Raadsvoorstel

Gemeente

leudal

Raadsvoorstel Openbare Raadsvergadering Datum

14 december 2021

0nderwerp

Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek De heer M.P.J. Janssen (wethouder)

Portefeuillehouder(s)

Agendapunt

Inhoudelijk voorstel 1. Toestemming te verlenen aan het college van burgemeester en wethouders om als deelnemer toe te treden tot de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord, zoals deze komt te luiden na het vaststellen van het bijgevoegde concept wijzigingsbesluit door de colleges in de regio Limburg-Noord. 2. De begroting als volgt te wijzigen: a. inkomsten €2.183.102 vanuit de MGR; b. kosten voor toegang (uitbreiding formatie, zie beslispunt 5) €62.248 toevoegen aan het personele budget; c. kosten voor beschermd thuis en dagbesteding beschermd wonen €631.580 toevoegen aan het budget zorg in natura BW/MO; d. het aandeel van Leudal in de kosten voor deelname aan de MGR €68.017 toevoegen aan het budget voor WMO BW/MO - bijdrage MGR; e. €250.000 toevoegen aan het budget zorg in natura BW/MO en €250.000 aan de uitvoeringskosten sociaal domein (50048000); f. het restant voor 50% toevoegen aan het budget zorg in natura BW/MO en 50% ten gunste van de begrotingsruimte; g. in de risicobeheermatrix een nieuw risico opnemen ter hoogte van het bedrag dat vrijvalt ten gunste van de begrotingsruimte.

Inleiding Voor het beleid op het gebied van de taken beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg & preventie (B&P) werken de Noord- en Midden-Limburgse gemeenten al geruime tijd samen. De Regiovisie bijzondere doelgroepen 2017-2020 vormt de basis voor het regionaal beleid en het proces rond de doordecentralisatie. Deze visie ligt in lijn met het landelijke advies van de commissie toekomst beschermd wonen (commissie Dannenberg) 'Van beschermd wonen naar een beschermd thuis'. Vanwege de vertraging in de landelijke besluitvorming betreffende de doordecentralisatie is de visie met een jaar verlengd. Er wordt op dit moment gewerkt aan een vernieuwde regiovisie die het eerste kwartaal 2022 aan de 14 colleges en gemeenteraden zal worden voorgelegd. De huidige regionale samenwerkingsafspraken zijn vastgelegd in het Convenant Beschermd wonen en opvang gemeenten Noord- en Midden-Limburg 2020-2021. De afspraken lopen tot en met 31-12-2021. Per 1-1-2022 gaan de Noord- en Midden-Limburgse gemeenten deze taken gezamenlijk uitvoeren vanuit een nieuwe regionale samenwerking, gebaseerd op de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) die in juni 2020 door de VNG is vastgesteld. De NvO geldt als een landelijke leidraad voor regionale samenwerking, zowel voor jeugd als voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

Bij de invulling van de nieuwe samenwerking zijn, naast de NvO, ook de eerder door de Noord- en Midden-Limburgse colleges vastgestelde uitgangspunten leidend geweest. Hetzelfde geldt voor de drie kernwaarden: communicatie, transparantie en zeggenschap. Op basis van de uitgangspunten en de kernwaarden zijn diverse varianten onderzocht met betrekking tot het vastleggen van de samenwerkingsafspraken. De nu voorliggende afspraken doen recht aan de gezamenlijke belangen van de 14 gemeenten. Met de nieuwe samenwerking geven we enerzijds invulling aan het feit dat de

Datum

14 december 2021 Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek 2 van 6

Betreft Pagina

Gemeente

leudal

doelgroep 'rondreist' door de regio. We zien ook dat de doelgroep maatschappelijke opvang en beschermd wonen te klein en te specifiek is om als gemeente afzonderlijk op te pakken. Anderzijds geeft de verstevigde samenwerking juist ruimte om lokaal de meest passende zorg en ondersteuning te bieden aan inwoners met complexe problematiek.

