Programmabegroting 2023 -2026
Tekst van het document
• We ontwikkelen een integrale visie voor het Buggenums veld waarin we naast de compensatie van het voormalige Nunhems de ontwikkelingen als de ontgrondingen te Wijnaerden en de fietsbrug tussen Buggenum en Leeuwen meenemen. Wat mag dat kosten? Toerisme en recreatie
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022
Lasten Conserveren cultuurhistorische waarde Openluchtrecreatie Recreatie op water Aantrekkingskracht op burgers Totale lasten
233
219
219
224
224
224
39
42
42
42
42
42
0
0
0
0
0
0
457
280
283
283
295
292
729
541
543
549
562
558
-16
-14
-14
-14
-14
-14
-1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Baten Conserveren cultuurhistorische waarde Openluchtrecreatie Recreatie op water Aantrekkingskracht op burgers Totale baten
-103
-103
-103
-103
-103
-103
-120
-117
-117
-117
-117
-117
Mutaties reserves
-501
0
0
0
0
0
Resultaat
108
424
426
432
445
441
29
2.2.2 Wonen 2.2.2.1 Woningaanbod sluit aan bij woonwensen Ons woningaanbod is passend en sluit aan bij de (verschuivende) woonwensen van onze inwoners Wat gaan wij daar voor doen? Wij willen dat de komende vier jaar 750 woningen worden gebouwd, verdeeld over alle dorpen. In 2023 zetten wij via de Versnellingsagenda Wonen opnieuw gericht in op de planontwikkeling en realisatie van betaalbare, levensloopbestendige (huur)woningen. Dit doen wij via verschillende sporen. Het onderdeel UP Wonen biedt met woningbouw nieuwe mogelijkheden voor bestaand vastgoed dat om herinvulling vraagt. Hiermee dragen wij niet alleen bij aan het vergroten van het woningaanbod voor kleinere huishoudens (zowel jong als oud), maar ook aan de leefbaarheid van een kern. Daarnaast willen wij lokale (collectieve) initiatieven vanuit het dorp en voor het dorp graag faciliteren. Met een projectmatige aanpak blijft de bouwstroom voor de ontwikkeling van prioritaire locaties de komende jaren geborgd en worden initiatieven volgordelijk opgepakt, afgestemd op de wensen van onze inwoners. Onze woningcorporaties zijn voor de realisatie van sociale huurwoningen en het ondersteunen van burgerinitiatieven waardevolle partners. Om de actuele woningbehoefte goed in beeld te houden, wordt in 2023 opnieuw een woningmarktonderzoek gestart.
Dit onderzoek geeft inzicht in concrete lokale uitkomsten, maar wordt net als in 2018 in samenwerking met de regiogemeenten uitgevoerd. Starters worden bij de aankoop van hun eerste woning ondersteund met startersleningen. Nieuwbouw draagt slechts voor 5% bij aan onze woningvoorraad. De meeste inwoners wonen en verhuizen binnen de bestaande woningvoorraad. Deze woningen moeten worden aangepast om aan te sluiten bij de klimaatopgaven en de wens om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen. Wij informeren onze inwoners en partners over de mogelijkheden en stimuleren hen (energetische) woningaanpassingen te doen. Inzet van de klusbus is daar een concreet voorbeeld van. Daarnaast wordt in 2023 gestart met een isolatieprogramma, waarbij woningen met de laagste energie labels het eerst worden aangepakt. Beschikbare rijkssubsidies worden benut. Deze maatregelen dragen bij aan een meer toekomstbestendige woningvoorraad en helpen bij het bestrijden van energiearmoede. Vanuit economisch belang wordt ook ingezet op het (laten) realiseren van nieuwe huisvestingsconcepten voor tijdelijke werknemers. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • We willen de komende vier jaar 750 woningen bouwen in alle dorpen. De 600 woningen uit de structuurvisie worden aangevuld met andere programma’s zoals de Nationale woon en bouwagenda.
• We ondersteunen collectieve initiatieven van inwoners en stellen geld beschikbaar om deze initiatieven op te starten. • We transformeren leegstaand of leegkomende vastgoed naar betaalbare koop en huurwoningen. We evalueren dit jaarlijks. • We stellen een regeling op om transformatie van de huidige woonvoorraad mogelijk te maken. • We overleggen met woningbouwcoöperaties om het aanbod van sociale huurwoningen te vergroten. • We geven uitvoering aan het landelijk beleid om woonwagens onder te brengen bij woningbouwcoöperaties. • We besteden extra aandacht aan woningen voor statushouders.
30
Wat mag dat kosten? Woningaanbod sluit aan bij woonwensen
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Toepassing APV
483
379
375
375
375
371
Afval
3.293
3.316
3.653
3.693
3.738
3.844
Bestemmingsplannen
1.168
1.139
1.137
1.136
1.136
1.136
Grex wonen
1.009
-6
28
47
47
47
Milieubeheer
1.265
1.086
1.123
1.136
1.131
1.132
Volkshuisvesting
557
465
878
446
433
431
Handhaving RO
265
208
180
180
180
180
Omgevingsvergunningen
1.125
842
806
806
806
806
Toezicht en handhaving bouwen Buitengebied in beweging
661
613
596
596
596
596
131
548
255
235
215
215
9.959
8.588
9.032
8.651
8.658
8.758
0
0
0
0
0
0
-3.886
-3.718
-4.361
-4.197
-4.243
-4.344
Bestemmingsplannen
-99
-177
-38
-38
-38
-38
Grex wonen
-460
-135
-33
-52
-52
-52
Milieubeheer
-63
0
0
0
0
0
Volkshuisvesting
-231
-197
-197
-197
-197
-197
Handhaving RO
0
0
0
0
0
0
Omgevingsvergunningen
-1.191
-866
-743
-743
-743
-743
Toezicht en handhaving bouwen Buitengebied in beweging
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-5.928
-5.093
-5.372
-5.227
-5.272
-5.374
-168
-66
-34
-34
-26
-26
3.863
3.430
3.626
3.390
3.359
3.358
Totale lasten Baten Toepassing APV Afval
Totale baten Mutaties reserves Resultaat
31
2.2.2.2 Openbaar gebied adequaat onderhouden Ons openbaar gebied wordt adequaat onderhouden Wat gaan wij daar voor doen? Data- en plangerichte aanpak Een belangrijk speerpunt is het insteken op een (meer) data- en plangerichte aanpak voor het onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van weginspecties en de jaarlijkse inspectie van een gedeelte van de rioleringen (jaarlijks circa 10% van het areaal) voeren we steeds meer trendanalyses uit waarmee we het onderhoud en de reconstructies beter kunnen plannen. Zo kunnen verwachtingen beter gecontroleerd worden en kunnen combinaties worden gezocht in de aanpak van de openbare ruimte (verkeersmaatregelen combineren met kabels en leidingen, etc.). Beheerplannen In het nog vaststellen beheerplan Groen en Wegen 2023 -2026 wordt bovenstaande aanpak meegenomen. In het plan is het vastgesteld kwaliteitsniveau B voor het onderhouden van het groen en wegen van toepassing. Voor het beheer en de ontwikkeling van groen geldt daarnaast dat sterk ingestoken zal worden op klimaatadaptatie en biodiversiteit. Door het faillissement van Stichting IKL in 2021 is het belangrijk om het landschapsbeheer in de gemeente Leudal op een duurzame wijze te borgen. Hierbij gaat extra aandacht uit naar het opstellen en in stand houden van een robuust netwerk aan vrijwilligers en partijen die een actieve bijdrage willen en kunnen leveren aan het landschapsbeheer.
