Jaarstukken 2023 (vastgesteld)
Tekst van het document
Jaarstukken
2023
Inhoud Aanbiedingsbrief ................................................................................................................. 5 Leeswijzer .......................................................................................................................... 6 1 Bestuurlijke samenvatting ................................................................................................. 9 1.1 Bestuurlijke hoofdlijn ................................................................................................. 10 1.2 Financiële hoofdlijn .................................................................................................... 12 1.3 Projecten.................................................................................................................. 18 2 Programmaplan ............................................................................................................... 20 2.1 Veiligheid ................................................................................................................. 21 2.2 Leefomgeving ........................................................................................................... 27 2.3 Voorzieningen ...........................................................................................................
50 2.4 Samenleving ............................................................................................................. 61 2.5 Dienstverlening ......................................................................................................... 81 2.6 Samenwerking .......................................................................................................... 87 2.7 Financiën en belastingen ............................................................................................ 91 3 Overige .......................................................................................................................... 93 3.1 Algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................... 94 3.2 Overhead ................................................................................................................. 98 3.3 Heffing VPB ............................................................................................................ 103 3.4 Onvoorzien ............................................................................................................. 104 4 Paragrafen ....................................................................................................................
105 4.1 Lokale heffingen ...................................................................................................... 106 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................. 111 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................... 117 4.4 Financiering ............................................................................................................ 123 4.5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................ 130 4.6 Verbonden partijen .................................................................................................. 135 4.7 Grondbeleid ............................................................................................................ 158 4.8 Openbaarheidsparagraaf .......................................................................................... 166 4.9 Demografische ontwikkelingen .................................................................................. 168 5 Jaarrekening ................................................................................................................. 169 5.1 Balans per 31 december 2023 ...................................................................................
169 5.2 Overzicht van baten en lasten in de begroting en de jaarrekening 2023 ......................... 175 5.3 Toelichting op de balans per 31 december 2023 .......................................................... 177 5.4 Niet in de balans opgenomen .................................................................................... 246 5.5 Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................ 248 5.6 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ............................... 249 5.7 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ......................................... 262 5.8 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................ 267
5.9 WNT-verantwoording ............................................................................................... 268 6 Bijlagen ........................................................................................................................ 270 6.1 Overzicht baten en lasten per taakveld....................................................................... 271 6.2 Overzicht van afwijkingen per collegedoel onderverdeeld naar product ........................... 276 6.3 Kerngegevens ......................................................................................................... 281 6.4 Risicobeheermatrix .................................................................................................. 285 6.5 Overzicht gecommitteerde reserve ........................................................................... 299 6.6 SiSa bijlage verantwoordingsinformatie ...................................................................... 302 6.7 Lijst van begrotingssubsidies .................................................................................... 316 6.8 Lijst van gebruikte afkortingen ................................................................................. 317
Aanbiedingsbrief Wij presenteren u de jaarstukken van 2023. Hiermee neemt u kennis van de beleidsmatige en financiële resultaten. In 2023 is verder gewerkt aan de 3 thema’s van de zomernota. Alle mee- en tegenvallers, maar ook uitdagingen hebben geresulteerd in deze verantwoording. Het begrotingssaldo na de tweede raadsrapportage 2023 was € 8.910.000 voordelig. Dat is het vertrekpunt van het saldo van de jaarstukken 2023. Na de tweede rapportage hebben zich een aantal positieve incidentele ontwikkelingen ad € 3.719.000 voorgedaan die leiden tot een positiever rekeningsaldo. De grootste en meest opvallende is de december uitkering uit het gemeentefonds ad € 1.987.000. In de jaarstukken wordt in paragraaf 1.2 onder het kopje financiële hoofdlijn een gedetailleerde toelichting gegeven op de diverse onderdelen van het resultaat na de 2e raadsrapportage. De gemeente Leudal heeft naast de ambities en doelstellingen ook toekomstige uitdagingen. Het positieve resultaat is nodig voor grote ontwikkelingen zoals toekomstige onderwijshuisvesting (IHP met o.a. St. Ursula), de Zorgboulevard en diverse ruimtelijke opgaven op het gebied van energie en klimaatadaptatie. Er zijn ook vele onzekerheden zoals het “ravijnjaar” in relatie tot het gemeentefonds, de onzekerheden rond de vorming van een nieuw kabinet en het tekort aan personele capaciteit wegens de krapte op de arbeidsmarkt.
Wij bedanken onze inwoners, maatschappelijke partners, bedrijven en medewerkers die dit alles in deze bijzondere tijden samen met ons mogelijk hebben gemaakt. Namens het college van Burgemeester en Wethouders
5
Leeswijzer Doelstelling
Collegedoel
Subdoelstellingen
Programma 1. Veiligheid Inwoners en ondernemers worden beschermd en voelen zich veilig
Ondermijnende criminaliteit
Voorkomen en terugdringen van georganiseerde criminaliteit
Sociale Veiligheid
Integrale en gebiedsgerichte aanpak van veiligheidsvraagstukken geënt op integraal veiligheidsbeleid
Crisisbeheersing
De crisisorganisatie is voorbereid en inzetbaar zowel regionaal als lokaal
Programma 2. Leefomgeving Samen bouwen aan een duurzame en vitale fysieke leefomgeving
Wij zijn en blijven aantrekkelijk voor werkgevers Wij bieden weerstand tegen de dreigende personeelskrimp
Ondernemers in stuwende sectoren In samenwerking met de private sector zetten wij in op ervaren een aantrekkelijk het realiseren van onderscheidend aanbod. Aanbod dat vestigingsklimaat past bij het DNA van Leudal, goed is voor inwoners, toeristen en ondernemers en bijdraagt aan het bereiken van de beleidsdoelstellingen. Ons woningaanbod sluit aan bij de (verschuivende) woonwensen van onze inwoners Er is een passend woningaanbod met een aantrekkelijke openbare ruimte
Ons openbaar gebied word op adequaat niveau onderhouden. (De voorzieningen in de openbare ruimte sluiten aan bij de behoeften van de inwoners). De gemeente is goed bereikbaar en toegankelijk
Er is een balans tussen de aspecten Het vermogen van de hernieuwbare energie opwekking Planet (ecosystemen en binnen onze gemeente ligt boven het Limburgse hulpbronnen), Profit (verantwoorde gemiddelde economische ontwikkeling) en Onze openbare ruimte is adequaat bestand tegen de People (sociale cohesie en invloeden van klimaatverandering betrokkenheid), waarbij de focus ligt op energiebesparing, duurzaam energieverbruik en de opwekking van duurzame energie
6
Programma 3. Voorzieningen Optimaal inzetten van sociaal maatschappelijke voorzieningen
Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan sport en bewegen
Sportdeelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners Gezonde inwoners nemen deel aan sport in verenigingsverband of in groepsverband Jeugd toeleiden naar sportverenigingen via combinatiefunctionarissen
Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan culturele activiteiten
Cultuur deelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners Jeugd toeleiden naar sportverenigingen via combinatiefunctionarissen Inwoners nemen deel aan culturele activiteiten
De mogelijkheid voor inwoners om Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met zich via onderwijs te kunnen culturele activiteiten, met de nadruk op nieuwe cultuur ontwikkelen is gewaarborgd activiteiten Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met en deel laten nemen aan sportactiviteiten Er is passende onderwijshuisvesting beschikbaar waar nodig Programma 4. Samenleving Samen aan de slag met talent: iedereen telt mee, doet mee en draagt bij naar eigen vermogen
Zelfredzaamheid
Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners
Samenleving
Meer inwoners doen mee, inclusieve samenleving
Ondersteuning
Inwoners krijgen beter en passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig
Maatschappij
Versterken van de samenredzame maatschappij
Gezondheid
Inwoners zijn zich bewust van de invloed van hun levensstijl op hun gezondheid
Onderwijs
Inwoners hebben de mogelijkheid om zich via educatie te ontwikkelen
Programma 5. Dienstverlening Leudal staat voor een eigentijdse en Eigentijds & Daadkrachtig daadkrachtige dienstverlening, die voor iedereen toegankelijk en kwalitatief hoogwaardig is. Transparant
Wij sluiten op een duurzame en dynamische manier aan bij de leefwereld van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Wij streven naar een open en transparante communicatie met inwoners, ondernemers en bezoekers.