Argumenten Voorgesteld wordt om de taken inzake BW, MO en B&P die de gemeenten regionaal willen laten uitvoeren, te beleggen bij het samenwerkingsverband de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg-Noord (hierna: MGR). De taken omvatten: contractmanagement, inkoop, monitoring en financieel beheer. Hiertoe behoort ook het opstellen van de formele begroting BW, MO B&P op basis van de raming die de colleges de MGR meegeven en de coördinatie van het beleids- en toegangsproces. De MGR zorgt ook voor het betalen van de regionale zorgkosten aan de aanbieders. Het opstellen van beleid op het gebied van BW, MO en B&P blijft bij de gemeenten. Door de taak van de coördinatie van de toegang en de regie op het beleidsproces te beleggen bij de MGR, vindt er regionale sturing plaats op de kwaliteit van de toegang en het versterken van de lokale sociale basis. Zie bijlage 5 voor de volledige tekst van de regeling MGR sociaal domein Noord- en Midden-Limburg. Met betrekking tot de MGR zijn twee zaken met name relevant. Besluitvorming in AB De eerste is de besluitvorming in het Algemeen Bestuur (AB). Besluiten worden genomen indien: 1. 2.

de meerderheid van het aantal leden instemt met het besluit; en die meerderheid meer dan 50 procent van de stemmen vertegenwoordigt.

Er moeten dus minimaal 8 van de 14 AB-leden voor een besluit stemmen, en die AB-leden moeten samen ook meer dan 50% van de stemmen in het AB vertegenwoordigen. Het aantal stemmen per AB-lid wordt als volgt bepaald: Ieder AB-lid krijgt een aantal stemmen dat gelijk staat aan het aantal inwoners van zijn gemeente op 1 januari van het voorgaande jaar, gedeeld door 15.000. Het aantal stemmen wordt rekenkundig afgerond ( < 0,5: afronding naar beneden, ;:: 0,5: afronding naar boven), met een minimum van 1 stem. Er wordt op deze wijze voorkomen dat een gemeente een veto-positie in kan nemen en tevens houdt dit rekening met het financieel risicoprofiel van iedere gemeente. Financieel verdeelmodel Het tweede punt is het financiële verdeelmodel. Dit verdeelmodel dient als basis voor het verdelen van een surplus of tekort op de regionale begroting BW, MO en B&P. Dit verdeelmodel is gebaseerd op twee indicatoren: de lokale zorg- en toegangskosten en het aantal inwoners. Voor de lokale zorg- en toegangskosten is er gekeken naar de kosten voor Beschermd Thuis (BT) die vanaf 1 januari uit de lokale Wmo-middelen betaald moeten worden. Daarnaast is er gekeken naar de dagbestedingskosten van BWcliënten en de aantallen BW, BT en MO-cliënten per gemeente om de toegangskosten in te schatten.

Toetreden tot de MGR Om de taken te laten uitvoeren door de MGR is het nodig: • voor deze taken per 1 januari 2022 een tweede module toe te voegen aan de bestaande MGR; • de Midden-Limburgse gemeenten per 1 januari 2022 toe te laten treden tot de bestaande MGR. Aangezien sprake is van een gemeenschappelijke regeling die tussen colleges wordt getroffen, dient uw raad hier toestemming voor te verlenen. In de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is hierover opgenomen dat toestemming daarbij alleen kan worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Onder strijd met het recht kan worden verstaan strijd met de wet (waaronder de

Datum Betreft Pagina

14 december 2021 Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek 3 van 6

Gemeente

leudal

Grondwet, wetten in formele zin en lagere regelgeving het recht van de Europese Unie en een ieder verbindende verdragsbepalingen) en de algemene rechtsbeginselen. Van strijd met de wet is in deze samenwerking geen sprake. Van strijd met het algemeen belang kan sprake zijn wanneer uw raad van oordeel zou zijn dat er zwaarwegende argumenten bestaan op grond waarvan samenwerking met de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg ten aanzien van beschermd wonen, bemoeizorg en preventie ondoelmatig zou zijn. Daarbij geldt dat uw beoordeling in dezen, gelet op onze verantwoordelijkheid ten aanzien van deze taken en bevoegdheden, terughoudend dient te worden toegepast. Uw college is van mening dat deze samenwerking de doelmatigheid van de ondersteuning aan deze doelgroep juist bevordert. Daarnaast wordt ook vanuit het Rijk en de VNG (mede gelet op de Norm voor Opdrachtgeverschap) samenwerking op dit terrein door gemeenten in de regio gestimuleerd, juist vanwege de meerwaarde daarvan voor inwoners, zorgaanbieders en het algehele functioneren van het zorglandschap.