Dit netwerk draagt ook bij aan het genereren en uitvoeren van verschillende projecten die betrekking hebben op o.a. ecologie, cultuurhistorie, landschap, soortenbescherming en participatie. Belangrijke partners zijn tevens scholen die betrokken worden bij de boomfeestdagen en adoptieprojecten. Vanaf 2023 wordt daarnaast uitvoering gegeven aan het Beheerplan Openbare Verlichting (vaststelling 2022), waarin onder andere functionaliteit, veiligheid en duurzaamheid centraal staan. Onderhoudsprojecten In 2023 worden onder andere de navolgende onderhoudsprojecten (reconstructies) in combinatie met rioolonderhoud/ -vervanging voorbereid en uitgevoerd: reconstructie van de Winterstraat en de Lindenstraat te Neer; reconstructie van de Eindstraat te Horn; reconstructie van het Ellerveld en omgeving te Ell; en reconstructie van de Heerweg, de Bergstraat en de Haelerweg in Buggenum. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • We verbeteren de verlichting op fietspaden in het buitengebied. We maken daarbij gebruik van zogenaamde “slimme verlichting” om het effect op de natuur minimaal te houden. • Vrachtverkeer in de dorpen gaan we – waar mogelijk- actiever weren. • Op wegen in het buitengebied met vrij-liggende fietspaden blijft 80km/uur het uitgangspunt. • De ontwikkelingen op Zevenellen vragen een gedegen verkeersafwikkeling.
Naast de reeds ingeplande rotondes wordende “aan- en afvoer “ wegen een belangrijk punt van aandacht. • We handhaven het beleid om alleen wegbermen te maaien als dat uit oogpunt van veiligheid noodzakelijk is. We nemen maatregelen om tijdens het maaien vogels en hun nesten te beschermen. • We onderzoeken of organische reststromen, zoals schoon berm en slootmaaisel en blad uit bladkorven, rechtstreeks bij agrariërs af te zetten is als compost of bokashi. Dit ter verbetering van het gezonde bodemleven en een beter vochtvasthoudend vermogen. • Initiatieven/projecten voor het afkoppelen van regenwater blijven we ondersteunen. Daarover communiceren we duidelijk met onze inwoners. • We gaan meer handhaven in onze natuurgebieden. • We bevorderen de informatieoverdracht aan onze inwoners over het nut en noodzaak van natuur en biodiversiteit.
32
Wat mag dat kosten? Openbaar gebied adequaat onderhouden
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Infrastructuur wegen
2.455
2.607
2.814
2.933
3.001
3.303
Vastgoed
715
1.939
1.515
1.261
1.261
1.260
Verkeersveiligheid
883
920
1.034
1.101
1.120
1.140
Natuurbescherming en onderhoud Riolering
2.411
2.750
2.580
2.635
2.632
2.638
3.731
3.700
3.774
3.815
3.816
3.869
Gebruik openbaar groen
155
204
114
101
79
79
Begraafplaatsen
15
17
15
15
15
15
10.365
12.136
11.846
11.861
11.924
12.304
Infrastructuur wegen
-190
-114
-114
-114
-114
-114
Vastgoed
-143
-185
-25
-25
-25
-25
Verkeersveiligheid
-49
-30
-30
-30
-30
-30
Natuurbescherming en onderhoud Riolering
-20
-6
-6
-6
-6
-6
-5.025
-4.888
-4.869
-4.873
-4.877
-4.877
Gebruik openbaar groen
0
0
0
0
0
0
-10
-7
-7
-7
-7
-7
-5.437
-5.230
-5.051
-5.055
-5.058
-5.058
442
-793
-153
-173
-163
-163
5.369
6.114
6.642
6.633
6.703
7.083
Totale lasten Baten
Begraafplaatsen Totale baten Mutaties reserves Resultaat
2.2.2.3 Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid De gemeente is goed bereikbaar en toegankelijk Wat gaan wij daar voor doen? Het in 2022 (nog vast te stellen) Uitvoeringsprogramma Mobiliteit biedt de basis voor toegankelijke en veilige dorpen, waarbij inwoners en ondernemers steeds bewuster kiezen voor het al dan niet maken van een vervoersbeweging en het vervoersmiddel waarmee zij dit doen. Hierbij ligt de focus op en de prioriteit bij het verbeteren van verkeersveiligheid en het stimuleren van het gebruik van de fiets. Maatregelen aan wegen en fietspaden worden gecombineerd met onderhoudswerkzaamheden en projecten. Het doel is dat de fiets een volwaardig alternatief is voor de auto op de kortere afstanden en dat dit ook als veilig wordt ervaren. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Als gemeente gaan we actief aan de slag met deelauto’s en ondersteunen we projecten gericht op deelmobiliteit. • Duurzame vervoersmiddelen worden gestimuleerd door het aanbrengen van laadinfrastructuur voor zowel particulieren als ondernemers.
33
Wat mag dat kosten? Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Parkeren
1
1
1
1
1
1
Infrastructuur water
9
70
69
69
68
67
Openbaar vervoer
23
18
18
18
18
18
Totale lasten
32
89
88
87
87
86
Parkeren
0
0
0
0
0
0
Infrastructuur water
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Openbaar vervoer
0
0
0
0
0
0
Totale baten
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Mutaties reserves
5
5
5
5
5
5
32
88
88
87
86
86
Baten
Resultaat
2.2.3 Klimaat 2.2.3.1 Hernieuwbare energie bovengemeentelijk Wij zetten actief in op energiebesparing door vergroting van de bewustwording, het (stimuleren van het treffen) van maatregelen en het tonen van een voorbeeldrol. Energiebesparing is prioritair ten opzichte van energieopwekking. Desalniettemin anticiperen wij op de opwek van hernieuwbare energie binnen de zoekgebieden en herformuleren onze criteria daartoe. Wat gaan wij daar voor doen? De komende jaren zal er veel focus liggen op energiebesparing en bestrijding van energiearmoede. Vanwege de sterk gestegen prijzen voor energie en vanwege de wens op de afhankelijkheid van aardgas af te bouwen is het besparen van energie de snelste en meest efficiënte manier om dat te bereiken. Woningen Vanuit de Rijksoverheid is er geld beschikbaar gesteld om bij inwoners met een slecht geïsoleerde woning en een laag inkomen kleine niet woning gebonden maatregelen te treffen waarmee snel energie bespaard kan worden. Voor deze doelgroep zullen er extra maatregelen genomen worden om hun energierekening te verlagen als bestrijding van de zogenaamde ‘energiearmoede’. In het kader van de gemeentelijke energiebesparingscampagne ‘Energiebesparing waarom niet!’ zijn er al diverse maatregelen genomen zoals subsidies voor een gratis energieadvies en vouchers om zelf energiebesparende maatregelen te kunnen aanschaffen.
In de pop-up bespaarstore kunnen inwoners terecht met vragen en voor advies. In 2023 kunnen zij terecht in een duurzaamheidscentrum van Leudal.
34
Naast kleine energiebesparende maatregelen wordt ook gewerkt aan structurele en grotere maatregelen. Vanuit het Rijk is het Nationaal Isolatie Programma (NIP) opgesteld. Gemeenten en woningcorporaties krijgen extra geld om een isolatieprogramma op te stellen en uit te gaan voeren. Door middel van het isoleren van woningen kan een aanzienlijke besparing op de gasrekening worden gerealiseerd. Gemeente Leudal zal een eigen isolatieprogramma gaan opstellen al dan niet in RES verband. Bedrijven Ook bij bedrijven kan er nog veel op energie worden bespaard. Vanuit de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) zal de komende jaren het toezicht op de wettelijke verplichte maatregelen worden geïntensiveerd. Van de gemeente wordt verwacht dat ze deze taken onderbrengt bij de RUD. Daarnaast zal het stimulerende spoor worden uitgebreid door de inzet van energieadviseurs voor bedrijven en een bedrijvenloket waar ondernemers terecht kunnen voor advies. Hernieuwbare energie Door de congestie op het netwerk ligt de aandacht minder op grootschalige opwek middels zon en wind voor de korte termijn. Voor de langere termijn is het nodig wij blijven zoeken naar geschikte locaties voor grootschalige opwek. Dat is noodzakelijk voor onze energievoorziening van de toekomst. In 2023 herformuleren wij de criteria en treffen wij voorbereidende handelingen voor de verankering van grootschalige opweklocaties.
