Participatiebeleid Omgevingswet gemeente Leudal (concept)

PARTICIPATIE LEUDAL

INHOUD

2

SAMENVATTING

4

INLEIDING Aanleiding Wettelijk kader en samenhang instrumenten

6

VISIE OP PARTICIPATIE Wat is participatie en waarom vinden we het zo belangrijk? Wat is goede participatie?

8

BASISPRINCIPES BIJ PARTICIPATIE De aard van de opgave bepaalt de aanpak Duidelijke rolverdeling voor iedereen Goede processen zijn de basis

12

PARTICIPATIE EN OMGEVINGSWET Kennisgeving vooraf Motiveringsplicht achteraf Participatie door initiatiefnemers (Omgevingsdialoog)

17

VERPLICHTE PARTICIPATIE OF JUIST NIET?

21

PARTICIPATIEBELEID OMGEVINGSWET

24

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

3

SAMENVAT TING Door de komst van de Omgevingswet verandert er veel. Het omgevingsrecht wordt overzichtelijker en de procedures worden eenvoudiger. Een belangrijke toevoeging is dat het voor iedereen duidelijk moet zijn hoe en wanneer men invloed kan uitoefenen. Dit faciliteren van participatie dient iedere gemeente vast te leggen in Participatiebeleid rondom de Omgevingswet. Dit participatiebeleid zal in eerste instantie

BURGERPARTICIPATIE

OVERHEIDSPARTICIPATIE

alleen participatie voor ruimtelijke processen beschrijven. Een algemene aanpak voor participatie

Bij het opstellen van de Omgevingsvisie, Programma

Op basis van artikel 7.4 Omgevingsregeling

(burgerparticipatie) hebben we eerder vastgelegd in het ‘Koersdocument Interactief Werken 2019-2021’

of Omgevingsplan is er voor onze gemeente een

moeten initiatiefnemers aangeven op welke wijze

het vervolg hierop zal in een uitgebreidere versie van dit participatiebeleid terug komen in 2023.

motivatieplicht op basis van artikelen 10.2, 10.7 en

belanghebbenden betrokken zijn bij de planvorming;

10.8 Omgevingsbesluit; Onder de Omgevingswet is participatie door initiatiefnemers een nieuwe aanvraagvereiste bij het aanvragen

Participatie is wettelijk niet verplicht

van een omgevingsvergunning. Hier hebben we als gemeente Leudal al een paar jaar ervaring mee omdat

Op basis van het ‘Koersdocument Interactief Werken

de afdeling Ruimte sinds september 2019 op deze manier werkt.

2019 – 2021’ vinden we de inbreng van inwoners

(‘nee’ is dus ook een antwoord);

en ondernemers bij onze plannen belangrijk. Hierin

We stellen participatie bij buitenplanse

De doelen van de Omgevingswet (integraliteit en minder regels) vormen de basis voor het Participatiebeleid

hebben we de afgelopen jaren geïnvesteerd en

omgevingsplanactiviteiten verplicht;

Omgevingswet gemeente Leudal. In het participatiebeleid onderscheiden we twee vormen:

deze manier van samenwerken zetten we ook bij de

1 2

Beleid en plannen van de gemeente (burgerparticipatie)

Omgevingswet voort;

Om initiatiefnemers te faciliteren is een handreiking Omgevingsdialoog en een formulier Burendialoog

Plannen van andere organisaties of personen (overheidsparticipatie)

Ruimtelijke Plannen: we informeren

opgesteld. Deze kunnen initiatiefnemers gebruiken bij het

belanghebbenden en betrokkenen altijd over onze

organiseren van participatie.

gemeentelijke plannen. Wanneer mogelijk mogen ze Be

lei

meedenken over of meewerken aan de planvorming.

