga na op welke wijze dit het meest op prijs wordt gesteld. 4. Ondersteun vrijwilligersorganisaties bij de werving van nieuwe krachten. Ga daarbij ook na hoe relatief jonge vrijwilligers geworven kunnen worden en hoe het vrijwilligerswerk flexibeler ingevuld kan worden. Meer jonge vrijwilligers en meer flexibiliteit ziet de rekenkamercommissie als een mogelijk oplossing voor de verwachte afnemende inzet van oudere vrijwilligers.

-34-

4. Bestuurlijke reactie van het college en nawoord rekenkamercommissie 4.1 Bestuurlijke reactie Wij willen als college onze waardering uitspreken over het uitgebreide rapport. Het biedt ons veel informatie over de effecten van ons vrijwilligersbeleid en geeft een mooie vergelijking met andere gemeenten. We hebben als gemeente Leusden bewust voor gekozen om geen apart vrijwilligerswerkbeleid te formuleren, maar zien vrijwilligerswerk als een integraal onderdeel van ons beleidskader sociaal domein. Wij kunnen onze doelen en resultaten niet behalen zonder de inzet van onze vrijwilligers. Daarom vinden we het belangrijk om de vrijwilligersorganisaties te ondersteunen in hun behoeften. Het rapport biedt ons inziens voldoende handvaten om de komende periode hiermee verder aan de slag te gaan om ook in de toekomst te beschikken over voldoende vrijwilligers. Hierbij zal wat ons betreft het accent moeten liggen op het meer zicht krijgen op de totale vrijwilligersgroep in Leusden en wat zij nodig hebben om hun werk goed te kunnen blijven doen en wat er nodig is om in de toekomst meer vrijwilligers te werven en te behouden. We zijn hier onlangs mee gestart bij de sportverenigingen. Leusden is een sportieve gemeente met relatief veel verenigingen die allemaal drijven op vrijwilligers.

Op dit moment vindt er een inventarisatie plaats van de aantallen om meer zicht te krijgen op deze groep en wat zij nodig hebben. In de vierjaarlijkse monitor van de GGDrU wordt ook de deelname aan vrijwilligerswerk gemonitord in de gemeente Leusden. We verwachten in 2021 een nieuwe monitor. Op basis van de cijfers kunnen we het vrijwilligersbeleid binnen de gemeente Leusden bijsturen en indien nodig herijken. De gemeente blijft ondertussen subsidies en bijdragen vanuit het Fonds Samenlevingsinitiatieven verstrekken aan vrijwilligersorganisaties en professionele ondersteuning geven vanuit Lariks (waaronder deskundigheidsbevordering en vrijwilligersvacaturebank). Verder bieden wij voorzieningen aan vrijwilligers (waaronder vrijwilligersverzekering, faciliteiten) en heeft het geven van waardering en erkenning onze bestuurlijke aandacht middels onze aanwezigheid bij vrijwilligersactiviteiten en door het jaarlijks uitreiken van vrijwilligersprijzen.

4.2 Nawoord rekenkamercommissie Wij danken het college van B&W voor de reactie op de rapportage “Vrijwilligersbeleid in de gemeente Leusden”. Wij zijn verheugd dat het rapport het college handvaten biedt om in de toekomst te beschikken over voldoende vrijwilligers. Indien de raad de aanbevelingen overneemt, zullen wij de implementatie daarvan met belangstelling blijven volgen. Over ongeveer drie jaar zullen wij in principe een doorwerkingsonderzoek uitvoeren. Daarin kijken we hoe de door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn opgepakt en uitgewerkt. Met name door de maatregelen als gevolg van de Corona pandemie kon het onderzoek niet geheel uitgevoerd worden zoals gepland. Door de flexibele opstelling van alle betrokkenen is het toch gelukt om het onderzoek binnen een redelijke termijn uit te voeren en af te ronden. Wij danken de bestuurders, de ambtenaren van de gemeente Leusden, de medewerkers van Lariks en de vrijwilligers, die hebben meegewerkt aan dit onderzoek. -35-

Bijlage 1 Bronnenlijst Gemeente Leusden • Beleidsnotitie 2010-2011, gemeentelijke ondersteuning aan mantelzorgers en vrijwilligers in de gemeente Leusden, oktober 2009 • Wmo beleidskader 2012-2015, maart 2011 • Uitvoeringsprogramma WMO beleidskader 2012-2015 • • • • • • • • • • • • •

Onderzoek naar de regeldruk en administratieve lasten voor vrijwilligersorganisaties,23 feb 2012 Beleidsplan Sociaal Domein 2015-2016, Dichtbij mensen Definitief uitvoeringsplan Sociaal Domein programmalijn 123 en 4 behorend bij CV 14-1-2015 Collegebesluit ‘regeling mantelzorgcompliment’ d.d.20 sep 2016 Beleidskader Sociaal Domein, Bouwstenen voor een integraal beleid 2017-2018, december 2016 Uitvoeringsplan WMO beleidskader 2017-2018 Jaarverslag gemeente Leusden 2018, pag 40-47 Aanvraag subsidie LeusdenZet 2018 en 2019 Gemeente Leusden, verlening prestatiesubsidie 2019, DAVA Raadsvoorstel en- besluit ‘Kernwaarden Samenleving Voorop’, 31 jan 2019 (incl. bijlage) Beleidskader Sociaal Domein, Focus en transparantie 2019-2022, juli 2019 Excel-overzicht lasten vrijwilligersbeleid Leusden, aangeleverd door Henk Krakers, januari 2020 Leusdens Sport en beweegakkoord, februari 2020 (ondertekend)

