Presentatie van R. Wilms over RES 1.0

Informatiebijeenkomst gemeenteraad Gemeente Leudal 11 mei 2021

5/4/2021

1

Inhoudsopgave • Tijdspad voor energietransitie

p3

• Wat is de RES?

p4

• Waarom deze presentatie?

p5

• Waar staan we? Planning

p6

• Overzicht RES thema’s en bouwblokken

p9

• Thema samenwerken

p11

• Thema energie besparen

p15

• Thema duurzaam opwekken

p19

• Thema warmte verdelen

p28

• Thema proces & uitvoering

p29

• Uitvoeringsconvenant

p31

• Doorkijk na res 1.0

p32

5/4/2021

2

Tijdspad voor energietransitie

5/4/2021

3

Wat is de RES? • RES (Regionale Energie Strategie) onderdeel van de energietransitie (klimaatakkoord) • De 15 gemeenten van Noord- en Midden Limburg vormen met Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. • Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden maken we een RES. • We onderzoeken in aanloop naar RES 2.0:  Hoe we energie kunnen besparen zodat we minder op hoeven te wekken.  Waar en hoeveel duurzame elektriciteit in onze regio opgewekt kan worden.  Hoe we warmte kunnen verdelen.  Hoe we energie kunnen opslaan en transporteren.

5/4/2021

4

Waarom deze presentatie? • We hebben afgelopen maanden veel werk/stappen verzet, waarover we u graag bijpraten/informeren. Regionale samenwerking • Volksvertegenwoordigers vroegtijdig betrekken • Afweging tussen lokale en regionale belangen

• Gemeenteraden actief informeren en ingaan op uitnodigingen van raden, colleges en andere stakeholders. Consulteren van raden, colleges en stakeholders.

Waarom is het betrekken van volksvertegenwoordigers van belang? • Democratisch mandaat • Hoogste bestuursorgaan

• Actieve informatieplicht van colleges naar raden/staten/AB

5/4/2021

5

Waar staan we? • 1 oktober 2020 Concept RES ingediend bij het Rijk. (technische fase) • Uitwerken RES 1.0 (maatschappelijke fase) • Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden kijken wat we willen in onze regio. • 1 juli 2021 vastgestelde RES 1.0 ingediend bij het Rijk • Iedere twee jaar herzien

5/4/2021

6

Planning uitwerken RES 1.0 Maatschappelijke fase

Inwoners

April - Juni

• Inwoners consulteren via publieksversie RES 1.0 op website

5/4/2021

7

Planning uitwerken RES 1.0 Besluitvorming • Besluitvormingsproces • Via AO en BO’s met regelmaat afstemming, informeren, en besluitvorming.

Eerste contouren werkdocument RES 1.0 presenteren BO

Gezamenlijk geconsulteerd en voor (informele) externe consultatie wordt vrijgegeven

RES 1.0 vrijgeven voor besluitvorming

30 juni 2021 indienen vastgestelde RES 1.0 bij het Rijk Werkgroepen bespreken voortgang van uitwerkingen met regionale stakeholders en belanghebbenden

Bijpraten inhoud RES 1.0

(Informeel) consulteren ter voorbereiding op formele besluitvorming

RES 1.0 voor besluitvorming voorgelegd in alle colleges, raden, PS, DB en AB

5/4/2021

8

Overzicht RES thema’s Om te komen tot de RES 1.0 worden de 4 hoofdthema’s uit de concept RES door de werkgroepen verder uitgewerkt in zogenaamde bouwblokken. Ook voor het proces rondom de RES 1.0 & de uitvoering wordt gewerkt met bouwblokken.