ds

on

tw

ikk eli

pe

lin

g

INITIATIEFNEMER: AANVRAAGVEREISTE ug

ko p

ng

Omgevingsvisies

Te r

Monitoring en evaluatie

BEVOEGD GEZAG: KENNISGEVING EN MOTIVERINGSPLICHT

Instructieregels

Toezicht en handhaving Omgevingsplannen

4

Participatiebeleid Omgevingswet

oe

rin

g

rk we lei

tv

Be

Ui

Programma’s

ds

Projectbesluiten

ing

Omgevingswaarden

do or

Omgevingsvergunningen

Participatiebeleid Omgevingswet

5

INLEIDING

De Omgevingswet nodigt iedereen uit om mee te werken aan de leefomgeving. Bovendien gaat deze wet ervan uit dat je er samen wel uitkomt, ofwel hij is gebaseerd op vertrouwen. De Omgevingswet heeft als uitgangspunt dat je de strikte grenzen niet hoeft voor te schrijven, als je samen maar een beeld hebt van welk soort gebied je wil zijn. De

AANLEIDING

gemeente legt dit vast in een Omgevingsvisie. En de Omgevingsvisie maak je samen, niet alleen met professionals, De rolverdeling tussen overheid en gemeenschap verandert, dat gebeurt al decennialang. Steeds meer inwoners, ondernemers en organisaties willen invloed hebben of een bijdrage leveren aan de kwaliteit van hun fysieke of

maar met iedereen. Er ligt dus een grote nadruk op de rol van bewoners. De Omgevingswet nodigt mensen, burgers en ondernemers expliciet uit om met initiatieven te komen om de visie te realiseren.

sociale leefomgeving. Ook willen zij verantwoordelijkheid nemen bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals de energietransitie, klimaatverande¬ring of duurzame ondersteuning in het sociaal domein. De grote opgaves in onze

WETTELIJK KADER EN SAMENHANG INSTRUMENTEN

samenleving kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. Naast initiatiefnemer is de gemeente steeds vaker

In deze beleidsnota wordt aangegeven hoe de gemeente Leudal participatie binnen de fysieke leefomgeving

partner of hebben we alleen een faciliterende rol. De veranderende rolverhoudingen vragen ook aanpassing in

organiseert. Het participatiebeleid in deze nota is noodzakelijk in het kader van de Omgevingswet en gaat over het

processen en werkwijzen van de gemeente. Rollen zijn minder strak omlijnd. Dat vraagt om flexibiliteit, maar ook

betrekken van belanghebbenden bij ruimtelijke initiatieven. In afbeelding 1.1 is de relatie van het Participatiebeleid

om duidelijkheid en heldere afspraken over wat van wie verwacht mag worden. In de kern gaat het over het vinden

ten opzichte van de instrumenten uit de Omgevingswet weergegeven. Ook het opknippen van dit beleid is in deze

van de juiste balans tussen gemeente en gemeenschap in het vormgeven van beleid, besluitvorming en uitvoering.

afbeelding zichtbaar gemaakt.

De Omgevingswet speelt in op deze ontwikkelingen en stimuleert vroegtijdige participatie om tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen. Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet. Met

WRO WET MILIEUBEHEER

Fysiek domein

Sociaal domein

OMGEVINGSWET

participatie wordt de omgeving op een zo vroeg mogelijk moment betrokken bij het initiatief waaraan wordt gewerkt. Dat is het moment dat een idee een plan gaat worden. Wie is dan die omgeving? Dat kunnen direct omwonenden,

Omgevingswet gaat in de kern over ruimte geven, loslatem en vertrouwen, over een andere verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid en samenleving

STRATEGISCH BELEID

OMGEVINGSVISIE LEUDAL

TACTISCH BELEID

PROGRAMMA’S

ondernemers of gebruikers zijn. Of maatschappelijke organisaties, verenigingen of bestuurders van een overheid.

Bestuursorgaan kan besluiten of op bepaalde gemeentelijke taken uitdaagrecht van toepassing is Verordening participatie en (uitdaagrecht)

PARTICIPATIEBELEID OMGEVINGSVISIE LEUDAL Regelgeving - bestemmingsplan - apv - monumenten - vergunningen

IN DE KERN GAAT HET OVER HET VINDEN VAN DE JUISTE BALANS

Omgevingsvergunning - initiatieven INITIATIEVENTAFEL

Participatiebeleid maakt onderscheid tussen:

FASE 1

participatie bij het maken van de omgevingsvisie en het omgevingsplan

Motivering- en kennisgevingsplicht

participatie bij de behandeling van initiatieven en vergunningaanvragen > initiatieventafel en omgevingsdialoog participatie om als gemeente aangesloten te zijn op initiatieven in ‘de energieke samenleving’: overheidsparticipatie

