Dia's presentatie 20mei21 Omgevingswet voor Limburgse bestuurders

Net als je denkt ‘het kan zo niet langer’, komt er een verlossende wet …

Masterclass OW voor bestuurders Limburg Avond 1 (20 mei 2021) Hoofdlijnen OW & consequenties Avond 2 (3 juni 2021) Bestuurlijk huiswerk OW 2021 Avond 3 (pm) Welke vragen zijn er nog?

•

Aanleidingen voor OW

•

Bedoelingen van OW

•

Hoofdlijnen van OW

•

Kritiek op OW

•

Bestuurlijk huiswerk OW 2021

Aanleidingen voor de Omgevingswet Onoverzichtelijkheid van het omgevingsrecht

Spanningsveld tussen economie en milieu / gezondheid

Maatschappelijke opgaven

Verkokering, versnippering

Te weinig ruimte voor maatwerk

Traagheid in en door procedures

Maatschappelijke doelen van de Omgevingswet

Beter beschermen van onze fysieke leefomgeving

Beter benutten van onze fysieke leefomgeving

Verbeterdoelen van de Omgevingswet

Omgevingswet: een stelselwijziging langs 3 lijnen

Inzichtelijker omgevingsrecht

Wetgevingtraject: 3 sporen

2021: KB inwerkingtreding

Tegelijk met OW: inwerkintreding Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb)

Meer verantwoordelijkheid naar de markt

Meer ruimte voor maatwerk: de bruidsschat

Meer ruimte voor maatwerk: meer bandbreedte op onderdelen soepeler

afwegingsruimte

strenger

ja

trilling

ja

ja

geluid

ja

ja

bodem

ja

ja

geur

ja

nee

fijnstof

ja

ja*

externe veiligheid

ja

nee

waterveiligheid

ja

ja*

energie

ja

ja

lichthinder (glastuinbouw)

ja

nee

natuur

ja

ja

waterkwaliteit

ja

nee

lucht

ja

extra optie:

experimenteer regeling (bijv. voor technische innovaties)

n.v.t.

* energie: bij nieuwbouw van kantoren en woongebouwen * externe veiligheid: beperkte versoepeling mogelijk bij groepsrisico

juni 2016, ir S. Ros

Meer ruimte voor maatwerk

Ook overdracht van taken Voorbeeld: bodemtaken gaan van Provincie naar gemeente

Van inrichting naar milieubelastende activiteit

Nieuw (vervangend) kerninstrumentarium

Van allerlei verschillende plannen naar 1 geheel en dus overzicht

Van bestemmingsplan (e.a.) naar één (integraal) Omgevingsplan

1-1-22

1-1-22

1-1-2030

Het kerninstrument programma Om de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving te bereiken kunnen overheden een programma opstellen met maatregelen. Overheden kunnen kiezen hoe ze programma’s inzetten. Ze kunnen de omgevingsvisie globaal houden en het beleid verder uit werken in programma’s. Of ze kunnen ervoor kiezen om de omgevingsvisie veel specifieker te maken en zo minder met programma’s werken. Soms is een programma verplicht. Er zijn vier soorten programma's. Twee daarvan zijn verplicht: • verplichte programma's vanwege Europese richtlijnen • verplicht programma bij het overschrijden van een (door het Rijk c.q. de Provincie bepaalde) omgevingswaarde De twee andere soorten programma's: • programmatische aanpak • vrijwillig programma Het programma is zelfbindend. Dit betekent dat het alleen het bestuur zelf bindt. Een programma kan wel burgers en bedrijven stimuleren om die dingen te doen die helpen om de doelstellingen te halen. Er is geen sprake van direct toezicht of handhaving op een programma. Er staat geen beroep open tegen de vaststelling van een programma. Wel heeft het bestuursorgaan een controlerende functie. Het algemeen bestuur kan aan de hand van het programma het dagelijks bestuur om verantwoording vragen.

Nieuwe vergunningprocedure Vergunningprocedure van 26 naar 8 weken + integraal !

In het nieuwe stelsel bepaalt de gemeente niet langer welke procedure ze volgt bij de vergunningaanvraag; de reguliere procedure van 8 weken wordt de standaard. Bovendien: binnen die 8 weken een integrale afweging! De omgevingsvergunning bouwen wordt gesplitst in een technische vergunning en een ruimtelijke vergunning. Een ingrijpende verandering, waarbij gemeenten zelf gaan bepalen welke bouwwerken sowieso toegestaan zijn op grond van het omgevingsplan en waarvoor geen (ruimtelijke) vergunning meer nodig is (in bepaalde gevallen nog wel een melding). Goed vooroverleg (‘omgevingstafel’) wordt belangrijk(er) om de termijn van 8 weken te halen.