Toegankelijkheid
Wij streven naar een toegankelijke dienstverlening voor inwoners, ondernemers en bezoekers.
Kwaliteit
Wij streven naar een hoogwaardige kwaliteit van onze dienstverlening.
7
Programma 6 . Samenwerking De maatschappelijke opgaven staan Burgerparticipatie centraal, we laten los waar het kan, werken samen en nemen regie waar het moet. Overheidsparticipatie
Wij betrekken in een zo vroeg mogelijk stadium belanghebbenden om samen tot uitvoering van de opgaven te komen. Wij helpen initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken, stellen kaders en wegen op transparante wijze.
Samenwerking regionaal, nationaal Wij werken samen met andere overheden, (publieke-en en internationaal private) organisaties en maatschappelijke partners om maatschappelijke opgaves te realiseren, omdat we dit niet alleen kunnen. Programma 7. Financiën en belastingen Waarborgen van de financiële slagkracht om ruimte te scheppen voor de maatschappelijke opgaven
Per programma worden de verbonden partijen benoemd. Deze partijen zijn ingeschakeld voor de realisatie van de gestelde doelen en de 34 verplichte indicatoren vanuit het vernieuwde Besluit Begroting Verantwoording (BBV). Deze indicatoren hebben momenteel slechts een beperkte informatiewaarde. Op termijn gaan wij deze echter benchmarken met vergelijkbare gemeenten. Ook willen we er uiteindelijk eigen indicatoren aan toevoegen als stuurinformatie. Per collegedoel wordt een toelichting gegeven over de belangrijkste afwijkingen. Een aparte bijlage maakt per collegedoel en product de verschillen tussen de begroting en realisatie inzichtelijk. Paragrafen De paragrafen gaan in op financiële en bedrijfsmatige onderwerpen die meerdere programma’s raken. Alle paragrafen hebben een verplicht karakter. Jaarrekening Dit is de financiële verantwoording, bestaande uit de onderdelen: • •
balans, te weten de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting daarop; het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening, voorzien van een toelichting.
Bijlagen De jaarrekening wordt compleet gemaakt met diverse (verplichte) bijlagen.
8
1 Bestuurlijke samenvatting
9
1.1 Bestuurlijke hoofdlijn Besturen doen we samen én koersvast! Daar hebben we in 2023 een stevige basis voor gelegd door gezamenlijk een doorvertaling te maken van de Zomernota 2023-2026. Aan de hand van de thema’s Sociale Basis, Vitaal Buitengebied en Passend Wonen maken we onze lange termijn ambities voor onze gemeente waar. Hiermee sluiten we aan op de huidige én toekomstige behoeften van onze samenleving. De wereld om ons heen staat niet stil en we realiseren ons dat er de komende jaren grote opgaven op ons afkomen. Ondanks de krappe arbeidsmarkt en de druk die dit met zich meebrengt op de personele bezetting en sleutelposities zijn we in staat geweest wezenlijke inspanningen te verrichten om onze ambities te realiseren. Met een duidelijk kompas naar de stip op de horizon kunnen we robuust zijn als het moet en flexibel wanneer de situatie daarom vraagt. Dit zodat we samen verder kunnen bouwen aan een ‘Mooi leven in Leudal’ voor onze inwoners, ondernemers, verenigingen en bezoekers. Sociale basis Inhoudelijk zijn deze drie thema’s onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom bekijken we ze in samenhang, zodat ze elkaar kunnen versterken. Hierbij hebben we tevens oog voor het faciliteren én voortbrengen van burgerinitiatieven die hierop aansluiten. Het thema Sociale Basis gaat uit van het principe dat iedereen kan meedoen naar vermogen.
Maar sociale basis gaat verder dan zorg. Het is het fundament van de samenleving om te zorgen voor fysieke en mentale gezondheid. Om hieraan bij te dragen is in 2023 de visie op onderwijshuisvesting vastgesteld. De kapstok voor het integraal huisvestingspan (IHP). Ook is er toegewerkt naar besluitvorming over de toekomstige huisvestingsscenario van St. Ursula, hebben er visiegesprekken plaatsgevonden over de Zorgboulevard en is een onderzoek opgestart naar de lokale behoeften rond ontmoetingsplekken. We zijn gestart met de woonzorganalyse, er is uitvoering gegeven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en we hebben ervoor gezorgd dat inwoners twee energietoeslagen én een algemene gemeentelijke toeslag ontvingen. Vitaal buitengebied Het buitengebied is onze pracht en kracht: essentieel voor onze identiteit. Vanuit het thema Vitaal Buitengebied willen we dat behouden en streven naar een gezond evenwicht tussen natuur, landbouw, recreatie en leefbaarheid. Zeker gezien de uitdagingen die hier invloed op hebben zoals de transitie van de landbouw en de ruimtelijke opgaven op het gebied van energie en klimaatadaptatie.
In 2023 hebben we daarop voorgesorteerd door deel te nemen aan Novex De Peel, met buurgemeenten te starten met de verkenning van de gezamenlijke opgaven voor de transitie van het buitengebied en is er aandacht geweest voor nieuwe verdienmodellen voor agrarische ondernemers zoals voedselbossen, agrarisch natuurbeheer en natuurinclusief ondernemen. Passend wonen In lijn met onze ambities voor passend wonen hebben we in 2023 aanzienlijke stappen gezet om ons woningaanbod af te stemmen op de lokale behoeften. We kiezen voor een actieve aanpak waarbij we eigen grondposities en andere prominente locaties actief ontwikkelen voor woningbouw. Dit doen wij samen met inwoners, woningcorporaties en lokale ontwikkelaars. Hiermee biedt de gemeente de lokale woningbouw een flinke impuls. De Versnellingsagenda Wonen 2023-2025 dient hierbij als ons afwegingskader. Ook is gestart met vergroening van (school)pleinen en is woningen woonkavelsplitsingen mogelijk gemaakt. Zo houden we onze dorpen nu en in de toekomst leefbaar met voldoende én passende woningen. Binnen onze strategie voor de energietransitie en duurzaamheid hanteren we een brede aanpak die economische, sociale, en milieufactoren integreert. Zo integreren we onze duurzaamheidsinspanningen met de economische agenda, de regionale woonvisie, en het mobiliteitsplan.
10
Tastbare resultaten We hebben oog voor ontwikkelingen en behoeften in onze samenleving. Die zijn waar mogelijk vertaald in de verbetering van onze dienstverlening. Dat doen we op integrale wijze. Zo hebben we voorbereidingen getroffen om de ‘Binnen en Buiten Beter app’ te introduceren. Een app waarmee we de duizenden meldingen die bij de gemeente binnenkomen sneller kunnen afhandelen. De wachtlijst bij de Wmo hebben we teruggedrongen van 9 weken naar 2 weken. Aan de hand van Zero Based Budgetting is kritisch gekeken naar de budgetten. Dit heeft 1,5 miljoen euro opgeleverd voor nieuw beleid. Daarnaast leveren we maatwerk in de dorpen aan hand van het concept ‘Het Dorp van de Maand’. We komen bij de inwoners langs en halen op wat hun wensen zijn met betrekking tot het onderhoud in hun dorp. Ook denken we in mogelijkheden aan de Intaketafel met plannen van inwoners en ondernemers om aanvragen te versnellen. Als organisatie hebben we een flinke bijdrage geleverd om samen met stakeholders de aanvraag voor de RegioDeal in te dienen. Deze bijdrage vanuit het Rijk maakt het mogelijk dat we in regioverband écht de schouders kunnen zetten onder de grote opgaven die voorliggen en een impuls geven aan juist die kenmerken die onze regio zo uniek en krachtig maken. Bestuurlijke vernieuwing Het afgelopen jaar hebben we concrete stappen gezet in de richting van bestuurlijke vernieuwing.