• Raadsvoorstel en -besluit Evaluatie Fonds samenlevingsinitiatieven en recreatiefonds 2017(incl. bijlagen), 15 juni 2017 • Aanpassingen structuur Fonds Samenlevingsinitiatieven en Recreatiefonds 2017 • Raadsvoorstel en -besluit Herverdeling middelen Fonds Samenlevingsinitiatieven door ruimere criteria toe te passen’ (incl. bijlagen), 14 maart 2019

Lariks • Jaarverslag 2016, 2017, 2018, 2019 Lariks • Enquête door Lariks in opdracht van het college onder de 525 inwoners in Leusden die het mantelzorgcompliment ontvangen. (januari 2018) • Signaalrapportage 1e helft, 2e helft 2018 • Uitvoeringsplan Lariks 2019 • Matchbeurskrant 2019

Overig • Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, eerste deelrapportage van de interdepartementale commissie vrijwilligersbeleid, 1980 -36-

• • • • • • • • • • • • • •

Vrijwilligersnet Nederland, Algemene voorwaarden vrijwilligersverzekering 2020 Erasmus Universiteit Rotterdam, Hoe derde partijen, zoals overheden, bedrijven en fondsen, hedendaags ‘vrijwilligerswerk’, ‘vrijwilligersmanagement’ en de civil society kunnen bevordren, 2011 GGD, Lokale resultaten gezondheidsmonitor volwassenen 2012 Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk, Brief ‘vrijwilligerswerk in collegeprogramma’s’ aan Gemeenteraadsleden en fracties politieke partijen, 6 maart 2014 Cees van den Bos, Proefschrift ‘Using volunteering infrastructure to build civil society’, 2014 Motivaction, Factsheet: publieksonderzoek ‘draagvlak participatiesamenleving is geen garantie voor toename vrijwilligerswerk’, 12 maart 2016 CBS, Vrijwilligerswerk: wie doet het?, december 2017 CBS Vrijwilligers met en zonder betaald werk, december 2017 CBS, Vrijwilligerswerk: activiteiten, duur en motieven, juli 2018 Trendrapport vrijwillige inzet 2019, Trendrapport vrijwillige inzet 2020 Resultaten van onderzoek van de Rotaryclub Leusden naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een Respijthuis, 2018 Universiteit voor Humanistiek, Aan de andere kant van de schutting, Inspelen op de toenemende vraag naar vrijwillige inzet in het lokale domein, 2018 Adviesrapport Hogeschool Utrecht, Wie zorgt er voor de mantelzorger?, 22 januari 2020

Overige gemeenten • • • • • • • • • •

Gemeente Aa en Hunze, Nota vrijwilligersbeleid 2016-2020 Gemeente Aa en Hunze, Beleidsplan sociaal domein 2016 Gemeente Bronckhorst, Beleidskader sociaal domein 2019-2022, Gewoon meedoen! Gemeente Bronckhorst, Mantelzorgbeleid 2018-2021 Gemeente Dalfsen , Vrijwilligers- en mantelzorgbeleid 2016-2020 Gemeente Epe, Beleidsplan sociaal domein 2019-2022 ‘Samen meedoen mogelijk maken’. Gemeente Ermelo, Beleidskader Versterken, verlichten en verbinden van vrijwillige en informele inzet, 2015-2018 Gemeente Hellendoorn, Vrijwillige inzet, Samen Sterk, Hellendoorn, 2017-2020 Gemeente Nunspeet, Beleidsplan WMO ‘Samen Verder’, 2017-2020 Gemeente Oisterwijk, Koers sociaal domein 2019-2030 naar een samenredzaam Oisterwijk

Websites • Platform vrijwillige inzet, Vereniging Nederlandse organisaties Vrijwilligerswerk (NOV): https://www.nov.nl/ • Vrijwilligersinformatie: https://opendata.cbs.nl/statline/

-37-

Bijlage 2 Respondenten • • • • • •

Portefeuillehouder sociaal domein, welzijn en zorg

Beleidsmedewerker vitaliteit sport en bewegen Beleidsmedewerker verbinding welzijn en zorg/mantelzorg Beleidsmedewerker cultuur en vrijwilligers Programmanager verbinding sociaal domein Teamleider Lariks

-38-

Bijlage 3 Beleidskaders van de gemeente Leusden relevant voor vrijwilligerswerk en mantelzorgondersteuning in de periode 2010-2019- ontwikkeling van doelstellingen Beleidsnotities

Toelichting/ hoofddoelstelling

Doelstellingen

Beleidsnotitie: gemeentelijke ondersteuning aan vrijwilligers en mantelzorgers in de gemeente Leusden 20102011

Beleidsnotitie is opgesteld n.a.v. de wettelijke (Wmo) verplichting om vrijwilligers- en mantelzorgbeleid te maken. Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid worden voor het eerst in Leusden in deze notitie gecombineerd. Uitgangspunt in het beleid zijn de basisfuncties die het ministerie van VWS, de VNG en maatschappelijke organisaties zijn benoemd als functies die van wezenlijk belang zijn voor de ondersteuning van het vrijwilligerswerk en mantelzorgondersteuning:

De doelstellingen voor 2011 zijn per basisfunctie concreet als volgt uitgewerkt: Vertalen maatschappelijke ontwikkelingen: 1. De gemeente heeft haar beleidskader t.a.v. nieuwe ontwikkelingen op het gebied van het vrijwilligersbeleid schriftelijk geformuleerd en bespreekt deze in de voortgangsgesprekken met de uitvoerende organisaties.