OMWONENDEN

FASE 1 Aanvraagvereiste participatie

FASE 2 (na 01-07-2022)

ONDERNEMERS

Het participatiebeleid bindt alléén de gemeente en niet de inwoners. Het beleid geeft antwoord op de vraag hoe

VERENIGINGEN

we als gemeente omgaan met participatie als we verantwoordelijk zijn voor het vormgeven van participatie in

BESTUURDERS

de voorbereiding van beleid, besluitvorming en uitvoering. Een onderdeel van dit beleid is ook de handreiking Omgevingsdialoog Leudal. Deze handreiking geeft tips hoe een initiatiefnemer met de omgeving het goede gesprek kan voeren.

6

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

7

VISIE OP PARTICIPATIE WAT IS PARTICIPATIE EN WAAROM VINDEN WE HET ZO BELANGRIJK? We willen als gemeente bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid binnen al

Wij geloven dat mensen het beste zélf en met elkaar kunnen bepalen hoe zij samenleven, wat zij belangrijk vinden en welke keuzes ze maken. Waar mensen elkaar kennen, zich verantwoordelijk voelen en met elkaar in gesprek zijn over wat zij belangrijk vinden, versterken zij elkaar. Daar ontstaan krachtige vitale gemeenschappen, waar we als overheid graag op aansluiten. Wanneer het eigenaarschap van een project bij de gemeenschap ligt, hebben we het over zelfsturing (groene rol). Waar wij als gemeente zelf verantwoordelijk zijn en wij inwoners betrekken bij projecten waar wij zelf eigenaar van zijn, spreken we van participatie (blauwe rol). Maar, we verwachten ook van andere initiatiefnemers dat zij hun omgeving betrekken en raadplegen. Ook dat is participatie. In onderstaande worden de rollen vanuit de meervoudige overheid wat meer toegelicht.

De meervoudige overheid, met de drie rollen van de autoritaire, regel gestuurde en communicatieve overheid, helpt ons om in deze complexe samenleving een effectieve rol te spelen en daadwerkelijk van waarde te zijn. Dit betekent dat de gekende rollen autoritaire en regel gestuurde overheid worden aangevuld met een nieuwe rol, de communicatieve overheid. Voor een nadere duiding van deze drie overheidsrollen verwijzen we graag naar onderstaand schema.

onze kernen. De gemeente is primair beleidsverantwoordelijk voor de ontwikkeling, inrichting, bescherming en het behoud van de fysieke leefomgeving en weegt alle betrokken belangen af. Wij zijn echter van mening dat de fysieke leefomgeving van iedereen is en dat iedereen hier zeggenschap over heeft. Bewoners, ondernemers,

EIGENAARSCHAP

organisaties en gemeenschappen worden dan ook actief betrokken bij het nadenken en inrichten van de fysieke leefomgeving en kunnen het verschil maken. We dagen

TYPE 1 ACTIVITEITEN: GEMEENSCHAP IS EIGENAAR

gemeenschappen uit om mee inhoud te geven aan hun fysieke leefomgeving. Want: buiten gebeurt ‘t.

GEMEENSCHAPSDOMEIN

PUBLIEK DOMEIN

= ZELFSTURING TYPE 2 ACTIVITEITEN: GEMEENSCHAP IS EIGENAAR EN GEMEENTE LEVERT BIJDRAGE

TYPE 3 ACTIVITEITEN: GEMEENTE IS EIGENAAR EN BURGERS LEVEREN BIJDRAGE

= INTERACTIEF BELEID / UITVOERING

TYPE 4 ACTIVITEITEN: GEMEENTE IS EIGENAAR

8

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

9

WAT IS GOEDE PARTICIPATIE?

