Jaarstukken 2023 (vastgesteld)

•

We verdubbelen het budget voor streekgebonden evenementen zodat we samen met verenigingen en bedrijven de leefbaarheid bevorderen en Leudal nog aantrekkelijker maken voor toeristen en recreanten. In 2023 is het budget beschikbaar voor evenementen verdubbeld ten opzichte van de jaren ervoor. Hierdoor hebben meer verenigingen en bedrijven een subsidie kunnen ontvangen dan in voorgaande jaren, wat de leefbaarheid in Leudal bevordert en Leudal aantrekkelijker maakt voor toeristen en recreanten. Er zijn in totaal 79 evenementen gesubsidieerd, waaronder o.a. concerten, optredens, (sport)toernooien, (muziek)festivals, Koningsdag en Sinterklaasintochten. 55

Daarnaast hebben we in maart 2023 de bestuursopdracht 'Ontwikkelen ontmoetingsplekken in Leudal’ vastgesteld. Om te achterhalen hoe het zit met de ontmoetingsplekken in onze gemeente, de bezettingsgraad van de ontmoetingsplekken en wat wenselijk en/of nodig is om tegemoet te komen aan de lokale behoefte is in 2023 een onderzoek gestart om deze benodigde informatie te krijgen. Hierbij is onder meer gekeken naar de situatie per ontmoetingsplek en relevante trends en ontwikkelingen. Ook is er gekeken naar de kwaliteit en duurzaamheid van de ontmoetingsplek. Uiteindelijk gaat dit in 2024 inzicht geven in nieuwe algemeen geldende uitgangspunten voor de bestaande ontmoetingsplekken in onze gemeente.

Wat heeft dat gekost?

Cultuur deelname

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Cultuurondersteuning

138

207

198

-9

Burgerinitiatieven

100

125

105

-20

Totale Lasten

238

332

303

-29

Cultuurondersteuning

0

0

0

0

Burgerinitiatieven

0

0

0

0

Totale Baten

0

0

0

0

Mutatie reserves

0

-100

-100

0

238

232

202

-30

Baten

Resultaat

Evenementensubsidie In 2023 is besloten een bedrag op te nemen van € 100.000 voor evenementensubsidies. Er waren gedurende het jaar meer aanvragen dan verwacht, waardoor het bedrag eind 2023 is opgehoogd met € 25.000. Door het uitblijven van de verwachte aanvragen aan het eind van 2023 is hiervan uiteindelijk nog een restant bedrag over € 20.136.

2.3.3 Sport

2.3.3.1 Bijdrage sport aan gezondheid Wat hebben we ervoor gedaan? •

Lokaal sport- en beweegakkoord. Op 20 juni 2023 is de herijking van het Sport- en Beweegakkoord Leudal vastgesteld met als belangrijkste speerpunten: samen meedoen, gezond actief en vitaal verenigingen. Daaropvolgend is op 28 november 2023 de Subsidieregeling Sport en Beweegakkoord gemeente Leudal vastgesteld, waarbij over de jaren 2023 t/m 2026 een jaarlijkse bijdrage is vastgesteld. Over 2023 bedroeg deze bijdrage € 26.847 die besteed is aan 6 aanvragen van sportverenigingen, een gedeeltelijke overheveling naar 2024 en coördinatorkosten. 56

•

Behoefteonderzoek binnenzwemwater Leudal In 2023 is het behoefteonderzoek naar binnenzwemwater in Leudal opgestart met oriënterende gesprekken met de huidige aanbieders, Laco/Sportfondsen en vakantiepark De Leistert. Dit heeft nog niet geleid tot aanwending van het beschikbare budget van € 13.000. De oriënterende gesprekken worden in 2024 voortgezet met een op te stellen toekomstvisie waarvoor dit budget wordt aangewend.

•

MicoSport In 2023 is MicoSport getaxeerd en is gesproken over een grondverkoop. Dit is echter nog niet afgerond. Met De Leistert is afgesproken dat in 2024 geen huur meer wordt betaald voor de locatie.

Wat heeft dat gekost?

Bijdrage sport aan gezondheid

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Sportbeleid

534

614

616

2

Buitensport

1.474

1.372

1.413

41

Binnensport

995

1.110

1.696

586

3.003

3.096

3.725

629

Sportbeleid

-93

-337

-340

-3

Buitensport

-256

-289

-294

-5

Binnensport

-161

-201

-607

-406

Totale Baten

-510

-827

-1.241

-414

Mutatie reserves

-120

-148

-135

13

2.375

2.120

2.350

230

Totale Lasten Baten

Resultaat

Tennisbanen Door minder noodzakelijke reparatiewerkzaamheden aan de hekwerken en minder snoei- en rooiwerkzaamheden rondom de sportparken zijn de lasten € 18.900 lager. Vanwege weersomstandigheden (bijvoorbeeld stormschades) zijn dergelijke uitgaven moeilijk in te schatten. Groene sportterreinen In verband met minder onderhoud en minder reparatiewerkzaamheden dan voorzien door minder noodzakelijke reparatiewerkzaamheden aan de hekwerken en minder snoei en rooiwerkzaamheden rondom de sportparken zijn de lasten € 34.000 lager. Dergelijke uitgaven zijn vaak moeilijk in te schatten omdat de weersomstandigheden (eventuele stormschades) ook van invloed kunnen zijn, en dus jaarlijks kunnen verschillen. Door gestegen energietarieven zijn de energiekosten € 61.000 hoger dan begroot. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn.

57

Sporthallen Door gestegen energietarieven zijn de energiekosten € 53.000 hoger dan begroot. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn. Sport- en gymzalen Door gestegen energietarieven zijn de energiekosten € 62.000 dan geraamd. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn. Zwembaden De specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (MEOZ) is budgetneutraal uitgevoerd. Daarnaast wordt €13.000 overgeheveld naar 2024 voor het onderzoek 'toekomst zwembaden'.

2.3.4 Reserves (bedrag x 1.000) T/O Reserve T T T

Dekkingsreserve BMV Roggel Onderwijshuisvesting Ortolaan/Widdonck Gecommitteerde reserve

I/S Omschrijving S

Jaarlijkse toevoeging

I

nieuw te vormen reserve

I

Overhev. budgetten Totaal toevoegingen

Begroting 2023 Realisatie 2023 40

40

1.714

1.714 69

-69

1.754

1.823

-69

O

Dekkingsreserves

S

Afschrijvingen

-402

-402

O

Revolverend duurzaamheidsfonds

S

Afschrijvingen

-5

-5

O

Kapitaalverstrekking gemeenschapshuizen

S

Aflossingen

-27

-27

O

Algemene reserve

I

nieuw te vormen reserve Onderwijshuisvesting Ortolaan/Widdonck

-1.714

-1.714

O

Gecommitteerde reserve

I

Overhev. budgetten

-247

-247

-2.395

-2.395

Totaal onttrekkingen

Verschil 2023

58

2.3.5 Investeringen (bedrag x 1.000) Investeringen 1e Inrichting/onderwijsleerpakket OB Buggenum

Begroting Realisatie

Restant

Afvoeren

158

0

158

9.870

799

9.071

410

410

0

1.714

4

1.710

Park Leudal Oost: voorbereidingskrediet

100

82

18

Raamkrediet investeringen buitensport

198

Vervanging gymtoestellen

99

83

16

16

LED-verlichting voetbalvelden en evenemententerrein Roggel

152

118

34

34

Nieuwe voetbalaccommodatie Kelpen-Oler

5.451

5.147

305

Sportpark Maasveld Neer: realisatie

1.000

384

616

Sportpark Maasveld Neer: wieleromgeving

1.570

Kindcentrum Leudal West Kindcentrum Leudal West: aankoop locatie Onderwijshuisvesting de Ortolaan.de Widdonck

198

820

-750 LED-verlichting RKVB Baexem

62

62

0

LED-verlichting KSV Horn

66

67

0

LED-verlichting TC Baexem

39

40

0

Dorpshuis Neeritter

180

99

81

20.319

7.294

13.025

50

't Maasveld Middels het aannemen van een amendement heeft de gemeenteraad op 12 december 2017 besloten om een krediet van in totaal € 1.500.000 ter beschikking te stellen voor de realisatie van de Open Club en de renovatie van de bestaande spantenhal. Tegelijkertijd heeft de gemeenteraad het college opgedragen medewerking te verlenen aan de realisatie van de Veilige Wieleromgeving op het Sportpark. Dat laatste heeft geleid tot een raadsbesluit d.d. 30 juni 2020 waarbij besloten werd een investeringskrediet ter beschikking te stellen van € 1.570.000,00 , bestaande uit een subsidiebijdrage van de provincie ten bedrage van € 750.000 en een investeringsbijdrage van de gemeente van € 820.000. In 2023 is een tweede fase van de herinrichting van het Sportpark uitgevoerd en is het ontwerp van het facilitair gebouw opgepakt. Ter afronding van het ontwerp is een aanbestedingsprocedure gestart om alvast samen met een aannemer het ontwerp te optimaliseren qua techniek en duurzaamheid. Tegen het bestemmingsplan 'Uitbreiding Sportpark Maasveld' is een beroepschrift ingediend. De zitting bij de Raad van State vindt plaats in 2024. Om die reden hebben we een projectduurverlenging ingediend bij de provincie in het kader van de subsidies voor de Veilige Wieleromgeving.