Ondersteuning van het vrijwilligerswerk: 6. vertalen maatschappelijke ontwikkelingen 7. verbinden en makelen 8. versterken 9. verbreiden 10. verankeren Ondersteuning van mantelzorgers: 6. informatie en advies 7. begeleiding en emotionele steun 8. educatie 9. praktische hulp en respijtzorg 10. financiële en materiële hulp

Verbinden en makelen 2. In 2010 kunnen culturele verenigingen bij het Steunpunt Vrijwilligerswerk Leusden terecht voor de ondersteuningsactiviteiten die de gemeente met Welzijn Leusden in 2010 overeenkomt. 3. 50% van de doelgroep jongeren (19 tot 23 jaar) in de gemeente Leusden heeft in 2011 kennis van de mogelijkheden van vrijwilligerswerk in de gemeente. 4. 50% van de sportverenigingen heeft in 2011 voldoende vrijwilligers en vanaf 2011 loopt een percentage van de scholieren stage bij sportverenigingen (zie Sport- en beweegnota Leusden 2009-2012). 5. Vanaf 2010 worden jaarlijks 100 vrijwilligers bemiddeld naar vrijwilligerswerk en worden vrijwilligersorganisaties ondersteund bij het behouden van hun vrijwilligers. Versterken 6. Er wordt een effectieve lokale ondersteuningsinfrastructuur onderhouden. Vrijwilligers(organisaties) kunnen in de gemeente Leusden terecht op een centraal punt waar netwerken bij elkaar zijn gebracht die kennis hebben over het vrijwilligerswerk. Verbreiden 7. De gemeente geeft uiting aan de waardering voor de vrijwilligers en promoot het vrijwilligerswerk. Verankeren 8. Opgedane kennis en ervaring in het vrijwilligerswerk is vastgelegd, geëvalueerd en geborgd. In de prestatieovereenkomst wordt als verantwoording een jaarlijkse evaluatie opgenomen. Ondersteuning van mantelzorgers: Informatie en advies, begeleiding en emotionele steun 9.

De gemeente voert de basisfuncties informatie en advies, begeleiding en emotionele steun uit voor de mantelzorgers die daar behoefte aan hebben. 10. 60% van de 75- jarigen heeft informatie over de functie

-39-

Beleidsnotities

Toelichting/ hoofddoelstelling

Doelstellingen van het Steunpunt Mantelzorg en hoe het steunpunt is te bereiken. 11. Gemeente Leusden heeft inzicht in de aantallen /wensen/behoeften van de mantelzorger in Leusden en specifiek van de doelgroep jonge mantelzorgers. 12. Werkende mantelzorgers hebben (via persberichten, internet en lotgenotencontacten) informatie over de bestaande regelingen ten aanzien van mantelzorgondersteuning. Bereik van een informatiebijeenkomst is minimaal 25 personen. 13. Werkgevers in Leusden hebben door middel van bezoeken (5 bedrijven per jaar), folders en nieuwsbrieven informatie over het onderwerp mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Educatie a. Gemeente voert de basisfunctie educatie uit en biedt voor verschillende mantelzorgers cursussen aan aansluitend op de behoeften van de mantelzorgers. Praktische hulp en respijtzorg a. Het aanbod van praktische hulp en respijtzorg sluit aan bij de vraag naar praktische hulp en respijtzorg.

Wmo beleidskader 2012-2015, Leusden met elkaar

In een apart prestatieveld 4 is de ondersteuning aan mantelzorgers en vrijwilligers uitgewerkt.

Financiële en materiële hulp a. Gemeente voert deze basisfunctie uit door wet- en regelgeving uit te voeren en informatie te verstrekken over financiële tegemoetkomingen en materiële hulp. Hoofddoelstelling mantelzorg: Vanaf 2012 is het aantal mantelzorgers dat zich overbelast voelt ten opzichte van 2008 stabiel. (indicator: Gezondheidsmonitor GGD Eemland). Gezien de beschreven ontwikkelingen zoals de verwachte bezuinigingen en de vergrijzing is dit een verbetering ten opzichte van 2008. Subdoelstellingen: 1. In 2015 zijn de behoeften van mantelzorgers (nog) beter in beeld bij de ondersteunende instellingen zodat zij mantelzorgers sneller en beter kunnen bereiken met hun (op de vraag afgestemde) aanbod; 2. Mantelzorgers worden via specifiek op hen gerichte trainingen en voorlichting in hun eigen kracht versterkt. 3. In 2015 sluit het aanbod van praktische hulp en respijtzorg15 (zowel de professionele ondersteuning als ondersteuning door vrijwilligers) aan op de wensen en behoeften van mantelzorgers. Hoofddoelstelling vrijwilligerswerk: Het aanbod van vrijwilligers sluit aan bij de vraag naar vrijwillige inzet. Vrijwilligers kunnen rekenen op een goede

-40-

Beleidsnotities

Toelichting/ hoofddoelstelling

Doelstellingen ondersteuning zodat iedereen daadwerkelijk actief mee kan doen, in het bijzonder op de terreinen van zorg, sport, jeugd en cultuur. Vrijwilligers voelen zich gewaardeerd.

Beleidsplan sociaal domein 2015-2016 Dicht bij mensen, sep 2014

De 9 landelijke prestatievelden uit het vorige Wmo beleidskader zijn vervangen door drie landelijke doelen: Eén van de doelen heeft betrekking op vrijwilligerswerk en luidt: Het bevorderen van sociale samenhang, de mantelzorg, het vrijwilligerswerk en de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld.