Dit door een interactieve vormgeving van de begrotingsprocedure met de gemeenteraad, waarmee we niet alleen de transparantie en participatie hebben verhoogd, maar ook de basis hebben versterkt voor gezamenlijk bestuur. Ook de raadsessies met betrekking tot de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden, zijn hier voorbeelden van. Onze aanpak was een voorbeeld in de regio, waardoor inwoners en ondernemers sneller geïnformeerd worden bij het indienen van een initiatief, gepaard met heldere procedures. We waren zelfs de eerste Limburgse gemeente met een gepubliceerd Omgevingsplan. We zijn trots op de goede stappen die zijn gezet om onze belangrijkste ambitie waar te maken: een vitale plattelandsgemeente te zijn en te blijven waar mensen graag wonen, werken en recreëren. Zo houden we samen met inwoners de regie op onze eigen doorontwikkeling: de toekomst van Leudal!
11
1.2 Financiële hoofdlijn Vanaf het jaar 2022 is besloten om het begrotingssaldo van de gemeente Leudal te allen tijde te tonen en niet vooraf te storten in de algemene reserve. Het saldo na de tweede raadsrapportage 2023 was € 8.910.000 voordelig. Dat is het vertrekpunt van het saldo van de jaarstukken 2023. Het jaar 2023 sluit met een positief resultaat van € 12.629.000. In onderstaande tabel zijn de grootste afwijkingen > € 100.000 opgenomen en toegelicht. Voor de kleinere verschillen verwijzen wij naar de toelichtingen in de diverse programma's. (bedrag x 1.000) Onderwerp
Voordelig Nadelig
Verwacht resultaat 2023(bijgestelde begroting)
8.910
Realisatie 2023
12.629
Afwijking t.o.v. verwacht resultaat
3.719
Overzicht belangrijkste verschillen 1 Onderhoud gebouwen
Voordelig Nadelig Meerjarig Eenmalig Programma
317
2 Energie 3 OZB 4 Toeristenbelasting 5 Rente schatkistbankieren 6 Circulaire Gemeentefonds december 7 Onvoorzien
170 345 135 1.987 51
8 Afval
-773
alle 170 adm
345
adm
135 adm 1.987 adm 51 onv 341 453
9 Riool 10 Nieuwe ontwikkelingen leefomgeving
317 alle
773
-341 leefomg -435 leefomg
20 Inburgering/vluchtelingen
189 170 515
250 leefomg 123 leefomg 150 leefomg 118 leefomg 506 samenl 458 samenl -956 samenl -206 samenl 189 samenl 170 samenl 515 samenl
Huishoudelijk hulp / verstreken sociale 21 basis 22 Woningaanpassingen 23 Leges reisproducten 24 Overigen per saldo
395 119 101 349
395 samenl 119 samenl 101 dienstvrl 331 alle
11 Klimaat en energie 12 Grond en pachtzaken 13 Leges omgevingsvergunning /b.p.'s 14 BBZ/WWB 15 Beschermd Wonen/Vrouwen opvang
250 123 150 118 506 458
16 Energietoeslag
956 206
17 Begeleiding en dagbesteding WMO 18 Jeugd 19 Armoedebeleid
Totalen Totaal verschil t.o.v. verwachte resultaat
6.448
2.729
-428
4.147
3.719
12
Algemeen Kostenverdeelstaat Bedrijfskosten worden op basis van een vaste verdeelsleutel toegerekend aan producten. De niet toe te rekenen overheadkosten blijven op programma Overhead staan. Door de gehele begroting zijn hier verschillen in ontstaan. Enerzijds omdat gedurende het jaar de kostenverdeelstaat begrotingstechnisch deels is aangepast op de formatieve wijzigingen en anderzijds omdat de bezetting (en daarmee samenhangend de doorverdeling) niet altijd gelijk is aan de begroting. Over de gehele begroting bezien heeft dit geen financiële gevolgen, maar zorgt alleen voor verschillen per programma. 1 Groot onderhoud vastgoed (incidenteel voordeel € 317.000 De bedragen in de begroting 2023-2026 zijn gebaseerd op het recente MJOP Het budget voor deze MJOP's is reeds aanwezig in diverse programma s, maar nog niet op basis van de nieuwe MJOP's door verdeeld naar de andere programma's. Dit houdt in dat er zowel tekorten als overschotten zijn binnen de verschillende programma’s op het onderdeel vastgoed. Voor het onderdeel vastgoed is één gezamenlijke toelichting gegeven. We hebben het overschot op deze post teruggebracht van € 845.000 naar € 320.000. Dit is nog niet teruggebracht tot nihil. Met de vaststelling van het DMJOP in 2024 en keuzes vanuit het accommodatiebeleid verwachten we dat er in 2024 het onderhoudsbudget (zo goed als) volledig wordt benut.
Het planmatig onderhoud van ons vastgoed hangt nauw samen met de keuzes in het accommodatiebeleid en de (landelijke) opgaves voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. De uitvoering van de keuzes in het accommodatiebeleid kunnen gevolgen hebben voor accommodaties. In voorkomende gevallen vervalt de huidige functie van het gebouw omdat die samengaat met andere functies in een ander gebouw. In dergelijke situaties zijn onderhouds- en of verduurzamingsmaatregelen niet verstandig en hebben we de uitvoering ervan uitgesteld. De voortgang van het accommodatiebeleid bepaalt dus mede de uitvoering van planmatig onderhoud. Omdat we vooruit willen met verduurzaming hebben we bij een aantal gebouwen wel onderhoud met het oog op verduurzaming uitgevoerd. Onderhoud op grond van veiligheid, wet- en regelgeving voeren we te allen tijde uit. 2 Tekort op energie 2023 € 773.000 De oorlog in Oekraïne is nog steeds gaande en de impact daarvan was ook in 2023 concreet en merkbaar. De inflatie en vooral de gestegen energiekosten als gevolg van de oorlog maakten dat we ook extra hulp en ondersteuning aan onze (meest kwetsbare) inwoners hebben geboden. Niet alleen de inwoners hebben de gevolgen van de gestegen kosten ondervonden dat geldt ook voor de eigen gemeentelijke organisatie.
De gemeente Leudal is zoals vele gemeenten een grootverbruiker van energie, denk aan openbare verlichting, sportcomplexen en gemeenschapshuizen. Daarnaast is er een politieke keuze gemaakt om te stoppen met energie uit Rusland en de contracten met Gazprom open te breken en op te zeggen. Administratieve rompslomp door een versnelde nieuwe aanbesteding, hogere prijzen (prijs per kuub gas is vervijfvoudigd) en een grotere afhankelijkheid van de variabele energiemarkt hebben niet alleen geleid tot een tekort van € 773.000 euro maar ook tot onzekerheid over de definitieve eindafrekening 2023. Een gedeelte van dit tekort wordt opgevangen door meevallers op de diverse producten. Ook heeft de rijksoverheid een subsidieregeling in het leven geroepen die gemeenten deels compenseert voor het openbreken van het contract met Gazprom. Dit wordt in 2024 opgepakt. Ook zijn de prijzen inmiddels weer aan het dalen waardoor het tekort niet structureel is maar een financieel risico blijft en dient hier benoemd te worden.