5/4/2021

9

Overzicht RES thema’s en bouwblokken

5/4/2021

10

Thema Samenwerken

• Energiebedrijf: Als groeimodel. Start met stap 1: bundelen van kennis en ervaring binnen de huidige netwerkorganisatie. • Revolverend fonds: BO heeft besloten vooralsnog geen revolverend fonds in te stellen. • Implementatie in omgevingsbeleid: Borgen RES 1.0 in omgevingsbeleid met bestuursafspraken in uitvoeringconvenant. • Meedenken, meepraten, meedoen: Participatieaanpak met als doel vergroten van maatschappelijk draagvlak.

5/4/2021

11

Meedenken, meepraten, meedoen

Februari/maart 2020

Oktoberi 2020

Juli 2021

Maart 2023

Uitgangspunten-notitie

Concept RES

RES 1.0.

RES 2.0.

Klankbordgroep met regionale belangenorganisaties Intermezzo's Regionale raadswerkgroep Regionale sessies volksvertegenwoordigers Inwoners

5/4/2021

12

Sociale duurzaamheid • Inpassen van sociale duurzaamheid in de RES. • Borgen van maatschappelijke verbinding. • 3 pijlers

Iedereen kan meedoen (mogelijk maken participatie)

Iedereen kan het betalen (betaalbare energietransitie)

Iedereen kan meeprofiteren (terugvloeien revenuen naar lokale gemeenschap)

5/4/2021

13

Lokaal eigendom • Middel om draagvlak voor energietransitie te versterken • Middel om (project)baten in de lokale omgeving te laten landen • Middel om open, gelijkwaardige en transparante projectsamenwerking te organiseren • Doel: Bereiken van streven om minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige zon- en windprojecten te realiseren (= gemiddeld van alle projecten) Bereiken van streven om lokaal medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en windprojecten te realiseren NB: Dit wordt nu besproken in BO in december 2020

5/4/2021

14

Thema Energie besparen DOEL: 25% CO2-reductie in 2030 t.o.v. 2015 door energiebesparing en zonPV op dak

CO2

-25% 2015

RES 2.0

RES 3.0

RES 4.0

2030

Gemeenten en andere partijen zijn al bezig met stimuleren energiebesparing, maar een versnelling is nodig. Dat kan door gemeenten zelfstandig gedaan worden of in RES-verband. Hiervoor wordt een ontzorgingsprogramma opgezet.

15

Uitwerking basis

Ontzorgingsprogramma RES NML Basisinfrastructuur

Modules

• RES NML trekker Energiebesparing • Monitoren, evalueren en periodiek rapporteren

• Aanvullende modules bovenop basisinfrastructuur • Invulling op basis van behoeften gemeente(n)

voorwaarden

• Iedere gemeente draagt bij aan basisinfrastructuur (middelen, capaciteit + overleggen gegevens)

• Gemeente vrij om te kiezen of ze meedoet aan module • Deelnemende gemeenten bekostigen module

financiering

• Verplichte bijdrage per gemeente (benut hiervoor de middelen van het Rijk tbv uitvoering RES)

• Bijdrage wanneer gemeente deelneemt aan module • Specifieke onderwerpen: cofinanciering Provincie

inhoud

16

Uitwerking woningen Ontzorgingsprogramma per doelgroep woningen Cafetaria  keuze modules:

Digitaal energie loket met backoffice

Energie coaches, ambassadeurs

Professionele energie adviseurs

Community of practice

Toegevoegde waarde RESverband: efficiënter, effectiever, vergroten kwaliteit en lerend vermogen, delen kosten.

 Actuele kennis: beantwoorden vragen gemeenten en burgers.  Ontlast ambtelijke capaciteit.  Regionale promotie campagne bespaart kosten.

 Gebruik lokale energie coöperaties, evt. pool van coaches.  Kwaliteitsborging door uitwisseling kennis en trainingen.  Evt. coördinatie door SELL (NMFL) en/of REScoop Limburg.

 Aanvulling op lokale ambassadeurs of coaches.  Onafhankelijk advies.  Helpt klant mee in hele proces van kiezen juiste maatregelen, offertes, oplevering.