De aanvullende rol van de communicatieve overheid houdt in dat we ons als overheid

Goede participatie betekent tijdigheid en zorgvuldigheid in de kennisgeving en motivering, zodat voor

in netwerken begeven waarin de ander leidend is en waar wij ondersteunen waar

iedereen vooraf en achteraf duidelijk is op welke wijze geparticipeerd wordt/is. Goede participatie

nodig. Dat vraagt dat wanneer we ons in het “groene” begeven we onze eigen regels

betekent ook dat wie een mening, belang of idee heeft over een visie op of plan voor de leefomgeving

achterwege laten en aansluiten bij de vorm van de ander. Als we een effectieve bijdrage

daadwerkelijk de kans krijgt mee te denken en mee te doen. Dit vraagt iets van de wijze waarop wordt

willen leveren, is het erg belangrijk dat we als overheid de rol kiezen die binnen een

uitgenodigd en gecommuniceerd. Goede participatie zorgt voor een brede vertegenwoordiging van

bepaalde context het meest passend is. Wat ons hierbij ontzettend helpt, is om goed

belangen, representativiteit en sociale inclusie. Voorkomen moet worden dat een participatieproces wordt

te kijken naar het eigenaarschap van een onderwerp. Het bovenstaande schema is

gedomineerd door een bepaalde groep of een bepaald deelbelang. Goede participatie heeft niet als eerste

hierbij voor ons een handig hulpmiddel.

doel absoluut draagvlak te realiseren, of bezwaar en beroep te voorkomen. Het bestuur heeft de taak alle (en vaak tegenstrijdige) maatschappelijke en particuliere belangen te wegen en te komen tot een

Participatie is geen doel op zich, maar een manier van werken voor de gemeente Leudal. Wij hechten grote

weloverwogen en gemotiveerd besluit. Dat hoeft en kan niet altijd leiden tot een besluit waarmee iedereen

waarde aan inbreng van inwoners omdat zij de dagelijkse praktijk ervaren en daarmee waardevolle kennis

het eens is.

kunnen delen. Door samen te werken kunnen we de kwaliteit en uitvoerbaarheid van beleid en projecten vergroten. Daarnaast zorgt een goede samenwerking voor een grotere betrokkenheid bij en groter draagvlak

Goede participatie zal zich uiteindelijk in de praktijk moeten bewijzen en is dus behalve van goede spelregels

voor beleid en projecten.

en procedures ook afhankelijk van de manier waarop mensen hieraan invulling geven. Participatie is

We willen iedereen de gelegenheid bieden om te participeren bij onderwerpen die hen aangaan. Door hen in een

maatwerk. Dat betekent dat er geen kant-en-klaar recept voor is. In Leudal hebben we ervoor gekozen om

vroeg stadium te betrekken, krijgen we snel inzicht in de verschillende belangen en kunnen we samenwerken

een aantal basisprincipes te formuleren die voor elk participatietraject van toepassing zijn.

richting een goede oplossing. Als de belangen niet verenigbaar zijn, is het aan de gemeente om zich goed te laten informeren over de verschillende belangen en op basis daarvan, met het algemeen belang in het achterhoofd, een weloverwogen en gemotiveerd besluit te nemen.

10

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

11

1

BASISPRINCIPES

DE AARD VAN DE OPGAVE BEPAALT DE AANPAK Een opgave kan eenvoudig, eenmalig en niet structureel zijn, maar bijvoorbeeld ook complex en met veel impact op de omgeving. Dit zijn verschillende typen opgaven die om een andere aanpak vragen. Daarom staat de aard van de opgave altijd centraal. Uiteindelijk bepaalt de aard van de opgave welke rol de gemeente inneemt en welke participatie-aanpak daarbij past. Daarom is het belangrijk om bij de start van een initiatief helder te hebben om wat voor soort opgave het gaat.

BASISPRINCIPES BIJ PARTICIPATIE

WE WERKEN BIJ PARTICIPATIE VANUIT DRIE UITGANGSPUNTEN: 1. De aard van de opgave bepaalt de aanpak; 2. We denken vanuit duidelijke rollen; 3. We zetten in op goede processen.

12

Participatiebeleid Omgevingswet

A CT I E

? Participatiebeleid Omgevingswet

13

3

Het aanpakken van maatschappelijke opgaven lukt alleen als bewoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en de gemeente er sámen voor gaan. Het is belangrijk dat je van tevoren goed met elkaar afspreekt wie welke rol heeft en ook tijdens het participatietraject blijft communiceren over de rolverdeling.