Transitievisie warmte in uitvoering Aardgasloos wonen is door de hoge gasprijzen en de afhankelijkheid van gas uit het buitenland nog belangrijker geworden. In een aantal kernen zullen Wijkuitvoeringsteams aan de slag gaan met het opstellen en uitvoeren van een wijkuitvoeringsplan om van het aardgas af te gaan. In combinatie met het Isolatieprogramma kan dat leiden tot collectieve acties om te isoleren of te verduurzamen van hun wijk. De andere kernen zullen later volgen. Afval Doordat de grondstoffenprijzen en de prijzen voor de verwerking van afval stijgen, is het verminderen van afval door het voorkomen van verspilling belangrijker aan het worden. Komende jaren zullen wij de afvalstromen monitoren, om zo beter te kunnen sturen op het terugdringen van hoeveelheden. Hierbij wordt daarnaast ingezet op communicatie om de bewustwording rondom (rest)afval te vergroten. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Inwoners en ondernemers worden gestimuleerd en gefaciliteerd om energiebesparende maatregelen te treffen. • We faciliteren kleinschalige energieopwekking in de bebouwde omgeving (daken, carports etc.). Grondgebonden opwek van hernieuwbare energie moet passen binnen de kernkwaliteiten van het landschap, heeft een meerwaarde voor de omgeving en wordt door de directe omgeving gedragen.
• Daar waar de gemeente een actieve eigen positie kan innemen, gebeurt dat ook. We onderzoeken de mogelijkheden van een eigen energiebedrijf. • Innovatieve bedrijven worden gestimuleerd, als zij de ketens verkorten, afval reduceren, natuur inclusief werken of energieproductie bevorderen (denk aan het hergebruiken van bermmaaisel als bodemverbeteraar).
35
Wat mag dat kosten? Hernieuwbare energie bovengemeentelijk
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Duurzaamheid
349
321
100
100
100
100
Totale lasten
349
321
100
100
100
100
Duurzaamheid
-181
-221
0
0
0
0
Totale baten
-181
-221
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
168
100
100
100
100
100
Baten
Mutaties reserves Resultaat
2.2.3.2 Openbare ruimte bestand tegen klimaatverandering Onze openbare ruimte is adequaat bestand tegen de invloeden van klimaatverandering Wat gaan wij daar voor doen? Het klimaatadaptief (bestand zijn tegen invloeden van weersverandering) inrichten van woongebieden/straten gebeurt zo veel mogelijk door het regenwater af te koppelen. Voor het groener inrichten van straten is vooral meer bewustwording bij de bewoners nodig. Tijdens de bewonersavonden van de herinrichtingsprojecten proberen we onze inwoners bewuster te maken van de noodzaak om de woonomgeving groener (en dus minder steenachtig) in te richten. Voordelen zijn onder ander meer schaduw en dus een reductie van de temperatuur, filteren van fijnstof en meer welzijn in een groenere omgeving. Hoogwaterveiligheid De gemeente grenst aan de Maas, een regenrivier, waardoor er met regelmaat beperkingen of overlast kan ontstaan door hoogwater. Daarom zijn de afgelopen decennia dijken aangelegd en zijn bestaande dijken opgehoogd. De omgeving Neer is inmiddels voorzien van groene en grijze/glazen dijken die een bescherming bieden tegen hoogwatergolven die 1:250 jaar kunnen voorkomen. Voor Buggenum is inmiddels een betere bescherming in voorbereiding (naar 1:350 jaar). Horn en omgeving Broekweg liggen aan een retentiegebied, wat tot gevolg heeft dat de bescherming van deze omgeving lager ligt dan bij de andere gebieden.
We beschermen deze omgeving bij hoogwater met tijdelijke maatregelen en zijn intensief in overleg met andere overheden om de kans op overlast kleiner te maken en evt. schade die toch optreedt ruimer te compenseren. Klimaatrobuust Leudal De klimaatambities voor het ‘water- en klimaatbestendig zijn’ zijn vastgelegd in het Waterketenplan 2021-2025, met als doel droge voeten in onze huizen en bedrijven en schoon en helder water, waardoor wij in 2050 een klimaatrobuust Leudal zijn, waar het goed wonen en werken is.
36
Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • De gevolgen van weersinvloeden worden beperkt door het treffen van maatregelen in de openbare ruimte (vergroening, vasthouden water) en het aanpakken van hittestress. • Om verdroging van agrarische grond tegen te gaan, bevorderen we in samenwerking met het Waterschap het aanleggen van stuwen in combinatie met peilgestuurde drainage. Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Nieuwbouw woningen
aantal per 2021 1.000 woningen
5,8
ABF - Systeem Het aantal nieuwbouwwoningen, Woningvoorraad per 1.000 woningen.
Huishoudelijk restafval
kg
2020
147
CBS
Hernieuwbare elektriciteit
%
2019
23,7
Rijkswaterstaat Hernieuwbare elektriciteit is Klimaatmonitor elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
Banen
per 1.000 2021 inw 1564jr
670,5
LISA
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Vestigingen
per 1.000 2021 inw 1564jr
162,2
LISA
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Functiemenging
%
48,3
LISA
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
2021
Beschrijving
De hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg)
Verbonden partijen ● Reinigingsdienst Maasland ● Grenspark Maas-Schwalm-Nette ● Samenwerking Midden-Limburg ● Keyport ● Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV ● Ijzeren Rijn ● Euregio Rijn-Maas-Noord ● Routebureau Midden-Limburg ● Nazorg Limburg ● Waterleidingmaatschappij ● Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Limburg-Noord
37
2.3 Voorzieningen Optimaal inzetten van sociaal maatschappelijke voorzieningen. Visie Sociale samenhang, aantrekkelijk wonen, leren, werken en recreëren heeft invloed op de leefbaarheid van Leudal. Om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen, is het noodzakelijk om de behoeftes van inwoners centraal te stellen en integraal en domein overstijgend te werken. Er is een samenhangende aanpak nodig, waarbij aandacht is voor alle leefgebieden van inwoners. Zo kan aangesloten worden bij de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen, zodat ze mee tellen, bijdragen en mee kunnen doen naar vermogen. Wat willen wij bereiken? De gemeente Leudal heeft een rijk maatschappelijk leven en veel maatschappelijke voorzieningen. De ambitie van de gemeente is om het aanbod en de kwaliteit van de voorzieningen hoog te houden. Deze ambitie staat onder druk door teruglopend gebruik onder andere als gevolg van Corona. Een passend voorzieningenniveau en een goed sociaal en cultureel klimaat is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeente én de betrokken partners of stakeholders. Subsidies en accommodaties zijn geen doel op zich, maar een middel om de leefbaarheid in stand te houden en waar nodig te versterken. Met het in 2021 vastgestelde subsidiebeleid en de gewijzigde Algemene subsidieverordening wordt het proces van subsidiëren verbeterd.
De doelen die met subsidies worden nagestreefd zijn te vinden in de specifieke beleidsdocumenten en subsidieregelingen die per domein gelden. Met de uitvoering van het accommodatiebeleid willen we samen met inwoners komen tot gedragen plannen, die passen binnen de gemeentelijke kaders. Dat zijn duurzame oplossingen met draagvlak van de gemeenschap. Het welzijnsbeleid vormt een flankerend beleid, waarbij met hulp van een welzijnsstichting inwoners -zoveel als mogelijk tijdelijk- ondersteund worden in hun mogelijkheden om mee te doen aan activiteiten in het maatschappelijk leven en waarbij gewerkt wordt aan vergroting van de mate van zelfredzaamheid. • In februari 2020 is het accommodatiebeleid vastgesteld. Het accommodatiebeleid bevat voor de periode 2020 tot en met 2024 vooral ontwikkelopgaven die door gemeente en inwoners opgepakt zullen worden. Deze ontwikkelopgaven vormen onderdeel van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid. In 2024 wordt het accommodatiebeleid geëvalueerd. De coronacrisis en de huidige energiecrisis hebben financieel impact gehad op met name een aantal gemeenschapshuizen en hebben daarmee ook invloed op de ontwikkelopgave. In 2022 wordt van het Overleg Orgaan Gemeenschapshuizen (OOG) een inventarisatie verwacht. De uitkomst hiervan wordt meegenomen in de uitvoering van het accommodatiebeleid.