59

Nieuwe voetbalaccommodatie Kelpen-Oler Deze investering is bij jaarrekening 2022 afgesloten, maar de definitieve SPUK Sport afrekening over 2022 is nog niet ontvangen.

2.3.6 Indicatoren Indicator

Eenheid

Jaar Waarde Bron

Beschrijving

Niet-sporters

%

2022

Het percentage inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners.

51,7

RIVM Zorgatlas

60

2.4 Samenleving Wat hebben we bereikt? We hebben de afgelopen jaren hard gewerkt om de transformatie van het sociaal domein vorm en inhoud te geven. Aan de hand van de succesfactoren en knelpunten van het huidige beleid, bouwen we steeds aan een duurzame innovatie binnen het sociaal domein. In het afgelopen jaar hebben we onder andere onderstaande ambities weten te bereiken: • Het opstellen en vaststellen van het Beleidsplan Sociaal Domein 2024-2027, dat bijdraagt •

aan de effecten en doelen van de sociale basis uit onze zomernota; Uitvoering aan het project Zero Based Budgetting waarbij een resterende taakstelling is

•

afgeboekt; Gestart met de woonzorganalyse op Midden Limburgs niveau. Dit leidt in 2024 en verder

•

tot een visie op het woonzorgaanbod binnen onze gemeente; Uitbreiding van het aantal praktijkondersteuners huisartsen (POH);

•

En binnen de Participatiewet hebben we tot 2 keer toe Energietoeslagen en een algemene toeslag gemeente (€250) uitgekeerd.

Binnen dit programma hebben onze (behaalde) ambities betrekking op onderstaande maatschappelijke effecten gehad: o Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. o o

Meer inwoners doen mee in een inclusieve samenleving. Inwoners krijgen beter en passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en

o

zo lang als nodig. Meer zelfredzame maatschappij.

Bovenstaande maatschappelijke effecten zijn vertaald naar onderstaande beleidsdoelen, met andere woorden, waar hebben we ons op gericht om deze maatschappelijke effecten te behalen? 1. Meer kwetsbare inwoners blijven op een veilige en verantwoorde manier (langer) zelfstandig 2.

wonen; Meer jeugdigen groeien gezond en veilig op en krijgen gelijke kansen talenten te ontwikkelen;

3. 4.

Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl; Meer inwoners ontwikkelen en benutten hun talenten;

5. 6.

Het waarborgen van een zo veilig mogelijke leefomgeving; Bevorderen van de leefbaarheid en de sociale cohesie van de maatschappij.

Deze bovenstaande effecten en doelen hebben betrekking op de hierna volgende beschreven onderwerpen en thema's binnen het programma Samenleving. Samenwerking Midden-Limburg (West) Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in de samenwerking tussen de gemeente Leudal, Nederweert en Weert (Midden-Limburg West) en in de samenwerking met de gemeenten Midden-Limburg Oost en Noord-Limburg. In Midden-Limburg is planmatig gestuurd op samenhang, resultaten en nieuwe ontwikkelingen die hieronder verder beschreven staan.

61

In 2023 zijn bijvoorbeeld de regionale activiteiten Wmo en Jeugdhulp volgens het opgestelde regionaal Programmaplan sociaal domein uitgevoerd. Het afgelopen jaar hebben de ambtelijke en bestuurlijke overleggen over de regionale samenwerking geleid tot een verkenning van de samenwerking gericht op bedrijfsvoering tussen de Midden-Limburgse gemeenten. Verder zijn de activiteiten gericht op het inrichten van een dashboard sociaal domein en harmonisatie ICT. Ook in 2023 heeft een traject gelopen met de gemeenten van Midden-Limburg en het CJG om samen tot nieuwe afspraken te komen over sturings- en verantwoordingsinformatie en frequentie van aanlevering, gebaseerd op de regionale beleidsplannen. Met de subsidiebeschikking 2024 is aan het CJG opdracht gegeven om de verantwoording volgens de nieuwe afspraken te laten plaatsvinden. Met betrekking tot de harmonisatie binnen de uitvoering Wmo is er voor gekozen om dit te laten verlopen door een bredere samenwerking van de gemeenten op actuele thema's. Beleidsplan Sociaal Domein 2024-2027 De gemeenteraad heeft in november 2023 het Regionaal Beleidsplan Sociaal Domein 2024 tot en met 2027 vastgesteld. Met dit plan zijn wederom de visie, maatschappelijke effecten en de doelen voor de komende jaren vastgesteld (zie hierboven beschreven).

De afgelopen vier jaar hebben de gemeenten Leudal, Nederweert en Weert samengewerkt aan de transformatie van het sociaal domein. De visie, maatschappelijke effecten en doelen waaraan gewerkt is zijn al eerder beschreven in het regionale Beleidsplan Sociaal Domein Midden-Limburg West (MLW) 2020 t/m 2023. Lokaal is gerapporteerd over de voortgang van het beleidsplan. Het Beleidsplan Sociaal Domein 2024 tot en met 2027 bouwt voort op het vorige beleidsplan sociaal domein en zal blijven bijdragen aan de eerder beschreven effecten en doelen. Duurzaam evenwicht sociaal domein Binnen het sociaal domein resteerde begin 2023 een taakstelling van circa € 424.000 structureel vanaf 2026. Door een 'cocktail' van maatregelen, onder andere het normaliseren en demedicaliseren van de jeugdzorg, het strenger indiceren van aanvragen in het kader van de Wmo, het afschalen van Wmo maatwerk naar inzet in het voorliggend veld en het doorvoeren van het woonplaatsbeginsel is de bijgestelde taakstelling structureel gerealiseerd. Daarnaast hebben we in 2023 de begroting conform het Zero Based Budgetting opgesteld, zodat zowel de financiële aspecten als ook de beleidsmatige aspecten tegen het licht zijn gehouden. Dit heeft geresulteerd in het uiteindelijk doorhalen van de taakstelling. Dit geheel heeft bijgedragen aan onder andere; o

Inwoners krijgen beter en passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig.

o o

Waarborgen van laagdrempelige, duurzame en structureel betaalbare zorg. Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners.

•

Beleid nieuwe aanbieders: De lijn om terughoudend om te gaan met de vestiging van nieuwe aanbieders in onze gemeente vanwege de aanzuigende werking is in 2023 doorgezet. De nieuwe contracten binnen Wmo en Jeugd zijn hier een onderdeel van. Ook het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet heeft hier invloed op. Namelijk, de gemeente waar de jeugdige vandaan komt, betaalt nu de kosten en niet meer de gemeente waar de jeugdige verblijft en staat ingeschreven. Dit laatste kwam met name in onze gemeente veel voor.

•

Samenwerking jeugdhulp-onderwijs: Deze samenwerking was het afgelopen jaar vooral gericht op de besteding van de NPO-middelen en het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl samen met het onderwijs. Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is een (nietstructureel) investeringsprogramma van het Rijk in scholen en gemeenten om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. Een deel van de gemeentelijke middelen is ingezet voor interventies ter bevordering van de weerbaarheid van jongeren. Hiermee worden de algemene ontwikkeling en het functioneren van jongeren versterkt en de kans op problemen verminderd. Op deze manier is er geïnvesteerd in het versterken van het voorliggend veld.