Risico's de huidige budgetten in de begroting zijn toereikend als de verstrekte indicaties ongeveer gelijk blijven. Beheersmaatregel: de opdracht die de MGR krijgt voor het opstellen van de regionale begroting bevat een aantal maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de in de laatste jaren behaalde kostenbesparingen op het gebied van BW, MO en B&P niet verloren gaan. De onderstaande maatregelen zien erop toe dat de deelnemende gemeenten zich ook daadwerkelijk aan de afspraken houden. • Het huidige kader (T-1) wordt steeds als uitgangspunten genomen bij het opstellen van de jaarlijkse regionale begroting BW, MO en B&P. Bij het opstellen van de regionale begroting nemen we de raming van het jaar ervoor en de verschillenanalyse die bij de jaarrekening wordt opgesteld als basis; • Het regionaal verdeelmodel is transparant en doet recht aan de te verwachten daadwerkelijke zorg- en toegangskosten (BT naar Wmo, dagbesteding BW, toegangskosten BW BT en MO) die de gemeenten in 2022 hebben én doet recht aan de lokale verantwoordelijkheid die gemeenten hebben om een adequate basisinfrastructuur in te richten zoals vastgelegd in de SOK; • De toegang BW werkt conform een regionaal vastgesteld afwegingskader.

De MGR brengt een monitor uit met cliëntstromen, zodat het aantal indicaties per gemeente kan worden gevolgd; • Jaarlijks rapporteert de MGR, aan de hand van een scan, op welke manier de 14 gemeenten investeren in hun basisvoorzieningenniveau; • In de MGR is een bepaling opgenomen (Artikel 5 lid 7) dat, indien een gemeente in enig jaar substantieel meer indicaties BW heeft afgegeven dan dat uit prognoses en maatschappelijke ontwikkeling zou mogen verwachten, er een onafhankelijk onderzoek kan worden ingesteld. Op basis van de uitkomsten van dit onafhankelijk onderzoek kan het AB van de MGR bij de begrotingsbehandeling een financiële correctiemaatregel voor de betreffende deelnemer voorstellen.

De uitstroom uit beschermd wonen is mede afhankelijk van het aantal beschikbare woon plekken Beheersmaatregel: Indien er onvoldoende woon plekken beschikbaar zijn, bestaat de kans dat de kosten voor beschermd wonen toenemen omdat er minder uitstroom mogelijk is. We proberen voor meer woonplekken te zorgen door samen te werken met woningcorporaties en zorgaanbieders. Dit doen we onder andere via het Transferpunt in Noord-Limburg en via het Matchingspunt in MiddenLimburg. Daarnaast moeten afspraken over wonen en zorg en beschikbare woningen landen in de lokale prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties. Invloed landelijke ontwikkelingen op het gebied van beschermd wonen Beheersmaatregel: er zijn een aantal landelijke ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de regionale samenwerking. Dit betreft onder andere de invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen. Het is nog onduidelijk wanneer dit ingevoerd gaat worden en welke uitwerking dit

Datum Betreft Pagina

14 december 2021 Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek 4 van 6

Gemeente

leudal

precies heeft voor de regionale samenwerking in Noord- en Midden-Limburg. We volgen deze ontwikkelingen op de voet en bespreken dit ook op regionaal niveau. Er is een kans dat er één of meerdere colleges of gemeenteraden niet akkoord gaan met de voorgestelde besluiten. Beheersmaatregel: in geval één of meerdere colleges of raden niet akkoord gaan is er een noodscenario geschetst. Dit noodscenario voorziet in een tijdelijke oplossing en geeft tijd om zaken aan te passen zodat de afspraken wel door alle 14 colleges en raden kunnen worden vastgesteld. Ook voor het noodscenario zal er besluitvorming plaats moeten vinden. Dit kan met terugwerkende kracht waardoor de zorgcontinuïteit wordt geborgd. Bovendien wordt dan de vastgelopen samenwerking vlot getrokken door toepassing van het VNG-escalatiemodel. Dit is echter zeer onwenselijk omdat onze regio dan bij de VNG bekend komt te staan als 'probleemregio'.