• Het welzijnsbeleid wordt jaarlijks geëvalueerd en waar van toepassing aangepast op specifieke behoeften binnen de Leudalse Samenleving. • Voor de maatschappelijke accommodaties in Leudal zijn meerjarenonderhoudsprognoses (MJOP’s) opgesteld. In deze prognoses is het planmatig onderhoud en eventueel achterstallig onderhoud in beeld gebracht. Tevens zijn de verwachte onderhoudskosten in beeld gebracht voor de komende 18 jaren. Onderhoud aan gebouwen, sportvelden en -banen is tot nu toe niet geuniformeerd. Onderhoudsafspraken zijn divers. Het is wenselijk en noodzakelijk gebleken om onderhoud aan alle gemeentelijke (sport)accommodaties integraal uit te voeren en daarbij met verenigingen in 2023 over te gaan tot frequente inspecties en het maken van samenwerkingsafspraken, waaronder verantwoordelijkheden van de verhuurder en huurder.
38
Voorzieningen
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022
Lasten
7.474
7.029
6.259
6.200
6.402
6.374
Baten
-1.238
-1.059
-649
-429
-429
-429
Mutatie reserves
-1.007
-516
-394
-394
-388
-388
Resultaat
5.228
5.454
5.217
5.377
5.585
5.556
2.3.1 Onderwijshuisvesting De mogelijkheid voor inwoners om zich via onderwijs te kunnen ontwikkelen is gewaarborgd.
2.3.1.1 Passende huisvesting onderwijs Er is passend onderwijshuisvesting beschikbaar waar nodig. Wat gaan wij daar voor doen? We zorgen samen met de kindercentra en onderwijsorganisaties voor goede onderwijsvoorzieningen voor alle kinderen en jongeren, zodat iedereen naar vermogen aan onderwijs deelneemt en met een diploma (startkwalificatie) de school verlaat. Het beleid met betrekking tot onderwijshuisvesting is vastgelegd in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Leudal en de Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs. De hoofduitgangspunten in het accommodatiebeleid worden daarbij gevolgd. •
Indien het onderwijs niet is georganiseerd in de vorm van “openbaar onderwijs” is de directe invloed van gemeenten op het aanbod en de kwaliteit van het onderwijs beperkt. De gemeente heeft een wettelijke taak met betrekking tot onderwijshuisvesting (nieuwbouw, renovatie, uitbreiding en constructiefouten). Om te zorgen dat we in gesprek komen en blijven met schoolbesturen over sluiting, uitbreiding en renovatie van scholen is het belangrijk om in overleg met de schoolbesturen te komen tot een integraal huisvestingsplan (IHP). Een IHP biedt een leidraad voor investeringen in de huisvesting, zorgt voor een beleidsmatige en evenwichtige inzet van middelen en biedt een goed vertrekpunt voor het verbinden van opgaven in het sociaal maatschappelijk domein. In 2023 wordt een IHP opgesteld en vastgesteld.
•
In 2022 en 2023 wordt de huisvesting van scholengemeenschap Ursula onderzocht en ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. De doorlooptijd van dit onderzoek is nog niet bekend.
•
Volgens planning wordt in 2023 en 2024 in Ittervoort een basisschool met bibliotheek en kinderopvang gebouwd en opgeleverd voor Hunsel, Haler, Ittervoort en Neeritter.
•
Per oktober 2022 is de basisschool in Kelpen-Oler overgenomen door schoolbestuur Akkoord!. Akkoord! biedt openbaar onderwijs aan. Tevens wordt in het kader van de “Wet meer ruimte voor nieuwe scholen” onderzocht of op een andere plaats in Leudal mogelijkheden voor openbaar onderwijs aanwezig zijn. Hiertoe is een initiatiefvoorstel ingediend bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Indien het initiatief succesvol blijkt, zal deze school in augustus 2024 starten. Voor wat betreft de gemeentelijke bemoeienis met openbaar onderwijs worden college en gemeenteraad nog geïnformeerd.
•
Schoolbestuur Aloysius heeft voor het door haar verzorgde (voortgezet) speciaal onderwijs in Leudal verzocht om uitbreiding van onderwijshuisvesting. Voor de huisvesting wordt tijdelijk gebruik gemaakt van accommodaties die gehuurd zijn van voorheen de Combinatie Jeugdzorg, thans de firma Rendiz en Rubicon. In 2022 en 2023 wordt aan de hand van scenario's hiertoe een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd.
39
Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Mits genoeg draagvlak onder ouders en voldoende leerlingen gaan we voor behoud van de basisschool in onze dorpen. • We gaan in overleg met de basisscholen zorgen voor een goede onderwijshuisvesting. Daarvoor wordt een integraal huisvestingsplan opgesteld dat uiterlijk 1 juli 2023 gereed is. Daarin zal ook aandacht worden besteed aan een goede ventilatie. • Met St. Ursula zullen we alternatieven ontwikkelen voor een schoolgebouw op één locatie in Leudal. Dit gebouw zal multifunctioneel worden waarbij ook gebruik door bedrijven niet wordt uitgesloten. Uiterlijk op 1 januari 2024 wordt een definitieve keuze gemaakt over de locatie en de invulling van het gebouw. • We moedigen scholen aan om schoolpleinen te vergroenen en uitdagender te maken. Wat mag dat kosten? Passende huisvesting onderwijs
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Onderwijshuisvesting
1.825
1.821
1.380
1.432
1.672
1.647
Totale lasten
1.825
1.821
1.380
1.432
1.672
1.647
Onderwijshuisvesting
-300
-300
0
0
0
0
Totale baten
-300
-300
0
0
0
0
Mutaties reserves
-374
-158
-76
-76
-76
-76
1.151
1.363
1.304
1.356
1.596
1.571
Baten
Resultaat
2.3.1.2 Via onderwijs sporten Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met culturele activiteiten, met de nadruk op nieuwe cultuuractiviteiten. Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met en deel laten nemen aan sportactiviteiten. Wat gaan wij daar voor doen? De wettelijke zorgplicht van de gemeente omvat het bewegingsonderwijs. Deze wettelijke zorgplicht is uitgewerkt in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en de beleidsregel 'gymnastiek'. De wettelijke zorgplicht van de gemeente heeft geen betrekking op het zwemonderwijs. Op basis van de wettelijke zorgplicht zorgt de gemeente er voor voldoende gelegenheid voor bewegingsonderwijs. In de regel vindt dit plaats door beschikbaarstelling van lokale gym- en sportzalen of sporthal. Waar de gemeente geen eigenaar is van een dergelijke voorziening betaalt de gemeente, conform verordening en beleidsregel, zaalhuur of klokurenvergoeding.
40
Wat mag dat kosten? Via onderwijs sporten
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022
Lasten Bewegingsonderwijs
67
71
71
71
71
71
Totale lasten
67
71
71
71
71
71
Bewegingsonderwijs
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
67
71
71
71
71
71
Baten
Resultaat
2.3.2 Cultuur Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan culturele activiteiten.
2.3.2.1 Bijdrage cultuur aan gezondheid Cultuur deelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners. Wat gaan wij daar voor doen? Kunst en cultuur dragen bij aan ontmoeting, verbinding en geluk en dat is waar iedere inwoner van Leudal recht op heeft. In de gemeente vinden tal van activiteiten plaats op het gebied van kunst en cultuur, waardoor de sector zorgt voor levendigheid in de dorpen en de motor is van belangrijke economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Kunst en cultuur bieden voor ieder wat wils en zorgen ervoor dat mensen graag wonen, werken en recreëren in Leudal. •
•
•
Het kunst- en cultuurbeleid is in 2021 in werking getreden en in 2022 is een vernieuwde subsidieregeling vastgesteld. Met de uitwerking van het kunst- en cultuurbeleid wordt in 2023 voortgegaan, dit is een continu proces. In het coalitieakkoord wordt, net als in het beleidsdocument, gepleit voor meer aandacht voor jongeren. Hierop wordt in 2023 goed ingezet. In 2022 zijn de cultuurgelden die de gemeente als gevolg van corona van Rijksoverheid heeft ontvangen ingezet voor ondersteuning en ontplooiing van culturele activiteiten. Deze subsidiegelden kunnen in 2023 nog worden aangevraagd (mits budget nog beschikbaar is). De Leudalse cultuursector heeft te lijden gehad onder de coronacrisis (met name het verenigingsleven) en de gemeente gaat samen met de sector een toekomstvisie bepalen. In 2022 wordt naar verwachting een nieuw bibliotheekbeleid vastgesteld, waarvan de uitvoering in 2023 plaats gaat vinden.
Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • We maken onze accommodaties toekomstbestendig door te investeren in duurzaamheid en energiebesparing. • We nemen een actieve rol in en proberen onze maatschappelijke partners zoveel mogelijk gebruik te laten maken van onze gemeenschapshuizen (denk aan zorgpartijen, de bibliotheek etc.).
41
Wat mag dat kosten? Bijdrage cultuur aan gezondheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Cultuuraccommodaties
1.098
743
674
678
655
651
Kunst en cultuur
425
365
318
318
318
318
Media
633
552
574
469
468
468
2.156
1.660
1.566
1.465
1.442
1.438
Cultuuraccommodaties
-31
-33
-33
-33
-33
-33
Kunst en cultuur
-18
-11
-11
-11
-11
-11
Media
-95
-95
-95
-95
-95
-95
Totale baten
-143
-139
-139
-139
-139
-139
Mutaties reserves
-235
-223
-197
-197
-197
-197
1.778
1.297
1.230
1.128
1.105
1.101
Totale lasten Baten
Resultaat
2.3.2.2 Cultuur deelname Jeugd toeleiden, via combinatie functionarissen, naar culturele verenigingen. Inwoners nemen deel aan culturele activiteiten. Wat gaan wij daar voor doen? In het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties is de samenwerking met Negen (sport en bewegen) en Myouthic (cultuur en muziek) in 2022 met 2 jaar verlengd. Myouthic zorgt voor verbinding en zichtbaarheid van de Leudalse cultuursector. De cultuurcoaches zijn vooral sterk vertegenwoordigd in het onderwijs, waar zij kinderen en jongeren kennis laten maken met allerlei vormen van kunst en cultuur. Ook bouwen zij mee aan het netwerk van cultuurverenigingen. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Optredens, concerten, exposities en andere vormen van kunst en cultuur uitingen gaan we actief ondersteunen. • We handhaven het budget voor muziekonderwijs zodat de gemeente 2/3 en de kinderen en jongeren 1/3 van hun opleiding betalen. • We intensiveren de inzet van onze culturele combinatiefunctionarissen op scholen. • We organiseren een jaarlijkse kunst en cultuurdag voor kinderen en jongeren • Met het uitreiken van een jaarlijkse kunst en cultuurprijs zetten we personen en organisaties in de schijnwerpers.
• We verdubbelen het budget voor streekgebonden evenementen zodat we samen met verenigingen en bedrijven de leefbaarheid bevorderen en Leudal nog aantrekkelijker maken voor toeristen en recreanten.
42
Wat mag dat kosten? Cultuur deelname
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022
Lasten Cultuurondersteuning
384
330
138
131
131
131
Burgerinitiatieven
15
50
100
100
100
100
399
380
238
231
231
231
Cultuurondersteuning
0
0
0
0
0
0
Burgerinitiatieven
0
-5
0
0
0
0
Totale baten
0
-5
0
0
0
0
Mutaties reserves
-146
0
0
0
0
0
Resultaat
253
375
238
231
231
231
Totale lasten Baten
2.3.3 Sport Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan sport en bewegen.
2.3.3.1 Bijdrage sport aan gezondheid Sportdeelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners. Gezonde inwoners nemen deel aan sport in verenigingsverband of in groepsverband. Jeugd toeleiden, via combinatie functionarissen, naar sportverenigingen. Wat gaan wij daar voor doen? Sport is een vrijetijdsbesteding met een sterke maatschappelijke waarde voor welzijn en gezondheid van onze inwoners. Wij streven naar een omgeving waarin alle inwoners kunnen sporten en bewegen, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. Daarom gaan we deelname aan beweeg- en sportactiviteiten bevorderen en beschikbaar houden voor alle inwoners. Ook samenwerking, tussen Leudalse verenigingen en interregionaal, achten we van belang voor een bloeiend sportklimaat. De sport- en beweegcoaches van Negen zorgen, in het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties, ook voor stimulering bij alle groepen inwoners. • •
In 2023 wordt, in navolging op het Lokaal Sport- en beweegakkoord, een sportbeleid voor de gemeente Leudal opgesteld. Tijdens het proces wordt inwoners en verenigingen gevraagd om mee te denken aan de inhoud van dit beleid. In 2023 vindt een behoefteonderzoek naar binnenzwemwater in Leudal plaats. Het resultaat van dit onderzoek wordt verwoord in een toekomstvisie van zwembaden in Leudal en zal effect hebben op de privatiseringsovereenkomsten in Heythuysen en Haelen.
43
Wat mag dat kosten? Bijdrage sport aan gezondheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Sportbeleid
713
656
534
442
442
442
Buitensport
1.037
1.417
1.474
1.565
1.557
1.559
Binnensport
1.276
1.024
995
994
988
987
Totale lasten
3.026
3.098
3.004
3.001
2.987
2.988
Sportbeleid
-185
-198
-93
0
0
0
Buitensport
-255
-256
-256
-161
-161
-161
Binnensport
-354
-161
-161
-129
-129
-129
Totale baten
-794
-614
-509
-290
-290
-290
Mutaties reserves
-252
-135
-120
-120
-115
-115
1.980
2.348
2.375
2.591
2.582
2.583
Baten
Resultaat
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Beschrijving
Niet-sporters
%
2020
Het percentage inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
44
53
RIVM Zorgatlas
2.4 Samenleving Samen aan de slag met talent: iedereen telt mee, doet mee en draagt bij naar eigen vermogen. Visie We gaan voor een solidaire samenleving in een omgeving waar onze inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen naar vermogen. De behoefte en het talent van de inwoner staan centraal. Dit betekent dat mensen iets voor elkaar betekenen, dat er respect is voor elkaars eigenheid en dat er ruimte is voor individuele keuzes. De inwoner kan erop vertrouwen dat de gemeente voorziet in passende ondersteuning als deze nodig is. Wat willen wij bereiken? Inleiding De transformatie waar we als gemeente voor staan is een langdurig traject. Vraagstukken bekijken we niet langer alleen vanuit afzonderlijke wetten als de Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning of Participatiewet. Het draait in het sociaal domein immers om meer dan alleen deze drie wetten, onder andere onderwijs, sociale veiligheid en gezondheid. Het gaat om een integrale aanpak samen met al onze partners in de regio, in het belang van onze inwoners. Het sociaal domein is dusdanig complex en omvangrijk dat we beseffen dat onze aanpak niet van vandaag op morgen gerealiseerd kan zijn, maar waar we wel met consistent beleid aan blijven werken. Daarnaast is er een financiële urgentie; de hoge (stijgende) zorgkosten in het sociaal domein zijn niet houdbaar.
Als we ervoor willen zorgen dat ondersteuning in de toekomst voor inwoners beschikbaar blijft, is verandering en vernieuwing noodzakelijk. Het gaat om een andere, meer optimale, rolverdeling tussen inwoners, maatschappelijke instellingen en de overheid. Inwoners krijgen een grotere eigen rol en verantwoordelijkheid. Gemeenten dragen daaraan bij door het stimuleren van de kracht, zelfredzaamheid, participatie en vitaliteit van inwoners. Tevens door te investeren in preventie, lichte en nabije ondersteuning en voldoende ruimte voor innovaties. Vroegsignalering is hierbij belangrijk: hoe eerder we problemen kunnen ondervangen hoe groter de winst. Beleidsplan 2020-2023 De gemeenteraad heeft in november 2019 het Regionaal Beleidsplan Sociaal Domein 2020 tot en met 2023 vastgesteld. Met dit plan zijn de visie, maatschappelijke effecten en de doelen voor de komende jaren vastgesteld. Maatschappelijke effecten: 1. Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners ; 2. Meer mensen doen mee, inclusieve samenleving ; 3. Betere passende duurzame oplossingen voor inwoners ; 4. Meer zelfredzame maatschappij. Bovenstaande maatschappelijke effecten zijn vertaald naar onderstaande beleidsdoelen, met andere woorden, waar gaan we ons op richten om de maatschappelijke effecten te behalen? 1. Meer kwetsbare inwoners blijven op een veilige en verantwoorde manier (langer) zelfstandig wonen.; 2.