De gemeente Leusden heeft de landelijke uitgangspunten vertaald naar de Leusdense situatie in het betreffende beleidsplan en dit resulteert in vier doelstellingen waarvan één relevant is voor vrijwilligers- en mantelzorgerondersteuning: Samen aan de slag om de saamhorigheid in Leusden te versterken.

Subdoelstellingen: 1. Zorg: in 2015 voldoet het aantal deskundige vrijwilligers dat actief is in de zorg of als vrijwillige thuishulp aan de vraag om praktische hulp cq. ondersteunende begeleiding. 2. Sport: in 2015 beschikt 60%16 van de sportverenigingen over voldoende en geschikte vrijwilligers zodat zij een hoogwaardig aanbod kan (blijven) aanbieden dat vraaggericht tot stand is gekomen. 3. Cultuur: In 2015 beschikt 60% van de culturele verenigingen over voldoende en geschikte vrijwilligers zodat zij culturele activiteiten kunnen blijven aanbieden die aansluiten bij de behoefte van Leusdenaren. 4. Jeugd: Vanaf 2012 loopt 50% van de Leusdense leerlingen in het voortgezet onderwijs hun verplichte maatschappelijke stage in Leusden. In 2015 sluit de informatievoorziening over vrijwilligerswerk aan op de belevingswereld van jongeren. De hoofddoelstelling is uitgewerkt in de volgende vier punten die de gemeente wil bereiken: 1) Inwoners die zich betrokken voelen bij elkaar, waar nodig informele hulp aan elkaar willen geven en initiatieven nemen om de saamhorigheid in de buurt/Leusden te versterken. De gemeente faciliteert en ondersteunt als inwoners hierom vragen. Deze ondersteuning is er niet op gericht initiatieven over te nemen. Het initiatief blijft bij de initiatiefnemers. 2) Een vermindering van het percentage mantelzorgers dat zich overbelast voelt.

We ondersteunen mantelzorgers met laagdrempelige dienstverlening, die gericht is op de ondersteuningsvraag en diverse vormen van respijtzorg (passende en verantwoorde zorg en hulp aan de zorgbehoevende en tijdelijke en volledige overname van de taken van de mantelzorger) bevat. De extra middelen die het rijk krijgt voor mantelzorgwaardering zetten we hiervoor in. 3) Het aanbod aan vrijwilligers sluit aan bij de vraag. Ook inwoners met een beperking verrichten vrijwilligerswerk; zowel vrijwilligers als organisaties worden hierin voldoende ondersteund. 4) Inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen, en tot de doelgroep behoren (van 18 tot AOW-gerechtige leeftijd) leveren een tegenprestatie naar vermogen, zodat zij actief (blijven) participeren in de samenleving. Zij verrichten maatschappelijk nuttige activiteiten bijvoorbeeld in de vorm van vrijwilligerswerk- die worden verricht naast of in aanvulling op reguliere arbeid. Deze mogen niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt. We

-41-

Beleidsnotities

Toelichting/ hoofddoelstelling

Doelstellingen beogen ook hiermee het sociaal netwerk en de arbeidsmarkt-mogelijkheden van bijstands-gerechtigden te vergroten.

Visie en beleidskader Sociaal domein 2017-2018

Voor wat betreft de vrijwilligers en mantelzorgers wordt de hoofddoelstelling in dit beleidskader voortgezet: Samen aan de slag om de saamhorigheid in Leusden te versterken.

De hoofddoelstelling is uitgewerkt in de volgende doelstellingen: Hoewel de hoofddoelstelling niet gewijzigd is t.o.v. het vorige beleidskader is de uitwerking ervan wel gewijzigd. De wijze waarop de gemeente ondersteunt en faciliteert is in de doelstellingen wat meer uitgewerkt. 1. Inwoners voelen zich betrokken bij wat er in Leusden speelt. Inwoners staan in contact met hun wijkgenoten of doen vrijwilligerswerk bij een organisatie. Ook een actief cultureel Leusden en vitale (sport)verenigingen dragen bij aan het versterken van de saamhorigheid. 2. Inwoners/organisaties nemen initiatieven om de saamhorigheid te versterken. We maken ruim baan voor initiatieven die inwoners en/of organisaties nemen om betrokkenheid te vergroten. We faciliteren deze initiatieven, en ondersteunen of stimuleren waar nodig. 3. Inwoners ontmoeten elkaar in het dorp en online We richten ons op het wegnemen van belemmeringen om ontmoeting mogelijk te maken. Het ontbreken van bijvoorbeeld een sociaal netwerk, of mobiliteits- en/of financiële knelpunten, mogen contacten niet in de weg staan. 4. Er is een sterk (ondersteunend) netwerk van gezinnen en inwoners Inwoners kunnen op elkaar rekenen en trekken samen op. Voor minder krachtige gezinnen zetten we in op een koppeling met steungezinnen. Daarnaast faciliteren en ondersteunen we (de totstandkoming van) het netwerk van pleeggezinnen. 5.