Intake- en omgevingstafels

Projectbesluit: ook hier: van meerdere besluiten naar 1 Bij een projectbesluit is een bovengemeentelijke, bovenregionaal of waterstaatsbelang gemoeid. Het projectbesluit vervangt het inpassingsplan uit de Wet ruimtelijke ordening, het Tracébesluit uit de Tracéwet, het projectplan uit de Waterwet en de coördinatieregelingen van de Wet ruimtelijke ordening, de Tracéwet, de Waterwet en de Ontgrondingenwet. Er wordt één besluit genomen in plaats van vijf sectorale besluiten.

Leefomgeving centraal: integrale benadering

Behoud Bescherming Gebruik Beheer Ontwikkeling

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Gezondheid Grondeigendom Landschappen Milieu Klimaat (adaptatie, CO2 reductie) (Omgevings)veiligheid Sociale cohesie Beleving en ruimtelijke kwaliteit Economie en vestigingsklimaat Toegankelijkheid openbare ruimte Bodem Watersystemen Water Natuur Bouwwerken Ruimtelijke kwaliteit of welstand Archeologie Monumenten Cultureel erfgoed Werelderfgoed Infrastructuur Mobiliteit Lucht(kwaliteit) APV: delen

Participatie, maar dan anders: samen plannen maken

Participatie: vormvrij, maar motiveringsplicht Participatieplicht, zowel voor overheden als voor initiatiefnemers! • vormvrij, maar motiveringsplicht • Motie Nooren: participatiebeleid Initiatiefnemer regelt participatie zelf • indieningsvereiste bij vergunning, maar ‘nee’ is geen weigeringsgrond • BG laat uitkomst meewegen bij besluit Meedenken is niet ‘oordelen’ • samenwerken is iets anders dan afstemmen • niet oplossing beoordelen, maar design thinking

En nog veel meer … Meer transparantie, gelijke informatiepositie Ja mits, in plaats van nee tenzij

1 overheid

Denken vanuit integrale maatschappelijke opgaven, gebiedsgericht

Van sturen op regels naar sturen op doelen

Meer ruimte voor (eigen) initiatief Van controle naar vertrouwen Meer werken met algemene regels, minder met vergunningplicht

Meer (ook) digitaal, 24x7 dienstverlening

Verbeterdoelen OW onhaalbaar zonder digitale ondersteuning

DSO: onmisbaar en dus randvoorwaardelijk

Lange-termijn ambitie DSO: gemak & snel inzicht

O.a. snel zicht op: Wat MAG hier en wat KAN hier?

Plan / activiteit

Wat mag hier?

Regels (op kaart)

Locatie

Wat kan hier?

(ook qua voorgenomen ontwikkelingen)

Fysieke omstandigheden en voornemens (op kaart)

Integraal & actueel beeld voor de gebruikers, gelijke informatiepositie Planmaker

Initiatiefnemer

Belanghebbende

Vergunningverlener

20 mei 2021

De landelijke voorziening in het DSO: DSO-LV

Landelijke voorziening

Eerste verschijningsvorm: Nieuw omgevingsloket

NB: Nieuw omgevingsloket vervangt huidige OLO, ruimtelijkeplannen.nl en AIM

DSO-LV onder de motorkap

Goede vulling essentieel

• Elk besluit o.b.v. Omgevingswet (kunnen) publiceren • Regels op kaart zetten • Vergunningchecker inrichten (= vragenbomen maken en toepasbare regels) • Indieningsformulieren en –vereisten opstellen

Ruimte voor maatwerk

Sleutelwoorden Omgevingswet

Bruidsschat Meer beleidsruimte Meer bandbreedte in regels

Omgevingsrecht overzichtelijker maken

(1 Omgevingswet, 1 Omgevingsverordening, 1 Waterschapsverordening, 1 Omgevingsplan, 1 Projectbesluit e.a.)

