Presentatie (wordt getoond tijdens deze bijeenkomst)
Tekst van het document
Participatie in de Omgevingswet
1
Onderwerpen ➢ Hoofdlijnen Omgevingswet en implementatiestrategie ➢ Doelen participatie in de Omgevingswet ➢ De Leudalse praktijk
SAMEN: Rekenkamer
2
WERKWIJZE REKENKAMER LEUDAL IN HET SOCIAAL EN FYSIEK DOMEIN
Rekenkamer Leudal
DOELEN VAN DE LOKALE REKENKAMER Een rekenkamer ondersteunt de gemeenteraad bij haar taken. Zij kijkt naar: - de effectiviteit van het voorgenomen beleid en de uitvoering
- de efficiëntie waarmee doelen bereikt worden - de rechtmatigheid van de verschillende uitgaven
De focus van een Rekenkamer ligt bij effectiviteit en efficiëntie. Rechtmatigheid laat zij veelal over aan de accountant van de gemeente* *met ingang van 2023/2024 worden de “spelregels” aangepast.
WERKWIJZE REKENKAMERS (ALGEMEEN) Rekenkamers werken onafhankelijk
Maar zij luisteren graag naar de Gemeenteraad voor onderwerpen van onderzoek Ze werken met een normenkader en toetsen hieraan hun bevindingen Dit leidt tot conclusies en aanbevelingen voor verbetering van effectiviteit en efficiëntie op het terrein van onderzoek Zij passen hoor- en wederhoor toe op de resultaten
WERKWIJZE REKENKAMER LEUDAL I De Rekenkamer Leudal is begonnen met een klassieke wijze van onderzoek, maar is in 2014 overgestapt op een programmabenadering. Dit betekent dat ze voor zes jaar een plan maakt met een algemeen normenkader en vervolgens veel kleine onderzoeken doet in de vorm van Rekenkamerbrieven. Dit sluit beter aan bij het ritme en de focus van de Gemeenteraad, dan langdurige onderzoeken. Ingewikkelde onderzoeken of onderzoeken in samenwerking met andere gemeenten hebben nog een meer “klassiek” karakter.
WERKWIJZE REKENKAMER LEUDAL II Aansluiting bij de behoeften van de gemeenteraad
Op een onafhankelijke wijze bijdragen aan reflectie op vraagstukken voor de leden Veel ex-ante onderzoek (vooraf advisering) en wat minder ex-post onderzoek (achteraf beschouwen)
Rapportages mede geordend op tijdsbesteding raadsleden Samenvatting (eerst) Analyse, conclusies en aanbevelingen (volgend) Bevindingen (vaak langere teksten – achteraan)
EFFECTIVITEIT BETEKENT BEWONER CENTRAAL De Rekenkamer Leudal bekijkt veel vraagstukken vanuit het perspectief van de bewoner. Geen Jeugdwet maar jongeren, Geen WMO, maar mensen met een functiebeperking
Geen Schoolgebouw, maar leerbehoefte van jongeren Geen Omgevingswet, maar actuele casus van een bewoner, initiatiefnemer of groep van mensen “Kennen en gekend worden” in het Sociaal Domein en “Bewonersparticipatie en Programma’s” in het Fysiek domein
ONDERWERPEN PROGRAMMAPLANNEN 2014-2020 Sociaal domein Bestuurscultuur en organisatieontwikkeling Zelfsturing
2020-2026 Fysiek domein en implementatie Omgevingswet Bestuurscultuur en organisatieontwikkeling Financiële robuustheid van de gemeente Leudal En als er actualiteiten en wensen zijn, wordt hier altijd naar gekeken.
BEVINDINGEN ONDERZOEK SOCIAAL DOMEIN Langjarige onderzoek Sociaal Domein in Leudal leert: Werken vanuit Bewonersperspectief is niet integraal geborgd Er wordt vrijwel niet gewerkt met 1-plan, 1-persoon, 1-regisseur Vele kenmerken van “Iedere wet zijn eigen loket” Veel wordt bestuurlijk uitbesteed langs de “kokers”, waarmee ook de eigen sturing uit handen wordt gegeven. Er zijn financiële tekorten op het sociaal domein, dat wil zeggen dat de gemeente Leudal meer geld uitgeeft dan zij van het Rijk ontvangt in het sociaal domein. Andere gemeenten hebben deze tekorten niet, of leggen uit eigen middelen bewust bij (beleid) en hebben dan ook geen tekort.