Financiële paragraaf De doordecentralisatie Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) heeft diverse effecten. In 1 e instantie was de doordecentralisatie vanuit het Rijk (van centrumgemeente Venlo naar de regiogemeenten Noord en Midden Limburg) voorzien voor 1-1-2022. Door de uitstel van de herijking van het gemeentefonds tot 1-1-2023 is deze doordecentralisatie een jaar opgeschoven. Dit voorstel gaat er over om de uitvoering per 1-1-2022 al zodanig in te richten alsof de doordecentralisatie per 1-1-2022 zou zijn ingegaan. Om dit regionaal te kunnen organiseren dienen er afspraken te worden gemaakt over de uitvoering en financiën (zoals verdeelsleutel). Het voorstel is om deel te nemen aan de MGR voor de uitvoering van BW/MO. De MGR stelt jaarlijks een begroting op. Op basis van de huidige gegevens en ervaring van Venlo is een begroting opgesteld voor 2022. Het uitgangspunt is hierbij dat alle inkomsten van de regio worden ingelegd in de MGR. Uit deze middelen worden vervolgens de uitvoeringskosten van de MGR en zorgkosten betaald. Het restant dat overblijft wordt middels een verdeelsleutel over de gemeenten verdeeld. Deze verdeelsleutel is gelijk of het nu om een voordeel of een nadeel gaat. De gemeente kan dit bedrag (bij een voordeel) gebruiken ter dekking van de eigen uitvoeringskosten (o.a. toegang, maar ook overheadkosten) en voor het voorliggend veld.

In de samenwerkingsovereenkomst worden afspraken gemaakt over de verplichtingen van gemeenten. Op basis van de opgestelde conceptbegroting 2022 (30-9-2021) zou het effect voor Leudal als volgt zijn: Omschrijving Inkomsten MGR Zorguitgaven BW via MGR Uitgaven MO, VO, BZ en PR via MGR Algemene kosten via MGR Totaal uitgaven via MGR Saldo inkomsten-/- uitgaven MGR Aandeel Leudal 8,48% Lokale kosten Leudal*: - Toegang - Wmo kosten Beschermd Thuis (BT} ZiN en Pgb - Wmo dagbesteding BW - Aandeel in uitvoeringskosten MGR (totaal€ 802.000) Totaal lokale kosten

In euro's 53.346.192 -17 .882.000 -8.729.000 -993.800 -28.406.800

24.939.392 2.183.102 -62.248 -596.940 -34.640 -68.017 -761.845

Datum Betreft Pagina

14 december 2021 Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek 5 van 6

Omschrijving Restant aandeel Leudal en uitgaven Leudal

*

Gemeente

leudal

In euro's

1.421.257

De lokale kosten zijn gebaseerd op verwachte aantallen en gemiddelde kosten (prijspeil 2021). De werkelijke aantallen en kosten 2022 kunnen hiervan afwijken. In de lokale kosten is nog geen rekening gehouden met de inzet van beleidsmedewerkers, toezicht en handhaving, overheadkosten, lokale uitgaven voorliggende voorzieningen, enz.

Het restant is een voorlopig verwacht saldo. Hier kleven een aantal risico's aan zoals: Effect van de rijksinkomsten na de doordecentralisatie (herijking gemeentefonds). Overstap huidige cliënten naar de WLZ. Hiervan is een inschatting gemaakt, maar de werkelijkheid kan hiervan afwijken. Per 1-1-2022 gaan alle gemeenten zelf indiceren. Hierbij hanteren we hetzelfde afwegingskader, maar het is niet uit te sluiten dat sommige gemeenten anders gaan indiceren dan anderen. Alle gemeenten hebben op dit moment voorliggende voorzieningen, maar de vraag is of hierop geïntensiveerd moet worden en de financiële gevolgen hiervan. Daarnaast zullen er nog interne kosten gemaakt worden. De planning is dat in mei 2022 het AB van de MGR de begrotingswijziging zal vaststellen. Tot dat moment kunnen bedragen dus wijzigen. Mochten de bedragen wijzigen dan zal dit worden verwerkt in een begrotingswijziging conform het gekozen scenario zoals hieronder wordt voorgesteld. Voor de financiële verwerking kan uit worden gegaan van 2 scenario's: 1. Volledig budgettair neutraal, conform regionaal advies. Pas bij de jaarrekening over enig jaar wordt bezien of het verwachte voordeel ook werkelijkheid is geworden. 2. Reëel ramen van de inkomsten en uitgaven op basis van de nu bekende informatie, waarbij wel rekening wordt gehouden met voorzichtigheid.