Invloed Stakeholder

2

DUIDELIJKE ROLVERDELING VOOR IEDEREEN

zeer hoog hoog matig

4 TYPEN STAKEHOLDERS BEÏNVLOEDER tevreden houden

SLEUTELFIGUUR samenwerken

TOESCHOUWER weinig aandacht

GEÏNTERESSEERDE informeren

laag laag

GOEDE PROCESSEN ZIJN DE BASIS

matig

hoog

zeer hoog

Belang Stakeholder

Onze uitgangspunten ten aanzien van goede processen zijn: Participatie vraagt altijd om maatwerk. De opgave is het uitgangspunt, maar we hebben voor de processen wel aandachtspunten waar we altijd op letten. Denk hierbij aan het bepalen van onze rol en die van de belanghebbenden, een stakeholderanalyse zodat we

Zoals hierboven al aangegeven zijn er trajecten waarbij het initiatief

weten met welk speel- en krachtenveld we mee van doen hebben en de participatieladder

vanuit inwoners komt (groene rol). De gemeente Leudal gaat in gesprek

om te bepalen hoeveel speelruimte er voor belanghebbenden is. Bovendien willen we in

met inwoners die met initiatieven komen. Ze luistert naar het initiatief

Leudal vooral aansluiting zoeken bij de omgeving. Wat in de ene kern een goede aanpak is,

van de inwoners en kijkt hoe ze geholpen kunnen worden om hun ideeën

hoeft in de andere kern niet succesvol te zijn.

verder te brengen. Het maken van die verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol bij participatie. De gemeente kan ook

Participatieprocessen moeten van begin tot eind duidelijk zijn. Van tevoren wordt

meedenken over het participatieproces, maar neemt het initiatief niet over!

besproken hoe een proces begint en eindigt (‘Het procesgesprek’). Ook wordt duidelijk gemaakt wat de doelen, keuzes, rollen en verwachtingen zijn.

Anderzijds zijn er trajecten waarbij er sprake is van eigenaarschap en initiatief van de gemeente (blauwe rol). Inwoners kunnen meedenken, adviseren of zelfs meedoen. Indien van toepassing, zullen voorafgaand

PARTICIPATIELADDER

aan het participatietraject kaders (inhoudelijk, financieel en qua proces/ werkwijze) kenbaar gemaakt worden. Het is belangrijk om duidelijkheid te scheppen over wat wel en niet kan binnen de participatiekaders. Dan

Zelfsturing

weten participanten waar ze aan toe zijn, dat ze erkenning krijgen voor hun inspanningen en dat ze onderdeel zijn van goede processen. Daarnaast is

(Mee)beslissen

het essentieel om het juiste klimaat te creëren waarin mensen zich goed

Coproduceren

genoeg voelen om mee te denken en te doen.

Adviseren Raadplegen

Informeren 14

Participatiebeleid Omgevingswet

GEMEENTE

INWONER Mate van invloed

Participatiebeleid Omgevingswet

15

E I T A P I C I T R PA S G N I V E G M O EN WE T De omgevingswet stimuleert participatie. In de wet staat dat initiatiefnemers moeten

aangeven of er geparticipeerd is. Hoe zij dit vormgeven is bewust opengelaten. Dit om ruimte te laten voor vormen van participatie die aansluiten bij de aard van de opgave.

In ieder traject is het van belang om alle betrokkenen in beeld te hebben. In het traject hebben

Als gemeente zijn wij als bevoegd gezag verantwoordelijk voor participatie bij de omgevingsvisie, programma,

we oog voor representativiteit van de groep die deelneemt. Daar waar dat niet lukt, houden

omgevingsplan, projectbesluit en (alléén indien wij zelf initiatiefnemer zijn) bij de omgevingsvergunning.

we rekening mee en maken we dit ook duidelijk. Dorpsplatforms geven aan op diverse wijzen te willen participeren. Wij zien hen dan ook als één van de mogelijke participanten, maar dat is wederom afhankelijk van de aard van de opgave. Ook kunnen zij hun netwerk activeren en meedenken over het participatieproces bij onderwerpen die gaan spelen.

Instrument Regels

Wie is verantwoordelijk voor het naleven van participatieregels?

Omgevingsvisie

Motiveringsplicht

Bevoegd gezag

Programma

Motiveringsplicht

Bevoegd gezag

We bieden deelnemers in het participatietraject een gelijkwaardig gesprekspodium.