62

•

Kansrijke Start: Het actieprogramma Kansrijke Start benadrukt het belang van de eerste 1.000 dagen voor een goede start van het leven en zo ook op latere leeftijd gezonder en veiliger te zijn. De wijze waarop de regio Noord en Midden-Limburg invulling heeft gegeven aan Kansrijke Start is uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsplan 2020-2026. Onder Kansrijke Start vallen deelprojecten. ‘Nu niet zwanger’ (ondersteuning kwetsbaren in het bewust maken van een keuze rondom kinderwens), VoorZorg (intensieve begeleiding aanstaande moeders met meerdere problemen) en Centering Zwangerschap (medische controles aanvullen met interactief leren over gezondheid en preventies). Er is meer vraag dan de vorig jaar regionaal ingekochte 30 trajecten VoorZorg die een positief effect hebben op de preventie en het voorliggende veld.

•

Verwerving Jeugd: Met betrekking tot jeugdhulp zijn de meeste aanbestedingen afgerond. Alleen voor het segment Ambulante hulpverlening/dagbehandeling en dagbesteding is gedurende het jaar geïnvesteerd in de implementatie van deze nieuwe aanbesteding. Voor behandeling met verblijf zijn de nieuwe contracten ingegaan per 1 januari 2023. De inzet van deze nieuwe contracten heeft bijdragen aan het leveren van betere en passende ondersteuning voor onze jongeren en het waarborgen van laagdrempelige, duurzame en structureel betaalbare zorg.

•

Verwerving Wmo: Hulp bij het huishouden De nieuwe contracten voor deze Wmo maatwerkvoorziening zijn vanaf 1 januari 2023 gestart. Naast het reguliere werk moest de toegang zich ook richten op de vele herindicaties voor hulp bij het huishouden. Een intensieve omzetting van de oude werkwijze (profielen) naar de nieuwe werkwijze (urenindicaties). Wmo Begeleiding Het afgelopen jaar is er veel tijd besteed om te komen tot nieuwe contracten voor de maatwerkvoorziening Wmo Begeleiding. Deze samenwerking heeft plaatsgevonden met de MLW gemeenten, maar ook hebben we de samenwerking gezocht met de MER gemeenten. De inzet van deze nieuwe contracten heeft bijgedragen aan het leveren van betere en passende ondersteuning voor onze inwoners en het waarborgen van laagdrempelige, duurzame en structureel betaalbare zorg. Vanaf 1 januari 2024 jl. zijn we gestart met de nieuwe contracten voor Wmo begeleiding.

•

Participatiewet In 2023 is gewerkt aan het tijdig en correct betalen van uitkeringen. Daarnaast waren we intensief bezig met de uitvoering van het armoedebeleid aan de hand van het door de raad vastgestelde uitvoeringsplan dat aansluit op het beleidsplan Armoedebeleid

Samenleving

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten

38.259

42.774

43.700

926

Baten

-8.615

-13.295

-14.828

-1.533

-162

-1.166

-997

169

29.482

28.313

27.875

-438

Mutatie reserves Resultaat

63

2.4.1 Gezondheid

2.4.1.1 Bewustwording van invloed levensstijl Wat hebben we ervoor gedaan? We hebben projecten uitgevoerd voor zowel jongeren als volwassenen. Zo hebben we onder meer uitvoering gegeven aan projecten uit het Leefstijlakkoord. Hiervoor was in 2023 een uitvoeringsbudget van € 20.000 beschikbaar. Dit budget is besteed aan het schooltuinen- plus project (soepproject) op scholen en aan de uitvoering van activiteiten door KERNgezond. Deze projecten dragen bij aan de doelstelling “Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl/Inwoners blijven zo lang mogelijk in positieve gezondheid” van programma 4 uit de Zomernota 2023-2026. Door deelname aan projecten als Kansrijke Start zetten we in op preventie, een gezonde start al vanaf 9 maanden voor de geboorte. Preventie draagt bij aan structureel betaalbare zorg (doelstelling 2 programma 4 Zomernota 2023-2026) en aan het gezond en veilig opgroeien van jongeren (doelstelling 3 programma 4 Zomernota 2023-2026). Op het gebied van mentale gezondheid namen we deel aan het Zelfmoordpreventienetwerk. Hiermee dragen we onder meer bij aan het doorbreken van het taboe op depressiviteit en suïcidale gedachten, waardoor (eerder) hulp kan worden ingeschakeld.

Samen met Bureau Negen werkten we aan valpreventie, waardoor ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen en minder hulp nodig is (doelstelling 1, inwoners blijven zo lang mogelijk in positieve gezondheid).

Wat heeft dat gekost?

Bewustwording van invloed levensstijl

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Bescherming gezondheid

1.423

1.747

1.693

-54

Totale Lasten

1.423

1.747

1.693

-54

Bescherming gezondheid

0

-247

-247

0

Totale Baten

0

-247

-247

0

Mutatie reserves

-15

-17

-17

0

1.408

1.483

1.428

-55

Baten

Resultaat

Bescherming gezondheid Het overschot van € 54.000 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in 2023 regionaal een subsidie is ontvangen voor Voorzorg en Kansrijke Start. Daardoor heeft de gemeente geen factuur ontvangen voor deze onderdelen en was het budget van € 39.071 niet nodig. Dit was bij de tweede raadsrapportage nog niet bekend.

64

2.4.2 Maatschappij

2.4.2.1 Versterken samenredzaamheid Wat hebben we ervoor gedaan? Onderstaande instrumenten dragen bij aan het vergoten van de zelfredzaamheid van inwoners, meer inwoners doen mee in een inclusieve samenleving en inwoners krijgen betere en passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig. AMW-ML Het AMW-ML is een belangrijke partner en heeft ook het afgelopen jaar ingezet op laagdrempelige hulpverlening waarbij de mogelijkheden van de cliënt en zijn netwerk centraal staat. AMW-ML biedt samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg (CJG-ML) een brede basisondersteuning op het gebied van opgroeien en opvoeden en zelfstandig functioneren. AMW-ML werkt samen met diverse organisaties (Synthese, Proteion) en is actief op diverse (preventieve) maatschappelijke thema's zoals armoedebestrijding en vroegsignalering, maatjesproject en thuisadministratie. Daarnaast bieden ze onafhankelijke cliëntondersteuning aan. Onzekere factoren op het gebied van gezondheid, financiën (stijgende prijzen) en veiligheid maken dat het nog moeilijker is om in te schatten wat de vraag van de cliënten zal zijn. AMW heeft het afgelopen jaar ook meer ingezet op hun communicatie en bereik naar buiten toe. HIerdoor is het AMW laagdrempeliger benaderbaar.

Het AMW zet zich vooral in op meerdere effecten en doelen zoals zelfregie, preventie, ontwikkelen van het talent van een jeugdige, ruimte voor het ontmoeten en de arbeidsparticipatie. Synthese Synthese is een belangrijke maatschappelijke partner binnen de gemeente Leudal vanwege haar rol bij het bevorderen van de sociale cohesie en het bieden van ondersteuning aan kwetsbare groepen. In 2023 heeft Synthese ingezet op het versterken van het netwerk met maatschappelijke ketenpartners. Synthese staat onder andere doorlopend aan de lat voor de uitvoering van het opbouwwerk, ondersteunen/werven van vrijwilligers, armoede aanpak, aanpak van eenzaamheid, dementievriendelijk Leudal, jongerenwerk, alcohol en drugspreventie, ondersteuning van mantelzorgers en preventieve huisbezoeken. Uitbreiding jongerenwerk Synthese In 2023 verhoogden we het aantal uren van de jongerenwerker in onze gemeente. Synthese heeft dit ingezet door onder andere deelname aan het project NIX18, het organiseren van activiteiten en het voeren van individuele gesprekken met jongeren. Daarnaast is een start gemaakt om de zichtbaarheid van het jongerenwerk op basisscholen te versterken door onder andere het geven van gastlessen over bijvoorbeeld omgaan met geld, cybercriminaliteit, positieve gezondheid en dementie. Hier zijn zo’n 640 jongeren mee bereikt.

Ook zijn er lessen gegeven aan docenten op het gebied van positieve gezondheid. In 2024 is het de bedoeling om dit verder uit te breiden. Ook is Synthese in 2023 gestart met het openen van een jongerencentrum, waar een tweewekelijkse inloop voor jongeren wordt gefaciliteerd om in te zetten op talentontwikkeling en ontmoeting. De gemiddelde deelname per inloop ligt momenteel rond de 10 jongeren. In 2024 willen we het jongerencentrum verder gaan benutten door de opstart van ‘Join Us’ en op deze manier meer jongeren bereiken. Er zijn in 2023 35 straatrondes gemaakt door de jongerenwerker. Er zijn 18 keer jongeren aangetroffen bij ontmoetingsplekken, waarbij de jongerenwerker het gesprek is aangegaan over onder andere afval, werk/school, middelengebruik, relaties/ruzies en vrije tijd.