 Goede voorbeelden en kennis uitwisselen bespaart tijd en verhoogt kwaliteit.

17

Uitwerking overig Ontzorgingsprogramma per doelgroep gemeentelijk, maatschappelijk en commercieel vastgoed + bedrijven Cafetaria  keuze modules: Toegevoegde waarde RESverband: efficiënter, effectiever, vergroten kwaliteit en lerend vermogen, delen kosten.

Gebruik routekaarten en andere instrumenten

Community of practice

 Voor gemeentelijk vastgoed.  Gestructureerde aanpak, ontlast ambtelijke capaciteit.  Betere mogelijkheid tot samenwerking.

 Uitwisselen aanpak intern proces en besluitvorming.  Goede voorbeelden en kennis uitwisselen bespaart tijd en verhoogt kwaliteit.

Deelname aan provinciaal ontzorgingsprogramma  Pool professionele adviseurs voor juiste maatregelen, offertes, oplevering.

Meer inzetten op besparingsplicht  Budget (van Rijk) beschikbaar stellen aan RUD.  RUD opdracht geven uitvoeren toezicht op energiebesparing: 150 uren/jaar voor kleine gemeenten, 300 uur/jaar voor grote gemeenten.

18

Thema Grootschalige duurzaam opwekken • Ambitie: 1200 GWh duurzame energie opwekken in 2030 (totale landelijke opgave is 35.000GWh). • In RES 1.0 werken we potentiegebieden verder uit.  Globale potentiegebieden in kaart brengen  Afspreken wat regionaal en wat op gemeente niveau  Onderzoeken met welke andere sectoren we slim kunnen samenwerken

5/4/2021

19

Overzicht energieprojecten (1) • De meest recente SDE-lijst is hiervoor gebruikt (bron: RVO projecten in beheer SDE 22 sept 2020). • Op basis van deze SDE-lijst twee kaarten bijgevoegd: • Kaart 1: 2020 - Gerealiseerde energieprojecten RES-NML (zon-op-dak | zonneparken | windmolens) • Kaart 2: 2025 - Pijplijnprojecten RES-NML (zon-op-dak | zonneparken | windmolens)

5/4/2021

20

Overzicht energieprojecten (2) Kaart 1:

Kaart 2:

5/4/2021

21

Duurzaam opwekken (1) Zon op dak

Pijplijnprojecten zon-op-dak (met SDE+ beschikking)

Verwachte elektriciteitsproductie

Gewogen slaginspercentage

885 projecten

662GWh

50%  331GWh

• Voorstel voor aanpak: • Regionaal Versnellingsteam zon-op-dak • Ondersteuning naar versnelde realisatie • Professionele adviseurs • Aanpak trapsgewijs (50 daken eerste jaar – monitoring – 50 daken tweede jaar)

5/4/2021

22

Duurzaam opwekken (2) Zonneparken en wind

Gewogen pijplijnprojecten zonneparken (met SDE+ beschikking)

Gewogen pijplijnprojecten wind Ambitieprojecten (nog geen SDE+ (met SDE+ beschikking) beschikking of omgevingsvergunning)

38 GWh

290GWh

Honderdtallen GWh zonneparken Tientallen GWh wind

• Voorstel voor aanpak: • Herbezinning aanpak concretisering zoekgebieden ivm grote hoeveelheid ambitieprojecten. • Daarna volgt aanpak zonneparken en wind

5/4/2021

23

Netimpact analyse

Netimpact advies Enexis: • Uitbreiding (Enexis en Tennet) van netwerkcapaciteit is in alle scenario’s nodig. • Transportschaarste heeft nagenoeg geen invloed op pipeline projecten RES-concept bod. In schaarstegebieden, vooralsnog geen impact voor projecten tot en met 1,75 MW (2 ha zon PV). • Om schaarste te voorkomen: van belang om regionale afspraken maken.

