Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Nieuwe verdienmodellen voor agrarische ondernemers
Door het Rijk zijn diverse beëindigingsregelingen opengesteld. Agrarische ondernemers kunnen zich hiervoor inschrijven. Deelnemers zijn op zoek naar een nieuw verdienmodel en een herbestemming van hun perceel. Met vragen hierover komen ze bij de gemeente. In 2023 hebben we onderzocht hoe we de deelnemers kunnen ondersteunen via een ontwikkeltraject om een nieuw verdienmodel te ontwikkelen. Dit doen we in samenwerking met Keyport. Naast traditionele agrarische activiteiten zien we een toenemende vraag naar andere agrarische activiteiten. Denk hierbij aan voedselbossen, agrarisch natuurbeheer en natuurinclusief ondernemen. Om ondernemers hiermee bekend te maken, is op een informatieavond een presentatie gegeven over het telen van vezelgewassen.
29
•
Vrijkomende agrarische bebouwing
De transitie van het buitengebied zorgt voor veel leegstand van agrarische gebouwen. Om ongewenst gebruik te voorkomen, zijn we gestart met het opstellen van een notitie voor nieuwe functies zoals een bedrijfsverzamelgebouw of sloop. Wat heeft dat gekost?
Aantrekkelijk voor werkgevers
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Infra bedrijven
320
510
694
184
Ondersteuning bedrijvigheid
222
365
327
-38
Totale Lasten
542
875
1.021
146
Infra bedrijven
-227
-561
-745
-184
Ondersteuning bedrijvigheid
-77
-110
-91
19
-304
-671
-836
-165
-6
188
598
410
232
391
783
392
Baten
Totale Baten Mutatie reserves Resultaat Grondexploitatie
Voor de toelichting grondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Grond- en pachtzaken In de paragraaf grondbeleid is bepaald dat opbrengsten uit verkopen kleiner dan 1.000 m2 ten gunste van de reserve grondexploitatie komen. Van verkopen groter dan 1.000 m2 wordt 1 m2 aangewend ter verlaging van de boekwaarde overige gronden en de rest gaat naar het begrotingssaldo. In 2023 is totaal € 135.000 ontvangen ten gunste van het begrotingssaldo. Bedrijfspand Roggel Op energiekosten is per saldo een overschrijding van € 66.000. Aan bijdragen derden voor energiekosten is € 9.000 meer ontvangen. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn.
2.2.1.2 Weerstand tegen personeelskrimp Wat hebben we ervoor gedaan? De beschikbaarheid van kundige medewerkers heeft een groot effect op de economische vitaliteit van Leudal. De gemeente heeft alleen zijdelings invloed op arbeidsmarkt en een verbindende en faciliterende rol. Om de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt te versterken, hebben wij ook in 2023 ondernemers en onderwijsinstellingen bijeengebracht.
30
Passend onderwijs is nodig om jongeren te behouden voor de lokale arbeidsmarkt. Investeren in de kwaliteit van de woon- en leefomgeving passend bij deze jongeren én nieuw aan te trekken jonge gezinnen is onderwerp van gesprek met de Economische Adviesraad Limburg. In 2023 zijn projectideeën geïnventariseerd met als doel deze in 2024 uit te werken en ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor te leggen.
Wat heeft dat gekost?
Weerstand tegen personeelskrimp
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Ambtelijke samenwerking
376
636
381
-255
Bestuurlijke samenwerking
0
0
0
0
376
636
381
-255
Ambtelijke samenwerking
0
0
-4
-4
Bestuurlijke samenwerking
0
0
0
0
Totale Baten
0
0
-4
-4
Mutatie reserves
0
0
0
0
376
636
376
-260
Totale Lasten Baten
Resultaat
Nieuwe ontwikkelingen Vanuit de Zomernota 2023-2026 is projectbudget van € 250.000 gereserveerd voor het thema Passend Wonen. Het gaat hierbij om het versnellen en aanjagen van projecten door ketenversterking. Dit betekent dat als projecten worden versneld ook de onderzoeken worden uitgevoerd en getoetst, vergunningen worden verleend en procedures worden gevolgd. Daarvoor is extra inzet nodig bij de teams VTH en Ontwikkeling. Het project is niet in 2023 gestart maar in 2024, omdat het niet lukte om de openstaande vacature in te vullen.
2.2.1.3 Toerisme en recreatie Wat hebben we ervoor gedaan? Toerisme en recreatie zijn bij uitstek gemeentegrens overschrijdend In 2023 is een regionaal uitvoeringsprogramma opgezet met een sterke relatie met het uitvoeringsprogramma Leudal. Meerdere projecten zijn in voorbereiding of al in uitvoering. Zo is in regioverband een projectplan opgesteld voor de ontwikkeling van een regionaal netwerk van toeristische overstappunten. Ook participeren wij in de (door)ontwikkeling van de Liberation Route Europe, ontwikkeling van een datahub vrijetijdseconomie Limburg en het grensoverschrijdende ruiterproject van Grenspark Maas-Schwalm-Nette. Verder is de voorbereiding opgestart van projecten ter versterking van de belevingswaarde van het regionale erfgoed en van de 5 kenmerkende natuurparken/-gebieden in Midden Limburg, waaronder het Leudal.
31
De ontwikkeling van extensieve recreatie is onderdeel van de gebiedsontwikkeling Buggenumse Veld. In 2023 zijn de volgende projecten uitgevoerd: Ontmoetingsplek De Klink, Bereikbaarheid en Beleving Friedesse Molen en Stimulering recreatieve routestructuren (incl. ontwikkeling themaroutes). In 2023 is een nieuw toeristische magazine 'Liefde voor Leudal' uitgebracht. In het magazine staat volop informatie over alles wat interessant is voor bezoekers, maar ook voor inwoners.
Wat heeft dat gekost?
Toerisme en recreatie
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Conserveren cultuurhistorische waarde
218
229
217
-12
Openluchtrecreatie
42
42
56
14
Recreatie op water
0
0
0
0
Aantrekkingskracht op burgers
283
337
315
-22
Totale Lasten
543
608
588
-20
-14
-16
-17
-1
Openluchtrecreatie
0
0
1
1
Recreatie op water
0
0
0
0
Aantrekkingskracht op burgers
-103
-106
-104
2
Totale Baten
-117
-122
-120
2
0
29
25
-4
426
515
493
-22
Baten Conserveren cultuurhistorische waarde
Mutatie reserves Resultaat
2.2.2 Wonen
2.2.2.1 Woningaanbod sluit aan bij woonwensen Wat hebben we ervoor gedaan? Woonwagens onderbrengen bij woningcorporaties We zijn in 2023 gestart met overdrachtsgesprekken met drie woningcorporaties om onze huurwoonwagens over te dragen. Hiermee geven we uitvoering aan het landelijk beleid om woonwagens onder te brengen bij woningcorporaties. Vertragingen in de realisaties Wij merken dat er vertragingen zitten in de realisatie van woningen. Als gemeente hebben wij hier niet altijd invloed op. Denk aan stijgende bouwkosten, lange wachttijden voor een aansluiting op het net en/of slepende beroepsprocedures van omwonenden via de Raad van State. Hierdoor is het aantal opgeleverde woningen in 2023 lager dan verwacht.
32
In totaal zijn 58 woningen gerealiseerd, 40 via nieuwbouw en 18 door inpandige verbouwingen. Ook zijn er 7 woningen gesloopt, allemaal voor vervangende nieuwbouw. Onze inspanningen om bewust in te zetten op betaalbare woningbouw zijn zichtbaar. Iets meer dan de helft van de realisaties voldoet hieraan. Het gaat om 13 sociale huurwoningen, 4 middenhuur woningen en 13 goedkope koopwoningen. Ook zijn er 28 woningen in het duurdere koopsegment / als kavels gebouwd. Hiermee voldoen we niet volledig aan de streefcijfers van het Rijk voor 30% sociale huur en 2/3 betaalbaar. Dit komt omdat het vooral nog oudere plannen zijn die nu tot ontwikkeling komen. Bij het ondertekenen van de Woondeal Limburg (maart 2023) hebben wij overigens nadrukkelijk het voorbehoud gemaakt dat de lokale behoefte leidend is. Bouwactiviteiten in grotere projecten Per 1 januari 2024 zijn 85 woningen vergund, waarvan 50 ook daadwerkelijk in aanbouw zijn. De bouw van de overige 35 woningen kan elk moment starten. Hierna volgt een korte beschrijving van de grotere projecten waarvan de bouw in 2023 is gestart (niet uitputtend). Aan de Brugstraat in Grathem wordt een kantoorpand inpandig verbouwd tot 8 appartementen, 2 sociale huur en 6 middenhuur. Aan de Markt in Grathem zijn 9 levensloopbestendige koopwoningen in aanbouw.