65

Welzijn op recept Onder andere Synthese en AMW hebben zich in 2023 ingezet voor welzijn op recept om de hoge druk bij de huisartsen aanzienlijk te verminderen bij 3 huisartsen. In de pilotfase in 2022-2023 zijn 72 patiënten doorverwezen door 2 huisartsenpraktijken naar Synthese en AMW (de cijfers van 1 huisarts is niet meegenomen, omdat deze later is aangesloten). Hiermee is de vooraf gestelde doelstelling van 70 patiënten behaald. De contactfrequentie van de doorverwezen patiënten is na 1 jaar met 37,5% gedaald. Hiermee is de doelstelling van 10% ruim behaald. Het is de bedoeling om welzijn op recept in 2024 verder te gaan uitbreiden door de implementatie bij meer huisartsenpraktijken.

Wat heeft dat gekost?

Versterken samenredzaamheid

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Maatschappij algemeen

595

464

447

-17

Welzijnswerk

690

584

598

14

WMO advisering

6

6

8

2

Totale Lasten

1.291

1.054

1.053

-1

Maatschappij algemeen

0

0

0

0

Welzijnswerk

0

0

-1

-1

WMO advisering

0

0

0

0

Totale Baten

0

0

-1

-1

Mutatie reserves

-15

-6

9

15

1.275

1.047

1.060

13

Baten

Resultaat Welzijnswerk jeugd

Het budget van € 15.000 voor behoefte onderzoek jeugd is via de gecommitteerde reserve overgeheveld naar 2024.

66

2.4.3 Ondersteuning

2.4.3.1 Beter passende ondersteuning Wat hebben we ervoor gedaan? Oekraïense vluchtelingen In 2023 was er een gemeentelijke opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen in Haelen (80 plekken). De opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen in Ittervoort (11 plekken) is gesloten per 1 april. In 2023 zijn er 140 vluchtelingen opgevangen in de particuliere opvang. Hiervan zijn er uiteindelijk 54 in 2023 weer vertrokken uit onze gemeente. Voor alle Oekraïense vluchtelingen verblijvend in Leudal heeft de gemeente de taak om in onderwijs, leefgeld en zorg te voorzien. Voor onderwijs voor de kinderen is zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande regelingen en voorzieningen. Voor volwassenen zijn er in samenwerking met Bibliocenter, Gilde Educatie en vrijwilligers van St. Ursula Horn taallessen gestart. Daarnaast is een groot aantal volwassenen door de gemeente begeleid naar werk. In samenwerking met Vluchtelingenwerk is er op de gemeentelijke opvanglocatie een wekelijks spreekuur. Ook zijn er verschillende tolken en vrijwilligers actief in de alledaagse begeleiding van de vluchtelingen wonend op de gemeentelijke opvanglocatie. Wmo In 2023 zijn we gestart met de nieuwe contracten voor hulp bij het huishouden en het inzetten van de structurele overleggen met de grootste aanbieders.

Daarnaast hebben we ons in 2023 nog volop gericht op de verwerving Wmo Begeleiding waar de nieuwe contracten per 1 januari 2024 zijn ingegaan. Om meer inzicht te krijgen in het geheel van de toegang en de nieuwe werkwijze hebben we een (regionaal) vervolg gegeven aan de (data)rapportages binnen de Wmo. Dit maakt de eerste lokale en regionale inzichten en feitelijkheden binnen de Wmo zichtbaar. Hierdoor hebben we meer sturing kunnen geven aan de inzet voor passende en betere ondersteuning, zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig. Het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners bevordert de leefbaarheid en de sociale cohesie in de samenleving. Toegang Wmo De toegang bepaalt een groot gedeelte van het gebruik aan voorzieningen (indicaties). Ook is de toegang een draaiknop in het terugverwijzen van ondersteuningsvragen die in het voorliggende veld moeten worden opgepakt, alsmede in het tijdig afschalen van ondersteuning die ook door lichtere vormen worden vervangen. Met de implementatie van de nieuwe verwerving sinds 2023 krijgt de toegang een betere positie zodat zij een belangrijke rol pakken in het behalen van de (preventieve) doelstellingen. Naast de reguliere taken heeft de toegang zich ook zeer intensief ingezet om de grote wachtlijsten terug te dringen binnen de Wmo. Dit heeft er toe geleid dat de wachtlijsten van 9 naar 2 weken zijn teruggedrongen.

Hulp bij het huishouden en begeleiding volwassenen De invoering van het abonnementstarief ingaande 1 januari 2019 gaat gepaard met een blijvende aanzuigende werking met betrekking tot maatwerkvoorzieningen in de Wmo. Concreet heeft zich dit vertaald in een toename van het aantal meldingen en aanvragen binnen de Wmo. Met name op het gebied van huishoudelijke hulp zien we een lichte maar blijvende stijging van de aanvragen. Leudal had gemiddeld in 2023 7 cliënten (2%) meer dan in 2022 voor begeleiding zorg in natura. In 2023 waren er gemiddeld 43 cliënten (5%) met een indicatie meer dan in 2022 voor hulp bij het huishouden zorg in natura.

67

Opvang en beschermd wonen volwassenen Ook is er in 2023 hard gewerkt aan de regionale samenwerking met betrekking tot de taken van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze taken maken onderdeel uit van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). De samenwerkende gemeenten hebben hiervoor een gezamenlijk regionale beleidsagenda opgesteld met daarbij regionale uitvoeringsafspraken. Hierdoor blijft de kwaliteit en continuïteit van deze dienstverlening gewaarborgd binnen iedere gemeente. Dit plan met regionale uitvoeringsafspraken is ook door onze gemeente vastgesteld en zorgt ervoor dat de gemeente Leudal de toegang lokaal zal blijven organiseren, ook in de aankomende jaren. Deze taken hebben invloed op onze inzet van passende en betere ondersteuning, meer jeugdigen groeien gezond en veilig op en krijgen gelijke kansen om hun talenten te ontwikkelen. Jeugd Centrum Jeugd en Gezin (CJG) Het CJG (is samen met AMW) een brede basishulpverleningsorganisatie en eerste aanspreekpunt, namens de gemeente Leudal, waar inwoners vrije toegang hebben tot ondersteuning bij vragen rond opgroeien, opvoeden en zelfstandig functioneren.

Het CJG ontvangt subsidie voor de volgende activiteiten: Preventie en informatie, Consultatie, advies en lichte opvoedondersteuning; Ambulante jeugdhulp; Toegang naar individuele voorziening; Toeleiding naar gedwongen kader; Verbinding met scholen, kinderopvang en (huis)artsen; en Hulpverlening vanuit ketenzorg en multidisciplinaire teams. Het CJG heeft bijgedragen aan meerdere effecten en doelen die beschreven staan in de zomernota, denk bijvoorbeeld aan preventie, inzetten op de ontwikkeling en het talent van jeugdigen door een zo passend mogelijk zorgaanbod te creëren. Praktijkondersteuners huisartsen Jeugd De POH-Jeugd heeft geleid tot een verbetering van de hulpverlening aan jeugdigen en hun gezin. Het vroegtijdig signaleren levert uiteindelijk ook besparingen op. De effectiviteit is landelijk aangetoond. Daarnaast vermeldt de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 dat huisartsen een belangrijk toegangskanaal voor jeugdhulp zijn. In 2022 is na een succesvolle pilot praktijkondersteuners huisartsen jeugd in Leudal, Nederweert en Weert besloten om POH-Jeugd uit te breiden en regulier in te zetten in huisartsenpraktijken. In Leudal is in 2022 gestart met twee praktijken. In 2023 is dit uitgebreid met nog eens drie praktijken voor in totaal 20 uur per week.