13
3 OZB voordeel incidenteel € 170.000 De netto opbrengsten OZB zijn op basis van de vierde kwartaalrapportage van de BsGW € 170.000 hoger dan geraamd. Het verschil wordt onder andere veroorzaakt door afwijkingen in WOZ waarden, minder kwijtscheldingen en overige verminderingen. Door deze tussentijdse invloeden is het niet goed mogelijk om vooraf exact te begroten. Procentueel is dit verschil ( 0,2%) relatief gering ten opzichte van de ontvangsten. In 2023 is ruim € 7.112.000 aan OZB ontvangen. Bij de voorbereidingen voor de begroting 2025 gaan we in overleg met de BsGW bepalen wat nodig is om de prognoses voor lokale heffingen te verbeteren zodat raming en realisaties beter op elkaar aansluiten. 4 Toeristenbelasting voordeel structureel € 345.000 De peildatum bij de BSGW van de opgelegde aanslagen is jaarlijks op 30 juni. De tot dan toe opgelegde aanslagen (Q1/Q2) vormen de basis voor de begroting toeristenbelasting van het volgende jaar. Voor de begroting toeristenbelasting van 2023 zijn de cijfers gebruikt van Q1 en Q2 2022. Op dat moment waren net de Corona lock-downs voorbij en de verwachtingen ten aanzien van het herstel van het verblijfstoerisme waren onzeker. Omdat het toerisme zich sneller herstelde dan verwacht, is de realisatie veel hoger dan de raming.
De totale inkomsten worden door de BsGW met de kennis van nu (april 2024) voor 2023 ingeschat op € 1.250.000 en voor 2024 €1.290.000. De structurele meeropbrengst wordt meegenomen in de 1e rarap 2024 en kadernota 2025-2028. 5 Rente schatkistbankieren voordeel incidenteel € 135.000 In 2023 is rente ontvangen op de aangehouden middelen in het schatkistbankieren. Dit was niet voorzien. Dit resulteert in een voordeel van € 135.000. 6 Circulaires GF dec voordeel incidenteel € 1.987.000 Op basis van de decembercirculaire 2023 ontvangt de gemeente Leudal in totaal € 2.482.000 meer dan geraamd. Door het tijdstip van publicatie van de circulaire in het jaar, kan de begroting hier niet op aangepast worden. Voor de aangekondigde taakmutaties is € 495.000 gestort in de reserve voor taakmutaties. Per saldo is er een voordeel van € 1.987.0000 ten gunste van het jaarrekeningresultaat. Een deel hiervan wordt gebruikt ter dekking van de uitbetaalde energietoeslag (zie onderdeel 16) 7 Onvoorzien voordeel incidenteel € 51.000 In 2023 zijn er geen zaken ten laste van de post onvoorzien gebracht en resteert hier een saldo van € 51.000. 8 Afval nadeel incidenteel € 341.000 Bij het vaststellen van de tarieven voor de afvalstoffenheffing gaan we uit van 100% kostendekkendheid. Veel factoren zijn van invloed op de werkelijke kosten in dat jaar. De gerealiseerde kostendekkendheid in 2023 bedraagt 88%.
Door een flinke toename in de hoeveelheid ingezameld GFT zijn de verwerkingskosten met € 120.000 toegenomen. Bij de inzameling papier zijn de kosten van inzameling toegenomen met 12,9% ( € 66.500) en een lagere papierprijs dan begroot (€ 83.000 minder inkomsten); Verder waren er meerkosten door activiteiten zoals Dorp van de Maand en uitleenmaterialen zwerfvuil (€ 11.000). De opbrengst afvalstoffenheffing volgens de laatste opgave BsGW is € 75.000 lager dan de raming. Bij de voorbereidingen voor de begroting 2025 gaan we in overleg met de BsGW bepalen wat nodig is om de prognoses voor lokale heffingen te verbeteren zodat raming en realisaties beter op elkaar aansluiten. Daarnaast verwacht we door de aanpassingen in de tariefstructuur in 2024 verbeteringen in de monitoring van de opbrengsten.
14
9 Riool nadeel incidenteel € 453.000 Zoals vastgelegd in het gemeentelijk rioleringsplan 2022-2026 worden positieve exploitatieresultaten toegevoegd aan de voorziening riolering. In 2023 is er sprake van een gerealiseerd exploitatie overschot ad € 453.000 ten opzichte van de ramingen. Dit bedrag wordt dan ook extra gestort in de voorziening riolering. Het overschot is vooral te verklaren doordat er minder exploitatielasten ( €171.000)waren dan geraamd; Daarnaast was 2023 was sprake van lagere rentepercentage dan geraamd. Hierdoor was de betaalde rente lager (voordeel € 204.000). Door de lagere uitgaven waren de BTW kosten ( voordeel € 37.000) ook lager. Door een hogere aantal aansluitingen dan voorzien was de opbrengst ruim € 84.000 hoger. Bij de voorbereidingen voor de begroting 2025 gaan we in overleg met de BsGW bepalen wat nodig is om de prognoses voor lokale heffingen te verbeteren zodat raming en realisaties beter op elkaar aansluiten. 10 Nieuwe ontwikkelingen leefomgeving voordeel incidenteel € 250.000 Vanuit de Zomernota 2023-2026 is een projectbudget van € 250.000 gereserveerd voor het thema Passend Wonen. Het gaat hierbij om het versnellen en aanjagen van projecten door ketenversterking. Dit betekent dat als projecten worden versneld ook de onderzoeken worden uitgevoerd en getoetst, vergunningen worden verleend en procedures worden gevolgd.
Daarvoor is extra inzet nodig bij de teams VTH en Ontwikkeling. Het project is niet in 2023 gestart maar in 2024, omdat het niet lukte om de openstaande vacature in te vullen. 11 Klimaat en energie voordeel incidenteel € 123.000 In de besteding van de SPUK regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) is een bedrag van € 123.000 betaald aan loonkosten in 2023. Deze zijn verantwoord in de reguliere personele formatie. Vanaf 2024 begroten we op de plek waar de kosten worden gemaakt. Incidenteel technisch verschil. 12 Grond en pachtzaken voordeel incidenteel € 150.000 In de paragraaf grondbeleid is bepaald dat opbrengsten uit verkopen kleiner dan 1.000 m2 ten gunste van de reserve grondexploitatie komen. Van verkopen groter dan 1.000 m2 wordt 1 m2 aangewend ter verlaging van de boekwaarde overige gronden en de rest gaat naar het begrotingssaldo. In 2023 is totaal € 135.000 ontvangen ten gunste van het begrotingssaldo. 13 Leges omgevingsvergunning /b.p.'s voordeel incidenteel € 118.000 Bij de voorbereiding van de inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben wij zo goed mogelijk proberen in te schatten welke leges we mogen verwachten. In het laatste jaar voor de inwerkingtreding (2023) hebben we gezien dat er substantieel meer aanvragen zijn ingediend. Daarnaast is in december 2023 nog een flink deel ingediend.