Het voormalige klooster Bethanië in Horn wordt verbouwd tot 12 aanleunwoningen en 30 onzelfstandige zorgeenheden. Op de plek van het Chinese restaurant in Neer komen 4 middenhuur appartementen. Aan de Gruttostraat in Haler zijn 2 zelfbouwkavels in aanbouw. Daarnaast worden in vrijwel alle dorpen diverse particuliere plannen (één woning) ontwikkeld. Actief inzetten op nieuwe woningbouwplannen De Versnellingsagenda Wonen is ons afwegingskader. Zo blijft het bouwen in alle dorpen mogelijk en vooral gericht op de betaalbare segmenten, huur en koop. Na jaren verplicht schrappen van projecten uit de planlijst, hebben wij het afgelopen jaar opnieuw belangrijke stappen gezet naar een goed gevuld portfolio met passende woningbouwplannen. Wij kiezen voor een actievere aanpak waarbij onze focus ligt op het benutten van eigen grondposities en het ontwikkelen van prominente locaties die midden in een dorp vrijkomen. Dit doen wij samen met inwoners en belangrijke stakeholders, zoals woningcorporaties en lokale ontwikkelaars. Basis leggen voor het ontwikkelen van verschillende locaties Wij hebben haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd voor diverse locaties. In Heibloem, Hunsel en Nunhem is daarmee de basis gelegd voor het totaalproject Bouwen in kleine kernen (BKK) en de verruiming van het aanbod aan sociale huurwoningen.
Het Integraal Dorpsontwikkelingsplan (IDOP) Kelpen-Oler is een goed voorbeeld van een integrale aanpak vanuit betrokken inwoners, waarbij woningbouw niet alleen voorziet in de behoefte maar ook inspeelt op de leefbaarheid en een duurzame invulling van locaties voor de toekomst. Ook de gebiedsvisie Markt/Beeklaan in Roggel bevat alle elementen voor een flinke opwaardering van het centrum van Roggel, met woningbouw als stuwende kracht. Soortgelijke trajecten starten in 2024 ook in andere dorpen waar wij als gemeente grondposities hebben, zoals Ell en Horn. Zo blijft woningbouw voor de nabije toekomst geborgd. In totaliteit hebben wij in 2023 nieuwe plannen toegevoegd voor zo’n 275 woningen verspreid over de gemeente. Dit geeft woningbouw in Leudal een flinke impuls. Deels gaat het om nieuwbouw, deels om inpandige transformaties. Naast de grote projecten bieden wij ook extra ruimte voor individuele plannen. Sinds medio 2023 zijn woning- en woonkavelsplitsingen mogelijk. Ook hebben wij het beleid voor de tijdelijke huisvesting van internationale werknemers en andere kamerbewoners verruimd. Deze groep (tijdelijke) inwoners is van groot belang voor onze economie. 33
Stimuleren van woningaanpassingen Wij informeren inwoners en partners over de mogelijkheden en stimuleren hen (energetische) woningaanpassingen te doen. Inzet van de 'Energiebespaarbrigade' is daar een concreet voorbeeld van. De klussers brengen kleine energiebesparende maatregelen aan. In start is een isolatieprogramma, woningen met de laagste energie labels komen daarbij als eerste aan bod. Beschikbare Rijkssubsidies worden benut. Deze maatregelen dragen bij aan een meer toekomstbestendige woningvoorraad en helpen bij het bestrijden van energiearmoede. Vergroening De pilot ontstening sociale huur is opgezet in samenwerking met Wonen Zuid. Dit doen we om te bouwen aan een goede omgevingskwaliteit in de kernen en het kunnen opvangen van de weersextremen door klimaatverandering. Van afval naar grondstof In 2022 is gestart met een nieuw afvalbeleid. Toen is de ambitie uitgesproken om onder de 80 kilo restafval per inwoner per jaar te komen. Dit doel is in 2023 gehaald. Vervolgens ontstond een probleem met de zuiverheid van het afval van plastic, metaal en drankverpakkingen (pmd) en het dumpen bij de wijkmilieuparken. Er is een nieuwe koers uitgezet om dit aan te pakken en betere resultaten te behalen. Daarom is per 1 januari 2024 gestart met het huis-aan-huis ophalen van het pmd.
Daarnaast zijn de vrijwilligers die zwerfvuil opruimen in 2023 beter gefaciliteerd en konden we hen via het project Dorp van de Maand bedanken voor hun inzet. Tijdens het Dorp van de Maand werden ook zwerfvuilacties met basisscholen georganiseerd. Dit project wordt in de komende jaren voortgezet en waar mogelijk uitgebreid. In 2023 hebben zich wederom nieuwe scholen aangesloten bij het scholenproject van RD Maasland om afval te scheiden en bewust om te gaan met grondstoffen. Onder het mom 'jong geleerd is oud gedaan' leren kinderen op jonge leeftijd alles over recycling en afvalpreventie. Door middel van gastlessen leren ze hoe je in een wormenhotel je groente- fruit- en tuinafval (gft) door de wormen laat composteren. In 2024 gaan we de mogelijkheden onderzoeken om het scholenproject ook uit te breiden naar middelbare scholen. Dit zijn allemaal stappen in de goede richting, namelijk naar een circulaire economie.
34
Wat heeft dat gekost?
Woningaanbod sluit aan bij woonwensen
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Afval
3.653
3.674
3.860
186
Milieubeheer
1.123
1.487
1.303
-184
375
691
695
4
1.137
1.267
1.120
-147
Buitengebied in beweging
255
709
152
-557
Handhaving RO
180
559
543
-16
Grex wonen
28
95
-766
-861
Omgevingsvergunningen
806
952
892
-60
Toezicht en handhaving bouwen
596
428
330
-98
Volkshuisvesting
878
938
623
-315
Totale Lasten
9.031
10.800
8.752
-2.048
-4.361
-4.211
-4.058
153
Milieubeheer
0
-8
-68
-60
Toepassing APV
0
-20
-70
-50
-38
-259
-624
-365
Buitengebied in beweging
0
0
0
0
Handhaving RO
0
0
0
0
Grex wonen
-33
-273
-153
120
Omgevingsvergunningen
-743
-1.043
-1.166
-123
0
0
0
0
Volkshuisvesting
-197
-207
-232
-25
Totale Baten
-5.372
-6.021
-6.371
-350
-34
-94
1.292
1.386
3.626
4.685
3.673
-1.012
Toepassing APV Bestemmingsplannen
Baten Afval
Bestemmingsplannen
Toezicht en handhaving bouwen
Mutatie reserves Resultaat
35
Buitengebied in beweging Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Er is gestart met de voorbereiding van een pilot omgevingsplan. Er is een inventarisatie van het gehele grondgebied van Leudal nodig om tot een definitief omgevingsplan te komen. Het proces om de omgevingsvisie op te stellen is versneld om in 2024 op te leveren. Voor verdere implementatie, inrichting van de instrumenten Omgevingsvisie, Omgevingsplan en programma komen de kosten in 2024 e.v.. Het restant bedrag van € 556.355 is overgeheveld via de gecommitteerde reserve naar 2024. Woonruimteverdeling In 2023 is in regionaal verband gestart met een woonzorganalyse. Het geplande woningmarktonderzoek is doorgeschoven naar 2024. Een bedrag van € 40.000 is overgeheveld via de gecommitteerde reserve naar 2024. Woonwagenlocaties Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 is een bedrag van € 350.000 geoormerkt voor de inhuur van expertise (o.a. projectleiding en juridische expertise) voor de overdracht van onze woonwagenlocaties aan de woningbouwverenigingen. In het najaar 2023 is het proces daadwerkelijk opgestart. Het voornoemd incidenteel bedrag ad € 350.000 is via de gecommitteerde reserve overgeheveld naar begrotingsjaar 2024.
We hebben op drie locaties van onze woonwagencentra in totaal 5 nieuwe woonwagenstandplaatsen gerealiseerd en een tijdelijke gedoogstandplaats omgezet naar een definitieve woonwagenstandplaats. Hiermee hebben we volledig voldaan aan de behoefte aan woonwagenstandplaatsen zoals we dit opgehaald hebben bij de woonwagenbewoners in het voorjaar van 2023. Daarnaast hebben de bewoners van de woonwagencentra de ruimte gekregen om hun woonwagen in de huidige conditie tegen taxatiewaarde te kopen. Restrictie hierbij is dat we 12 huurwoonwagens blijvend willen reserveren voor huur (sociale woningbouw). De (aankomende) eigenaren van woonwagens hebben ook de mogelijkheid gekregen om hun perceel te kopen van de gemeente tegen een door de gemeente vastgesteld tarief per vierkante meter. Tenslotte lopen er overdrachtsgesprekken met de woningbouwcorporaties om de huurwoonwagens over te dragen; het voorbereidend werk hiervoor is in 2023 gestart en hopen we af te ronden in 2024. Bestemmingsplannen In 2023 is in totaal € 112.000 meer ontvangen aan kwaliteitsbijdragen dan begroot. Deze kwaliteitsbijdragen zijn gestort in de reserve groenfonds. In 2023 is € 128.000 ontvangen ten aanzien van grondwinning gebied Wijnaerden. Dit bedrag is conform overeenkomst gebiedsontwikkeling Wijnaerden gestort in de reserve gebiedsontwikkeling Wijnaerden.