WAT BRENGT ONS DIT VOOR HET FYSIEK DOMEIN?
Eerst inzoomen op de nieuwe Omgevingswet!
Hoofdlijnen Omgevingswet (1)
12
Hoofdlijnen Omgevingswet (2)
13
Hoofdlijnen Omgevingswet (3) Inrichting wordt MBA
Bodemtaken 14
Invoeringsstrategie Leudal Twee fasen: Fase 1 -> periode tot 1 januari 2023 (inwerkingtreding)
Leudal voldoet aan de minimale eisen Omgevingswet Fase 2 -> vanaf 1 januari 2023 tot 1 januari 2030 - Kerninstrumenten: Plan, Visie en Programma - Door ontwikkelen processen (Wkb, vergunning, plan) - Optimaliseren informatievoorziening (ontsluiting, klanttevredenheid)
15
Doelen participatie (1) Wat moet er echt? ➢ Participatie bij initiatieven ingericht (eis) Wat weten we over participatie?
➢ Draagvlak kan toenemen ➢ Betere plannen ontstaan ➢ Vrijblijvende deelname
➢ Raad bepaalt bandbreedte en vorm
➢ Wellicht minder bezwaar / beroep ➢ Ingewikkeld proces ➢ Iedereen altijd ‘voor’ is utopie
16
Participatie door gemeente Omgevingsvisie
Motiveringsplicht
Programma
Motiveringsplicht
Omgevingsplan
Motiveringsplicht Kennisgeving voornemen 17
Vertaling naar Leudal Beeld bepalen met:
Perspectieven en toekomstbeelden ophalen/toetsen Breed en samenhangend
Koers zetten met:
Perspectieven en gewenste resultaten ophalen en toetsen Van visie naar resultaat
Plan vormen met:
Opvattingen, argumenten en overtuigingen van belanghebbenden en vertegenwoordigers ophalen Meer concreet en rechtsgevolg
bewoners, bezoekers, ondernemers, beleidsmedewerkers, kenners en (regionale) partners
bewoners, bezoekers, ondernemers, beleidsmedewerkers, kenners en (regionale) partners m.b.t. gebied of thema -> gericht op samenwerking
groepen gebruikers, natuur- en milieuorganisaties, gebieds- of energiecoöperaties, thematische organisaties, beleidsmedewerkers, en gebiedskenners
18
Invloed derden op Omgevingsplan Plan vormen met:
groepen gebruikers, natuur- en milieuorganisaties, gebieds- of energiecoöperaties, thematische organisaties, beleidsmedewerkers, en gebiedskenners Fase 0 en 1: Voorbereiding
Fase 2: Visievorming
Meebepalen
Ondernemers
Meedenken
Fase 3 en 4: Ontwerp en vaststelling
Meebepalen
(keten) partners Meewerken
Opvattingen, argumenten en overtuigingen van belanghebbenden en vertegenwoordigers ophalen Meer concreet en rechtsgevolg
Belangen organisaties
(keten) partners Meewerken Meedenken Ondernemers
Meeweten Inwoners
Meeweten Inwoners
Belangen organisaties
Volgens wettelijk kader 19
Invloed derden op programma Koers zetten met:
bewoners, bezoekers, ondernemers, beleidsmedewerkers, kenners en (regionale) partners m.b.t. gebied of thema -> gericht op samenwerking
Fase 0 en 1: Voorbereiding
Fase 2: Visievorming
Meebepalen
Ondernemers
Meedenken
Fase 3 en 4: Ontwerp en vaststelling
Meebepalen
(keten) partners Meewerken
Perspectieven en gewenste resultaten ophalen en toetsen Van visie naar resultaat
Belangen organisaties
(keten) partners Meewerken Ondernemers
Meeweten Inwoners
Meedenken
Belangen organisaties
Meeweten Inwoners
Volgens wettelijk kader 20
Invloed derden op Omgevingsvisie Beeld bepalen met:
bewoners, bezoekers, ondernemers, beleidsmedewerkers, kenners en (regionale) partners
Fase 0 en 1: Voorbereiding
Fase 2: Visievorming
Meebepalen (keten) partners
Ondernemers
Meewerken Meedenken
Perspectieven en toekomstbeelden ophalen/toetsen Breed en samenhangend
Fase 3 en 4: Ontwerp en vaststelling
Meebepalen Belangen organisaties
(keten) partners Meewerken
Ondernemers Meeweten Inwoners
Meedenken
Belangen organisaties Volgens wettelijk kader