Voor 2023 betekent dit dus dat er meer leges zijn ontvangen dan begroot. Voor opvolgende jaren (2024 en 2025) verwachten wij een volatiel verloop. In Q1 2024 zijn weinig aanvragen ingediend op basis van de nieuwe wet, maar in Q1 en Q2 2024 worden wel de aanvragen van 2023 afgerond en dus gefactureerd. Hoe de leges zich de komende tijd gaan ontwikkelen is niet in te schatten. Daarbij speelt een rol dat milieuleges tot 2024 niet mochten worden geheven en nieuwe taken zijn toegevoegd en andere taken zijn vervallen. Afgesproken is om in 2025 een nieuwe ijking van de leges te doen. Voorlopig dus in de Raraps bij- of aframen waar nodig. 14 BBZ/WWB voordeel incidenteel € 506.000 De middelen die we van het Rijk ontvangen voor de uitkeringen (BUIG middelen) zijn in 2023 aanmerkelijk hoger dan in eerste instantie door het Rijk is aangegeven en in de begroting geraamd. Hierdoor ontstaat een financieel voordeel. 15
15 Beschermd Wonen/Vrouwen opvang voordeel incidenteel € 458.000 In 2023 was sprake van een daling van het aantal inwoners dat gebruik maakt van deze twee maatwerkvoorzieningen. Daardoor is een voordelig resultaat ontstaan. Dit wordt uitbetaald aan gemeenten - Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang waarvan 75% uit beschermd wonen en 25% uit vrouwenopvang bestaat. Daarnaast zou een deel van dit budget worden ingezet voor een project ter preventie op deze voorzieningen. Dit is in 2023 niet kunnen starten. Dit zal pas in 2024 worden uitgevoerd 16 Energietoeslag nadeel incidenteel € 956.000 In de decembercirculaire is de vergoeding voor deze uitkering ontvangen. Daardoor kunnen we de uitgaven niet meer ramen. De restant middelen worden in 2024 ingezet voor de afronding van de energietoeslag. 17 Begeleiding en dagbesteding WMO nadeel incidenteel € 206.000 In het laatste kwartaal van 2023 maakte een toenemend aantal inwoners gebruik van Wmo begeleiding. Daarnaast was sprake van een stijging in de complexe (en daarmee duurdere) zorg. Dit heeft geleid tot extra incidentele lasten. In het eerste kwartaal 2024 zien we een dalende lijn die zich nu weer stabiliseert. 18 Jeugd voordeel incidenteel € 189.000 Minder jongeren hebben in 2023 gebruik gemaakt van Jeugdzorg binnen de gemeente Leudal. Een duidelijke oorzaak voor het afgenomen gebruik is nog niet aan te wijzen.
Vooralsnog lijkt dit een incidentele meevaller te zijn. De definitieve afrekening volgt later. 19 Armoedebeleid voordeel incidenteel € 170.000 In de subsidieverlening voor het armoedebeleid is minder subsidie verstrekt dan aanvankelijk geraamd omdat uitvoerende organisaties minder subsidie hebben aangevraagd. Daarnaast zijn meer gelden terugontvangen op betaalde leningen dan oorspronkelijk geraamd, bijvoorbeeld aan verstrekte inrichtingskosten. Ook is bij de gemeentelijke belastingen minder kwijtgescholden dan oorspronkelijk geraamd. 20 Inburgering/vluchtelingen voordeel incidenteel € 515.000 Vanuit het rijk wordt een normvergoeding ontvangen. De daadwerkelijke kosten kunnen hoger of lager zijn dan de normvergoeding. Een verschil hoeft niet terugbetaald te worden aan het Rijk. Voor Leudal betekent dit een voordeel. In 2023 is ook een nabetaling van € 354.000 ontvangen over 2022. 21 Huishoudelijk hulp / verstrekken sociale basis voordeel incidenteel € 395.000 De stijgende lijn van het gebruik voor hulp bij het huishouden is blijvend. Daar staat tegenover dat er minder duurdere zorg is ingezet dan aanvankelijk begroot. 22 Woningaanpassingen voordeel incidenteel € 119.000 Door een grote woningaanpassing die in 2023 is geïndiceerd binnen de Wmo hebben we budget in 2023 bijgeraamd.
Deze aanpassing is deels in 2023 en deels pas in 2024 gerealiseerd waardoor een deel van de kosten pas dit jaar worden betaald.
16
23 Leges reisproducten voordeel incidenteel € 101.000 In de begroting staat een structureel bedrag voor baten leges. Omdat dit bedrag onderhevig is aan fluctuaties die niet altijd voorspelbaar zijn wordt bij de 2e rarap incidenteel bijgeraamd. In 2023 is verzuimd bij te ramen. Voor de aankomende paspoortenpiek 2024-2027 is een bedrag geraamd in de begroting. Het verloop van de baten in 2024 gaan we goed monitoren en tijdig anticiperen. ( aantallen x prijs) 24 Overigen < 100.000 per saldo voordeel incidenteel € 349.000 Binnen alle programma's zijn voor- en nadelen aanwezig die kleiner zijn dan de verantwoordingsgrens. Daarnaast kunnen verschillen ontstaan door onderhoud vastgoed, energiekosten, interne doorbelastingen en mutaties reserves. Deze onderdelen samen vormen de post overig onverklaard.
17
1.3 Projecten In deze paragraaf zijn de projecten opgenomen met een grote impact op de gemeente. In onderstaande tabel staan enkel de projecten waarvan de kredietvotering nog (gedeeltelijk) moet plaatsvinden.
(bedrag x 1.000) Indicatie
Indicatie Indicatie Indicatie Kredietvotering Uitgaven volume subsidie aandeel t/m 2023 t/m 2023 investering bijdrage gemeente
Fasering
Majeure projecten Burgerinitiatieven Integraal Kindcentrum Leudal West Aanvullende verkeersmaatregelen Integraal Kindcentrum Leudal West Subtotaal Lokale projecten Fietspad Spoorbrug Buggenum Herinrichting oude kern Baexem Zevenellen
12.108
10.280
10.000
799
700
700
700
12.808
10.980
10.700
799
50
100
2026
2027
7.100
3.500
3.600
3.500 1.000
1.750 508
1.750 492
Subtotaal
11.600
5.758
5.842
50
100
Totaal
24.408
5.758
16.822
10.750
899
2027 2027 2027
Integraal Kindcentrum Leudal West Na de definitieve locatiekeuze voor het nieuwe Kindcentrum op 30 juni 2020 (raadsbesluit) is er met alle partners hard gewerkt aan het proces, projectstructuur en communicatie en een nieuwe start gemaakt. Zowel voor de ingebruikname van het Kindcentrum als voor de bouwfase is er sprake van stikstofdepositie op Vlaamse natuurgebieden. Dit heeft geleid tot vertraging bij de bestemmingsplanprocedure. In 2023 is er een regeling tot stand gekomen tussen Provincie Limburg en het Vlaamse Gewest. Vervolgens is de bestemmingsplanprocedure opgestart. Het bestemmingsplan vormt de juridische basis voor de realisatie van het Kindcentrum. Het Technisch Ontwerp is in 2023 verder uitgewerkt tot een complete aanvraag omgevingsvergunning. Deze aanvraag is eind 2023 ingediend. Voor de buitenruimte is er in 2023 uitgebreid onderzoek gedaan naar de meekoppelkansen voor de hemelwaterberging. Hiervoor is de locatie naast het Kindcentrum onderzocht op infiltratiemogelijkheden, verontreiniging en archeologie. Vervolgens zijn de tekeningen en het bestek voor de buitenruimte verder uitgewerkt en afgestemd op het bestek voor het gebouw.
18
Aanvullende verkeersmaatregelen integraal kindcentrum Leudal West In mei 2021 nam het college de eindrapportage 'Verkeersmaatregelen Leudal West' voor kennisgeving aan. Vervolgens zijn er financiële middelen toegekend door de gemeenteraad om de maatregelen met de prioriteit 'hoog' en 'normaal' uit te voeren. Voor de werkzaamheden aan de Brigittastraat ligt er inmiddels een definitief ontwerp en bestek en zijn de stukken gereed voor de aanbesteding. Voordat de aanbesteding opgestart kan worden, moeten we duidelijkheid krijgen van Enexis. Enexis gaat tegelijkertijd met de aansluiting van het Kindcentrum ook de kabels in de Brigittastraat verzwaren in het kader van de energietransitie. Voor de overige maatregelen is de voorbereiding gestart. Uitvoering is gepland voorafgaande aan de ingebruikneming van het kindcentrum. Fietspad spoorbrug Buggenum Op 10 november 2020 stelde het college de projectopdracht ‘Fietsbrug Buggenum – Leeuwen’ vast. Het resultaat op korte termijn was een projectplan op te stellen ter besluitvorming door de gemeenteraad. In 2023 heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met Provincie Limburg en gemeente Roermond. Provincie Limburg verwacht vanuit gemeente Roermond en gemeente Leudal een bestuurlijke vervolgstap in de vorm van het toekennen van het voorbereidingskrediet op basis van een projectplan en een dekkingsvoorstel.