Uit het compensatiebudget voor het Buggenumse Veld is gestart met het opstellen van een landschapsbiografie. Deze vormt straks de basis voor een structuurkaart voor het Buggenumse Veld. We hebben in 2023 meer exploitatiebijdragen ontvangen dan aanvankelijk geraamd, voordeel € 97.000. Dit zijn baten die ontstaan gedurende het jaar en zijn niet altijd vooraf kwantificeerbaar.
36
Omgevingsvergunning De Omgevingswet heeft in het 4e kwartaal gezorgd voor een piek in het afhandelen van grote aanvragen voor het in werking treden van deze nieuwe wet. De opbrengsten van leges zijn hierdoor € 112.000 hoger dan begroot.
Grondexploitatie Voor de toelichting grondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Afvalinzameling en -verwerking We hebben de ambitie om stap voor stap te zorgen dat zoveel mogelijk afval opnieuw grondstoffen worden en om naast recycling en hergebruik ook in te zetten op afvalpreventie. In 2022 en 2023 hebben we de eerste stappen gezet door de hoeveelheid restafval flink te verminderen en afvalscheiding te stimuleren. We zetten in op monitoring, zodat we tijdig kunnen bijsturen als bijvoorbeeld de kwaliteit van een bepaalde afvalstroom niet voldoet. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze gemeente netjes en schoon blijft. Daarom hebben we geïnvesteerd in meer uitleenmaterialen voor vrijwilligers die zwerfvuil opruimen. Ook hebben we een extra impuls gegeven aan het Dorp van de Maand door een mobiel bezoekerscentrum te huren, promotiemateriaal te maken (banners) en de vrijwilligers te trakteren op vlaai. In elk dorp reiken we bomencheques uit. Zo zorgen we ervoor dat onze leefomgeving mooi, schoon en groen blijft. Bij het vaststellen van de tarieven voor de afvalstoffenheffing gaan we uit van 100% kostendekkendheid. Veel factoren zijn van invloed op de werkelijke kosten in dat jaar. In 2023 is via een motie € 150.000 in mindering gebracht op de heffing.
De gerealiseerde kostendekkendheid in 2023 bedraagt 88% met als belangrijkste oorzaken: • wederom een flinke toename van de hoeveelheid ingezameld GFT (€ 120.000 meer •
verwerkingskosten); een lagere papierprijs dan begroot (€ 83.000 minder inkomsten)
• •
minder opbrengsten BsGW (€ 60.000) indexering inzamelkosten papier 12,9% (€ 66.500)
•
Dorp van de Maand en uitleenmaterialen zwerfvuil ( € 11.000).
We zijn begonnen aan de reis naar een circulaire economie. Er moet nog veel gebeuren, maar ieder jaar maken we stappen in de juiste richting: samen met onze inwoners van afval naar grondstof.
Handhaving RO Het behandelen van complexe juridische dossiers zorgt voor hogere lasten, in 2023 € 49.000 Toezicht en handhaving openbare orde De lasten overige diensten, waaronder kosten portofoon, mobilofoon en handhavingskosten zijn circa € 16.000 hoger dan geraamd. In december is een dwangsom ontvangen van € 48.000. Dit is een incidentele bate na de 2e raadsrapportage 2024 en daarmee niet begroot. Milieubeheer De uit te voeren taken voor milieubeheer van de RUD worden verrekend bij de deelnemers en zijn voorafgaand aan het jaar niet bekend. Per saldo zijn er in 2023 € 17.000 meer baten dan begroot. (€ 34.000 hogere baten voor uitgeleend personeel en € 17.000 minder lasten aan te betalen diensten)
37
2.2.2.2 Openbaar gebied adequaat onderhouden Wat hebben we ervoor gedaan? Data- en plangerichte aanpak Een belangrijk speerpunt is een (meer) data- en plangerichte aanpak voor het onderhoud van de openbare ruimte. In 2023 zijn de openbare verhardingen en circa 10% van de rioleringen geïnspecteerd. Met deze gegevens in combinatie met de geplande verkeersmaatregelen en de ambitie in de vergroening wordt een projectlijst voor de komende jaren opgesteld. Deze projectlijst wordt jaarlijks geüpdatet en indien nodig bijgesteld. Beheerplannen In 2023 is het beheerplan Groen en Wegen 2023 -2026 vastgesteld. In dit beheerplan is bovenstaande aanpak meegenomen. In het plan is het vastgesteld kwaliteitsniveau B voor het onderhouden van het groen en wegen van toepassing. Voor het beheer en de ontwikkeling van groen geldt daarnaast dat sterk is ingezet op klimaatadaptatie en biodiversiteit. Onderhoudsprojecten In 2023 is op basis van uitgevoerde weg- en rioolinspecties een projectenlijst voor de middellange termijn opgesteld. Dit is een dynamische lijst die jaarlijks geactualiseerd en/of bijgesteld wordt. Bij het bepalen van de projecten wordt tevens rekening gehouden met geplande verkeersmaatregelen en vergroening van de openbare ruimte. In 2023 zijn navolgende onderhoudsprojecten (reconstructies) in combinatie met rioolonderhoud/ vervanging voorbereid en gerealiseerd: -
gerealiseerd o Schoolstraat te Neer o o
-
Molenweg en Maaslandstraat te Horn Hanssum en Maasweg te Neer
voorbereid en aanbesteed o Reconstructie Winterstraat en Lindenstraat en omgeving te Neer; o o
Reconstructie van de Neerderweg te Roggel; Reconstructie Kelperweg te Kelpen-Oler in combinatie met verbeteren fietsverbinding.
Openbaar Groen In 2023 is het groen beheerd en onderhouden op basis van het Beheerplan Groen en wegen 20232026 en het onderhoudsniveau bedroeg kwaliteitsniveau B. Dit is ook gebleken uit de maandelijkse schouwen die in 2023 is uitgevoerd. Om ook in de vakantieperiode 2023 te voldoen aan kwaliteitsniveau B is in de maanden augustus - september extra capaciteit ingehuurd ten behoeve van het plantsoenonderhoud. Aandachtspunt bij het plantsoenonderhoud in 2023 waren het onderhoud van het bosplantsoen en de boomspiegels. In het buitengebied zijn de gemeentelijke bermen en sloten onderhouden, waarbij rekening is gehouden met onder andere de verkeersveiligheid en de ecologische waarde van de bermen. Daarnaast draagt het bermbeheer ook bij aan het verhogen van de biodiversiteit. Studiegroep Leudal en IVN monitoren jaarlijks een gedeelte van de gemeentelijke wegbermen.
38
In het najaar en de winterperiode november - december 2023 zijn een aantal plantsoenen omgevormd. In de periode januari - maart 2024 heeft het merendeel van de inboet van plantsoenen plaatsgevonden. Derhalve is een deel van het budget voor inboet en omvormen plantsoenen in 2023 niet gebruikt. Daarnaast is in het najaar-winter 2023 als pilotproject, samen met Agricycling Limburg, een gedeelte van het blad uit de bladkorven (circa 100 ton) gebruikt om bij 2 agrarische ondernemers in onze gemeente bokashi te maken. In het kader van het vergroenen van (school)pleinen zijn in 2023, samen met de initiatiefnemers, de burgerinitiatieven voor het vergroenen van het Herman Meddensplein in Nunhem en het Krekelbergplein in Neeritter, opgepakt om uit te werken tot concrete herinrichtingsplannen. Voor de voormalige voetbalaccommodatie in Nunhem is een herinrichtingsplan opgesteld. Dit herinrichtingsplan is gebaseerd op de wensen van de inwoners van Nunhem, de Dorpsraad Nunhem, Carnavalsvereniging De Bosuule Nunhem, Stichting Jeugd Activiteiten Nunhem, Kindervakantiewerk Haelen-Nunhem en Jong Nederland Haelen. Het ontwerp van het Prinsenbos lijkt op het gezicht van een uil, wat natuurlijk aansluit bij de naam van de Carnavalsvereniging “De Bosuule” Nunhem. Daarnaast is een grote ruimte gereserveerd voor de activiteiten van onder andere Jong Nederland en Stichting Jeugd Activiteiten Nunhem.