Vanuit de begrotingsoptiek worden alle budgetten in Leudal reëel geraamd. Daarom wordt ook voor deze nieuwe taak voorgesteld om te kiezen voor scenario 2. Hiermee wijken we af van de regionale lijn om budgettair neutraal te begroten. Voor Leudal betekent de keuze voor scenario 2 concreet het volgende: De verwachte inkomsten€ 2.183.102 vanuit de MGR worden geraamd. Het budget voor Wmo begeleiding wordt verhoogt met€ 693.828 voor de verwachte lokale kosten. Voor de lokale toegang is uitbreiding van de capaciteit nodig. In de berekening van de regio is hiermee reeds rekening gehouden op basis van gemiddelde tijdsbesteding en verwachte aantallen. Het budget van de personele kosten wordt verhoogd voor deze uitbreiding, dit wordt gedekt uit de middelen die we ontvangen. De inschatting is dat aan uitbreiding 0,83 fte nodig is in salarisschaal 9. Voor de bijdrage aan de uitvoeringskosten van de MGR wordt€ 68.017 begroot. Voor overige lokale kosten en voor mogelijke uitbreidingen in het voorliggend veld wordt € 500.000 toegevoegd aan de budgetten algemene voorzieningen lokaal en uitvoeringskosten sociaal domein (50-50). Het restant van€ 921.257 wordt voor 50% toegevoegd aan het budget voor Wmo begeleiding voor het geval dat de afrekening vanuit de MGR tegenvalt. De overige 50% wordt toegevoegd aan de begrotingsruimte.

In de risicobeheermatrix wordt voor een bedrag van€ 460.628 (50% vrijval begrotingsruimte) een nieuw risico opgenomen. Mocht bij de 2e raadsrapportage 2022 al meer zekerheid zijn over een eventueel voordeel of andere realisatie van de eigen lokale uitgaven dan kan het budget alsdan worden bijgesteld. Mocht onverhoopt de afrekening negatiever uitvallen dan nu voorzien dan zal dit ten laste van de algemene middelen komen. Vooralsnog wordt uitgegaan dat dit pas bij de jaarrekening 2022 definitief bekend zal zijn. Ook omdat op lokaal niveau nog geen ervaring met deze zorg is.

Datum Betreft Pagina

14 december 2021 Raadsvoorstel regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek 6 van 6

Gemeente

leudal

Na twee jaar is een evaluatie voorzien. Tot slot is er in Leudal op dit moment sprake van een taakstelling binnen het sociaal domein. Voor 2021 is de verwachting dat deze wordt gerealiseerd, voor 2022 is deze "opgelost" door de extra rijksmiddelen in de septembercirculaire. Het merendeel van de taakstelling moet worden gerealiseerd middels nieuwe inkoop. Deze inkoop heeft vertraging opgelopen waardoor het niet realistisch wordt geacht dat dit volledig wordt gerealiseerd. Dit laat onverlet dat we er ook in 2022 alles aan doen om de uitgaven binnen het sociaal domein te verlagen. Voor 2023 en verder geldt dat de taakstelling begin 2022 wordt herijkt. Gezien alle ontwikkelingen wordt dan bekeken of de opgenomen taakstelling en de budgetten realistisch zijn en of bijstelling nodig is. De kans bestaat dat per saldo dan algemene middelen nodig zijn. Bewust wordt er voor gekozen om het nu berekende voordeel op de nieuwe taak beschermd wonen/ maatschappelijke opvang niet toe te rekenen aan de taakstelling omdat in de bepaling van de taakstelling deze taak nog niet bij de gemeente lag. Inkoopparagraaf Niet van toepassing Personele paragraaf Het budget van de personele kosten wordt verhoogd. Dit wordt gedekt uit de middelen die we ontvangen. De inschatting is dat aan uitbreiding 0,83 fte nodig is in salarisschaal 9.

Communicatieparagraaf 14 Noord- en Midden-Limburgse gemeenten gaan een hernieuwde samenwerking aan op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg en preventie. Wat resulteert in een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) en een Modulaire gemeenschappelijke regeling (MGR). Dit vraagt om enerzijds bekendmaking algemeen: Communicatiestrategie- informeren/bewust maken via zoveel mogelijk kanalen van de samenwerkende partijen (website, intranet, social media) en media-aandacht. Anderzijds vraagt dit om een gerichte aanpak naar de doelgroep. Inwoners met een indicatie krijgen een brief van Venlo over de nieuwe samenwerking en wat dit voor hen betekent. Met de aanbieders is reeds gecommuniceerd. Bijlage(n) 1. Concept raming regionaal budget BW, MO, B&P 2. Toelichting concept raming regionaal budget BW BW, MO, B&P 3. Samenwerkingsovereenkomst (SOK) 4. Toelichting SOK 5. Modulaire gemeenschappelijke regeling (MGR) 6. Toelichting MGR Heythuysen, 26 oktober 2021 N WETHOUDERS VAN LEUDAL,