Meeweten Inwoners
21
Participatie initiatieven (omgevingsdialoog) Hoe dan? ➢ Vroegtijdige participatie door nieuwe aanvraagvereiste ➢ Initiatiefnemer moet aangeven of er overleg is geweest met belanghebbenden en wat de uitkomst daarvan is. Hoe is niet bij wet voorgeschreven -> vormvrij… Wanneer van toegevoegde waarde? ➢ Als initiatiefnemer daar zelf de waarde van inziet ➢ Het gaat er niet om dat belanghebbenden het eens zijn met plannen van een initiatiefnemer maar dat hij in beeld brengt wat de omgeving van een plan vindt
➢ Gemeente kan met de uitkomsten van participatie komen tot een weloverwogen en gemotiveerd besluit 22
Vertaling naar Leudal (1)
23
Vertaling naar Leudal (2) Verplichte participatie of juist niet? Als gemeenteraad kunt u gevallen van activiteiten (buitenplanse omgevingsplanactiviteiten) aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht wordt gesteld. Wanneer we stellen dat participatie niet verplicht wordt, hebben we als gemeente altijd nog twee opties als er niet voldoende aan participatie is gedaan: ➢ Gemeente verzoekt initiatiefnemer alsnog om belangen bij derden op te halen ➢ Gemeente zoekt zelf contact met derden om belangen op te halen
Hoe gaat dit straks, na inwerkingtreding Omgevingswet? U bepaalt!
24
Vertaling naar Leudal (3) Ga naar Mentimeter.com inlogcode:
8489 6373
25
Participatie in de toekomst Uitdaagrecht
26
27
Doorkijk implementatie Omgevingswet (1) Wat moet (eerst)? ➢ Themasessie Omgevingsplan, fase 1 ➢ Besluitvorming Omgevingsplanactiviteit en bevoegdheden (delegatie) ➢ Besluitvorming participatiebeleid en -verordening ➢ Besluitvorming structuur Omgevingsplan
➢ Maar ook: leges, nadeelcompensatie, etc.
28
Doorkijk implementatie Omgevingswet (2) Wat doen we verder (onder andere)? ➢ Bouwen de Omgevingsvisie verder op én uit! ➢ Beleidskaders, programma’s vormen de bouwstenen ➢ Bouwstenen vormen de Omgevingsvisie ➢ Omgevingsvisie vormt de basis voor de realisatie ➢ Gebruiken (ook) de basis uit de Rekenkamerbrief
29
DWARSKIJKEN EN DE OMGEVINGSWET Ook bij de toepassing van de Omgevingswet kijken we naar: Bewoner Effectiviteit Efficiëntie
We kijken dus niet primair naar de Wet zelf, maar naar het proces waarmee een “bewoner” iets gerealiseerd krijgt binnen de spelregels en middelen die er publiek en privaat zijn.
DE 3H’S EN HET PROGRAMMA Daarbij stellen we steeds de vraag: Zijn eerdere ervaringen, besluiten, projecten, normen: 1. Herhaalbaar 2. Herbruikbaar 3. Hanteerbaar Het centrale instrument dat we daar aanbevelen om te gebruiken is het programma, in Leudal de “bouwsteen” genoemd, bijvoorbeeld voor: -De nieuwe school in Heythuysen -Een plan voor Heibloem
WERKEN IN HET FYSIEK DOMEIN – DE KLEURPLAAT Ga aan de slag met initiatieven binnen een programma/bouwsteen
Organiseer de participatie en geef als gemeente voorbeelden en sjablonen Met het initiatief worden randvoorwaarden binnen de Omgevingswet geraakt, ingevuld, vormgegeven etc. waar het ook de wensen van de Gemeenteraad betreft.
De kleurplaat van de Omgevingswet wordt op deze wijze bottom-up ingevuld. De programma-coördinator/strateeg kijkt of alle delen van de kleurplaat uiteindelijk gevuld worden en of iedereen binnen de lijntjes blijft kleuren (top-down randvoorwaarden)
Kip of ei…?! (Uitvoerings)programma’s om de visie te formuleren én de opgaven te realiseren. Een uitvoeringsprogramma bevat pakket aan concrete maatregelen waarmee de opgave (voor een gebied of sector) wordt aangepakt.
34
35