Er is een stevige verbinding tussen cliënt, formele en informele netwerken c.q. organisaties We zetten in op een samenwerking van formele en informele zorg. Mantelzorgers, vrijwilligers, professionals trekken in het belang van de cliënt samen op (zie ook doelstelling 4). 6. Nieuwkomers integreren in de Leusdense samenleving Nieuwkomers maken, net als alle inwoners van Leusden, deel uit van de samenleving. Om ervoor te zorgen dat deze integratie niet uitblijft, hebben we specifiek voor nieuwkomers extra aandacht voor het bekend raken in Leusden, de opbouw van een netwerk, taalverwerving en (arbeids)participatie. Voor mantelzorgers:

-42-

Beleidsnotities

Toelichting/ hoofddoelstelling

Doelstellingen Mantelzorgers kennen hun grenzen en delen hun zorgen als dit zorgen voor hen te belastend wordt We ondersteunen mantelzorgers zowel in groepen als met individueel maatwerk. Mantelzorgers herkennen zich in het begrip mantelzorg, weten waar ze moeten zijn voor informatie en advies en worden gewaardeerd. Met betrekking tot de ondersteuning van kwetsbare inwoners heeft de gemeente Leusden als doelstelling dat (Zorg) vrijwilligers kunnen rekenen op ondersteuning. Vraag naar en aanbod van vrijwilligers is op elkaar afgestemd. We ondersteunen vrijwilligers door onder andere deskundigheidsbevordering.

Beleidskader sociaal domein 2019-2022 Focus en transparantie

Het beleidskader bevat geen specifieke doelstellingen t.a.v. vrijwilligers en mantelzorgers.

De gemeente streeft naar een samenleving waarin mensen oog hebben voor elkaar met een sterke basisinfrastructuur waar samen vorm aangegeven wordt. Om dit te bereiken werkt de gemeente samen met inwoners, ondernemers, bedrijven, vrijwilligers-(organisaties), verenigingen, en instellingen. Dit is terug te zien in de vele activiteiten die door vrijwilligers, mantelzorgers, (sport)verenigingen en maatschappelijke partners worden gedaan.

-43-

Bijlage 4 Financieel overzicht vrijwilligersbeleid gemeente Leusden (Bron: begroting 2019 gemeente Leusden) LASTEN uitvoerder

vrijwilligersverzekering beheer vrijwilligersvacaturebank mantelzorgregeling uitvoeringskosten mantelzorgregeling

Lariks Lariks Lariks Lariks

budget gemeente derden (AFAS/St. de Boom/service clubs) 4.500 p.m. 104.200 15.500

vrijwilligersprijs Leusden Lariks AFAS aanmoedigingsprijs (geen gemeentelijk budget) Lariks gemeentepluim gemeente Annie de Beaufortspeld/prijs de Boom de Stille kracht Trofee SMBL

1.000

Organisatie matchbeurs Leusden Organisatie huiskamer Leusden (incidenteel)

6.000 5.000

gemeente Lariks

500 AFAS 250 2.500 st de Boom p.m. SMBL

Budget vrijwilligers vrijwilligersonkosten Lariks deskundigheidsbevordering Lariks ondersteuning vrijwilligersorganisaties Lariks formatieve inzet Lariks tbv vrijwilligers/mantelzorgers Lariks

12.000 5.000 7.000 p.m.

Fonds Samenlevingsinitiatieven uitvoeringskosten FSLI

Lariks Lariks

100.000 5.000

wijkgerichte activiteiten (projectbudget) wijkgerichte activiteiten (projectbudget) wijkgerichte activiteiten subs. culturele activiteiten door vrijwilligers subs. maatschappelijke activiteiten door vrijwilligers bijdragen vrijwillige inspraakorganen gemeente buurtbemiddeling

Leusden ZET wijkkamer Alandsbeek DAVA diverse inst. diverse inst. diverse St. buurtbem.

30.000 3x € 10.000 15.000 9.200 p.m. p.m. p.m. 2.500 1.000 WSL

Totaal Akortingen Stichting Maatschappelijke Begeleiding Leusden Leusden Zuid En Tabaksteeg Door Achtervelders Voor Achtervelders Woningstichting Leusden Fonds Samenlevingsinitiatieven

322.150

SMBL Leusden ZET DAVA WSL FSLI

-44-

4.000

Bijlage 5 Gegevens vergelijkbare gemeenten Leusden Inwonersgegegevens, mantelzorg, vrijwilligerswerk, maatschappelijke participatie Leusden en vergelijkbare gemeenten Bron: https.waarstaatjegemeente.nl (geraadpleegd op 19 maart 2020) en CBS-statline (geraadpleegd op 27 mei 2020)

Gemeente

provincie

Aa en Hunze Bronckhorst Dalfsen Epe Ermelo Hellendoorn Leusden Nunspeet Oisterwijk Nederland

Drenthe Gelderland Overijssel Gelderland Gelderland Overijssel Utrecht Gelderland Brabant

gemiddeld besteedbaar inwoners inkomen per aantal aangesloten huishouden CBS inwoners % bij in 2018 x 1000 (volgens aantal bevolking 0 bevolking 15 bevolking 65 mantelzorg % sportverenigi (cbs statline GBA) in huishou t/m14 jaar in % t/m 64 jaar in jaar en ouder verlenen vrijwilligers ng in % in geraadpleegd 27 2019 dens in 2019 % in 2019 in % in 2019 (2016) werk (2016) 2018 mei 2020) 25386 36212 28499 33145 26858 35808 30030 27481 26140