Op dit moment is er geen dekking voor een groot gedeelte van deze kosten. Voordat er een projectplan wordt voorgelegd en een voorbereidingskrediet wordt aangevraagd, moet duidelijk worden of uitvoering van het project nog realistisch is voor beide gemeenten én voor de provincie. Herinrichting oude kern Baexem Op vrijdag 24 juni 2022 hebben Provinciale Staten het provinciaal inpassingsplan (PIP) voor de N280 Leudal vastgesteld. Tegen dit besluit zijn diverse beroepschriften ingediend bij de Raad van State. Start van de werkzaamheden aan de N280 is afhankelijk van deze beroepsprocedure. Naar verwachting vindt realisatie plaats in 2025, 2026 en 2027. De herinrichting van de kern Baexem is pas aan de orde na de realisatie van de N280. Aanvullende verkeersmaatregelen Zevenellen Omwonenden van het bedrijventerrein Zevenellen in Haelen maken zich zorgen over de bedrijven die er zich willen vestigen en over de verkeersstromen. Leudal zet zich in voor een goede woon- en leefomgeving voor bestaande en nieuwe inwoners en neemt verkeerskundige maatregelen. Om dit goed onder aandacht te brengen is er opdracht gegeven aan adviesbureaus Kragten en Royal Haskoning DHV om een breed onderzoek uit te voeren naar de verkeerssituatie rondom Zevenellen. In 2023 is het verkeersonderzoek volledig afgerond en afgestemd met de stakeholders.
De conclusie uit de oude onderzoeken werd bevestigd voor de 2 rotondes. Aanvullend zijn er nog enkele verkeersmaatregelen voorgesteld. Deze maatregelen worden in 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad.
19
2 Programmaplan
20
2.1 Veiligheid Inwoners en ondernemers worden beschermd en voelen zich veilig.
Wat hebben we bereikt? Door het organiseren van bijeenkomsten voor inwoners en het uitvoeren van preventieve controles bij bedrijven is de bewustwording van ondermijnende criminaliteit én het belang van het melden vergroot. Daarnaast heeft de 'Week van de Ondermijning' bijgedragen aan interne weerbaarheid. Om de aandacht voor interne weerbaarheid structureel te borgen, hebben we een meerjarige aanpak vastgesteld. Ondanks de preventieve controles die zijn uitgevoerd en de meldingen die zijn opgepakt, blijft het lastig om een goed beeld te krijgen van de ondermijnende criminaliteit in onze gemeente. Daarom is het van belang dat we bewustwording blijven creëren onder inwoners. Door het toepassen van het Bibob instrument voorkomen we dat we als gemeente ongewild criminele activiteiten faciliteren. Om het misbruik van alcohol onder jongeren tegen te gaan, is het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Jeugd vastgesteld. Met het Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Limburg wordt goed samengewerkt aan de hand van de persoonsgerichte aanpak van personen met een hoog veiligheidsrisico. Dit draagt bij aan de vermindering van overlast en criminaliteit. Helaas komt het steeds vaker voor dat er zorgen zijn over de veiligheid van mensen met onbegrepen gedrag en de veiligheid voor de omgeving.
Het afhandelen van meldingen die betrekking hebben op deze personen vergt veel capaciteit van de politie. In regionaal verband is geprobeerd het probleem van vervoer en beoordeling van personen met onbegrepen gedrag op te lossen. Tot op heden zonder resultaat, vanwege de beperkte invloed hierop. De veiligheid van leef- en woonomgeving blijft daardoor een extra punt van aandacht. Preventieactiviteiten gericht op kinderen en ouderen dragen bij aan de bewustwording van de gevaren van cybercrime. Er zijn nieuwe contacten in de samenleving gelegd en overlegstructuren opgezet of vernieuwd. Dit heeft geleid tot meer zicht op veiligheidsproblemen. Het hoogwaterplan is geactualiseerd en succesvol toegepast bij meerdere hoogwaterincidenten.
Veiligheid
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten
3.476
3.771
3.513
-258
Baten
-115
-466
-456
10
0
-245
0
245
3.361
3.060
3.057
-3
Mutatie reserves Resultaat
21
2.1.1 Ondermijnende criminaliteit Voorkomen en terugdringen van georganiseerde criminaliteit
2.1.1.1 Voorkomen+terugdringen georganiseerde criminaliteit Wat hebben we ervoor gedaan? In 2023 lag de focus op de aanpak van drugs en witwassen en een viertal actiepunten. Niet limitatief is het volgende gerealiseerd: •
Er is een Kiek-Oet bijeenkomst georganiseerd voor de ondernemers in het buitengebied. Vervolgens hebben we inwoners/ondernemers in het buitengebied geworven om deel te nemen aan de werkgroep Keurmerk Veilig Ondernemen Buitengebied. Hiervoor hebben zich 11 personen aangemeld.
•
•
Er is een 'Week van de Ondermijning' georganiseerd waarin we de interne organisatie op interactieve wijze hebben meegenomen in het herkennen van signalen en welke materialen worden gebruikt in een drugslab, cocaïnewasserij etcetera. Er is een plan van aanpak vastgesteld voor het uitvoeren van de actiepunten van de Limburgse Norm om de weerbaarheid van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie te vergroten.
•
•
We hebben nieuw Bibobbeleid vastgesteld en er hebben 26 Bibob-onderzoeken plaatsgevonden. Dit heeft niet geleid tot een buiten behandeling stelling van een vergunning. Er zijn in totaliteit 177 preventieve controles op bedrijventerreinen uitgevoerd. Uit deze controles bleek dat de meeste ondernemers preventieve maatregelen hebben getroffen tegen criminaliteit. Aangegeven werd dat de preventieve controles werden gewaardeerd. Er
•
werden geen ondermijnende activiteiten geconstateerd. Via het Meldpunt Ondermijning en Meld Misdaad Anoniem zijn in 2023 48 signalen ontvangen. Al deze signalen werden actief opgepakt al dan niet in samenwerking met partners.
•
De burgemeester heeft 4 panden gesloten vanwege overtreding van de Opiumwet.
Wat heeft dat gekost?
Voorkomen en terugdringen georganiseerde criminaliteit
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Ondermijning
132
152
134
-18
Totale Lasten
132
152
134
-18
Ondermijning
0
-80
-80
0
Totale Baten
0
-80
-80
0
Mutatie reserves
0
0
0
0
132
72
54
-18
Baten
Resultaat
22
2.1.2 Sociale veiligheid Integrale en gebiedsgerichte aanpak van veiligheidsvraagstukken geënt op integraal veiligheidsbeleid
2.1.2.1 Integrale en gebiedsgerichte aanpak Wat hebben we ervoor gedaan? Een veilige gemeente wordt gecreëerd en blijft gewaarborgd door het uitvoeren van een stevig en effectief integraal veiligheidsbeleidsplan. In het Integraal Veiligheidsbeleidsplan 2023-2026 zijn onderstaande 5 prioriteiten aangegeven. Aanpak van High Impact Crimes Er is onderzocht welke acties de inwoners, dorpsraden, politie en anderen wenselijk vinden op het gebied van preventie voor High Impact Crimes. Hieruit is gebleken dat diverse stakeholders behoefte hebben aan een rondgang door de dorpen om inwoners bewust te maken van wat zij zelf kunnen doen om een woninginbraak te voorkomen. Er zijn voorbereidingen getroffen om deze rondgangen te organiseren in de dorpen waar die behoefte is. Concrete datums zijn gepland. Samen met gemeente, politie en inwoners vinden deze rondgangen plaats. Jeugd en veiligheid Het Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Jeugd is vastgesteld. Dit plan heeft geleid tot drie werkgroepen samen met ketenpartners die de doelstellingen uit het plan nastreven. De werkgroepen hebben zich voornamelijk georiënteerd op hoe jongeren en ouders het beste kunnen worden geïnformeerd over de gevolgen van alcohol. Verder zijn de eerste stappen gezet om te onderzoeken of er sprake is van jeugdoverlast. Er is geconstateerd dat inwoners in enkele dorpen overlast ervaren.