Ook wordt een gedeelte van de voormalige voetbalvelden ingericht als voedselbos. De bestaande houtopstanden op en rondom de voormalige voetbalvelden blijven behouden en zijn geïntegreerd in het herinrichtingsplan. De gekozen inrichting en de aan te planten soorten bomen en struiken zorgen voor een goede en duurzame verbinding tussen de kern Nunhem en het Natura 2000 gebied Leudal en een fraaie invulling voor de voormalige voetbalvelden. Begin 2023 vond de officiële starthandeling plaats door het aanplanten van 3 bomen, samen met de 3 Prinsessen van Carnavalsvereniging De Boosuule uit Nunhem. In februari 2024 is in het kader van de Provinciale Boomfeestdag al een groot deel van het Prinsenbos en de bossages gerealiseerd. De kinderen van de Taalschool De Brink in Baexem en de Widdonckschool in Heibloem hebben toen samen met gouverneur Roemer en een afvaardiging van het gemeentebestuur ruim 2.500 bomen en struiken geplant. Natuurbescherming en -onderhoud Bosgroep Zuid-Nederland De gemeentelijke bos- en natuurterreinen zijn onderhouden op basis van het Werkplan 2023. In de gemeentelijke bos- en natuurterreinen is de biodiversiteit vergroot, heeft houtoogst plaatsgevonden en is de toeristisch-recreatieve functie verbeterd. Landschapsbeheer Door de provincie Limburg en Stichting het Limburgs Landschap is in 2023 het Steunpunt Landschapsbeheer opgericht.
Als gemeente vinden we de binding met actieve vrijwilligers, de specifieke gebiedskennis en het ophalen van projecten uit de gemeenschap belangrijke aspecten die geborgd moeten worden bij het landschapsbeheer. In december 2023 is een amfibieënpoel, gelegen aan Asbroek in Heibloem, samen met vrijwilligers opgeschoond.
39
37.000 bomenplan In 2023 zijn weer een groot aantal bomen en struiken geplant, en plannen voorbereid voor de aanplant in de periode november 2023 - maart 2024, in het kader van het 37.000 bomenplan (aanplant extra bomen). In totaal staat de teller op ruim 20.000 extra bomen die reeds zijn geplant of worden geplant in het plantseizoen november 2023 - maart 2024. Onder andere zijn de voormalige voetbalvelden in Buggenum, De Klink, omgevormd en aangeplant en is het bomenbos bij de Houtrustlaan in Haelen en de fruitboomgaard bij het gemeentehuis gerealiseerd. Aan inwoners zijn 750 bomenpakketten uitgedeeld. Daarnaast zijn verschillende erven aangeplant in het kader van de Aanplantregeling gemeente Leudal 2022-2024. In 2023 zijn de voorbereidingen gestart voor het realiseren van natuur op 1 agrarisch perceel gelegen aan de Asbroekerheide in Roggel en 1 agrarisch perceel gelegen aan de Roggelseweg in Haelen. Volkstuinen De volkstuintjes zijn nagenoeg allemaal verhuurd. De graspaden op de volkstuinencomplexen zijn frequent gemaaid. De braakliggende volkstuintjes zijn éénmalig gefreesd of gemaaid. Ons openbaar gebied wordt adequaat onderhouden Verkeersveiligheid Ons uitgangspunt is een veilige route van A naar B, waarbij we ons richten op 0 verkeersdoden. We doen dit door te werken met een risico-gestuurde aanpak.
Risico-gestuurd werken aan verkeersveiligheid helpt wegbeheerders om vroegtijdig risico’s in het verkeerssysteem waar te nemen en gericht effectieve maatregelen te nemen om de risico’s te verkleinen of weg te nemen. Hierdoor zullen er uiteindelijk minder slachtoffers vallen. Dit alles onder het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’. De basis van het risico-gestuurd handelen is het benoemen en in kaart brengen van de belangrijkste risicosituaties en gedragingen in het verkeerssysteem: de risicoanalyse. Deze risicoanalyse is in 2022 opgeleverd en geeft inzicht in negen risicothema’s die in onze gemeente spelen. De risicoanalyse vormt mede de basis voor het Uitvoeringsplan Mobiliteit 2024-2027 (vast te stellen in 2024), waarin concrete maatregelen en acties worden benoemd om verkeersveiligheid te verbeteren. Ten aanzien van de actiepunten uit de Zomernota 2023-2026 zijn we in 2023 gestart met de voorbereidingen voor het verbeteren van verlichting op fietspaden in het buitengebied in 2024 en verder. Verlichting op fietspaden draagt bij aan zowel verkeersveiligheid als sociale veiligheid. Het sluit daarmee aan bij de risico-gestuurde aanpak. Daarnaast is het onderzoek naar de aanleg van een fietspad op de Leudalweg opgeleverd, zodat in 2024 gestart kan worden met de voorbereidingen hiervan. Ook is het verkeersonderzoek Zevenellen opgeleverd en gecommuniceerd met derden.
We zijn tevens gestart met een traject om samen met landbouworganisaties en lokale agrariërs de bekendheid van de landbouwroutes te vergroten. Ook hebben we vervolgstappen gezet met betrekking tot de hoogwaardige fietsverbinding Midden-Limburg met in het bijzonder een fietsbrug tussen Buggenum en Leeuwen. De actiepunten uit de Zomernota 2023-2026 zijn bovendien opgenomen in het Uitvoeringsplan. Het weren van vrachtverkeer uit de dorpen hebben we uitgebreid in Horn.
40
Wat heeft dat gekost?
Openbaar gebied adequaat onderhouden
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Natuurbescherming en onderhoud Gebruik openbaar groen
2.580
3.248
3.302
54
114
148
59
-89
Riolering
3.774
3.594
4.072
478
15
11
13
2
Infrastructuur wegen
2.814
3.205
3.082
-123
Vastgoed
1.515
1.012
890
-122
Verkeersveiligheid
1.034
976
1.320
344
11.846
12.194
12.738
544
-6
-6
-23
-17
0
0
0
0
-4.869
-4.910
-4.943
-33
-7
-7
-2
5
Infrastructuur wegen
-114
-234
-219
15
Vastgoed
-25
-19
-7
12
Verkeersveiligheid
-30
-51
-92
-41
Totale Baten
-5.051
-5.227
-5.286
-59
Mutatie reserves
-153
-450
-352
98
6.642
6.517
7.100
583
Begraafplaatsen
Totale Lasten Baten Natuurbescherming en onderhoud Gebruik openbaar groen Riolering Begraafplaatsen
Resultaat
Speelvoorzieningen In 2023 is gestart met het opstellen van speelruimtebeleid aan de hand van een inventarisatie. Via amendement 4.3 bij de begroting van 2021 is € 50.000 beschikbaar gesteld voor de inventarisatie van de speeltoestellen. De uitvoering van het speelbeleid is nog niet afgerond en er worden nog uitvoeringskosten verwacht. Het budget is via gecommitteerde reserve overgeheveld naar 2024. In afwachting van de vaststelling van het nieuwe speelruimtebeleid is een groot deel van de activiteiten on hold gezet en is het reguliere budget niet helemaal nodig geweest voor werkzaamheden. Dit leidt tot een voordeel van € 35.000 in 2023. Openbaar groen Het voorjaar 2023 was relatief droog, waardoor extra capaciteit is ingehuurd voor het water geven van de recent aangeplante bomen en plantsoenen. Tevens is in 2023 extra aandacht besteed aan de inboet van bomen, omvormen van plantsoenen en het herstellen van boomstructuren (bomenrijen en bomenlanen). Daarnaast was het jaar 2023 erg groeizaam en het najaar – winterperiode relatief nat. Bij het onderhoud van de bermen en sloten in het najaar waren hierdoor de stortkosten van het bermen- en slotenmaaisel hoger dan andere jaren. Dit heeft geleid tot hogere uitgaven van € 78.000. 41
Landschapsbeheer In 2022 is de gemeente Leudal terughoudend geweest met projecten die betrekking hebben op landschapsbeheer. Mede door het faillissement van Stichting IKL en de onduidelijkheid hoe de provincie Limburg het landschapsbeheer wilde gaan organiseren. Daarom is in 2023 extra ingezet op landschapsbeheer en zijn ook projecten opgepakt die in 2022 tijdelijk waren geparkeerd. Dit leidt tot een geringe overschrijding van het budget voor landschapsbeheer. Civieltechnische kunstwerken De gemeente Leudal heeft 129 bruggen en duikersbruggen in beheer en onderhoud. De gegevens van de inspectie per kunstwerk zijn in het voor ons nieuwe beheerprogramma iASSET geplaatst. Het geplande onderhoud in overeenstemming met het uitvoeringsplan civieltechnische kunstwerken 2022 t/m 2026 is voor het jaar 2023 beperkt uitgevoerd. Vanwege de weersomstandigheden is laat gestart met de uitvoering. Hierdoor is in 2023 € 52.000 minder uitgegeven dan begroot. Openbare verlichting Naast de reguliere uitgaven voor openbare verlichting worden er ook kosten gemaakt voor het herstel van schades (aanrijdingen/ vernielingen). Op het einde van het jaar zijn nog enkele grote uitgaven gedaan waaronder herstel van schades. De schades worden achteraf gecompenseerd in de baten. Per saldo is er € 80.000 meer uitgegeven.