11073 15520 11232 14070 11129 14568 12688 10616 11128

13,6 13,6 17,1 14,8 15,4 16,5 16,7 18,4 14,8 15,9

60,3 61,0 62,3 60,4 61,5 61,9 61,8 61,4 61,3 64,9

26,1 25,4 20,6 24,8 23,1 21,6 21,5 20,2 23,9 19,2

-45-

17,0 17,6 14,1 14,4 18,9 17,1 14,7 17,6 21,0 14,2

31,8 41,6 47,2 38,7 39,5 38,1 36,8 41,9 27,0 29,7

32,4 32,7 33,4 28,4 26,2 35,1 32,4 23,1 31,7 24,9

51,8 51,8 52,1 49,9 50,3 50 56,1 50,4 56,1 42,1

beroeps en niet beroepsbevolk ing x 1000 in bevolking met 2018 (cbs hoog % van bevolking statline onderwijsnive met hoog geraadpleegd au hbo, hbo +, opleidingsniveau 27 mei 2020) wo x 1000 in 2018 19 27 21 24 19 26 22 20 19,0 12936

7 7 5 6 6 5 8 4 7,0 3992

37% 26% 24% 25% 32% 19% 36% 20% 37% 31%

Bijlage 5 vervolg Gegevens vergelijkbare gemeenten Leusden Sociaal geografische gegevens vergelijkbare gemeenten Gemeente

Aa en Hunze

Bronckhorst

Dalfsen

Epe

Ermelo

Hellendoorn

Leusden

Nunspeet

Oisterwijk

Nederland

Aantal inwoners

25386

36212

28499

33145

26858

35808

30030

27481

26140

Aantal huishoudens

11073

15520

11232

14070

11129

14568

12688

10616

11128

bevolking 0 t/m14 jaar in % in 2019

13,6

13,6

17,1

14,8

15,4

16,5

16,7

18,4

14,8

15,9

bevolking 15 t/m 64 jaar in % in 2019

60,3

61,0

62,3

60,4

61,5

61,9

61,8

61,4

61,3

64,9

bevolking 65 jaar en ouder in % in 2019

26,1

25,4

20,6

24,8

23,1

21,6

21,5

20,2

23,9

19,2

Sociaal geografisch

In 1998 samengevoegd: Anloo, Gasselte, Gieten, en Rolde.

In 2001 samengevoegd: Nieuwleuse n en Dalfsen

Gemeente heeft vier dorpen: Epe, Vaassen, Emst en Oene

Ermelo heeft geen dorpen wel een aantal kernen.

Gemeente heeft vijf dorpen: Daarle, Daarlerveen, Haarle, Hellendoorn Nijverdal.

Gemeente heeft vier dorpen: Leusden, Achterveld, LeusdenZuid Stoutenburg

Gemeente heeft vier dorpen: Nunspeet, Elspeet, Vierhouten Hulshorst

Gemeente bestaat uit drie dorpen: Oisterwijk, Moergestel, Heukelom.

(bron: https:// wikipedia.org)

In 2005 samengevoegd: Hengelo (Gelderland, Hummelo en Keppel, Steenderen, Vorden en Zelhem.

-46-

Bijlage 6 Doelstelling uit beleidskader 2017 en 2018 en realisaties Doelstellingen uit beleidskader 2017-2018

Wat heeft de gemeente gedaan om doelstellingen te bereiken? (Bron: Jaarverslag 2018, pag. 40-47)

Inwoners voelen zich betrokken bij wat er in Leusden speelt.

1. Stimuleren van buurtactiviteiten en ruimte bieden aan initiatieven van inwoners Activiteiten en initiatieven zijn gestimuleerd door middel van financiële ondersteuning en accommodaties. In 2018 zijn 51 aanvragen door Fonds Samenlevingsinitiatieven gefinancierd.

Inwoners staan in contact met hun wijkgenoten of doen vrijwilligerswerk bij een organisatie. Ook een actief cultureel Leusden en vitale (sport) verenigingen dragen bij aan het versterken van de saamhorigheid. Inwoners/organisaties nemen initiatieven om de saamhorigheid te versterken. We maken ruim baan voor initiatieven die inwoners en/of organisaties nemen om betrokkenheid te vergroten. We faciliteren deze initiatieven, en ondersteunen of stimuleren waar nodig.

2. Stimuleren van verbindingen tussen inwoners, lokale organisaties en ondersteunende professionals Met tijdelijke ondersteuning van Lariks is de Deel, voormalige ontmoetingsruimte van Beweging 3.0, Groenhouten weer geopend met als doel er weer een bruisende ontmoetingsplek te realiseren. 3. (Sport)verenigingen stimuleren mensen om, ongeacht hun beperking, actief of als toeschouwer aan activiteiten deel te nemen In 2018 is de dag van het aangepast sporten voor de regio Eemland succesvol in Leusden georganiseerd. Tussen de gemeente in de regio’s is een samenwerkingsovereenkomst gesloten om zich gezamenlijk in te spannen voor Grenzeloos actief. Kern van overeenkomst is dat vraag en aanbod aan elkaar gekoppeld worden op het gebied van aangepast sporten. 4. Stimuleren van (nieuwe) culturele activiteiten waaraan iedereen actief, als vrijwilliger of toeschouwer, kan deelnemen Voor de uitvoering van culturele activiteiten in Leusden is in totaal voor 21 culturele projecten een financiële bijdrage uit het Fonds Samenlevingsinitiatieven verstrekt. Dit met behulp van vele vrijwilligers. Veelal kleinschalige projecten met een bereik van 25 tot een paar honderd toeschouwers. Met één uitzondering: de operavoorstelling bereikte dit jaar zo’n 2500 toeschouwers. 5. Ontwikkelen van een ‘activiteitenapp’ In maart 2018 is de activiteitenapp LeusdenLeeft is gelanceerd.

