Raadvoorstel septembercirculaire 2025

Gemeente

leudal

Raadsvoorstel Openbare Raadsvergadering Datum

9 december 2025

Onderwerp

Septembercirculaire 2025 drs. H. van Helden MBA

Portefeuillehouder(s)

Agendapunt

1. Onderwerp Septembercirculaire 2025.

2. Inleiding Aanleiding Met Prinsjesdag, 16 september jl., is de septembercirculaire 2025 gepubliceerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De septembercirculaire 2025 geeft een geactualiseerd beeld van de omvang van het gemeentefonds, gebaseerd op de Miljoenennota 2026 van het Rijk. Beoogd effect Door het berekenen van het effect van een circulaire wordt aan de raad voorgesteld om de budgetten met betrekking tot het gemeentefonds te actualiseren naar de meest recente gegevens. Proces tot nu toe Jaarlijks ontvangt de gemeente op drie momenten een bijstelling van het Gemeentefonds. In mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Scenario's Niet van toepassing. De uitwerking van de circulaires is een vast gegeven.

3. Voorstel aan de Raad Kennisnemen van de septembercirculaire 2025 en de financiële consequenties als volgt te verwerken: 1. De volgende bedragen toevoegen aan de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties Wet integrale suïcidepreventie Implementatie Participatiewet in balans Beschut werk Totaal reservering onderdeel taakmutaties

2025

2026

2027

2028

2029

40.711 31.590 72.301

14.788 17.900 33.845 66.533

15.235 4.395 36.100 55.730

15.662 1.266

16.118 1.312

16.928

17.430

3.770 31.815

3.226 31.815

35.585

35.041

2. De volgende bedragen muteren met het betreffende exploitatiebudget Toezicht gastouderopvang Overheidsbrede dienstverlening Cap.dec.overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) ,. Totaal naar exploitatiebudgetten

0

2.364 31.815 1.199.581 1.233.760

3.637 31.815 .4 35 52

3. De volgende bedragen toevoegen aan het begrotingssaldo Begrotingssaldo

2025

2026

2027

2028

2029

2.000.526

-4.650

-139.365

-199.711

-301.452

Datum

9 december 2025 Septembercirculaire 2025 2 van 7

Betreft Pagina

leudal

Gemeente

4. Argumenten 1.1 Kennisnemen van de septembercirculaire 2025 Jaarlijks publiceert het Rijk met Prinsjesdag de septembercirculaire. In de septembercirculaire verwerkt het Rijk de gevolgen vanuit de Miljoenennota voor de gemeenten. De totale inkomsten uit het gemeentefonds en het verloop van de mei- en septembercirculaire zijn als volgt:

■i:hf.r~s.1:1a■ïi,a1

ditit?i,,lt,bffit4,141241161144

2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 € 68.241 € 71.056 € 73.538 € 74.369 € 76.006 € 76.217 € 78.743 € -28 € -129 € 2.229 € 1.296 € -48 € -147 € -249 C 68.214 C 70.927 C 75.767 C 75.665 C 75.958 C 76.070 C 78.494

1 Stand meicirculaire 2025 2 Mutaties septembercirculaire 2025 3 Stand septembercirculaire 2025

1.2 Financiële gevolgen septembercirculaire 2025 De oorzaken van de mutaties van de septembercirculaire 2025 ten opzichte van de meicirculaire 2025 zijn als volgt te rangschikken (A t/m F): A B C D E F G

Afrekening voorgaande jaren Accres, BCF, hoeveelheden en uitkeringsbasis/-factor Mutaties in het Sociaal Domein Mutaties in het Ruimtelijk Domein Vervroegde Tweede Kame r verkiezingen Overige mutaties Totaal

C

-27.601

(

;ua

C (

C C (

C

-27 .601

C

-128.616 'c

797.274 1.298.407 8.209 119.058 6.096 2.229.044

IIIILJ.J Tltl'ii:t ",ffl

J,F}.