Omdat de POH Jeugd is opgenomen als één van de maatregelen die moet bijdragen aan de transformatie en de financiële beheersbaarheid in de landelijke Hervormingsagenda 3.0, het plan van aanpak Duurzaam evenwicht in het sociaal domein en de gemeentelijke Zomernota 2023-2026, is ambtelijk afgesproken om binnen de gemeente Leudal uit te breiden in hetzelfde ritme, waarbij het in 2024 gaat om drie nieuwe uitbreidingen. Dat betekent dat het CJG extra subsidie ontvangt om de uitbreiding praktijkondersteuners huisartsen Jeugd te bekostigen.

Regionaal Expertteam Midden-Limburg (RET) Elke gemeente is wettelijk verplicht een expertteam in te zetten. Er is gekozen om dit vorm te geven in een samenwerking met andere gemeenten. In 2023 is het samenwerkingsconvenant getekend door de jeugdregio’s Midden-Limburg Oost en West. Het RET bestaat uit een groep gedragswetenschappers van de grootste aanbieders en de belangrijkste toegangen aangestuurd door een onafhankelijk voorzitter. Het RET heeft als doel de meest complexe (en vastgelopen) problematieken van jeugdigen op te pakken en te zorgen voor een maatwerkoplossing. In het najaar van 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden. In 2023 zijn er 54 casussen aangemeld, waarvan 3 casussen uit Leudal, bij en opgepakt door het RET. Door de inzet van het RET heeft dit geresulteerd tot een betere passende ondersteuning en dat heeft bijgedragen aan het meer gezond en veilig op kunnen groeien van jeugdigen die vervolgens ook gelijke kansen krijgen om hun talenten te kunnen ontwikkelen. 68

Pilot Lokaal Behandelteam Het behandelteam bestaat uit behandelaren van zeven aanbieders (Mutsaersstichting, MetGGZ, PGZ, Vincent van Gogh, Pactum-Zuid, PSW, Koraal). De behandelaren worden vanuit de moederorganisaties in een lokaal gezamenlijk team gepositioneerd. Dit team gaat aanvullend en in samenwerking met het CJG lokaal behandeling bieden aan jeugdigen. Door de samenwerking met het CJG, kan vaker volstaan worden met door het CJG geleverde (goedkopere) ambulante basisjeugdhulp. Het behandelteam kan direct de juiste behandeling inzetten en in samenwerking met het CJG lokaal beter afschalen, wat leidt tot het effectiever inzetten van gespecialiseerde jeugdhulp (betere en passende ondersteuning) en een afname van de kosten (duurzame en goedkopere inzet van zorg). De projectkosten worden betaald uit de middelen voor innovatie beschikbaar gesteld door de gemeenten Nederweert en Weert. De kosten van behandeling worden in plaats van achteraf (door middel van beschikking, facturatie en betaling) vooraf gefinancierd en vervolgens afgerekend. Participatiewet Onderstaande instrumenten worden ingezet om de zelfredzaamheid van inwoners te laten vergroten en om ze te laten participeren in de onze samenleving.

Levensonderhoud In 2023 is ingezet op de verlaging van het aantal te verstrekken uitkeringen, door het verhogen van de uitstroom naar reguliere banen en door het stijgen van banen met loonkostensubsidie. Echter is in 2022 sprake geweest van een dip in de economische ontwikkeling. Dit heeft in 2023 negatieve gevolgen gehad voor het uitkeringsbestand. Het uitkeringsbestand is gestegen van 323 naar 327. In 2023 heeft een uitstroom van 104 plaatsgevonden waarvan 26 personen naar werk. Het aantal banen met een loonkostensubsidie is in 2023 wel gestegen van 75 naar 79. In 2023 zijn een aantal mensen uitgestroomd, maar er is ook weer instroom in de loonkostensubsidie geweest. Inburgering 30 mensen zijn met inburgering gestart in 2023. Zie MensOntwikkelbedrijf (MOB) voor taallessen en Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) Armoede Per 1 januari 2023 is de inkomensgrens voor de minimaregelingen verhoogd van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Hiervoor zijn door de raad extra middelen beschikbaar gesteld. 747 aanvragen voor bijzondere bijstand zijn ingediend. Als gevolg hiervan is de subsidieregeling Meedoen gemeente Leudal 2022 gewijzigd. In 2022 is door de Rijksoverheid de energietoeslag in het leven geroepen voor huishoudens die onder het bestaansminimum vallen. In 2022 is gestart met de uitvoering hiervan, dit is afgerond in 2023. In totaal waren dit 927 uitkeringen.

Ook in 2023 konden huishoudens gebruik maken van de energietoeslag. De uitvoering hiervan is gestart in 2023 en loopt door in 2024. De middelen die hiervoor zijn ontvangen worden doorgezet naar 2024. In 2022 konden huishoudens met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum een eenmalige uitkering van € 250,- ontvangen via een lokale regeling. De uitvoering hiervan liep door in 2023. In totaal zijn 1492 uitkeringen verstrekt. In 2023 is daarnaast de beleidsregel individuele bijzondere bijstand energiekosten vastgesteld. Ook hier zijn extra middelen voor beschikbaar gesteld door uw raad. Op basis van deze beleidsregel zijn 5 uitkeringen toegekend. Deze beleidsregel is per 1 januari 2024 vervallen.

69

Het Financieel Informatie Punt (FIP) ondersteunt bij financiële aanvragen om het gebruik van voorzieningen terug te dringen en de zelfredzaamheid te vergroten. In 2023 is een FIP gestart in Grathem bij het Repaircafé. Daarnaast is ook een FIP gestart bij het MensOntwikkelbedrijf. De aantallen inwoners die gebruik maken van het FIP stijgen. Onderzocht wordt of uitbreiding op meerdere plekken mogelijk is. Het uitvoeringsprogramma minima- / armoedebeleid 2023-2025 is vastgesteld. Als onderdeel van het uitvoeringsprogramma heeft in juni 2023 een armoedeconferentie plaatsgevonden. Tijdens deze conferentie is feedback opgehaald bij partners die vertaald is naar concrete acties op het gebied van samenwerking met externe partners en preventie. Belangrijkste uitkomst was dat de lokale en regionale partijen die werkzaam zijn op het gebied van armoede elkaar regelmatig willen ontmoeten tijdens netwerkbijeenkomsten. Een tweede belangrijk punt was dat de verschillende instrumenten meet elkaar moeten worden verbonden. Komend jaar zullen deze acties uitgevoerd gaan worden. Zo is recent een netwerkbijeenkomst in Leudal georganiseerd. In mei 2023 is gemeente Leudal aangesloten bij het Volwassenenfonds. Hiermee kan sport en cultuur mogelijk gemaakt worden voor volwassenen met een laag inkomen. Uw raad heeft hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld.

Daarnaast vindt financiële ondersteuning plaats via de Stichting Leergeld Leudal-Maasgouw, de Jeugdfondsen Sport en Cultuur voor de jongeren en middels de bijzondere bijstand voor de overige doelgroepen. Een eventuele groei van de deelname aan deze instrumenten is nog niet in beeld. Deze cijfers zijn medio 2024 bekend. Het gebruik van de bijzondere bijstand blijft nagenoeg gelijk. Er is sprake van een lichte stijging. Voor de komende jaren is het belangrijk om te onderzoeken welke acties nodig zijn om het beroep op de regelingen te laten stijgen. De netwerkbijeenkomsten kunnen hierbij worden ingezet. Stichting Urgente Noden (SUN) In 2023 is gestart met de oprichting van een SUN noodhulpbureau Midden-Limburg. Dit is een samenwerking tussen de gemeenten Nederweert, Roerdalen, Echt-Susteren, Maasgouw en Leudal. Inwoners met urgente noden uit de samenwerkende gemeenten die niet (of niet tijdig) een beroep kunnen doen op een voorliggende voorziening kunnen terecht bij SUN Midden-Limburg. SUN is er daarmee voor inwoners die tussen wal en schip zijn geraakt en/of in de armoedeval raken. Door de ondersteuning van SUN wordt de kwaliteit van leven voor inwoners met urgente noden verbeterd. Recent zijn bestuursleden gestart met hun werkzaamheden en is de oprichtingsakte getekend. Twee van deze bestuursleden zijn afkomstig uit de gemeente Leudal.