In samenwerking met jongerenwerk is contact gelegd met enkele jeugdgroepen. In enkele dorpen hebben gesprekken over de ervaringen met jeugdoverlast plaatsgevonden. Verder vindt er monitoring plaats op het vroegtijdig signaleren van radicalisering, polarisering en extremisme. Veilige leef- en woonomgeving De bouwstenen opgenomen in het plan van aanpak onbegrepen gedrag Midden-Limburg worden uitgevoerd. Het goed en adequaat regelen van vervoer en beoordeling van personen met onbegrepen gedrag is een punt van zorg. Preventie gericht op bewustwording van cybercrime Er zijn diverse preventieactiviteiten georganiseerd om inwoners weerbaar te maken tegen cybercriminaliteit. Daarbij is onze gemeente aangesloten bij de provinciale Taskforce Cyber Limburg. Door deze samenwerking kunnen inwoners terecht bij het informatiepunt Digitaal Veilig Limburg. Het programma HackShield is uitgerold. Bij dit programma worden kinderen tussen de 8 en 12 jaar weerbaar gemaakt tegen cybercriminaliteit. De kinderen kunnen deze kennis en vaardigheden delen met hun sociale netwerk. Bestuurders hebben verschillende basisscholen bezocht en daar een gastles 'Hackshield in de klas' gegeven. Van de 17 deelnemende Limburgse gemeenten aan Hackshield scoorden de kinderen uit Leudal het beste. Zij zijn dan ook uitgenodigd voor de regionale huldiging.
Voor senioren hebben diverse informatiebijeenkomsten over cybercriminaliteit plaatsgevonden. Senioren worden doorverwezen naar de bibliotheek voor cursussen over veilig computergebruik. Scholieren van St. Ursula zijn samen met de jongerenwerker aan de slag gegaan met het interactieve kofferspel Cyber 24.
23
Burgerparticipatie Er heeft een gezamenlijke bijeenkomst plaatsgevonden van gemeente, politie en de coördinatoren buurtwhatsapp en buurtpreventie om samen te bekijken wat de huidige stand van zaken is en waar de behoeften liggen. Hieruit is gebleken dat een jaarlijkse informatiebijeenkomst in het kader van buurtpreventie / buurtwhatsapp is gewenst en op maat de samenwerking wordt gezocht voor preventieactiviteiten. De preventie-rondgang woninginbraken is hiervan een voorbeeld. Er zijn meerdere vrijwilligers die optreden als buurtbemiddelaar bij burenruzies. Bij burenconflicten wordt actief doorverwezen naar de mogelijkheid voor gratis buurtbemiddeling. De gemeente faciliteert verder de app Burgernet voor inwoners.
Wat heeft dat gekost?
Integrale en gebiedsgerichte aanpak
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Veiligheidsmaatregelen specifiek Totale Lasten
183
436
188
-248
183
436
188
-248
Baten Veiligheidsmaatregelen specifiek Totale Baten
0
-2
-2
0
0
-2
-2
0
Mutatie reserves
0
-245
0
245
183
188
186
-2
Resultaat
Bommenregeling In het verleden zijn gelden ontvangen in het kader van niet gesprongen explosieven. Deze worden ingezet voor het zoeken en ruimen van deze explosieven. Jaarlijks wordt het restant-bedrag meegenomen voor toekomstige onderzoeken. Het restant van afgerond € 245.000 is via de gecommitteerde reserve overgeheveld naar 2024.
2.1.3 Crisisbeheersing De crisisorganisatie is voorbereid en inzetbaar zowel regionaal als lokaal
2.1.3.1 Crisisorganisatie is voorbereid Wat hebben we ervoor gedaan? Om te kunnen blijven voldoen aan de normen gesteld door de Veiligheidsregio, is onze lokale crisisorganisatie tegen het licht gehouden. Dit heeft geleid tot het oprichten van een kerngroep die het versneld en effectiever aanpakken van incidenten als doel heeft. Dit team zorgt er ook voor dat de taken die voortvloeien uit incidenten of crises adequaat worden geïntegreerd in de gemeentelijke processen. Verder heeft er een crisisoefening plaatsgevonden. Het hoogwaterplan is geactualiseerd. Na elke hoogwatersituatie wordt dit plan opnieuw geëvalueerd om te bekijken welke stappen er gezet kunnen worden om een incident nog efficiënter en effectiever aan te pakken.
24
Huisvesting brandweer De brandweerkorpsen van Roggel en Heythuysen worden samengevoegd. Aan de Noorderbaan (perceel huidige evenemententerrein) in Heythuysen is een nieuwe kazerne bedacht. Deze nieuwe brandweerkazerne is momenteel in ontwerp. De Veiligheidsregio Limburg-Noord heeft een omgevingsdialoog gehouden voor de bouw van deze brandweerkazerne.
Wat heeft dat gekost?
Crisisorganisatie is voorbereid
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Veiligheidsmaatregelen algemeen Totale Lasten
3.161
3.184
3.191
7
3.161
3.184
3.191
7
-115
-384
-374
10
-115
-384
-374
10
0
0
0
0
3.046
2.800
2.817
17
Baten Veiligheidsmaatregelen algemeen Totale Baten Mutatie reserves Resultaat Huisvesting brandweer De overschrijding van de lasten wordt voor € 34.000 veroorzaakt door gestegen energielasten.
2.1.4 Reserves (bedrag x 1.000) Realisatie 2023
Verschil 2023
Overhev. budgetten
245
-245
Totaal toevoegingen
245
-245
T/O Reserve
I/S Omschrijving
T
I
O
Gecommitteerde reserve
Gecommitteerde reserve
I
Begroting 2023
Overhev. budgetten
-245
-245
Totaal onttrekkingen
-245
-245
2.1.5 Investeringen (bedrag x 1.000) Investeringen
Begroting Realisatie
Restant Afvoeren
Vervanging bluswaterpompen
50
8
42
Totaal investeringen
50
8
42
25
2.1.6 Indicatoren Indicator
Eenheid
Winkeldiefstal
aantal per 2022 1.000 inwoners
0,7
CBS Het aantal winkeldiefstallen per Geregistreerde 1.000 inwoners. criminaliteit & Diefstallen
Geweldsmisdrijven aantal per 2022 1.000 inwoners
3,1
CBS Het aantal geweldsmisdrijven, per Geregistreerde 1.000 inwoners. Voorbeelden van criminaliteit & geweldsmisdrijven zijn seksuele Diefstallen misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
Diefstal uit woning aantal per 2022 1.000 inwoners
0,7
CBS Het aantal diefstallen uit woningen, Geregistreerde per 1.000 inwoners. criminaliteit & Diefstallen
Vernieling en beschadiging
aantal per 2022 1.000 inwoners
5
CBS Het aantal vernielingen en Geregistreerde beschadigingen, per 1.000 inwoners. criminaliteit & Diefstallen
Verwijzingen Halt
per 10.000 2022 inw.
4
Bureau Halt
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar.