ur

C C C

-56.228 C 139.659 C 1.209.727 €

-182.487 C 124.158 C 10.146 C

-241.816 ( 86.618 C 8.000

-336.231 87.250

C C

2.485 1.295.643

-48.183

-147.198

-248.981

l•Ft

-128.616

C

C

C

De financiële gevolgen van de septembercirculaire voor de gemeente Leudal worden hieronder per onderdeel, A t/m F, nader toegelicht. A Afrekening voorgaande jaren De mutaties in 2023 en 2024 worden volledig veroorzaakt door aanpassingen in de landelijke en lokale hoeveelheden (aantallen). Voor beide jaren leidt dit tot een nadeel. B Accres, BTW Compensatiefonds (BCF) hoeveelheden en uitkeringsbasis/-factor

l:M•i44244iili1A,t,141J441@14,14,lli0:J4Al,\,M,Gfob 1 Accres 2 BTW compensatiefonds (BCF) 3 Hoeveelheden en uitkeringsbasis Totaal

2025 € €

€

"c

740.295 56.979 € 797.274 "c

_.,wv:r:n.11

2026 -104.949 €

2027 -208.914 €

-255.160

€

-307.508

48.721 -56.228

26.427 € -182.487 "c

13.344 € -241.816 "c

-28.723 -336.231

€

c

1. Accres Het accres bestaat uit een volume (hoeveelheden) accres en een accres voor loon-/ prijsontwikkeling (LPO). In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) van het Centraal Planbureau. Het volume accres wordt sinds 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. Het totaal van de beide accressen is cumulatief voor alle jaren negatief. 2. BTW compensatiefonds (BCF) Het BTW Compensatie Fonds is een apart onderdeel binnen de rijksbegroting waaruit gemeenten BTW kunnen compenseren. Het BCF kent een plafond. Jaarlijks wordt in de septembercirculaire een inschatting gemaakt van de over-/onderuitputting en afgerekend met de gemeenten. Voor 2025 wordt een onderuitputting verwacht en daarom wordt dit toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor Leudal een voordeel van€ 740.295. In de meicirculaire 2026 vindt de definitieve afrekening plaats van het BCF.

Datum Betreft Pagina

9 december 2025 Septembercirculaire 2025 3 van 7

Gemeente

leudal

3. Actualisatie hoeveelheden en uitkeringsbasis In iedere circulaire worden de aantallen (hoeveelheden) van de maatstaven geactualiseerd. Een effect in de maatstaven wordt veroorzaakt door actualisatie van de landelijke maatstaven als ook de actualisatie van de lokale maatstaven. Voor het gemeentefonds geldt dat door een mutatie van de landelijke aantallen de totale omvang van het gemeentefonds (uitkeringsbasis) niet wijzigt. Daarom wordt het effect van de landelijke aantallen gecompenseerd middels een mutatie van de uitkeringsfactor. Indien lokale aantallen afwijkend ontwikkelen dan heeft dit voor de lokale gemeente een positief of negatief effect op de uitkering. Voor Leudal een positief effect in 2025 van € 56.979 dat afloopt naar een negatief effect in 2029 van€ 28.723. C Mutaties in het Sociaal Domein

1-:mm;t4ii,i:tii-1,I46fili•Jll,,141, 1 Jeugdzorg hervormingsagenda 2023+2024 2 Jeugdzorg loon-/prijsbijstelling 3 Wet integrale suïcidepreventie 4 Toezicht gastouderopvang 5 Spreidingswet 6 Overheidsbrede dienstverlening 7 Participatie Totaal

€

2025 1.184.407

2026 € € €

€

39.035

€

€ 74.965 € 1.298.407 'c

'c

2027

-l:fif!II.I,13.1:111

€ € €

32.710 € 15.235 € 3.637 €

33.901 € 15.662 € 3.770 €

34.637 16.118 3.226

31.815 € 52.073 € 139.659 'c

31.815 € 40.761 € 124.158 'c

31.815 € 1.470 € 86.618 'c

31.815 1.454 87.250

38.619 14.788 2.364

Met betrekking tot het sociaal domein vinden diverse mutaties plaats in het gemeentefonds. 1. Jeugdzorg hervormingsagenda 2023+2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Incidenteel heeft dit een voordelig effect van € 1.184.407 voor Leudal. 2. Jeugdzorg loon-/prijsbijstelling Dit betreft gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling die samenhangen met de voor Jeugdzorg gereserveerde middelen uit het Coalitieakkoord Rutte IV. De middelen voor de jaren 2024 en 2025 zijn reeds in de meicirculaire 2023 aan de algemene uitkering toegevoegd. Nu worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. 3. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Dit betreft een uitbreiding van taken waarvoor nu middelen beschikbaar worden gesteld. 4. Toezicht gastouderopvang De Eerste Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen. De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026. De wetswijziging leidt tot meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. 5.

Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken. Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds. Voor gemeenten is er een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000. Het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente. Voor Leudal een incidentele bedrag van€ 39.035

9 december 2025 Septembercirculaire 2025 4 van 7

D atu m B e treft P a g in a

Gemeente

leudal

6. Overheidsbrede dienstverlening De afgelopen jaren is middels een specifieke uitkering (spuk) middelen ontvangen voor Informatiepunten Digitale Overheid (IDO). Vanaf 2026 wordt de spuk IDO omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatie-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. In het raadvoorstel over het Bibliotheekbeleid is aangegeven dat deze middelen hiervoor worden ingezet. 7. Participatie

iiUt41,filü 7a 7b

Implementatie Participatiewet in balans Beschut werk, (impulsbudget) sociale infrastructuur

€

Totaal effect Participatie

C

€

2025 40.711 € 34.254 € 74.965 C

2026 17.900 € 34.173 € 52.073 C

IIIIL~

2027 4.395 € 36.366 € 40.761 C

(Bedragen x C1) 028 2029 1.312 1.266 € 204 € 142 1.470 C 1.454

7a

Voor de implementatie van de Participatiewet in balans worden extra middelen, voornamelijk in 2025 en 2026, ontvangen. In deze bedragen zit ook een bedrag voor de regeling Verrekenen en voor het verstrekken van de premie arbeidsinschakeling voor jongeren.

7b

Voor beschut werk wordt in 2025 € 31.590 extra middelen ontvangen, oplopend tot€ 35.224 in 2027. Voor werknemers met een indicatie beschut werk wordt een forfaitaire loonkostensubsidie ingevoerd. Deze wordt vastgesteld op 68% van de forfaitaire loonkostensubsidie. De verwachting is dat per 2028 de wetswijziging in werking zal treden en op dat moment worden de extra middelen structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor de jaren 2025 t/m 2029 wijzigt als gevolg van loon- en prijsontwikkeling de omvang van het budget voor (impuls) sociale infrastructuur. Voor Leudal gaat het hierbij om een bedrag van per saldo€ 2.664 in 2025 dalend tot€ 142 in 2029.

Met betrekking tot de WSW-middelen, die 1-op-1 doorbetaald aan de Westrom, heeft geen mutatie plaatsgevonden. D Mutaties in het Ruimtelijk Domein

l•M$MäHl411,IJ41:MtffiffiMi•J.ll,t41e 1 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten 2 Cap.dec.overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

Totaal

€

"c

2025 8.209 € € 8.209 "c

2026 10.146 € 1.199.581 1.209.121 "c

-i:ffl!IJ.t,IJ.&:111

2027 10.146 €

8.000

10.146 "c

8.000 "c

2029

Met betrekking tot het ruimtelijk domein zijn er een tweetal mutaties in het gemeentefonds. 1. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten Bepaalde taken van de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid worden uitgevoerd door gemeenten. Voor deze wettelijke taken komen nu middelen beschikbaar t/m 2028. 2.

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de spuk CDOKE. In totaliteit wordt voor 2026 ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld. Ruim€ 30,5 miljoen volgt via een volgende circulaire. Voor de periode 2027 t/m 2030 zijn middelen ook beschikbaar, maar hiervoor moet de uitkeringsvorm nog worden bepaald. Dit volgt op een later moment. Voor Leudal in 2026 een voordeel van € 1.199.581. Wat wordt ingezet voor personeel en projecten.

E Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Voor het organiseren van de vervroegde Tweede Kamer verkiezingen ontvangen gemeenten in 2025 € 60 miljoen. Voor Leudal betekent dit een bedrag van€ 119.058 in 2025.

9 december 2025 Septembercirculaire 2025 5 van 7

D atu m B e treft P a g in a

Gemeente

leudal

F Overige mutaties Tot slot zijn er nog twee mutaties die per saldo leiden tot het volgende effect voor Leudal:

IM•i1J44t,Hi,,ll\fu,ti 1 Rijksvaccinatieprogramma 2 Register Externe Veiligheidsrisico's