De app wordt goed gebruikt onder de inwoners van Leusden en wordt als zeer bruikbaar en prettig ervaren.

Inwoners ontmoeten elkaar in het dorp en online We richten ons op het wegnemen van belemmeringen om ontmoeting mogelijk te maken. Het ontbreken van bijv.. een sociaal netwerk, of mobiliteits- en/of financiële knelpunten, mogen contacten niet in de weg staan.

Er is een sterk (ondersteunend) netwerk van gezinnen en inwoners Inwoners kunnen op elkaar rekenen en trekken samen op. Voor minder krachtige gezinnen zetten we in op een koppeling met steungezinnen. Daarnaast faciliteren en

1. Realiseren van een (informeel) vangnet voor mensen met een beperkte mobiliteit Concreet zijn DAVA automaatje en vrijwillig vervoer via LL2 gerealiseerd en is er ingezet op communicatie om inwoners van de vervoersmogelijkheden op de hoogte te brengen. Vanuit het beleidsplan/regionaal en lokaal beleid hebben we het maatschappelijk/ doelgroepenvervoer nieuwe impulsen gegeven. 2. Stimuleren van laagdrempelige ontmoetingspunten Er is een drietal laagdrempelige ontmoetingspunten gerealiseerd in 2018. Andere ontmoetingspunten worden steeds beter gevonden door de inwoners, zoals bijv. Antares. 3. Faciliteren van online ontmoetingsmogelijkheden (connectiviteit) In 2018 is geen gevolg en prioriteit gegeven aan het extra faciliteren van connectiviteit online. 1. Onderzoeken van mogelijkheden voor steungezinnen/netwerken van ouders voor gezinnen die dat nodig hebben Jeugdzorgaanbieder Youke voert in Leusden ondersteunende taken uit in het kader van de pilot Gezinsparaplu. De aangewezen gezinshuisouder zal samen met Youke en de ingestelde stuurgroep onder andere de volgende vragen beantwoorden: - Op welke plek is een gezinshuisparaplu het meest effectief? - Is de veronderstelling juist dat de werkwijze van de ‘gezinsparaplu’ breakdowns kan voorkomen?

-47-

Doelstellingen uit beleidskader 2017-2018 ondersteunen we (de totstandkoming van) het netwerk van pleeggezinnen.

Er is een stevige verbinding tussen cliënt, formele en informele netwerken c.q. organisaties We zetten in op een samenwerking van formele en informele zorg. Mantelzorgers, vrijwilligers, professionals trekken in het belang van de cliënt samen op (zie ook doelstelling 4).

Nieuwkomers integreren in de Leusdense samenleving Nieuwkomers maken, net als alle inwoners van Leusden, deel uit van de samenleving. Om ervoor te zorgen dat deze integratie niet uitblijft, hebben we specifiek voor nieuwkomers extra aandacht voor het bekend raken in Leusden, de opbouw van een netwerk, taalverwerving en (arbeids)participatie.

Wat heeft de gemeente gedaan om doelstellingen te bereiken? (Bron: Jaarverslag 2018, pag. 40-47) - Hoe kunnen we de kracht van de samenleving (kerken, maatjesprojecten, buurt -sportcoaches) benutten? 2. Oganiseren van een ‘oppas’-mogelijkheid voor mantelzorgouders van een kind met een (meervoudige) beperking Uit nader onderzoek door gesprekken met ouders bleek dat een ‘oppas’ niet zozeer de behoefte was. Het ging vooral om aandacht en betrokkenheid bij het gezin: iemand die vraagt hoe het gaat, wat het gezin nodig heeft. Hierover is afstemming met Lariks. Het realiseren van een ‘oppasvoorziening’ is niet langer van toepassing. 1. Inzetten op verschuiving van het aanbod hulp in het huishouden van formele organisaties naar samenwerkingsvormen Er is een overlegtafel met formele zorgpartijen maatschappelijke organisaties, Lariks en cliënten waar ingezet is op innovatie. Het overleg is enkele malen bijeengekomen, maar concrete pilots of een nieuwe structuur/organisatie heeft dat nog niet opgeleverd. Wel is (door goede tariefafspraken) geborgd dat partijen hier echt op in kunnen gaan zetten in 2019. 2. Opzetten van een coördinatiepunt om inwoners, zorgprofessionals, vrijwilligersorganisaties en fondsen met elkaar in contact te brengen Huiskamer van Leusden is gerealiseerd en wordt steeds beter gevonden door professionals, vrijwilligers en inwoners.

1. Organiseren van een sociaal netwerk rondom nieuwkomers en bieden van passende begeleiding richting zelfredzaamheid en (arbeids)participatie Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen St. Nieuwkomers- en Vluchtelingenwerk Amersfoort (NVA) en Gastvrij Leusden, op basis waarvan nieuwkomers gekoppeld zouden worden aan een inwoner van Leusden. De inwoner zou als ‘maatje’ dienen, om de nieuwkomer te helpen sneller bekend te raken met het dagelijks leven in Leusden en Nederland, en nieuwe contacten op te doen. Deze werkwijze is onvoldoende van de grond gekomen en daarom niet voortgezet. Begin 2019 wordt naar een alternatief gezocht om de ‘sociale integratie’ die nodig is, te stimuleren.