Meer jeugdigen groeien gezond en veilig op en krijgen gelijke kansen talenten te ontwikkelen; 3. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl; 4. Meer inwoners ontwikkelen en benutten hun talenten; 5. Het waarborgen van een zo veilig mogelijke leefomgeving; 6. Bevorderen van de leefbaarheid en de sociale cohesie van de maatschappij. In het Uitvoeringsplan Sociaal Domein wordt beschreven hoe we werken aan de doelen uit het beleidsplan. De thema’s die in dit uitvoeringsplan aan de orde komen dragen daaraan bij. In dit uitvoeringsplan worden de volgende thema’s uitgewerkt: • Basisvoorzieningen •
Eén plan voor elk thuis
•
Mantelzorger-vrijwilligers
•
Versterking Jeugd en jong volwassenen
•
Een goede toegang
•
Inwoners doen en tellen mee.
45
Voorkomen van Armoede en Dementie zijn lokale plannen opgesteld. Bij elk thema is aangegeven aan welke doelen en maatschappelijke effecten dit thema bijdraagt. Er worden subdoelen, met activiteiten en bijbehorende resultaten gesteld. Voor de periode na 2023 wordt een nieuw beleidsplan (inclusief uitvoeringsplan) voorbereid. Gezondheid Gezondheid is een breed begrip. We sluiten hierbij aan bij het concept van 'Positieve gezondheid' waarbij niet ‘ziekte’ of ‘beperkingen’ van mensen centraal staan maar de ‘eigen regie’ en ’mogelijkheden’ van mensen. Positieve gezondheid vormt een belangrijk uitgangspunt in het beleidsplan sociaal domein en heeft veel raakvlakken met ander beleid zoals bijvoorbeeld welzijn en armoede. Gezondheid is ook een belangrijk thema in het ruimtelijk beleid en de omgevingsvisie. Binnen Leudal zijn er veel organisaties en vrijwilligers die initiatieven nemen en activiteiten uitvoeren die bijdragen aan gezondheid, een gezonde leefstijl of het bieden van hulp in nood (reanimatie/ EHBO). De GGD (VRLN) voert veel taken uit op het gebied van de volksgezondheid zoals bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg. In het beleidsplan van de VRLN 2020-2023 staan de thema's samenwerking in het sociale domein, een gezonde generatie en vitaal ouder worden. Dit zijn de belangrijke thema's die opgepakt worden.
In 2022 is het manifest “naar gelijke kansen op gezondheid” vastgesteld in de Bestuurscommissie GGD. De bedoeling is dat de gezamenlijke gemeenten (Noord en Midden-Limburg) een voorstel maken voor een concrete doe-agenda en het vervolgproces. Samenwerking versterken op gebied van educatie (onderwijs/kinderopvang) In 2022 is ingezet op het versterken van de samenwerking tussen kinderopvang, scholen en maatschappelijke partners. Het doel in 2023 is om de samenwerkingsstructuur en de inhoudelijke thema's voor de komende jaren vast te leggen in een LEA (lokaal educatieve agenda). Herstelaanpak corona In 2022 is de beleidsnotitie Nationaal programma onderwijs 2022-2025 opgesteld. Het doel is om het psychisch welzijn en fysieke gezondheid van kinderen en jongeren maximaal te bevorderen zodat de gevolgen van de coronapandemie gereduceerd worden. Wij ontvangen middelen om in samenwerking met de scholen, kinderopvang en maatschappelijke partners deze aanpak te realiseren. Daarnaast heeft het Rijk ook extra middelen beschikbaar gesteld in de vorm van een steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl voor (kwetsbare) inwoners die door Corona extra hard getroffen worden. Deze middelen worden vooral ingezet voor uitvoering van het plan één tegen eenzaamheid en versterken van de weerbaarheid van kinderen.
Oekraïnse vluchtelingen De komst van Oekraïnse vluchtelingen heeft ook zijn weerslag in het sociale domein. Het verloop is onzeker, wat het formuleren van beleid voor de middellange termijn lastig maakt. Voor onderwijs en opvang voor deze kinderen sluiten we zoveel mogelijk aan bij de bestaande regelingen en voorzieningen.
Samenleving
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022
Lasten
43.970
42.207
38.259
37.703
37.516
37.022
Baten
-13.112
-10.573
-8.615
-8.477
-8.479
-8.479
122
-798
-162
-149
-144
-144
30.979
30.836
29.482
29.077
28.892
28.398
Mutatie reserves Resultaat
46
2.4.1 Gezondheid 2.4.1.1 Bewustwording van invloed levensstijl Inwoners zijn zich bewust van de invloed van hun levensstijl op hun gezondheid. Wat gaan wij daar voor doen? In het leefstijlakkoord (preventie-akkoord) zijn de thema's voor Leudal zijn alcohol en drugspreventie, rookvrije generatie en het voorkomen van overgewicht. In de werkgroep NIX18 wordt uitvoering gegeven aan het voorkomen van alcoholgebruik door jongeren door uitvoering van preventieve acties. Daarnaast wordt er in 2023 uitvoering gegeven aan het schooltuin-plus project door een themadag voor vrijwilligers van de schooltuinen en een activiteit op de scholen op het gebied van gezonde voeding/leefstijl. Door de GGD wordt per gemeente lokale uitvoeringsprogramma's opgesteld. Hierin staan de belangrijkste gezondheidsthema's opgenomen en de rol/werkzaamheden van de GGD hierbij. Dit past binnen het thema uit het beleidsplan van de GGD om te komen tot een betere aansluiting van de GGD bij het sociale domein. Wat mag dat kosten? Bewustwording van invloed levensstijl
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Bescherming gezondheid
1.403
1.449
1.423
1.423
1.410
1.410
Totale lasten
1.403
1.449
1.423
1.423
1.410
1.410
Bescherming gezondheid
-30
-40
0
0
0
0
Totale baten
-30
-40
0
0
0
0
-8
-15
-15
-15
-16
-16
1.366
1.395
1.408
1.408
1.394
1.394
Baten
Mutaties reserves Resultaat
2.4.2 Maatschappij 2.4.2.1 Versterken samenredzaamheid Versterken van de samenredzame maatschappij. Wat gaan wij daar voor doen? Met het versterken van de samenredzaamheid streven we als gemeente naar een samenleving waarbij inwoners zo min mogelijk afhankelijk zijn van de overheid. Inwoners zoeken hun eigen oplossingen en helpen elkaar. We noemen dit ook wel eigen kracht en burgerparticipatie. Mensen voelen zich verbonden, willen samen delen en hebben gemeenschappelijke waarden. Dit noemen we ook wel de sociale cohesie in de kern of binnen de gemeente. Belangrijke partners voor het versterken van de samenredzaamheid zijn o.a. Synthese, Algemeen Maatschappelijk Werk MiddenLimburg (AMW-ML), de buurtsportcoaches, verenigingen, vrijwilligersorganisaties en dorpsplatforms. De gemeente zoekt daar dan ook actief de samenwerking mee op.
47
Regionaal werken we met gemeenten Weert, Nederweert en onze belangrijkste ketenpartners samen aan een aantal uitvoeringsplannen in het kader van het regionaal beleidsplan. De uitvoeringsplannen die met name bijdragen aan het versterken van de samenredzaamheid zijn: 1. In het uitvoeringsplan 'Versterken mantelzorgers en vrijwilligers', staan activiteiten die moeten bijdragen aan: • Meer samenwerking tussen formele en informele zorg en ondersteuning; er vindt periodiek overleg plaats tussen procesregisseurs, buurtsportcoaches en Synthese. • Mantelzorgers en vrijwilligers krijgen passende ondersteuning en waardering; Voor mantelzorgers zetten we vanuit de werkgroep 'Dementievriendelijk Leudal' meer in op waardering, denk aan het jaarlijkse mantelzorgcompliment en attentie, activiteiten zoals wandelingen voor mensen met dementie en hun mantelzorgers en ondersteuning voor onze mantelzorgers. • Mantelzorgers kunnen voldoende gebruik maken van respijtzorg; wij sluiten regionaal aan bij de werkateliers van de VNG over respijtzorg en zoeken in de regio de samenwerking op met o.a. de zorgverzekeraars, om de toegang tot respijtzorg voor mantelzorgers te verbeteren. 2.