Voor de investeringen is de aanbesteding in 2023 opgestart en wordt de uitvoering in het voorjaar van 2024 gestart. Eind 2023 lag het percentage LED verlichting in onze gemeente op circa 65%. Na uitvoering van het vervangingsplan zal circa 93% van ons areaal aan openbare verlichting, bestaan uit LED verlichting. Energie De kosten voor energie zijn € 150.000 hoger dan begroot. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn. Gladheidbestrijding In 2023 heeft er een openbare aanbesteding plaatsgevonden. De eenheidsprijzen van de laagste inschrijver zijn beduidend hoger dan de eenheidsprijzen van de aanbesteding van 4 jaar geleden. De hogere eenheidsprijzen, het feit dat er meer inzet is geweest van gladheidsbestrijdingsmaterieel en een grotere hoeveelheid verbruik aan zout zorgt voor extra kosten. Maar ook meer dan verwachte reparaties en vervangingen aan het materieel. Dit resulteert in een overschrijding van € 86.000. Omdat we geen invloed op de weersgesteldheid hebben, is er in 2023 een bedrag van €100.000 in de risicomatrix opgenomen. Openbare verhardingen Binnen de reguliere taken zijn geen afwijkingen, het budget openbare verhardingen vertoont een geringe onderschrijding van € 31.000. Milieu-educatie Er wordt een jaarlijkse subsidie verstrekt aan het Milieucentrum van € 39.000. In het verleden werd deze voorafgaand aan het subsidiejaar betaald.
Voor de toekomst wordt de subsidie betaald in het jaar waarop deze betrekking heeft. Dat betekent dat er in 2023 geen betaling heeft plaatsgevonden. Omdat de subsidie groter is dan € 20.000 is het een collegebevoegdheid hier een besluit over te nemen. In het verleden is dit niet gebeurd. Vanaf subsidiejaar 2024 heeft besluitvorming alsnog plaatsgevonden.
42
Vastgoed algemeen Onderhoud vastgoed is organisatiebreed en wordt toegelicht in het onderdeel financiële hoofdlijn. VG Verkoop De kosten voor energie zijn € € 78.000 hoger dan begroot. De afwijking op de energielasten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn.
2.2.2.3 Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid Wat hebben we ervoor gedaan? Van visie naar uitvoering In 2023 is het Uitvoeringsplan Mobiliteit ontwikkeld. Dit uitvoeringsplan is de uitvoering van het Mobiliteitsvisie. De focus ligt op het stimuleren van verkeersveiligheid en duurzame vormen van mobiliteit, met name het stimuleren van het gebruik van de fiets. Het uitvoeringsplan biedt de basis voor goed bereikbare, toegankelijke en veilige dorpen, waarbij inwoners en ondernemers steeds bewuster kiezen óf zij zich verplaatsen en zo ja, op welke manier zij dit doen. Het uitvoeringsplan wordt in 2024 ter vaststelling aangeboden. In 2023 hebben wij, in samenwerking met programmabureau Midden Limburg Bereikbaar, fietsstimuleringsprojecten en projecten gericht op het stimuleren van duurzame vormen van vervoer uitgevoerd. Voorbeelden zijn Doortrappen 60+ (verkeersveiligheid oudere fietser), Posifiets (fietsstimulering bedrijven in Leudal) en het houden van een enquête over de behoefte aan deelmobiliteit onder inwoners van Leudal. Ten aanzien van het actiepunt uit de Zomernota 2023-2026 hebben we ons in 2023 georiënteerd op de mogelijkheden voor deelmobiliteit en hebben we een enquête over deelmobiliteit uitgezet om de behoefte onder inwoners en ondernemers te peilen. Dit dient als voorbereiding om in 2024 actief aan de slag te gaan met deelmobiliteit.
Dit actiepunt uit de Zomernota 2023-2026 is bovendien opgenomen in het uitvoeringsplan. Laadinfrastructuur In 2023 zijn er 24 laadpalen geplaatst. We hebben daarnaast in 2023 een laadpaal toegewezen in de dorpen die nog geen laadpaal hadden. Ten aanzien van het actiepunt uit de Zomernota 2023-2026 hebben we in 2023 besloten om opnieuw aan de collectieve concessie (2024-2028) voor publieke laadinfrastructuur deel te nemen. We doen dit om te voorzien in een dekkend laadnetwerk in onze gemeente voor zowel particulieren als ondernemers.
Openbaar vervoer Openbaar vervoer is een duurzaam alternatief voor de auto. In Heythuysen is een versnellingsmaatregel doorgevoerd. Buslijnen 71, (6)72 en 75 rijden niet meer door de kern, maar halteren bij de nieuwe bushalte 'Walk/N279'. Hierdoor neemt de reistijd af en de betrouwbaarheid toe. Het aantal reizigers is gelijk gebleven.
43
Wat heeft dat gekost?
Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Parkeren
1
1
1
0
Infrastructuur water
69
66
66
0
Openbaar vervoer
18
16
15
-1
Totale Lasten
88
83
82
-1
Parkeren
0
0
0
0
Infrastructuur water
-5
-5
-5
0
Openbaar vervoer
0
0
0
0
Totale Baten
-5
-5
-5
0
Mutatie reserves
5
5
5
0
88
83
82
-1
Baten
Resultaat
2.2.3 Klimaat
2.2.3.1 Hernieuwbare energie bovengem. Wat hebben we ervoor gedaan? Verduurzamen Woningen Vanuit de Rijksoverheid is geld beschikbaar gesteld om bij inwoners met een slecht geïsoleerde woning en een laag inkomen kleine niet woning gebonden maatregelen te treffen waarmee snel energie bespaard kan worden. Voor deze doelgroep zullen er extra maatregelen genomen worden om hun energierekening te verlagen als bestrijding van de zogenaamde ‘energiearmoede’ door de inzet van de energiecoaches en klussers van de 'Energiebespaarbrigade'. Vanuit het Rijk is het Nationaal Isolatie Programma (NIP) opgesteld. Gemeenten en woningcorporaties krijgen extra geld om een isolatieprogramma op te stellen en uit te voeren. Het isoleren van woningen kan een aanzienlijke besparing op de gasrekening realiseren. Een plan van aanpak energiebesparing woningen is in voorbereiding. We zijn in 2023 nog niet gestart met spouwmuurisolatie vanwege de Natuurbeschermingswet. Het isoleren van woningen moet 'natuurinclusief' gebeuren. Een Soorten Management Plan (SMP) is in voorbereiding om dat te borgen.
44
Energiesysteem Door de congestie op het netwerk ligt de aandacht minder op grootschalige opwek middels zon en wind voor de korte termijn maar op het uitbreiden van het netwerk en andere oplossingen. Voor de langere termijn is het nodig dat wij blijven zoeken naar geschikte locaties voor grootschalige opwek. Dat is noodzakelijk voor ons energiesysteem van de toekomst. We faciliteren kleinschalige energieopwekking in de bebouwde omgeving (daken, carports etc.). Grondgebonden opwek van hernieuwbare energie moet passen binnen de kernkwaliteiten van het landschap, heeft een meerwaarde voor de omgeving en wordt door de directe omgeving gedragen. In 2023 is het aangepaste beleid grootschalige opwek vastgesteld. Transitievisie warmte in uitvoering Aardgasloos wonen is door de hoge gasprijzen en de afhankelijkheid van gas uit het buitenland nog belangrijker geworden. Vanwege deze nieuwe inzichten is de Transitievisie Warmte (TVW) in 2023 herzien. Een aantal dorpen is aangeduid waarvoor we een wijkuitvoeringsplan opstellen en uitvoeren om van het aardgas af te gaan. Te beginnen met Heibloem. In combinatie met het Isolatieprogramma kan dat leiden tot collectieve acties om te isoleren of te verduurzamen van hun wijk. De andere dorpen volgen later. Energiegemeenschap In 2023 zijn de mogelijkheden voor het oprichten van een energiegemeenschap onderzocht.