Het noodhulpbureau wordt operationeel in 2024 en zal bijdragen aan de arbeidsparticipatie binnen onze gemeente. Schuldhulpverlening We willen mensen tijdig bereiken om zware financiële problemen te voorkomen. Daarom is de samenwerking met Synthese, Plangroep en het Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) geïntensiveerd. In 2023 zijn we gestart met de inzet van saneringskredieten. Door de inzet van een saneringskrediet heeft de schuldenaar nog maar één schuldeiser die afbetaald moet worden en ontstaat er dus sneller schuldenrust bij de schuldenaar. Hierdoor heeft de inwoner ruimte om te werken aan andere zaken, zoals bijvoorbeeld scholing of het vinden van werk. Ook is de aanpak van vroegsignalering van schulden geëvalueerd. Hierop volgend is begonnen met de doorontwikkeling van vroegsignalering. Want hoe eerder we financiële problemen kunnen ondervangen hoe groter de winst en hoe sneller iemand weer mee kan doen in onze samenleving. Maandelijks worden tussen 20 en 30 personen/huishoudens benaderd. Op jaarbasis zijn er ongeveer 4 tot 6 personen die hulp accepteren van de thuisadministratie, AMW of Verder (voorheen Plangroep).

70

Laaggeletterdheid Door in te zetten op een verbetering van basisvaardigheden, wordt de zelfredzaamheid van inwoners vergroot. Hierdoor kunnen zij beter meedoen in onze samenleving. Om meer inwoners aan de slag te laten gaan met het verbeteren van hun basisvaardigheden, is in 2022 het Leudals Taalakkoord ondertekend door Stichting Lezen en Schrijven, Bibliocenter, Synthese en de gemeente. Met de in 2022 gehonoreerde subsidie van de provincie is in 2023 een coördinator laaggeletterdheid gestart. Deze coördinator heeft middels een proactieve benadering het netwerk rondom laaggeletterdheid uitgebreid. Zo zijn er in 2023 6 professionele partners toegevoegd aan het Leudals Taalakkoord, te weten SOSL, Zorgmies, de Zorggroep, Stichting ABC, Naoberzorgpunt Roggel en Seniorenvereniging Grathem. Zij zetten zich in voor de aanpak van laaggeletterdheid in hun organisatie/vereniging. Door de positieve bijdrage die de coördinator laaggeletterdheid heeft gegeven aan de aanpak van laaggeletterdheid, is de subsidie van de provincie verlengd tot 1 januari 2025. Daarnaast zijn 25 personen, waarvan 2 NT1’ers en 23 NT2’ers, gestart met het verbeteren van hun taalvaardigheden via Bibliocenter. Wat heeft dat gekost?

Beter passende ondersteuning

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Participatie integratie

303

3.786

3.483

-303

WMO

10.001

9.581

9.745

164

Jeugdhulp

12.061

10.459

10.350

-109

Participatie sociale zekerheid

4.484

5.362

6.300

938

Participatie Inkomen

5.889

5.522

5.662

140

199

169

236

67

32.937

34.879

35.776

897

0

-3.315

-3.594

-279

-2.570

-2.757

-3.278

-521

0

-69

-114

-45

-40

-120

-157

-37

-5.664

-5.252

-5.913

-661

-78

-90

5

95

Totale Baten

-8.352

-11.603

-13.051

-1.448

Mutatie reserves

-133

-846

-747

99

24.451

22.431

21.981

-450

Participatie levensonderhoud Totale Lasten Baten Participatie integratie WMO Jeugdhulp Participatie sociale zekerheid Participatie Inkomen Participatie levensonderhoud

Resultaat

71

Inburgering Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2022 verantwoordelijk voor de Inburgering. Van het Rijk ontvangen we middelen voor de uitvoering van de Inburgering op basis van een inschatting van te huisvesten statushouders en het aandeel inburgeraars hierin. De afrekening van de uitbestede werkzaamheden vindt plaats op basis van uitgaven. De definitieve terugbetaling van deze specifieke uitkering aan het Rijk over 2022 is lager vastgesteld. Dit leidt tot een voordeel van € 166.789 in 2023. Er zijn extra middelen ontvangen van het Rijk in 2023 voor de onderwijsroute. In 2023 zijn minder inburgeraars gestart dan door het Rijk was verwacht. Hierdoor is slechts een gedeelte van het budget van het Rijk ingezet. Het restant van deze middelen zijn via transitoria overgeheveld naar 2024. Voor inburgeraars uit de oude wet (de ELIP doelgroep) is een bedrag opgenomen in de begroting. Deze mensen hebben de lening van DUO volledig besteed aan de inburgering, maar hun examen niet behaald. De gemeente heeft middelen gekregen voor deze groep om hen alsnog te helpen met het behalen van hun examen. Een bedrag van € 98.992 is via de gecommitteerde reserve overgeboekt naar 2024 voor de uitvoering van de ELIP. Voor de maatschappelijke begeleiding (verplicht onderdeel van de inburgering) hebben we Vluchtelingenwerk ingeschakeld. De subsidie is voor 3 jaar vastgesteld.

Gemeentelijk armoedebeleid De kosten zijn hoger dan verwacht. Er is meer geld uitgegeven aan de activiteiten voor het armoedebeleid (laaggeletterdheid, netwerkbijeenkomsten, communicatiecampagne etc.) dan begroot. De tendens van de komende jaren kan variëren afhankelijk van verschillende factoren, zoals economische omstandigheden en maatschappelijke behoeftes. De subsidie voor Stichting Leergeld is ongeveer € 30.000 lager dan begroot ten gevolge van een lagere subsidieaanvraag dan verwacht. De subsidie van de provincie voor de inhuur van een coördinator laaggeletterdheid is verlengd van 1 jaar naar 2 jaar en loopt dus door in 2024. Toeslagenaffaire In december 2023 is van het Rijk een hogere specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek ontvangen voor het jaar 2022. Dit leidt tot een voordeel van € 73.839. Energietoeslag Decembercirculaire 2023 € 1.104.490 extra ontvangen. Het restant € 148.061 wordt ingezet in 2024 voor de afwikkeling van de energietoeslag 2023. WWB Er is meer BUIG subsidie ontvangen vanuit het Rijk ad. € 662.818. Het uitkeringsbestand is in 2023 iets gestegen waardoor de uitgaven hoger zijn dan geraamd: € 26.223. De terugbetaling door mensen die ten onrechte een uitkering hebben ontvangen, is € 7.252 hoger dan geraamd.

Loonkostensubsidie Er is € 33.253 meer uitgegeven dan geraamd wat is toe te schrijven aan de stijging van het minimumloon.

72

BBZ niet-starters Er is minder ondersteuning van externen nodig geweest bij individuele aanvragen waardoor € 4.728 minder is uitgegeven dan geraamd. Collectief aanvullend vervoer In de begroting van Omnibuzz wordt jaarlijks een prognose opgenomen van de vervoerskosten. Tot 2020 werd ieder kwartaal afgerekend over de vervoerskosten. Sinds 2020 (toen als gevolg van Corona) loopt de afrekening volledig via het rekeningresultaat van Omnibuzz. Wel stelt Omnibuzz in december een eerste prognose op van de afrekening. Voor 2023 leidt deze prognose tot een lagere bijdrage van € 85.000. Op basis van de prognose is dit verwerkt in het budget. De definitieve afrekening vindt plaats op basis van de jaarrekening 2023 van Omnibuzz. Hulpmiddelen De uitgaven van de reguliere hulpmiddelen vallen bijna € 42.000 lager uit dan de actuele raming. In de raadsrapportages is op basis van de toen actuele gegevens een prognose gemaakt van de totale uitgaven. Dit heeft geleid tot een verhoging van het budget van totaal € 115.470. De maandelijkse facturatie fluctueert en in de prognose is tevens rekening gehouden met prijsstijgingen. De hulpmiddelen bestaan uit een aantal onderdelen zoals bruikleen, onderhoud, verstrekkingen, incidentele reparatie als gevolg van schade. Op elk van deze onderdelen blijkt dat de daadwerkelijke uitgaven lager zijn geweest dan verwacht.