Omgevingsplan Kennisgeving

Bevoegd gezag Motiveringsplicht

Deelnemers krijgen in gelijke mate de ruimte om hun input te geven en de inbreng van alle

Omgevingsvergunning

Initiatiefnemer

Aanvraagvereiste participatie

deelnemers wordt meegenomen.

We zijn open naar elkaar over het proces. We zeggen wat we doen en we doen wat we zeggen. Voor al het bovenstaande geldt dat communicatie de sleutel is. Er wordt vooraf op tijd gecommuniceerd, regelmatig gecommuniceerd en bekend gemaakt hoe communicatie plaatsvindt.

KENNISGEVING VOORAF In de kennisgeving publiceren we het voornemen om een omgevingsplan vast te stellen. De kennisgeving participatie bevat de volgende onderdelen: Wie wordt betrokken? Waarover wordt iemand betrokken? Wanneer wordt iemand betrokken in het proces? Wat is de rol van het bevoegde gezag en de initiatiefnemer? Waar kan iemand tijdens het traject aanvullende informatie vinden? Hoe kan men daar kennis van nemen?

16

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

17

MOTIVERINGSPLICHT ACHTERAF De motiveringsplicht geldt voor omgevingsvisie, programma en het omgevingsplan. Als er sprake is van een motiveringsplicht dan geeft het bevoegd gezag aan:

PARTICIPATIE DOOR INITIATIEFNEMERS (OMGEVINGSDIALOOG)

 Hoe zij burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen heeft betrokken bij de voorbereidingen;

Om vroegtijdige participatie te stimuleren is er een

er géén burgerparticipatie heeft plaatsgevonden. De

Wat de resultaten van het participatietraject zijn.

nieuwe aanvraagvereiste bij het aanvragen van een

gemeente als bevoegd gezag betrekt de informatie die

omgevingsvergunning. De initiatiefnemer moet bij de

beschikbaar komt vanuit de participatie bij de afweging

aanvraag aangeven of er aan de voorkant van een

voor vergunningverlening. Hoe meer informatie over

initiatief overleg is geweest met belanghebbenden.

de verschillende belangen beschikbaar is, hoe beter het

Tevens moet aangegeven worden wat de uitkomst

bevoegd gezag in staat is een besluit te nemen. Of het nu

van dit overleg is. Hoe de participatie rondom de

gaat om een “kleine ”ruimtelijke ontwikkeling zoals een

vergunningaanvraag

vormgegeven

uitbouw, of een “grote ”ruimtelijke ontwikkeling zoals het

is niet vastgesteld. De initiatiefnemer wordt daarin

bouwen van een windpark, participatie is altijd gewenst.

DE GEMEENTE ZAL ALS BEVOEGD GEZAG ALLE INFORMATIE UIT HET PARTICIPATIEPROCES BETREKKEN BIJ DE INTEGRALE BELANGENAFWEGING.

moet

worden

vrijgelaten. Een initiatiefnemer kan ook aangeven dat

Wil participatie echt van toegevoegde waarde zijn, dan is dat in die gevallen waarbij de initiatiefnemer daar zelf de waarde van inziet. Het is daarom van belang om de initiatiefnemers tot een goed participatietraject te stimuleren. Hiervoor heeft de gemeente Leudal een handreiking opgesteld (zie bijlage). De handreiking beschrijft hoe je in een paar stappen het gesprek met de omgeving kunt organiseren.

18

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

19

PARTICIPATIE DOOR INITIATIEFNEMERS (OMGEVINGSDIALOOG)

Wanneer een initiatiefnemer bijvoorbeeld een omgevingsvergunning aanvraagt, weegt de gemeente de participatie mee, rekening houdend met de omvang van het initiatief. De gemeente kijkt naar wie betrokken is, hoe ze betrokken zijn en wat er gedaan is met de resultaten van het gesprek. In de besluitvorming kijkt de gemeente of het gesprek goed gevoerd is. Om dit te beoordelen, worden de volgende vragen als leidraad gebruikt:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Vormden de deelnemers aan het gesprek een goede afspiegeling van alle belanghebbenden van het plan? Hoe hebben minder mondige/bescheiden belanghebbenden hun inbreng geleverd? Kon iedereen in vrijheid zijn mening geven?