• Enexis kijkt ook naar impact van overige klimaattafels (o.a. industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving) 5/4/2021

24

Transportschaarste (1) Infrastructuur

Wat is transportschaarste? • Er ontstaan vraagstukken bij teruglevering (invoerders), NIET bij de vraag van elektriciteit (verbruikers). • Terug te leveren energie kan niet meer worden afgevoerd via de bestaande infrastructuur • Voornamelijk gebaseerd op knelpunten HSlijnen Tennet.

5/4/2021

25

Thema Warmte verdelen Regionale aanpak TVW’s: Gemeenten gaan individueel aan de slag met TVW’s • Haalbaarheid regionale bronnen: Groengas: Regionale beperkt. Nader onderzoek. Lage temperatuur aardwarmte: Regionale beschikbaarheid onvoldoende duidelijk. Aquathermie: Alleen lokaal. Nader onderzoek.

Restwarmte: Regionale zeer beperkt. Zonnethermie: Alleen lokaal. Pilots in uitvoering.

5/4/2021

28

Thema Proces & Uitvoering • Data en monitoring: Primair monitoren van afspraken uit de RES 1.0. Secundair in beeld brengen van ontwikkelingen energietransitie. Zoveel mogelijk gebruik van nationale en provinciale data.

• Randvoorwaarden bij kwalitatief RES 1.0 bod:  Randvoorwaarden waarvan wij als regio aan het Rijk meegeven dat die cruciaal zijn voor realiseren van ons bod.

5/4/2021

29

Beleid Leudal

 Duurzaamheidsprogramma: meer dan energie, ook afval, circulaire economie  Beleidskader grootschalige opwek zon en wind: zoekgebieden zijn al aangewezen  Energiebesparingscampagne: Energiebesparen waarom niet!  Aanpak zon op daken  Plan van aanpak Transitievisie warmte: aardgasloos Leudal

5/4/2021

30

Uitvoeringsconvenant RES 1.0 RES 1.0

Uitvoeringsconvenant

• 5 thema’s: Samenwerken, Energie Besparen, Duurzaam Opwekken, Warmte Verdelen, Proces & uitvoering

• Op basis van RES 1.0 een convenant waarin we afspraken ‘vastleggen’ over de uitvoering van de RES 1.0.

• De RES is een strategische verkenning en niet juridisch bindend voor derden

• Wijze regionale samenwerking na 1 juli 2021 (bouwblok regionale uitvoeringsorganisatie) • Bestuursafspraken (opbrengst bouwblokken en procesbeschrijving) • Wordt begin 2021 opgesteld.

5/4/2021

31

Uitvoering RES 1.0

• Regionale samenwerking na 1 juli 2021: • Onderzoek door BMC naar de mogelijkheden en wensen van regionale samenwerking in het kader van de energietransitie en de wijze waarop we dat kunnen realiseren in de regio. Welke wijze en welke regionale uitvoeringsorganisatie daarbij nodig is. Welke capaciteit bij elke gemeente is nodig?

• Besluitvorming over toekomstige samenwerking mogelijk bij de vaststelling van de RES 1.0, zodanig dat de regionale samenwerking na 1 juli 2021 gecontinueerd kan worden. • Financiering door extra Rijksmiddelen voor gemeenten voor de uitvoering van het klimaatakkoord. De VNG heeft een onderzoek laten uitvoeren. De kosten bedragen circa 30 euro per inwoner per jaar.

5/4/2021

32

Doorkijk na 2030 • Vraag naar duurzame elektriciteit groeit na 2030 verder door. • RES 1.0 richt zich op de bewezen technieken, maar we kijken ook vooruit. • Mogelijke innovaties en verwachte ontwikkelingen blijven we volgen, bijvoorbeeld waterstof en opslag in batterijen. Dat doen we door een cyclisch proces met in 2023 de RES 2.0.

33

Vragen?

Contact: resnml@venlo.nl

5/4/2021

34