Dit is een vorm van een energiebedrijf waarbij de gemeente samenwerkt met inwoners en bedrijven. Uit het onderzoek blijkt dat er een grote potentie is voor een energiegemeenschap. Het doel is om de lokaal opgewekte energie rechtstreeks te leveren aan inwoners en bedrijven. Om dat mogelijk te maken is een aanpassing van de Energiewet noodzakelijk. Deze is in voorbereiding.
Wat heeft dat gekost?
Hernieuwbare energie
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Duurzaamheid
100
766
3.253
2.487
Totale Lasten
100
766
3.253
2.487
Duurzaamheid
0
-660
-3.157
-2.497
Totale Baten
0
-660
-3.157
-2.497
Mutatie reserves
0
-6
-6
0
100
100
91
-9
Baten
Resultaat
Klimaat Door het Rijk zijn via diverse Specifieke Uitkeringen (SPUK) verstrekt voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Van de provincie zijn aanvullende incidentele middelen ontvangen voor verduurzaming van woningen. Deze middelen zijn verstrekt in 2023 en kunnen gedurende een langere tijd worden uitgegeven. Hiervoor zijn plannen in voorbereiding. Het restant van niet uitgegeven middelen wordt overgeheveld naar 2024 ter besteding. De mutatie is budgetneutraal. Voor wat betreft de regeling middelen capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE) is een bedrag van € 123.000 betaald aan loonkosten in 2023. Deze zijn verantwoord in de reguliere personele formatie.
45
2.2.3.2 Openbare ruimte bestand tegen klimaatverandering Wat hebben we ervoor gedaan? Maatregelen voor verbetering landschap De soortenrijkdom in het landschap gaat achteruit. Om dit te stoppen hebben we de volgende maatregelen uitgevoerd: • •
veranderd bermbeheer bloemrijke akkerranden project
•
aanplantregeling.
Herinrichting Roggelse Beek Het Waterschap is gestart met de gebiedsgerichte herinrichting van de Roggelse Beek. Vanuit de gedachte 'water- en bodemsturend' participeren we hierin als gemeente. We onderzoeken waar koppelkansen zijn.
2.2.4 Reserves (bedrag x 1.000) Realisatie 2023
Verschil 2023
Gebiedsontwikkeling Wijnaerden
128
-128
I
Overh.budgetten
996
-996
Grondexploitatie
I
Winstnemingen
674
1.773
-1.099
T
Grondexploitatie
I
Overige grondverkopen
23
30
-7
T
Grondexploitatie
I
Plank.uitbr BT Roggel
38
-38
T
Groenfonds
I
Kwaliteitsbijdragen
119
231
-112
T
Openbare verlichting
S
Beleidsplan 2018-2022
129
T
Onderh.Jachthaven Hanssum
S
Erfpachtscanon
T
Uitv.plan recratie&toerisme
I
T
Monumentenzorg
I
O
Gecommitteerde reserve
I
Overh.budgetten
O
Grondexploitatie
I
Diverse onttrekkingen
O
Grondexploitatie
I
Verlies BT I'V 2022/2023
O
Groenfonds
S
O
Groenfonds
O
T/O Reserve
I/S Omschrijving
T
Fondsvorming Wijnaerden
I
T
Gecommitteerde reserve
T
Storting Meeropbr.belastingen Niet uitgegeven subsidiegelden Totaal toevoegingen
Begroting 2023
129
5
5
79
79
55
58
-3
1.084
3.338
-2.254
-739
-739 -16
16
-264
-583
319
Afschrijvingen
-11
-11
I
Dekking bomenbos
-36
-36
Groenfonds
I
Overzwaluwrand Gr
O
Dekkingsres. Infrastructuur
S
Afschrijvingen
-196
-196
O
Dekkingsres. BMV Roggel
S
Afschrijvingen
-10
-10
O
Meeropbrengst Toeristenbel.
I
Teruggave T.B.
-25
-25
O
Meeropbrengst Toeristenbel.
I
Opheffing reserves
-79
-79
O
Onder.overweg Napoleonsweg S
Jaarlijkse bijdrage
-37
-37
O
Openbare Verlichting
S
Afschrijvingen
-9
-29
20
O
Uitv.plan recreatie&toerisme
I
Bijdrage div.projecten
-1
-9
8
O
Egalisatieres.gemeentefondsTK
I
Klimaatmiddelen
-6
-6
-1.413
-1.778
Totaal onttrekkingen
-2
2
365
46
2.2.5 Investeringen (bedrag x 1.000) Investeringen Projecten regionale samenwerking (overheveling GOML)
Begroting Realisatie
Restant
-2
-65
63
Beleidsplan openbare verlichting; MIP 2020
218
204
14
Beleidsplan openbare verlichting; MIP 2021
203
14
189
Gemeentelijk Verkeersveiligheidsplan; MIP 2021
347
263
84
-54
54
209
138
Subsidie SPUK Gemeentelijk Verkeersveiligheidsplan; MIP 2021
347
Beleidsplan openbare verlichting; MIP 2022
204
GVVP investeringen; MIP 2022
192
-6
198
Aanv. verkeersmaatregelen Kindcentrum Leudal West
700
0
700
Beleidsplan openbare verlichting; MIP 2023
0 0
211
Gemeentelijk verkeersveiligheidsplan (MIP 2023)
211 192
Verkeersmaatregelen (2024)
450
0
450
Realisatie fietspad N280-N273 ontbr.schakel Horn
1.597
1.434
163
Bijdrage provincie
-608
-451
-157
Realisatie fietspad N280-N273 ontbrekende schakel Horn
989
983
6
Voorbereidingskrediet reconstructie diverse projecten
100
100
Reconstructie Kinkhoven-Kruisstraat Neer
265
265
Reconstructie Molenweg/Maaslandweg Horn
400
394
Verharding Zandstraat Kelpen
51
51
Bijdrage derden
-26
-26
Verharding Zandstraat Kelpen
25
25
Reconstructie Schoolstraat Grathem
220
220
Reconstructie Maasweg-Hanssum Neer
329
292
Subsidie provincie
-59
-59
Reconstructie Maasweg-Hanssum Neer
270
233
Infrastructurele werken MIP 2023
682
Voorbereidingskrediet diverse projecten 2023
100
98
2
Reconstructie Koppelstraat Roggel
235
230
5
Reconstructie Winterstraat e.o. Neer
850
13
837
Voorbereidingskrediet diverse projecten 2024
125
Reconstructie parkeerterrein sportaccommodatie Haelen
255
245
10
Bereikbaarheid Zevenellen biobased Agri
350
72
278
Bijdrage provincie
-175
Bereikbaarheid Zevenellen biobased Agri
175
72
103
4.700
66
4.634
50
105
-55
-5
5
Realisatie N 280 west Onderzoekskosten fietspad spoorbrug Buggenum Bijdrage derden
Afvoeren
204
192
6
37
37 682
5
125 10
-175
Onderzoekskosten fietspad spoorbrug Buggenum
50
100
-50
Aankoop transportbedrijf Huskens
440
451
-11
-11
Opbrengst verkoop
-350
-350
90
101
-11
-11
Aankoop transportbedrijf Huskens
47
(bedrag x 1.000) Investeringen Kwaliteitsimpuls routestructuren
Begroting Realisatie 159
76
Restant 83
Infrastructurele werken: MIP 2023 groen
83
Vervanging gemeentebomen
91
93
-2
150
135
15
Uitvoering vervanging gemeentebomen 2023
83
Reconstructie Winterstraat e.o. neer
25
25
Vervanging gemeentebomen plantseizoen 23-24
75
75
Speelvoorzieningen 2024
300
300
Speelvoorzieningen 2023
39
39
Bijdrage derden
-10
-10
Speelvoorzieningen 2023
29
29
Uitvoeringsprogramma Leisure Leudal
77
3
74
Uitvoeringsprogramma Leisure Leudal 2016
103
6
97
GRP 2022-2026-BRP maatregelen; Bijst.GRP
376
375
1
Uitvoering werkzaamheden riolering Roggel
450
430
20
Reconstructie/vervanging diverse rioolgemalen
160
160
Reconstructie Molenweg/Maaslandweg Horn
180
159
21
Reconstructie Schoolstraat Grathem
220
321
-101
Reconstructie Maasweg-Hanssum Neer
270
217
53
GRP 2022-2026 Raamkrediet vrijvervalriolen (MIP 2023)
209
209
GRP 2022-2026 Raamkrediet persleiding (MIP 2023)
15
15
GRP 2022-2026 Raamkrediet milieumaatr (MIP 2023)
13
13
GRP 2022-2026 Raamkrediet BRP maatr. (MIP 2023)
676
676
Voorbereidingskrediet diverse reconstructies 2023
100
83
Uitvoering aanpassing rioolgemalen
105
105
Uitvoering diverse rioleringswerken
85
85
115
115
Reconstructie Winterstraat e.o. Neer
1.325
1.325
Bijdrage DPRA impulsregeling
-202
-202
1.123
1.123
125
125
Voorbereiding geluidsanering N 280
17
17
Bijdrage rijk
-17
Renovatie pompgemaal Aziestraat Ittervoort
Reconstructie Winterstraat e.o. Neer Voorbereidingskrediet diverse projecten 2024
Voorbereiding geluidsanering N 280
-2
17
-17 -17
17
Uitbreiding locatie Molenzicht met 4 woonwagens
520
432
88
Uitbreiding locatie Molenzicht met 4 standplaatsen
284
425
-141
Realisatie standplaats WWC Roggel
100
32
68
Realisatie standplaats WWC Bosrand Haelen
335
3
332
Realisatie standplaats WWC Ell
100
Regeling ruimte voor ruimte (HE)
197
Bijdrage provincie
-40
Regeling ruimte voor ruimte (HE)
157
182
-25
1.327
1.303
24
Centrumvisie Heythuysen
Afvoeren
100 182
15 -40
48
(bedrag x 1.000) Investeringen
Begroting Realisatie
Restant
-88
88 112
Bijdrage provincie Centrumvisie Heythuysen
1.327
1.215
Invoering startersleningen
1.375
1.375
Aflossingen leningen
-1.375
Invoering startersleningen Totaal
20.383
Afvoeren
-1.375 1.375
-1.375
9.340
11.043
2
2.2.6 Indicatoren Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Nieuwbouw woningen
aantal per 2022 1.000 woningen
5,9
ABF - Systeem Het aantal nieuwbouwwoningen, Woningvoorraad per 1.000 woningen.