0
CBS Jeugd
Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
Jongeren met delict % voor rechter
Jaar Waarde Bron
2022
Beschrijving
2.1.7 Verbonden partijen ● Veiligheidsregio Limburg Noord
26
2.2 Leefomgeving Samen bouwen aan een duurzame en vitale fysieke leefomgeving Wat hebben we bereikt? Binnen het Programma Leefomgeving komen wonen, werken en klimaat bij elkaar. Vanuit de Zomernota 2023-2026 gaat het in dit programma om de thema's Passend Wonen en Vitaal Buitengebied en de rode draden Economie, Duurzaamheid en Mobiliteit. Via subdoelen op deze onderdelen wordt gestuurd op de gewenste effecten en het bereiken en behouden van een ‘duurzame en vitale fysieke leefomgeving’. U leest over de bereikte resultaten, doelen en effecten in de hierna volgende subparagrafen. Daarnaast is binnen het Programma Leefomgeving de implementatie van de Omgevingswet een belangrijke factor. De Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. In 2023 is daarom alles in het werk gesteld om op die datum te voldoen aan de wettelijke minimale eisen. Dit is ook gelukt. Dit betekent onder andere dat medewerkers zijn opgeleid. Daarnaast zijn instrumenten en processen ingericht of aangepast. Er is een tijdelijk Omgevingsplan, een nieuw instrument en de vervanger van de bestemmingsplannen, beschikbaar sinds 1 januari 2024. De gemeente Leudal was de eerste gemeente in de provincie Limburg met een gepubliceerd Omgevingsplan. Dit was het gevolg van het technisch in beheer nemen van de bruidsschat (de rijksregels die aan de gemeenten zijn overgedragen).
Wij hebben alle noodzakelijke softwaresystemen aangeschaft en geïmplementeerd. Dit laatste is nodig om te kunnen voldoen aan het zogenaamde Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Alle informatie voor de fysieke leefomgeving wordt hier ontsloten en iedereen kan eenvoudig die informatie ophalen, controleren en aanvragen of meldingen doen. De Wet Kwaliteitsborging Naast de Omgevingswet is ook de Wet kwaliteitsborging (Wkb) in werking getreden. De invoering van deze wet betekent dat een verschuiving van werkzaamheden plaatsvindt. De technischinhoudelijke toetsing aan het Bouwbesluit 2012 wordt grotendeels vervangen door andere werkzaamheden, zoals (toetsing aan) certificering. Ook verschuift het toezicht op de bouw naar de markt, al zal dit niet meteen merkbaar zijn. De processen zijn per 1 januari 2024 aangepast aan deze wet. De gemeente Leudal voldoet daarmee aan de gestelde eisen. Vergunningverlening, toezicht en handhaving De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging heeft ook invloed gehad op de behandeling van de reguliere conceptverzoeken, meldingen en aanvragen omgevingsvergunningen.
Getalsmatig ziet dat zo uit: - 19 afgehandelde aanvragen milieuvergunningen; - 209 afgehandelde aanvragen omgevingsvergunningen (piek van bijna 50 aanvragen in december 2023); - 87 besluiten tot afwijking van het bestemmingsplan; - 159 afgehandelde conceptverzoeken; - 186 afgehandelde sloopmeldingen. Daarnaast is in december 2023 een recordaantal ontwerp wijzigings- en bestemmingsplannen ter inzage gelegd. Daarmee is geborgd dat ontwikkelingen zoveel als mogelijk onder het oude recht afgehandeld kunnen worden. Dit draagt bij aan het sneller en adequater faciliteren van de (uitbreidings- of gebruiks)wensen van inwoners, ondernemers en partners.
27
Leefomgeving
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten
22.528
25.961
26.816
855
Baten
-10.849
-12.707
-15.778
-3.071
-188
-329
1.561
1.890
11.491
12.926
12.599
-327
Mutatie reserves Resultaat
Toelichting op de resultaatbestemming Grondexploitaties n.a.v. raadsbesluit In de paragraaf Grondbeleid wordt per grondexploitatie (woningbouw en bedrijfsterrein) toegelicht dat de gemeente op grond van de verslaggevingsregels en het voorzichtigheidsprincipe met redelijke zekerheid op een aantal van haar grondexploitatie (tussentijds) winst kan nemen. De resultaatbepaling op deze grondexploitatie bedraagt: € 1.099.302 batig. Daarnaast wordt ook in de paragraaf Grondbeleid toegelicht dat de gemeente met betrekking tot het bedrijfsterrein Ittervoort fase IV een (aanvullende) verliesvoorziening dient te vormen ten bedrage van € 319.136. Per saldo betekent dit dat het resultaat voor bestemming op het programma gunstiger wordt als gevolg van de bovenstaande (tussentijdse) resultaatsbepaling. Het resultaat voor bestemming wordt: € 11,8 miljoen. Aan uw raad wordt als gevolg van de risico’s die onze gemeente loopt met betrekking tot de actieve grondexploitatie wordt voorgesteld: -
-
De resultaatbepaling van € 1.099.302 in overeenstemming met de nota Grond- en vastgoedbeleid te storten in de reserve grondbedrijf ter dekking van de gesignaleerde risico’s in de actieve grondexploitaties en De (aanvullende) verliesvoorziening ten behoeve van Ittervoort fase IV te onttrekken uit de reserve grondbedrijf.
2.2.1 Economie
2.2.1.1 Aantrekkelijk voor werkgevers Wat hebben we ervoor gedaan? Versterken dialoog en samenwerking met ondernemer In 2023 hebben wij de dialoog en samenwerking opgezocht door deel te nemen aan netwerkbijeenkomsten van economische samenwerkingsverbanden in Leudal. Daarnaast hebben wij ons laten meenemen en inspireren in de visie en ambities van ondernemers tijdens bedrijfsbezoeken. Het Ondernemersteam Leudal heeft tientallen ondernemers geholpen met antwoord te krijgen op uiteenlopende hulpvragen. Enerzijds door deze zelf te beantwoorden en anderzijds door de ondernemer in verbinding te brengen met de juiste in- of externe deskundige(n).
28
Economische Investeringsagenda Leudal • Een Regiodeal voor Midden-Limburg In 2023 hebben wij geïnvesteerd in het ophalen van projecten voor de aanvraag van een Rijksbijdrage in het kader van de regiodeal 5e tranche. Dit in samenwerking met onze lokale triple helix partners en met de Economische Investeringsagenda Leudal als grondslag. Daardoor kan de Regiodeal versnelling aanbrengen in de uitvoering van Economische Investeringsagenda. In 2024 worden de eerste projecten in regioverband uitgewerkt en in 2025 in uitvoering genomen. • Bedrijventerreinen Als uitwerking van het coalitieakkoord wordt door OML onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van uitbreiding van bedrijventerreinen in Leudal. Verder hebben wij met BIZ Ittervoort en OML duurzaamheidsprojecten voorbereid. •
Economische adviesraad Limburg
Omdat het niet lukte om de openstaande vacature in te vullen, zijn geen andere voorstellen aan de gemeenteraad voorgelegd. Eind 2023 is dit besproken met de Economische Adviesraad en zijn concrete werkafspraken gemaakt over een versnelde aanpak van lokale investeringsprojecten in 2024. •
Spreekuur ondernemers
We hebben een spreekuur ingericht voor ondernemers.
Transitie Buitengebied • Novex De Peel, Ontwerpend Onderzoek, Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) Vanuit het Rijk zijn de opgaven geformuleerd voor de transitie van het buitengebied. Alle trajecten zijn gericht op het bereiken van (Limburgse) doelen op het gebied van water, natuur, klimaat. Samen vormen die de basis voor de transitie. Bij de participatieronden zijn de doelen van Leudal ingebracht. • Platteland in ontwikkeling Weerterland (PIO) De regionale samenwerkingsovereenkomst met Weert en Nederweert is verlengd in 2023. Er is een start gemaakt met de verkenning van de gezamenlijke opgaven voor de transitie van het buitengebied. Verder is een aanvraag ingediend om Weerterland als Leaderregio aan te merken. Leader is een Europees subsidieprogramma om de leefbaarheid en economie op het platteland te ontwikkelen en versterken. •