Beter beschermen en benutten Sneller en beter

Integrale benadering fysieke leefomgeving Samenhang der dingen als uitgangspunt Complexe opgaven vereist samen puzzel leggen

Participatie

Samen plannen maken, cocreatie Zowel overheden als initiatiefnemers

Sneller zicht op wat kan en mag 8 weken als norm voor vergunning 7x24 digitale dienstverlening Digitaal Stelsel Omgevingswet Gelijke informatiepositie

Ja mits in plaats van nee tenzij

Vertrouwen, loslaten Meedenken, faciliteren, mogelijk maken Meer algemene regels, minder vergunningplicht

1 overheid, 1 ingang, 1 loket

Zowel in plannen, regels als uitvoering Nieuw omgevingsloket ter vervanging van

Planning invoering Omgevingswet: 2029 transitie voltooid

•

Aanleidingen voor OW

•

Bedoelingen van OW

•

Hoofdlijnen van OW

•

Kritiek op OW

•

Consequenties voor raad & college

•

Persoonlijke noot

Kritiek op OW en DSO

DSO: glas half leeg of juist half vol?

Avond 1: Hoofdlijnen & consequenties •

Aanleidingen voor OW

•

Bedoelingen van OW

•

Hoofdlijnen van OW

•

Consequenties voor raad & college

•

Persoonlijke noot

Nieuwe spelregels, nieuw instrumentarium

Nieuwe spelregels • • • • • • • • • • • • • •

integraal gebiedsgericht samenhangend 1 overheid meer werken met algemene regels minder met vergunningen van nee tenzij naar ja mits transparant participatie samen werken aan plannen gelijke informatiepositie snelle(re) besluitvorming digitaal e.a.

Nieuw instrumentarium • • • • • • • • • • •

omgevingsvisie omgevingsprogramma omgevingsverordening omgevingsplan omgevingsvergunning projectbesluit bruidsschat meer afwegingsruimte DSO Samenwerkvoorziening e.a.

Wat blijft: ons democratisch bestel

Bijpassende verdeling van bevoegdheden

Bevoegdheden van

Raden

Bevoegdheden van Colleges

Gemeenteraden Provinciale Staten Algemeen bestuur Waterschap Eerste en Tweede Kamer

Colleges van BenW Gedeputeerde Staten Dagelijks bestuur Waterschap Kabinet

Bevoegdheden van Uitvoeringsorganisaties Omgevingsdiensten, Veiligheidsregio’s, GGD’en

Bijpassende verdeling van bevoegdheden, één overheid

Orgaan

Bevoegdheid

Rijk

NOVI, programma, rijksregels, omgevingsvergunning, projectbesluit, toezicht & handhaving

Provincies

POVI, programma, omgevingsverordening, omgevingsvergunning, projectbesluit, toezicht & handhaving

Waterschappen

Waterschapsverordening, omgevingsvergunning, projectbesluit, toezicht & handhaving

Gemeenten

GOVI, programma, omgevingsplan, omgevingsvergunning, projectbesluit, toezicht & handhaving

Uitvoerings-organisaties

Eén overheid, één ingang, één loket

Bevoegdheden van de gemeenteraad (onder de OW) •

Omgevingsvisie en omgevingsplan

•

Inpassing buitenplanse omgevingsplanactiviteit (binnen 5 jaar) in omgevingsplan

•

Welstandsbeleid vertalen naar beleidsregels (indien regels in het omgevingsplan uitleg behoeven)

•

Aanwijzen adviescommissie Rijksmonumenten (en ruimtelijke kwaliteit) (deze komt in de plaats van de huidige monumentencommissie uit de Monumentenwet 1988 en de welstandscommissie uit de Woningwet)

•

Kwaliteit van de participatie

•

Monitoring van programma’s en omgevingswaarden

•

Verklaring van geen bedenkingen verdwijnt, maar de gemeenteraad kan verzwaard adviesrecht van toepassing verklaren bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten

•

Aangeven bij welke buitenplanse omgevingsplanactiviteiten participatie verplicht is

•

Aangeven wanneer de uitgebreide procedure geldt bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit

Bevoegdheden van het college (onder de OW)

•

Programma’s

•

Omgevingsvergunningen

•

Maatwerkvoorschriften (hangend aan een beschikking)

•

Advies (met instemming), tenzij de raad verzwaard adviesrecht van toepassing heeft verklaard

•

Delen van een omgevingsplan vaststellen kan worden gedelegeerd naar het college

•

Beleidsregels vaststellen die duiding geven aan beoordelingsregels in het omgevingsplan

Volgende keer (3 juni 2021): Bestuurlijk huiswerk OW 2021

Verplicht huiswerk

Focus op dat wat per datum inwerkingtreding Omgevingswet minimaal klaar/geregeld moet zijn (zie tevens Route2022)

Niet verplicht, maar wel aan te bevelen c.q. te verwachten van bestuurders

Kortom:

Aan de slag met de Omgevingswet !

André van Nijkerken andre.vannijkerken@vng.nl 06 101 563 05