Huishoudelijk restafval
kg
2022
77
CBS
Hernieuwbare elektriciteit
%
2021
47,5
Rijkswaterstaat Hernieuwbare elektriciteit is Klimaatmonitor elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
Banen
per 1.000 2022 inw 1564jr
683,6
LISA
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Vestigingen
per 1.000 2022 inw 1564jr
170,1
LISA
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Functiemenging
%
48,4
LISA
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
2022
Beschrijving
De hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg)
2.2.7 Verbonden partijen ● Reinigingsdienst Maasland ● Grenspark Maas-Schwalm-Nette ● Samenwerking Midden-Limburg ● Keyport ● Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV ● Ijzeren Rijn ● Euregio Rijn-Maas-Noord ● Routebureau Midden-Limburg ● Nazorg Limburg ● Waterleidingmaatschappij ● Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Limburg-Noord 49
2.3 Voorzieningen Sociale samenhang, aantrekkelijk wonen, leren, werken en recreëren heeft invloed op de leefbaarheid in onze gemeente. Om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen, is het noodzakelijk om de behoeftes van inwoners centraal te stellen en integraal en domein overstijgend te werken. Er is een samenhangende aanpak nodig, waarbij aandacht is voor alle leefgebieden van inwoners. Zo kan aangesloten worden bij de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen, zodat ze mee tellen, bijdragen en mee kunnen doen naar vermogen. Wat hebben we bereikt? •
Het accommodatiebeleid bevat voor de periode 2020 tot en met 2024 vooral ontwikkelopgaven die door gemeente en inwoners opgepakt zullen worden. De ontwikkelopgaven vormen onderdeel van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid. In 2023 is gestart met de eerste fase van doorontwikkeling van het accommodatiebeleid. Deze fase is beperkt tot de ontmoetingsplaatsen. In 2024 wordt deze eerste fase afgerond en start de tweede fase, waarbij een doorontwikkeling van sport- en sociaal culturele accommodaties centraal staat.
•
Voor de maatschappelijke accommodaties in onze gemeente zijn in 2023 meerjarenonderhoudsprognoses (MJOP’s) opgesteld. In deze prognoses is het planmatig onderhoud en eventueel achterstallig onderhoud in beeld gebracht. Tevens zijn de verwachte onderhoudskosten in beeld gebracht voor de komende 18 jaren.
•
Het is wenselijk en noodzakelijk gebleken om de verantwoordelijkheden van de verhuurder en huurder te uniformeren en vast te leggen in de vorm van aan huurcontracten en huurafspraken toe te voegen demarcatielijsten. Door beperkte personele capaciteit heeft hierover in 2023 geen overleg met verenigingen en huurders plaatsgevonden en zijn onderhoudsafspraken nog niet geüniformeerd.
Voorzieningen
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten
6.259
7.040
7.699
659
Baten
-649
-989
-1.445
-456
Mutatie reserves
-394
-641
-572
69
5.217
5.410
5.682
272
Resultaat
50
2.3.1 Onderwijshuisvesting
2.3.1.1 Passende huisvesting onderwijs Wat hebben we ervoor gedaan? Vanuit de Zomernota 2023-2026 zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Mits genoeg draagvlak onder ouders en voldoende leerlingen gaan we voor behoud van de basisschool in onze dorpen. In 2023 is de basisschool in Buggenum door het zittende schoolbestuur opgeheven. Op verzoek van de gemeenschap Buggenum en een groot deel van de in Buggenum woonachtige ouders is in 2023 een initiatief voor een openbare basisschool in Buggenum ingediend bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Dit is in overleg met schoolbestuur AKKOORD!-PO gebeurd, gelet op de door ouders/verzorgers van kinderen in de leeftijd van 2 tot en met 4 jaar afgegeven steunbetuigingen mag het initiatief op een groter dan voor DUO noodzakelijke belangstelling rekenen. Een besluit van de minister wordt uiterlijk 1 juni 2024 verwacht. Onder voorwaarde dat de minister positief besluit op het initiatief heeft de gemeenteraad besloten om medewerking te verlenen aan een Buggenumse dependance van de basisschool in Kelpen-Oler in het schooljaar 2024-2025. Ook is door de gemeenteraad al een besluit genomen voor inrichting van de school in Buggenum. •
We zorgen samen met de basisscholen voor een goede onderwijshuisvesting. Daarvoor wordt een integraal huisvestingsplan opgesteld. Daarin wordt ook aandacht besteed aan een goede ventilatie. Een IHP biedt een leidraad voor investeringen in de huisvesting, zorgt voor een beleidsmatige en evenwichtige inzet van middelen en biedt een goed vertrekpunt voor het verbinden van opgaven in het sociaal maatschappelijk domein. In 2023 is door de gemeenteraad de Visie op Onderwijshuisvesting vastgesteld. Deze visie vormt de kapstok voor het IHP. In het vierde kwartaal 2023 is aan de hand van de vastgestelde visie gestart met verdere uitwerking en een financiële vertaling daarvan in het IHP. Oplevering en vaststelling van het IHP wordt in Q2 2024 verwacht.
•
Met scholengemeenschap St. Ursula worden alternatieven ontwikkeld voor een schoolgebouw op één locatie in Leudal. Dit gebouw wordt multifunctioneel waarbij ook gebruik door bedrijven niet wordt uitgesloten. In 2022 en 2023 is de huisvesting van St. Ursula onderzocht. Het onderzoek is in de vorm van scenario's nieuwbouw en vervangende nieuwbouw begin 2024 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.
•
We moedigen scholen aan om schoolpleinen te vergroenen en uitdagender te maken. In Leudal is in 2023 gestart met het groen-blauw maken van de basisscholen in Grathem en Roggel.
51
Naast de actiepunten uit de Zomernota 2023-2026 zijn in 2023 nog onderstaande actiepunten opgepakt: •
Schoolbestuur Aloysius heeft voor het door haar verzorgde (voortgezet) speciaal onderwijs in Leudal verzocht om uitbreiding van onderwijshuisvesting. Voor de huisvesting in Horn en Heibloem wordt tijdelijk gebruik gemaakt van accommodaties die gehuurd zijn van de firma's Rendiz en Pactum. In 2023 heeft de gemeenteraad besloten om de locatie in Heibloem uit te breiden met tijdelijke onderwijshuisvesting. Realisatie van dit besluit is in voorbereiding. Voor de locatie in Horn wordt voorlopig gewacht op ontwikkelingen met betrekking tot scholengemeenschap St. Ursula en verkoop van het terrein van Pactum. De tijdelijke huurovereenkomst is hiertoe per 1 januari 2024 verlengd.
•
Om aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid in het houden van toezicht op het openbaar onderwijs in de gemeente te kunnen voldoen, is de gemeente in 2023 toegetreden tot het Gemeenschappelijk Orgaan Toezicht Primair Openbaar Onderwijs (GOTPOO). Samen met de gemeenten Beesel, Peel en Maas, Leudal en Horst aan de Maas houdt het GOTPOO toezicht op het bestuur van de Stichting Akkoord! PO. De gemeenteraden zijn vertegenwoordigd in het GOTPOO.