Totaal

€ €

'c

2025 3.611 2.485 € 6.096 'c

2026 2.485 2.485 'c

2027

IIIILi

( Bedragen x C 1) 2029

'c

'c

028

1. Rijksvaccinatieprogramma Op advies van de Gezondheidsraad zijn verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma. Dit heeft voor de periode 2025 t/m 2029 budgettaire impact voor gemeenten (stijging van kosten). Voor de hele periode wordt eenmalig in 2025 € 2,3 miljoen toegevoegd. Voor Leudal een voordeel van€ 3.611. 2. Register Externe Veiligheidsrisico's Gemeenten ontvangen als tegemoetkoming in de kosten van het inregelen van beheerwerkzaamheden voor de kwetsbare gebouwen en locaties module een vergoeding in 2025 en 2026. Voor Leudal een bedrag van € 2.485 per jaar. Overige mededelingen in de septembercirculaire Weeffout Bij de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 is de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgegaan van de provincies naar de gemeenten. In het bestuursakkoord 2011-2015 is vastgelegd dat er€ 90 miljoen van het provinciefonds werd overgeheveld naar het gemeentefonds. De uitname was gebaseerd op het aantal jongeren op dat moment. Bij de berekening van de bedragen is geen rekening gehouden met het feit dat de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zelf al verantwoordelijk waren voor de jeugdzorg. Hierdoor is er destijds€ 10 miljoen structureel teveel overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. Deze 'weeffout' zal bij de eerstvolgende gelegenheid meerjarig worden hersteld.

In ieder geval wordt bij Najaarsnota (decembercirculaire) de boeking voor het jaar 2025 verwerkt. Uiterlijk bij Voorjaarsnota 2026 (meicirculaire) zal de boeking voor het jaar 2026 en verder worden gedaan. Uitstel invoering woonplaatsbeginsel en objectieve verdeelmodel beschermd wonen De invoering woonplaatsbeginsel en objectieve verdeelmodel met betrekking tot beschermd wonen (WMO) is al meerdere malen uitgesteld. De laatste keer was deze voorzien voor 1-1-2026. In de circulaire is aangegeven dat deze datum niet wordt gehaald en dat de invoering wederom wordt uitgesteld. In de circulaire staat geen nieuwe datum opgenomen.

5. Risico's Toekomstige ontwikkelingen en besluiten van het Rijk kunnen van invloed zijn op de te ontvangen middelen vanuit het gemeentefonds. Bijvoorbeeld door wijziging van taken, vergoedingen, verdeelsleutels (maatstaven). De vergoeding vanuit het Rijk voor een bepaald jaar is pas twee jaar na afloop definitief. Daarom dat voor de voorgaande jaren en het huidige jaar wordt gewerkt met de egalisatiereserve gemeentefonds, zodat lagere inkomsten in eerste instantie opgevangen kunnen worden met de reserve en niet direct een effect hebben voor de lopende begroting.

Datum

9 december 2025 Septembercirculaire 2025 6 van 7

Betreft Pagina

Gemeente

leudal

6. Juridische context De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de baten en lasten per programma, ex artikel 5, eerste lid, van de financiële verordening gemeente Leudal 2023. Middels dit voorstel worden de financiële gevolgen verwerkt in de budgetten van de begroting. Hiermee autoriseert de raad de biistelling van de begroting.

7. Financiële toelichting De verwerking van de financiële gevolgen van een circulaire kent een vaste systematiek: • Saldi van voorgaande jaren en lopend jaar muteren (storten/onttrekken) met de egalisatiereserve gemeentefonds, waarbij geldt dat: o Vaststelling van de maximale omvang van de egalisatiereserve jaarlijks bij de meicirculaire plaatsvindt. Het maximum is bepaald op 2% van het gemiddelde niveau van de algemene uitkering over een periode van zes jaar (T-1 tot en met T +4). o

• •

Een positief saldo boven het genoemde maximum wordt toegevoegd aan het begrotingssaldo van het huidige (T) jaar.

Saldi van toekomstige jaren muteren met het begrotingssaldo van het betreffende jaar. Taakmutaties toevoegen aan de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties. Deze worden apart toegelicht en voorgesteld.