Mantelzorgers kennen hun grenzen en delen 1. Uitvoeren van een behoefteonderzoek onder de ontvangers van mantelzorgcomplimenten hun zorgen als dit zorgen voor hen te In januari 2018 heeft Lariks in opdracht van het college een enquête gehouden onder de 525 inwoners in Leusden die het belastend wordt mantelzorg-compliment ontvangen. In deze enquête was ook een vraag over de behoefte aan respijtzorg in een respijthuis We ondersteunen mantelzorgers zowel in opgenomen. groepen als met individueel maatwerk. 2. Bevorderen van deskundigheid bij professionals, mantelzorgers en zorgvrijwilligers en organiseren van voldoende Mantelzorgers ‘respijtzorg’ herkennen zich in het begrip mantelzorg, Lariks heeft deskundigheid bevordering geboden conform afspraak en ook ‘het lotgenotencontact bevorderd onder weten waar ze moeten zijn voor informatie mantelzorgers. In 2018 is door de Rotaryclub Leusden onderzoek gedaan naar de wenselijkheid en haalbaarheid van een en advies en Respijthuis in Leusden. Er is een werkbezoek gebracht aan een respijthuis en een businesscase uitgewerkt. Dit is besproken worden gewaardeerd. met stakeholders en wordt verder uitgewerkt in kleine werkgroepen onder leiding van de Rotary.

-48-

Doelstellingen uit beleidskader 2017-2018

Wat heeft de gemeente gedaan om doelstellingen te bereiken? (Bron: Jaarverslag 2018, pag. 40-47)

(Zorg) vrijwilligers kunnen rekenen op ondersteuning. Vraag naar en aanbod van vrijwilligers is op elkaar afgestemd. We ondersteunen vrijwilligers door onder andere deskundigheidsbevordering.

1. Bereiken van (zorg)vrijwilligers, hun ondersteuningsbehoeften in kaart brengen en bevorderen van hun deskundigheid Lariks is het steunpunt voor (zorg) vrijwilligers en mantelzorgers. Zo worden bijvoorbeeld maatjes geworven voor de maatjesprojecten, specifiek om mantelzorgers te ontlasten. Om deze maatjesprojecten tot een succes te maken wordt scholing en begeleiding aangeboden.

-49-

Bijlage 7 E-mail verzoek invullen vragenlijst vrijwilligers gemeente Leusden Goedemorgen/Goedemiddag, Graag mail ik u het volgende namens de rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand. De rekenkamercommissie doet op dit moment onderzoek naar het vrijwilligersbeleid in de gemeente Leusden. Uw mailadres hebben wij ontvangen vanuit de gemeente Leusden en/of Lariks. Zij hebben aangegeven dat uw organisatie bereid is om mee te doen aan het onderzoek en daardoor mee wil werken aan het verbeteren van het beleid. Wilt u onderstaand verzoek doorsturen naar de vrijwilligers van uw organisatie? Met vriendelijke groeten, Namens de rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand, Ingrid Spoor __________________________________________________________________________ Beste vrijwilliger, Rekenkameronderzoek naar vrijwilligersbeleid in Leusden Op dit moment is de rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand (https://www.rkvalleienveluwerand.nl/) bezig met een onderzoek naar vrijwilligersbeleid in de gemeente Leusden. De rekenkamercommissie voert dit onderzoek uit op verzoek van de gemeenteraad. Vrijwilligerswerk wordt steeds belangrijker en de gemeenteraad wil zeker weten dat het beleid van de gemeente effectief en toekomstgericht is. Overal in Nederland wordt steeds meer een beroep gedaan op vrijwilligers vanwege de terugtredende overheid op tal van gebieden.

Denk bijvoorbeeld aan het versterken van sociale cohesie door buurtinitiatieven, groenbeheer door inwoners of mantelzorgers. Wat willen we weten? In het onderzoek willen we van u graag weten waarom u vrijwilligerswerk doet, welke knelpunten u ervaart en hoe het aantal vrijwilligers op peil kan blijven en eventueel nog kan toenemen. Ook voor de toekomst. Wij horen heel graag uw mening Door het invullen van de digitale vragenlijst Vrijwilligersbeleid Leusden. Denk mee! kunt u uw mening geven over het huidige vrijwilligersbeleid. Het invullen van deze vragenlijst kost hooguit 15 minuten. U kunt de vragenlijst invullen tot 6 juli. -50-

Wilt u het vrijwilligersbeleid in de gemeente Leusden verder verbeteren? Behalve de digitale vragenlijst organiseren we op woensdagavond 8 juli van 19.30-21.30 uur een online bijeenkomst via Zoom waar u vanuit huis aan kunt deelnemen. U heeft daarvoor een computer met camera en microfoon nodig en een internetverbinding. Tijdens deze bijeenkomst willen we graag samen met u en andere vrijwilligers doorpraten en komen tot oplossingen waarmee het vrijwilligersbeleid in Leusden effectief blijft en gericht op een duurzame inzet van vrijwilligers op de lange termijn. U heeft de mogelijkheid om samen met andere vrijwilligers bij te dragen aan het verbeteren van het beleid. Wilt u deelnemen aan de online bijeenkomst, vul dan uw email in aan het einde van de digitale vragenlijst of mail uw mailadres naar info@rkvalleienveluwerand.nl. Voorafgaand aan de bijeenkomst ontvangt u dan per mail een persoonlijke uitnodiging voor de bijeenkomst.

Samenwerking met bureau Spilter Medewerkers van bureau Spilter (https://www.spilter.nl/) begeleiden de online bijeenkomst. Zij beschikken over speciale software en ervaring om de bijeenkomst in goede banen te leiden.

Nog vragen? Heeft u nog vragen, bel of mail gerust.

Met vriendelijke groeten,

-51-