Het uitvoeringsplan 'Basis- en algemene voorzieningen versterken en ontwikkelen', met als doelen: • Meer inwoners maken gebruik van basis- en algemene voorzieningen door meer en actievere stimulatie vanuit de uitvoering en samenwerkende partners; • Meer inwoners kennen de aanwezige basisvoorzieningen en algemene voorzieningen door middel van de inzet van (blijvende, terugkerende) communicatie; • Meer professionals kennen de aanwezige basisvoorzieningen en algemene voorzieningen en verwijzen actief; • Verschuiving van specialistische en maatwerkvoorzieningen in de 2e lijn naar basis– en algemene voorzieningen. Deze vier doelen worden periodiek beschreven in de twee halfjaarlijkse rapportages die Synthese aanlevert en krijgen een plek in het jaarlijks op te stellen werkplan. Synthese is op het gebied van welzijnswerk aan volwassenen, een belangrijk partner binnen deze werkgroepen en zal zich ook komend jaar inzetten voor het vergroten van de samenredzaamheid door zich te richten op een aantal pijlers en activiteiten daarbinnen. Dit betreft: opbouwwerk • Deelname aan het uitvoeringsplan versterken mantelzorgers vrijwilligers; • Deelname aan de landelijke campagne jonge mantelzorgers; • Verbeteren van het proces respijtzorg; • Armoede-aanpak o.a.
door inzet in het financieel informatiepunt en project vroegsignalering; Activiteiten in het kader van eenzaamheid: ‘Een tegen eenzaamheid’. In de doorontwikkeling kijken we samen met Synthese naar: • Leren van de coronatijd; verbinden, vasthouden, ontwikkelen en verbeteren; • Versterken van de samenwerking met formele en informele partijen, waaronder de buursportcoaches, dorpsraden en procesregisseurs binnen de gemeente, door structurele afstemming; • Inzichtelijk maken van het maatschappelijk rendement van de ingezette activiteiten door Synthese, waaronder het project ‘Welzijn op Recept’; • Inspelen op actualiteit: dagbesteding organiseren voor Oekraïense vluchtelingen. Het AMW-ML is ook een belangrijke partner en zet zich ook de komende jaren in op laagdrempelige hulpverlening waarbij de mogelijkheden van de cliënt en zijn netwerk centraal staat. AMW-ML biedt samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg (CJG-ML) een brede basisondersteuning op het gebied van opgroeien en opvoeden en zelfstandig functioneren. AMW-ML werkt samen met diverse organisaties (Synthese, Proteion) samen en is actief op diverse maatschappelijke thema's zoals armoedebestrijding en vroegsignalering, maatjesproject en thuisadministratie. Daarnaast bieden ze onafhankelijke cliëntondersteuning aan.
48
Onzekere factoren op het gebied van gezondheid, financiën (stijgende prijzen) en veiligheid maken dat het nog moeilijker is om in te schatten wat de vraag van de cliënten zal zijn. AMW zal de aankomende jaren ook meer inzetten op hun communicatie en bereik naar buiten toe gericht. De huidige folder is aangepast en op de website van de gemeente staat een filmpje met waarvoor AMW staat en wat ze kan aanbieden aan onze inwoner. Hiermee willen ze een veel breder publiek aantrekken. Ook in het kader van het op een veel laagdrempeliger manier te kunnen benaderen van AMW. Wat mag dat kosten? Versterken samenredzaamheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Maatschappij algemeen
495
572
595
602
602
602
Welzijnswerk
561
600
690
675
675
675
5
6
6
6
6
6
1.061
1.178
1.290
1.282
1.283
1.283
Maatschappij algemeen
0
-90
0
0
0
0
Welzijnswerk
0
0
0
0
0
0
WMO advisering
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
-90
0
0
0
0
Mutaties reserves
28
-43
-15
-15
-15
-15
1.090
1.045
1.276
1.268
1.267
1.267
WMO advisering Totale lasten Baten
Resultaat
2.4.3 Ondersteuning 2.4.3.1 Beter passende ondersteuning Inwoners krijgen passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig. Wat gaan wij daar voor doen? Preventie Het Centrum voor Jeugd- en Gezin Midden-Limburg (CJG-ML) heeft een consulententeam voor de uitvoering van preventieactiviteiten. Het consulententeam is een netwerk van de jeugdgezondheidszorg, het maatschappelijk werk en de welzijnsinstellingen. Men voert preventieactiviteiten uit op basis van thema’s uit ontwikkelingsfases van jeugdigen, veel voorkomende vragen of specifieke vragen van kinderopvang of scholen.
49
Het actieprogramma Kansrijke Start benadrukt het belang van de eerste 1000 dagen voor een gezonde, veilige en kansrijke ontwikkeling van een kind. Onder leiding van een kwartiermaker is in Noord- en Midden-Limburg ingezet op het vormen van deze coalitie tussen gemeenten en regionale partijen uit de geboorte- en jeugdgezondheidszorg. Dit heeft mede geresulteerd in de totstandkoming van een regieraad kansrijke start, welke met mandaat van de totale coalitie de richting van Kansrijke Start NML, heeft vorm gegeven. Om het commitment voor de aanpak structureel te borgen zijn we in 2021 een langdurig convenant aangegaan. Ook is de wijze waarop invulling wordt gegeven, uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsplan 2020-2026 voor Noord- en Midden-Limburg. Onder andere de preventieprogramma’s Voorzorg en Nu Niet Zwanger vallen onder Kansrijke Start en zijn vanaf 2021 structureel geborgd. Verder wordt er de komende jaren ingezet op Ouders Ondersteunen Ouders, de methodiek van Houvast, het project ‘Maak jij het verschil voor een kind?’, Buurtgezinnen en de ouderschapscursus Prepare. Pilots Ondersteuner Jeugd bij huisartsen In de gemeenten Midden-Limburg West lopen pilots Ondersteuner-Jeugd (POH-Jeugd) bij huisartsen. De pilots zijn regionaal ingezet om te onderzoeken of de inzet van een OndersteunerJeugd vanuit het CJG van meerwaarde is voor gezinnen en jeugdigen en voor de huisarts.
De Ondersteuner-Jeugd vormt de verbindende schakel tussen de huisartsenzorg (medisch domein) en Jeugdhulp (sociaal domein). Door goede samenwerking tussen deze partijen krijgen kinderen tijdig de juiste ondersteuning, worden ze niet onnodig doorverwezen en krijgen ze snel specialistische hulp áls dat nodig is. De Ondersteuners Jeugd zijn werkzaam bij het CJG en hebben spreekuur in de huisartsenpraktijken. De ervaringen in de pilots zijn positief. Echter door Corona hebben de pilots vertraging opgelopen. In de meeste huisartspraktijken kwamen in 2021 aanzienlijk minder patiënten, was spreekuurbezoek door de Ondersteuners-Jeugd gedurende bepaalde periodes niet mogelijk en hadden huisartsen hun handen vol aan Corona-gerelateerde zaken. De pilots zijn daarom verlengd. Momenteel loopt een landelijk proces rondom de Hervormingsagenda Jeugdhulp, waarin besparingsmogelijkheden worden uitgewerkt. Eén van deze mogelijkheden zijn de implementatie van de praktijkondersteuners huisartsen. We zullen aan de hand van deze uitwerking in 2022/2023 een doorstart maken met de implementatie van de praktijkondersteuners bij huisartsen. Kaders voor de toegang De Nadere regels Jeugdhulp bieden het kader voor de toegang (CJG) om jeugdhulp te indiceren. Deze nadere regels gaan over het proces van toekenning, beoordeling en afwegingsfactoren bij een individuele voorziening Jeugdhulp.