VERPLICHTE PARTICIPATIE OF JUIST NIET? In beginsel mag de gemeente participatie bij een omgevingsvergunning niet

Hoe is er geluisterd naar elkaar?

verplicht stellen. Maar er is een uitzondering: de gemeenteraad kan gevallen van

Wat heeft initiatiefnemer met de wensen en ideeën van de deelnemers gedaan en waarom?

activiteiten aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht

Hoe is omgegaan met afwijkende standpunten en zorgen van belanghebbenden?

is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) waarvoor het college van burgemeester en

Hoe zijn alle verschillende belangen afgewogen?

wethouders bevoegd gezag is, kan worden ingediend. De gemeenteraad legt

Is het voor alle betrokkenen duidelijk waarop zij wel en geen invloed hebben en waarom?

deze gevallen vast in het omgevingsplan. Voor het tijdelijke omgevingsplan

Zijn alle betrokkenen tijdig en duidelijk geïnformeerd?

moet de gemeente deze gevallen dus vaststellen voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Hoe waarderen de deelnemers de uitkomst en het proces van het gesprek? De vraag is echter of met het verplicht stellen van participatie bij een aantal activiteiten niet het signaal afgegeven wordt dat participatie bij andere activiteiten niet nodig is. En of verplicht stellen de juiste manier is om goede participatietrajecten “af te dwingen”. Participatie gaat immers vooraf aan de formele aanvraag en de initiatiefnemers die participatie serieus nemen hoef je niet te verplichten. Zij zien zelf wat de meerwaarde van participatie is.

20

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

21

Voor alle andere activiteiten leggen we de verantwoordelijkheid voor participatie bij de initiatiefDe initiatiefnemer die het ziet als een noodzakelijke stap zal aan het formele ‘afvinklijstje’

nemer zelf. In de daarvoor ontwikkelde handreiking leggen we aan de initiatiefnemer uit waarom

voldoen, want het is immers vormvrij. Daarbij heeft de gemeente als bevoegd gezag de

participatie bij alle ruimtelijke activiteiten belangrijk is, staan spelregels en tips die we met elkaar

optie om initiatiefnemer te vragen alsnog de belangen bij derden op te halen indien er bij

afspreken en kan de initiatiefnemer lezen hoe de gemeente tot een besluit komt. Het college kan,

de aanvraag van een omgevingsvergunning niet voldoende aan participatie is gedaan.

als er niet voldoende aan participatie is gedaan, altijd via andere wegen belangen ophalen. Het is niet te verwachten dat bij verplichten van participatie als indieningsvereiste, het simpel voldoen

Overigens blijven zienswijzen- en bezwaarprocedures altijd tot de mogelijkheid, ongeacht

aan een formele verplichting zinvolle participatie oplevert. Zeker niet in situaties waarin de on-

er wel of geen participatie is gedaan in het voortraject. Participatie is geen vervanging van

derlinge verhoudingen al verstoord zijn.

de rechtsbescherming.

Ondanks dat we voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten participatie verplicht stellen, proberen we voor de overige activiteiten de initiatiefnemers te verleiden tot een goed participatietraject. Dit doen we via gesprekken en de opgestelde handreiking. In lijn met de Omgevingswet, uitgaande van vertrouwen, leggen wij de verantwoordelijkheid om belanghebbenden te informe-

DE GEMEENTE LEUDAL KIEST ERVOOR OM PARTICIPATIE VERPLICHT TE STELLEN BIJ ALLE BUITENPLANSE OMGEVINGSPLANACTIVITEITEN (BOPA)

22

Participatiebeleid Omgevingswet

ren en te betrekken bij initiatiefnemers en voeren we het gesprek om de meerwaarde ervan en geven we tips over participatie.

Participatiebeleid Omgevingswet

23

EVALUATIE Er zal geëvalueerd worden hoe omgegaan wordt met de verplichte participatie door initiatiefnemers (omgevingsdialoog) bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA), we bekijken dan of we de verplichting meer los kunnen gaan laten en het vertrouwen kunnen geven dat participatie door initiatiefnemers goed wordt opgepakt.

24

Participatiebeleid Omgevingswet

Participatiebeleid Omgevingswet

25

PARTICIPATIE

LEUDAL

Leudalplein 1 6093 HE Heythuysen t. 0475 859 000 26

Participatiebeleid Omgevingswet

www.leudal.nl