De maximale afwijking bedraagt € 15.000 op een onderdeel. Hierdoor is het totale overschot van € 42.000 ontstaan. Woningaanpassingen Op dit budget is een restant (onderuitputting) van € 118.600. In 2023 is een dure woningaanpassing uitgevoerd waarbij de realisatie niet volledig in 2023 is afgerond. In de raadsrapportage is voor deze aanpassing ruim € 200.000 bijgeraamd terwijl in 2023 pas € 50.000 is betaald. De woningaanpassing is begin 2024 gerealiseerd en de nog te ontvangen facturen van de aannemer worden in 2024 betaald. Daarnaast is een inschatting gemaakt van de overige woningaanpassingen. In het budget voor woningaanpassing is geen trend te zien, met name doordat er grote verschillen zijn tussen grote en kleine aanpassingen en het aantal aanpassingen. Begeleiding inclusief dagbesteding (Wmo) / Huishoudelijke hulp (Wmo) Bij begeleiding is dit jaar een stijging van het aantal cliënten te zien (2%). Voorgaande jaren was het aantal cliënten stabiel of nam deze zelfs af. In 2023 zijn veel jongeren doorgestroomd van jeugdzorg naar de Wmo begeleiding (18+). De prognose is gebaseerd op de realisatie t/m juni 2023. Het afgelopen jaar zijn tijdelijk problemen geweest met het berichtenverkeer. Een aantal facturen van aanbieders die betrekking hadden op het eerste half jaar zijn pas nadien aangeleverd. Hierdoor zijn deze niet meegenomen in de prognose voor heel 2023.

In totaliteit is er een overschrijding op dit budget. Het bedrag van € 206.000 wijzigt nog en wat deels verklaard wordt door de stijging van de aantallen en deels door de problemen met het berichtenverkeer. Het grootste verschil wordt veroorzaakt door een stijging in de Pgb € 93.132. Deels doordat de jongeren die zijn overgekomen vanuit de jeugdhulp voor een groot deel een Pgb hebben ontvangen. Bij de jeugdzorg is een afname van de Pgb te zien ten opzichte van de raming. Bij de hulp bij de huishouding zien we wederom een toename in aantallen (5%) als gevolg van het abonnementstarief. De prognose is opgesteld op basis van de realisatie t/m juni 2023, waarbij rekening is gehouden met de vermoedelijke toename in aantallen voor de rest van 2023. In totaliteit is er op de hulp bij de huishouding een restant (onderuitputting) op het budget van € 91.800, met name op het onderdeel zorg in natura. Doordat de aantallen zijn gestegen zijn ook de inkomsten (eigen bijdrage voor hulp bij de huishouding en begeleiding) gestegen. De eigen bijdragen zijn € 25.667 hoger dan waarmee rekening is gehouden in de raming.

73

Regionale begroting Beschermd Wonen Maatschappelijke Opvang Bemoeizorg & Preventie In de 2e raadsrapportage is het verwachte regionale saldo geactualiseerd op basis van de ontvangen informatie van de MGR. Op basis van concept jaarrekeningcijfers is het saldo € 430.550 positiever en is dit reeds verwerkt in de cijfers als nog te ontvangen bedrag. De definitieve jaarrekeningcijfers volgen uit de jaarstukken van de MGR. Een eventuele afwijking wordt meegenomen in 2024. Beschermd wonen (Wmo) / Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Gemeentelijke bijdragen uitvoeringskosten In de 2e raadsrapportage is de bijdrage in de uitvoeringskosten van de MGR bijgesteld. Op basis van concept jaarrekeningcijfers is de bijdrage € 29.852 lager dan begroot. Jeugdzorg Voor de budgetten Jeugdzorg geldt dat deze op basis van de uitgaven eerste half jaar zijn geactualiseerd. Het totale budget voor jeugdzorg is daarmee uitgekomen op € 10.301.500. De gerealiseerde uitgaven jeugdzorg bedragen € 10.023.300, waardoor het restant € 278.200 positief bedraagt. Dit is nog geen 3% van het totale budget. Het totale overschot wordt veroorzaakt door diverse over- en onderschrijdingen. Het grootste verschil zit bij Jeugdzorg Plus, hier is een restant van € 300.900. De verschillen in de segmenten 1 t/m 5 vallen nagenoeg tegen elkaar weg.

Oekraïense vluchtelingen Gemeenten ontvangen een specifieke uitkering van het Rijk voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. In 2023 wordt een bedrag van € 2.773.000 ontvangen. Hiervan is € 2.111.000 uitgegeven aan de opvang, zorg, onderwijs, leefgelden en buitengewone kosten van ontheemden uit Oekraïne en uitvoeringskosten bij de gemeente. Het overschot van € 661.473 wordt in 2024 ingezet voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne in Leudal. Via de meicirculaire 2023 hebben we middelen ontvangen voor leerlingenvervoer (€ 26.709) en taalaanbod voor ontheemden (€ 30.884). In totaal is er in 2023 € 19.741 uitgegeven aan leerlingenvervoer en € 1.858 aan taalaanbod. Vanuit middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld voor de aanpak laaggeletterdheid wordt er regionaal taalaanbod ingekocht bij Bibliocenter en Gilde Educatie. Van dit taalaanbod mogen ook ontheemden uit Oekraïne gebruik maken. Er is daarom minder uitgegeven aan het taalaanbod dan is ontvangen via de meicirculaire. De definitieve vaststelling van deze specifieke uitkering van het Rijk voor 2022 is hoger vastgesteld en leidt tot een voordeel van € 279.150.

74

2.4.4 Onderwijs

2.4.4.1 Educatieve ontwikkeling Wat hebben we ervoor gedaan? De educatieve ontwikkeling valt onder de doelstelling uit de Zomernota 2023-2026: - Jongeren groeien gezond en veilig op. Onderwijsbeleid- en ondersteuning In 2023 is ingezet op het versterken van de samenwerking tussen kinderopvang, scholen en maatschappelijke partners door middel van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) en voortvloeiend uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Door middel van deze samenwerking verbeteren we de educatieve kansen van kinderen en jongeren en zetten we in op vroegtijdige en preventieve interventies. In 2023 zijn er samenwerkingsstructuren en inhoudelijke thema’s besproken om voor de komende jaren vast te leggen. Daarnaast hebben scholen en kinderopvangorganisaties subsidie aangevraagd voor activiteiten gericht op het terugdringen van corona achterstanden. Dit wordt gefinancierd vanuit het NPO. In 2024 wordt hier een vervolg aan gegeven. Leerlingenvervoer Het aantal kinderen in het leerlingenvervoer is vrijwel gelijk gebleven ten opzichte van voorgaande jaren. In schooljaar 2022-2023 betreft het 210 kinderen. Zelfstandig reizen wordt gestimuleerd onder andere door samenwerking met Arriva en scholen. Enkele ritten worden uitgevoerd door het MensOntwikkelBedrijf.

Onderwijsachterstanden voorkomen en kinderopvang Een belangrijk thema is passende ondersteuning en vroegtijdige signalering in de kindercentra. Met als inzet dat kinderen door deze ondersteuning deel kunnen blijven nemen aan het reguliere onderwijs. In 2023 is het knooppuntoverleg 0-4 jaar gestart. De bedoeling is om hier in 2024 een vervolg aan te geven. Vanaf 2022 wordt het project taalstimulering uitgevoerd op kinderopvangcentra en basisscholen. Ook in 2023 heeft dit project plaatsgevonden. Er zijn 157 kinderen geobserveerd in 2023. Bij 27% van de geobserveerde peuters en 41% van de geobserveerde kleuters is er verder onderzoek noodzakelijk. Dit is een hoog percentage. Door deze screening kan er vroegtijdige interventie plaatsvinden, zijn ouders betrokken en vindt deskundigheidsbevordering van de professionals in de groepen plaats. De bedoeling is om hier in 2024 een vervolg aan te geven. We zetten zoveel mogelijk in op het stimuleren van ouders om kinderen tussen de 2 en 4 jaar deel te laten nemen aan het peuterprogramma en voor- en vroegschoolse educatie (vve) om onderwijsachterstanden te voorkomen. Jeugdgezondheidszorg benadrukt het belang bij ouders om peuters hieraan deel te laten nemen. Op dit moment zijn er 90 kinderen binnen de gemeente Leudal met een vve-indicatie (peildatum 1 oktober 2023).

Dit betreft 15% van alle kinderen tussen de 2 en 4 jaar woonachtig in onze gemeente. 47 van de 90 kinderen nemen deel aan het vvepeuterprogramma. 43 van de 90 kinderen nemen om verschillende redenen niet deel aan het vvepeuterprogramma. Deze redenen lopen uit een van verhuizing naar een andere gemeente, opvang binnen de gespecialiseerde kinderopvang, opvang bij een gastouder, tot aan het gebruik maken van een vve-aanbod buiten de gemeente Leudal. De huidige wachtlijsten zijn echter de voornaamste redenen dat kinderen niet deelnemen aan het vve-aanbod. Dit betreft momenteel 14 van de 90 kinderen met een vve-indicatie. In 2024 zetten we in op het terugdringen van de wachtlijsten, bijvoorbeeld door aanpassingen in het beleid en de subsidieregeling.