•
In 2023 is overleg gevoerd met schoolbestuur Swalm en Roer en COA over noodzakelijk geachte uitbreiding van de basisschool bij het asielzoekerscentrum in Baexem. Voorgesteld is, gelet op de staat van onderhoud van het huidige schoolgebouw, dat voor een termijn van 5 jaren voorzien wordt in uitbreiding van onderwijshuisvesting door middel van een bij de school te plaatsen unit. Tijdens deze periode van 5 jaren zullen gemeente, schoolbestuur en COA werken aan en huisvestingsvisie voor de langere termijn.
•
Aanvang 2023 is door de gemeente Leudal t.b.v. medisch kinderdagverblijf “De Heisterkes”, Speckerweg 5 in Haelen een aanvraag ingediend om in aanmerking te komen voor een experimenteerstatus Onderwijs Zorg Arrangement (OZA). Op 13-02-2023 is door het ministerie van OC en W de gevraagde experimenteerstatus toegekend voor de periode 1 januari 2023 tot januari 2028. Op grond van de experimenteerstatus is het aantal kindplekken dat voor onderwijs in aanmerking komt vergroot.
Wat heeft dat gekost?
Passende huisvesting onderwijs
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Onderwijshuisvesting
1.380
1.279
1.296
17
Totale Lasten
1.380
1.279
1.296
17
Onderwijshuisvesting
0
0
-3
-3
Totale Baten
0
0
-3
-3
Mutatie reserves
-76
-179
-123
56
1.304
1.100
1.171
71
Baten
Resultaat
52
Onderwijshuisvesting BO Via de gecommitteerde reserve is het restant bedrag van € 26.000 voor tijdelijke ondersteuning onderwijsdossiers overgeheveld naar 2024. Onderwijshuisvesting VO Via gecommitteerde reserve is het restant bedrag voor onderzoek huisvesting scholengemeenschap St. Ursula van € 29.900 overgeheveld naar 2024.
2.3.1.2 Via onderwijs sporten Wat hebben we ervoor gedaan? De wettelijke zorgplicht van de gemeente omvat het bewegingsonderwijs. Deze wettelijke zorgplicht is uitgewerkt in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en de beleidsregel 'gymnastiek'. De wettelijke zorgplicht van de gemeente heeft geen betrekking op het zwemonderwijs. Op basis van de wettelijke zorgplicht zorgt de gemeente voor voldoende gelegenheid voor bewegingsonderwijs. In de regel vindt dit plaats door beschikbaarstelling van lokale gym- en sportzalen of sporthal. Waar de gemeente geen eigenaar is van een dergelijke voorziening betaalt de gemeente, conform verordening en beleidsregel, zaalhuur of klokurenvergoeding. In 2023 is door ontbrekende capaciteit aan binnensportaccommodaties in Heibloem voor de leerlingen van basisschool De Heihorst zaalcapaciteit gehuurd in Meijel. Op basis van de Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs wordt het busvervoer van de leerlingen van Heibloem naar Meijel en vice versa betaald. Dit zal ook voor de komende jaren noodzakelijk blijven.
Wat heeft dat gekost?
Via onderwijs sporten
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Bewegingsonderwijs
70
119
106
-13
Totale Lasten
70
119
106
-13
Bewegingsonderwijs
0
0
0
0
Totale Baten
0
0
0
0
Mutatie reserves
0
0
0
0
70
119
106
-13
Baten
Resultaat
53
2.3.2 Cultuur
2.3.2.1 Bijdrage cultuur aan gezondheid Wat hebben we ervoor gedaan? •
Wegens COVID-19 heeft de gemeente Rijksmiddelen ontvangen voor de instandhouding van de lokale culturele basisinfrastructuur. In 2023 is een gedeelte van deze middelen ingezet voor een steun- en herstelregeling voor de culturele sector. In totaal zijn er 46 aanvragen gehonoreerd, hiervan werden 20 aanvragen gehonoreerd voor misgelopen inkomsten wegens corona en 26 aanvragen voor het herstel van de culturele sector. De aanvragen waren onder andere voor het organiseren van concerten, muziek evenementen, dansactiviteiten, een kunsten cultuurmarkt en een heemkundedag. Na de coronaperiode is het verenigingsleven weer opgebloeid. In 2023 zijn door deze verenigingen verschillende evenementen georganiseerd. Hieruit is geconcludeerd dat het opstellen van een toekomstvisie voor herstel van de verenigingen als gevolg van corona overbodig was.
•
Bibliotheekwerk In 2025 wordt de Bibliotheekwet aangepast. De bevorderingstaak van gemeente wordt dan omgezet in een zorgplicht. In afwachting op deze wetswijziging, is de besluitvorming over het bibliotheekbeleid uitgesteld naar 2024. Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) wordt georganiseerd door de bibliotheek. Het IDO is er voor iedereen die moeite heeft met digitale dienstverlening en vragen heeft over het regelen van online zaken. In 2023 is gestart met IDO punten in Horn, Neer, Ittervoort en Ell.
Wat heeft dat gekost?
Bijdrage cultuur aan gezondheid
(bedrag x 1.000) Primitieve Begroting na begroting wijziging 2023 2023
Geboekt 2023 t/m periode
Realisatie begroting
Lasten Cultuuraccommodaties
674
1.268
1.367
99
Kunst en cultuur
318
346
302
-44
Media
574
600
600
0
1.566
2.214
2.269
55
Cultuuraccommodaties
-33
-20
-59
-39
Kunst en cultuur
-11
-11
-12
-1
Media
-95
-130
-130
0
Totale Baten
-139
-161
-201
-40
Mutatie reserves
-197
-213
-213
0
1.230
1.840
1.855
15
Totale Lasten Baten
Resultaat
54
Muziek-toneel-zang Cultuur deelname kinderen en jongeren. In 2022 vond minder muziekonderwijs plaats door Covid19. De hiervoor verstrekte subsidies zijn daarom deels terugbetaald door de muziekscholen. Dit bedrag ontvingen we in 2023 waardoor er een overschot op het budget voor cultuureducatie is van € 43.782. Gemeenschapshuizen-dorpshuizen-wijk Op dit budget is een overschrijding van € 29.900. Dit wordt voor € 17.700 veroorzaakt door hogere energiekosten. De afwijking op de energiekosten wordt toegelicht in de financiële hoofdlijn. Voor de doorontwikkeling van de Heibloem is extra capaciteit € 21.000 ingezet. Energiecompensatie Op dit budget is eind 2023 een subsidie vanuit het rijk ontvangen voor noodfonds energie amateursportverenigingen (NEAS). Tijdens het opstellen van de 2e raadsrapportage 2023 was het bedrag nog niet bekend. In totaliteit is € 38.700 ontvangen en ook uitbetaald (niet geraamd) aan verenigingen. Aan de lastenkant is voor de gemeentelijke regeling energiecompensatie € 226.400 uitgegeven. Dit is € 23.600 lager dan geraamd. Samen met de uitbetaling van de NEAS zijn de lasten € 15.100 overschreden. Deze overschrijding wordt gecompenseerd met de hiervoor genoemde Rijksmiddelen.
2.3.2.2 Cultuur deelname Wat hebben we ervoor gedaan? Vanuit de Zomernota 2023-2026 zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: •
We handhaven het budget voor muziekonderwijs zodat de gemeente 2/3 en de kinderen en jongeren 1/3 van hun opleiding betalen. Eind 2022 is de nieuwe subsidieregeling Kunst en Cultuur ingegaan, gebaseerd op de speerpunten van het Kunst- en Cultuurbeleid.
•
We intensiveren de inzet van onze culturele combinatiefunctionarissen op scholen. De combinatiefunctionaris cultuur heeft in 2023 in basisscholen en kinderopvang de deelname van jeugd aan kunstzinnige en culturele activiteiten bevorderd. Met het organiseren van verschillende activiteiten op scholen hebben jongeren kennis kunnen maken met kunst en cultuur.
•
We organiseren een jaarlijkse kunst- en cultuurdag voor kinderen en jongeren. In 2023 heeft de gemeente een kunst- en cultuurweekend georganiseerd. Hierbij stond een dag volledig in het teken van kunst- en cultuurbeleving bij kinderen en jongeren. Zij hebben op deze dag kennis kunnen maken met verschillende culturele en kunstzinnige disciplines.
•
Met het uitreiken van een jaarlijkse kunst- en cultuurprijs zetten we personen en organisaties in de schijnwerpers. In 2023 is gestart met onderzoek naar de uitreiking van een jaarlijkse kunst- en cultuurprijs. Dit onderzoek wordt afgerond in 2024.