Maximale omvang egalisatiereserve gemeentefonds De egalisatiereserve bedraagt op basis van de meicirculaire 2025 maximaal€ 1.499.762. Momenteel is de maximale stand bereikt. Dit betekent dat een positief saldo over de jaren 2023 t/m 2025 niet wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve, maar ten gunste komt van het begrotingssaldo 2025. Taakmutaties die worden toegevoegd aan de reserve gemeentefonds of het betreffende exploitatiebudget. Voor de volgende bedragen wordt voorgesteld deze toe te voegen aan de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties, zodat deze middelen op een later moment ingezet kunnen worden, of aan het betreffende exploitatiebudget: 1. De middelen voor integrale suïcidepreventie (C3) reserveren in de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties. 2. De aanvullende middelen voor toezicht gastouderopvang (C4) toevoegen aan het exploitatiebudget voor inspecties kinderopvang. 3. De middelen voor overheidsbrede dienstverlening (C6) toevoegen aan het exploitatiebudget voor bibliotheekwerk. In het raadsvoorstel Bibliotheekbeleid is aangegeven dat deze middelen worden ingezet voor het bibliotheekwerk. 4. De middelen voor implementatie Participatiewet in balans (C7a) reserveren in de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties. 5. De middelen voor beschut werk (C7b) reserveren in de reserve gemeentefonds onderdeel taakmutaties. 6.

De CDOKE middelen (D2) toevoegen aan het exploitatiebudget voor CDOKE. Financiële verwerking meicirculaire 2025 In onderstaande tabel staat de financiële verwerking van de circulaire, rekening houdende met de voorgestelde taakmutaties die gestort worden in de reserve gemeentefonds of toegevoegde aan het betreffende exploitatiebudget. Alle overige mutaties volgen de reguliere systematiek van verwerking. In

Datum

9 december 2025

Betreft

Septembercirculaire 2025 7 van 7

Pagina

Gemeente

leudal

de laatste regel is het effect voor de begrotingssaldi zichtbaar. Hierbij geldt voor 2025 dat het effect wordt bepaald door de saldi 2023 t/m 2025. F Resultaatcirculaire voor verwerking C3 Wet integrale suïcidepreventie C4 Toezicht gastouderopvang C6 Overheidsbrede dienstverlening C7a Implementatie Participatiewet in balans C7b Beschut werk D2 Cap.dec.overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Resultaat circulaire na verwerking Effect voorgaande jaren verwerken in huidig jaar

Effect circulaire op begrotingssaldo

-27.601

C

-128.616 (

2.229.044 (

( € € € (

( ( € € C

1.295.643 (

wt

IIILJ,J f #itltr.ffl

-48.183 € -147.198 ( -248.981 -15.235 € -15.662 C -16.118 -3.637 € -3.770 € -3.226 -31.815 € -31.815 € -31.815 -40.711 -4.395 € -1.266 ( -1.312 -36.100 -31.590 -33.845 ( ---------~~~~~_,,_ c_-1'-'-.1._,,9.,,._ 9."" 58"'1'----c_~C""CC"=-~~~~~,--~--,-----c,,..,,C 2.156.743 C -4.650 C ·139.365 C -199.711 C -301.452 € -156.217 -4.650 C ·139.365 C ·199.711 C ·301.452 C 2.000.526 C (

-14.788 -2.364 -31.815 -17.900

( ( € €

Doorkijk begrotingssaldo Bovenstaande financiële mutaties leiden op basis van de Begroting 2026-2029 tot de volgende meerjarige begrotingssaldi. Voor 2025 is het saldo opgenomen van de 2e raadsrapportage 2025. Op basis van toekomstige raadsbesluiten en daadwerkelijke realisatie 2025 kunnen de saldi wijzigen. Onderstaande saldi zijn dan ook indicatief. Begrotingssaldo na 2e Rarap/Begroting 2026-2029 Effect septembercirculaire na verwerking voorstellen Indicatieve begrotingssaldo

€ € C

2025 5.934.736 € 2.000.526 € 7.935.262 C

2026 2.757.981 € -4.650 € 2.753.331 C

-.i~

( Bedragen x C 1) 2027 028 2029 990.648 € -3.078.150 € -2.900.340 -139.365 € -199.711 € -301.452 851.283 C -3.277.861 C -3.201.792

8. Communicatie De inhoud van dit voorstel wordt niet actief uitgedragen. Als er naar aanleiding van de openbare behandeling van dit voorstel persvragen worden ontvangen, worden deze in afstemming met de portefeuillehouder beantwoord.

9. Vervolg Niet van toepassing.

10. Bijlagen Niet van toepassing.

Bijlage(n)

Heythuysen, 14 oktober 2025 BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN LEUDAL, De loco-gemeentes7taris,

Dhr. ing. E.L.A. Lucassen

Drs. M. Graef

ester,