Bij de elke actualisatie geven we meer duidelijkheid, waardoor de toegang tot gespecialiseerde voorzieningen beter geregeld wordt. In 2021 en 2022 heeft een pilot aanpassing toegang plaatsgevonden. Samen met zes aanbieders, het CJG en de jeugdregio Midden-Limburg Oost zijn ervaringen opgedaan met het verminderen van administratieve lasten en bovenal het versnellen van het proces voor ouders en jeugdigen door een versterkte positie van het CJG in het toegangsproces naar gespecialiseerde jeugdhulp. In 2023 wordt de nieuwe werkwijze opgenomen in de Nadere regels Jeugdhulp. Ontwikkeling Expertteam Midden-Limburg Naar aanleiding van een landelijke opdracht hebben de jeugdregio’s Midden-Limburg Oost en West in 2018 een expertteam ingericht. In het expertteam worden met gedragswetenschappers van de grootste aanbieders en de belangrijkste toegangen de meest complexe (en vastgelopen) problematieken van jeugdigen opgepakt en van een oplossing op maat voorzien. De expertteams in het land hebben in de afgelopen jaren ervaring opgedaan, ze zijn hierbij ondersteund, op inhoud gevolgd en op basis van de beste ervaringen is er een “blauwdruk” gemaakt van doelen, werkwijzen en processen. In Midden-Limburg is het expertteam in 2021 geëvalueerd, daarbij is ook gekeken de stand van zaken in relatie tot de blauwdruk.
Vervolgens is er voor de komende jaren een basisnotitie met plan van aanpak opgesteld voor de ontwikkeling van het expertteam in de komende jaren. Conform het landelijk kader zal naast de consultatie en adviserende functie het expertteam worden verbreed met procesregie, signaleren en adviseren en leren van complexe zorgvragen.
50
Samenwerking Jeugdhulp – Onderwijs In het uitvoeringsplan Versterking Jeugd & Volwassenen zijn activiteiten opgenomen die betrekking hebben op de samenhang Jeugdhulp en Passend Onderwijs. Door het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is de samenwerking met het Onderwijs vooral gericht om invulling te geven aan het investeringsprogramma. Het NPO is een (niet-structureel) investeringsprogramma van het Rijk in scholen en gemeenten om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. Een deel van de gemeentelijke middelen wordt de komende jaren ingezet voor interventies ter bevordering van de weerbaarheid van jongeren. Hiermee wordt de algemene ontwikkeling en het functioneren van jongeren versterkt en de kans op problemen verminderd. Op deze manier wordt geïnvesteerd in het versterken van het voorliggend veld waaruit we in het kader van de taakstelling een structureel rendement kunnen halen. Er wordt onderzocht of er draagvlak is voor het ontwikkelen van een gezamenlijke visie (gemeentebesturen en schoolbesturen in Midden-Limburg) gericht op ondersteuning van jeugdigen en hun gezin bij het opvoeden, ontwikkeling en leren. Hierbij horen heldere afspraken over de gezamenlijke ambities en wat ambities concreet betekenen voor alle lagen van de organisaties. De eerste gesprekken over de gezamenlijke visie (met uitgangspunten) hebben plaatsgevonden.
Eind 2022 zal duidelijk zijn of er voldoende draagvlak is. Criteria voor de vervangende dagbesteding onder schooltijd zijn ook opgenomen in de vastgestelde Nadere Regels Jeugdhulp. Daarnaast zijn knooppunt overleggen (ML-Oost en ML-West) ingericht waar cases besproken worden van jeugdigen die uitvallen in het onderwijs en waarbij gedacht wordt aan tijdelijke inzet van vervangende dagbesteding. Leudal valt qua onderwijsregio onder het knooppuntoverleg ML-Oost. De deelnemers aan de pilot ervaren het als een meerwaarde dat er nu een mogelijkheid is om casuïstiek gezamenlijk door jeugdhulpverlening en onderwijs te bespreken. Pilot lokale behandelteam We hebben de ambitie om de jeugdhulp passender te maken en dichter bij de cliënt te brengen. Dit vraagt om betere afstemming en samenwerking tussen de gespecialiseerde jeugdhulpaanbieders onderling en tussen hen en het CJG. In 2020 is hiervoor een pilot gestart. Er zijn twee teams: één voor Leudal en één voor Nederweert/Weert. Zij werken aanvullend aan de lokale CJG-teams en bekleden een belangrijke consultatiefunctie voor het CJG. De wens vanuit alle betrokken partijen is om de pilot te verlengen en nieuwe vervolgstappen te zetten. De voorbereidingen voor de tweede fase van de pilot zijn gestart samen met de aanbieders wordt gezocht hoe we met de huidige personeelstekorten toch de pilot kunnen bemensen.
Verwerving • Jeugd Segment 1: Opname vervangende behandeling en verblijf met behandeling (Noord- en Midden-Limburg) In dit segment dient er een grote transformatie plaats te vinden waarbij we, waar mogelijk, intensieve ambulante hulp willen inzetten in plaats van verblijf. De inhoudelijke vernieuwing in dit segment is centraal gesteld die wordt vormgegeven op basis van de dialoog met de aanbieders. Zo wordt vanuit een gestructureerde aanpak, vanuit de inhoud én relatie, toegewerkt naar een nieuwe verwerving (inkoop of subsidie). De ingangsdatum van de nieuwe verwerving voor dit segment is 1 januari 2023, waarna vervolgens samen met aanbieders wordt gewerkt aan de inhoudelijke vernieuwing. • Jeugd Segment 2: Wonen (Midden-Limburg) Het segment Wonen is in 2021 aanbesteed op basis van de verwervingsstrategie zoals deze in 2020 is vastgesteld. De nieuwe contracten zijn per 1 januari 2022 ingegaan. De komende jaren ligt de focus op de ontwikkelopdrachten in dit segment. • Jeugd Segment 3 en 4: Ambulante hulpverlening en Dagbehandeling/dagbesteding Conform de regionale planning moet de ingangsdatum voor de nieuwe verwerving 1 januari 2024. De komende tijd vindt de oriëntatie plaats naar de vorm van samenwerking bij deze samenwerking en zal de verwerving in gang worden gezet.
• Jeugd Segment 5: Integrale Crisishulp (Noord- en Midden-Limburg) In 2021 heeft de aanbesteding voor de integrale crisishulp plaatsgevonden. De komende jaren ligt de focus op de ontwikkelopdracht in dit segment.
51
Jeugdzorg Plus (JZ+) Jeugdzorg Plus wordt bovenregionaal uitgevoerd, op de schaal van het landsdeel Zuidoost Nederland. In 2020 heeft een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden. Met drie aanbieders zijn overeenkomsten gesloten. De overeenkomsten per 1-1-2021 hebben een initiële looptijd van vier jaar, met de optie om tweemaal met 3 jaar te verlengen. Eén van de belangrijkste uitgangspunten in de nieuwe aanbesteding gaat uit van JZ+ als een tijdelijke ‘reset’ waarbij de betrokken jeugdigen zo snel als mogelijk terug moeten naar een zo normaal mogelijke omgeving. Belangrijke instrumenten hiervoor zijn het perspectiefplan (plan voor na de plaatsing) en het vaker dan nu inzetten van de voorwaardelijke machtiging. De komende jaren wordt gezamenlijk aan deze ontwikkelopdrachten gewerkt. Het ministerie van VWS heeft middelen beschikbaar voor de transitie (af-/om-/verbouw) van het vastgoed van de aanbieders van JZ+. De gemeente Roermond is aangewezen als coördinerende gemeente voor de aanbieders Bijzonder Jeugdwerk en Via Icarus. Gezamenlijk wordt een strategisch vastgoedplan opgesteld waarin de daadwerkelijke veranderingen aan het vastgoed worden opgenomen. De verwachting is dat het ministerie van VWS in 2023 besluit om middelen beschikbaar te stellen. Bij positieve besluitvorming kunnen de aanbieders met de voorbereidingen voor de uitvoering van de plannen starten.