75

Schoolstimulatie We ontvangen financiële middelen van het Rijk voor ondersteuning en motivering van vroegtijdige schoolverlaters van 18 tot 23 jaar om een startkwalificatie te behalen. Daarnaast wordt er zoveel mogelijk in gezet op vroegtijdige preventie om vroegtijdige schoolverlaters te voorkomen. 98 jongeren in Leudal hebben relatief verzuimd (16 dagen per 4 weken) en 2 jongeren hebben luxe verzuimd (vakantie tijdens schooltijd), waarop is gehandhaafd. Dit betreft een stijging ten opzichte van vorig jaar (64 relatief verzuim en 3 luxe verzuim). In samenwerking met de scholen wordt er naar gestreefd om vroegtijdig verzuim en uitval te signaleren en aan te pakken. En daar waar nodig te achterhalen wat de reden is van het verzuim en te zorgen voor passende ondersteuning om het terug naar school gaan te bespoedigen. Wat heeft dat gekost?

Educatieve ontwikkeling

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Kinderopvang

244

307

266

-41

Onderwijsbeleid

1.301

2.436

2.587

151

Totale Lasten

1.545

2.743

2.853

110

Kinderopvang

-42

-43

-43

0

Onderwijsbeleid

-220

-1.161

-1.236

-75

Totale Baten

-262

-1.204

-1.279

-75

0

0

0

0

1.283

1.540

1.575

35

Baten

Mutatie reserves Resultaat Schoolstimulatie

De uitgaven voor schoolstimulatie zijn € 68.000 hoger geweest. Hier staat tegenover dat de extra ontvangen middelen van het Rijk ook € 68.000 hoger zijn. Kinderopvang De afrekening van het jaar 2022 van kinderopvangorganisaties is na de tweede raadsrapportage ontvangen. Dit betreft een bedrag van € 12.500 wat kinderopvangorganisaties terug hebben betaald. Zij hebben in 2022 teveel financiële middelen aangevraagd voor de inzet van het peuterprogramma. Daarnaast heeft er in de raadsrapportage een bijtelling van € 65.000 plaatsgevonden. Dit blijkt achteraf niet nodig te zijn geweest.

76

2.4.5 Samenleving

2.4.5.1 Inclusieve samenleving Wat hebben we ervoor gedaan? In 2023 hebben tien dorpen een eenzaamheidsinitiatief georganiseerd. Voornamelijk Horn en Roggel hebben structurele initiatieven georganiseerd. Het budget voor deze initiatieven is daarmee volledig benut. Om het thema eenzaamheid in bestaande netwerken te verankeren is in 2023 drie keer aandacht gegeven aan het thema eenzaamheid bij Leudal maatjes. Na een life-event worden mensen doorverwezen om in gesprek te gaan. Het precieze aantal mensen kan niet worden gespecificeerd, omdat er vanuit meerdere projecten mensen worden doorverwezen. Het aantal gesprekken op jaarbasis wordt geschat op 40. Eén keer per jaar wordt er aan alle tweedejaars scholieren van St. Ursula Horn en Heythuysen gastlessen gegeven om aandacht te geven aan Positieve gezondheid. Eenzaamheid wordt besproken in de preventie huisbezoekers onder 75-plussers. In de vragenlijst van Synthese is het onderdeel ‘eenzaamheid’ opgenomen. Tijdens het doornemen van de vragenlijst komt eenzaamheid ook aan bod. Er worden workshops gegeven over het herkennen en het in gesprek gaan over eenzaamheid. De workshops zijn gericht op de omgeving van mensen die zich eenzaam voelen.

De activiteiten op het gebied van 'Eén tegen eenzaamheid' dragen bij aan de Zomernota 20232026, aan de doelstellingen positieve gezondheid (doelstelling 1), jongeren groeien gezond en veilig op (doelstelling 3) en ruimte voor ontmoeten (doelstelling 4). Er heeft een pilot plaatsgevonden van Welzijn op Recept. Deze pilot bleek succesvol. Bij Welzijn op Recept gaat het erom dat door de huisarts gekeken wordt of de patiënt daadwerkelijk zwaardere zorg nodig heeft, of dat andere oplossingen volstaan, zoals bijvoorbeeld maatschappelijk werk. Door Welzijn op Recept wordt bijgedragen aan doelstelling 2 van programma 4 uit de Zomernota 2023-2026: Waarborgen van laagdrempelige, duurzame en structureel betaalbare zorg.

Wat heeft dat gekost?

Inclusieve samenleving

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten Algemene voorzieningen

328

747

528

-219

Totale Lasten

328

747

528

-219

Algemene voorzieningen

0

-149

-149

0

Totale Baten

0

-149

-149

0

Mutatie reserves

0

-297

-242

55

328

302

137

-165

Baten

Resultaat

77

Inclusieve samenleving Het project 'Eén tegen eenzaamheid' loopt nog tot en met 31-7-2025. Het restant van de nog in te zetten incidentele coronamiddelen van € 55.052 voor dit project zijn via de gecommitteerde reserve overgeheveld naar 2024. Versterken sociale basis De brede SPUK is ingezet voor diverse reguliere budgetten in de diverse programma's.

2.4.6 Zelfredzaamheid

2.4.6.1 vergroten zelfredzaamheid Wat hebben we ervoor gedaan? Onderstaande instrumenten dragen bij aan het vergoten van de zelfredzaamheid van inwoners, meer inwoners doen mee in een inclusieve samenleving en inwoners krijgen beter en passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig. Mantelzorg en vrijwilligers In 2023 is voor Dementievriendelijk Leudal ingezet op het organiseren van veel activiteiten voor onze mantelzorgers, zoals wandeltochten, informatiebijeenkomsten en andere ontmoetingsmomenten. Dit deels door onder meer onze vrijwilligers en (zorg)partners. De jaarlijkse aandacht en waardering voor onze mantelzorgers was in 2023 weer fysiek. Mensontwikkelbedrijf (MOB)/re-integratie Om onze inwoners te laten participeren richting werk (vrijwilligerswerk en reguliere arbeid) worden statushouders en uitkeringsontvangers ingezet binnen het MOB. Binnen het MOB wordt in het kader van inburgering, de Module Arbeid en Participatie (MAP) aangeboden. In totaal hebben 30 personen deelgenomen aan MAP. Ook in 2023 zijn bij het MOB taallessen verzorgd voor inburgeraars en statushouders, die al langer in Leudal wonen. In 2023 hebben 105 mensen een voorziening naar werk of naar participatie ontvangen. 105 mensen hebben een WSW dienstbetrekking bij Westrom, de Risse of NLW. 30 mensen krijgen begeleiding op de werkplek via een jobcoach.

In 2023 is gestart met een onderzoek naar een verdere doorontwikkeling van het MOB. Welke ontwikkelingsmogelijkheden zijn nodig voor de doelgroep, welke samenwerkingen zijn daar voor nodig, hoe kunnen we de "eigen" organisatie binnen de gemeente hiervoor gebruiken (samenwerking met buitendienst, facilitair of andere afdelingen).

78

Wat heeft dat gekost?

vergroten zelfredzaamheid

(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023

Geboekt 2023 t/m periode

Realisatie begroting

Lasten WMO overig

25

58

44

-14

Jeugd overig

57

62

53

-9

Participatie overig

655

1.483

1.699

216

Totale Lasten

737

1.603

1.796

193

WMO overig

0

-33

-33

0

Jeugd overig

0

0

0

0

Participatie overig

0

-60

-70

-10

Totale Baten

0

-93

-103

-10

Mutatie reserves

0

0

0

0

737

1.511

1.693

182

Baten

Resultaat Re-integratie

Er zijn minder trajecten richting werk ingezet dan oorspronkelijk geraamd. De totale uitgaven zijn € 54.532 lager ten opzichte van de raming. Aan de social return on investment binnen twee projecten is voldaan door een bedrag over te maken voor de re-integratie van mensen in de uitkering. Mens Ontwikkel Bedrijf (MOB) Voor de uitvoering van het MOB is geld overgeboekt vanuit de inburgering naar het MOB. Voor aankoop materialen is € 16.309 meer uitgegeven dan begroot.