Collegemededeling 15mrt22 toelichting systematiek algemene uitkering en indexeringen binnen gemeente Leudal

Van: Steve van Ham Verzonden: woensdag 16 maart 2022 11:43 Aan: Raadsgriffie <raadsgriffie@leudal.nl> CC: Piet Verlinden <p.verlinden@leudal.nl>; Leon Jeurninck <l.jeurninck@leudal.nl>; Hanny Thissen <h.thissen@leudal.nl>; Madelein Timmermans <m.timmermans@leudal.nl> Onderwerp: Via e-mail verzenden: Raadsinformatiebrief indexering Beste raadsgriffie, Hierbij stuur ik u een raadsinformatiebrief vanuit het college ten aanzien van de indexeringen en de stelpost loon- en prijscompensatie. Kunnen jullie deze brief doorgeleiden naar de raads- en commissieleden? Hartelijk dank!

Met vriendelijke groet, Steve van Ham Senior Financieel Adviseur t: 0475859038 e: s.vanham@leudal.nl

Bezoekadres Leudalplein 1, 6093 HE Heythuysen Postadres Postbus 3008, 6093 ZG Heythuysen

Gemeente

leudal

Aantal pagina's: 6

~~

De gemeenteraad

Ons kenmerk

LE2022UIT /0557

Uw kenmerk

Telefoonnummer

(0475) 85 90 00

Fax

(0475) 85 99 22

BSN nummer

E-mail

info@leudal.nl

Behandeld door

Internet

www.leudal.nl

Datum

15 maart 2022 15 maart 2022

Verzenddatum Onderwerp

Indexering gemeente Leudal

Geachte raad, Tijdens de commissievergaderingen van zowel 15 september 2021 als ook de commissievergadering van 1 december 2021, zijn er vragen gesteld ten aanzien van de stelpost loon- en prijscompensatie. Tijdens deze laatste vergadering is de toezegging gedaan om hiervoor een memo ter bespreking voor te leggen in de commissievergadering bestuur en middelen. In deze raadsinformatiebrief wordt ingegaan op de systematiek die wordt gehanteerd met betrekking tot de algemene uitkering en indexeringen binnen de gemeente Leudal. Het doel van deze brief is om een zo goed mogelijk inzicht te verschaffen in de werkwijze en de samenhang van de diverse onderdelen. Deze brief kan te allen tijde worden toegelicht in de commissie bestuur en middelen. In deze raadsinformatiebrief komen de volgende onderwerpen aan bod: Algemene uitkering. Een algemene uitleg en de keuzes die een gemeente kan maken ten aanzien van de berekeningsmethodiek. Indexeringen. De twee voorkomende methodes, de koppeling hiervan met de algemene uitkering, het effect per methoden met daarbij de voor-/nadelen per methode. Algemene uitkering De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron voor een gemeente (in Leudal bedraagt het gemeentefonds circa 60% van de geraamde baten in de begroting).

Uw raad heeft over het bestedingsrecht van de algemene uitkering, middels de raadsinformatiebrief met kenmerk LE2020UIT/0693 informatie gekregen (deze is gemakshalve als bijlage bij deze brief toegevoegd). In deze brief wordt ingegaan op de totstandkoming van de hoogte van de uitkering per gemeente, waarbij de basis het huidige verdeelmodel is. De volgende onderdelen worden meegenomen in de berekening van de algemene uitkering: 1. Onderdeel A - inkomstenmaatstaven Deze maatstaf zorgt voor een vermindering van de inkomsten uit de algemene uitkering op basis van de eigen te genereren middelen op basis van de WOZ waarden voor woningen en niet-woningen. Dit wordt te allen tijden in mindering gebracht op de uitkering en staat los van de OZB opbrengsten binnen een individuele gemeente.

Bankrekening 28.51.28.205 IBAN NL68BNGH0285128205 BTW NL8169.63.228.B01

Datum Ons kenmerk Pagina

15 maart 2022 LE2022UIT /0557 2 van 6

2.

3.

4.

5.

6.

Gemeente

leudal

Onderdeel B - uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor van toepassing is Dit betreft objectieve maatstaven waaraan per maatstaf een bedrag is gekoppeld per eenheid. Voorbeelden zijn het aantal inwoners en de oppervlakte die bebouwd is. Van de opgenomen maatstaven wordt aangenomen dat in heel Nederland de ontwikkeling hetzelfde is. Een individuele gemeente kan positief of negatief van een ontwikkeling afwijken. Als voorbeeld het totaal aantal inwoners in Nederland stijgt. In de gemeente Leudal daalt het aantal inwoners, dus hebben wij als gemeente te maken met een negatieve afwijking en een negatief financieel effect. Onderdeel C - uitkeringsfactor De bedragen van onderdeel B worden vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor. Deze factor is de grootste oorzaak van schommelingen binnen het de algemene uitkering, waarbij deze beïnvloed wordt uit ontwikkelingen uit de uitkeringsbasis (B) en het accres gebaseerd op de uitgaven van het Rijk. Onderdeel D - uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor niet van toepassing is Meestal betreft dit een (tijdelijke) suppletie-uitkering, bijvoorbeeld voor nadeelgemeente bij de voorgenomen herijking van het gemeentefonds.

Onderdeel E - integratie- en decentralisatie-uitkeringen Dit zijn uitkeringen waarvan of nog geen objectieve verdeelmaatstaven (compensatie in het kader van het coronavirus) zijn of uitkeringen die niet iedere gemeente ontvangt (faciliteitenbesluit opvangcentra). Onderdeel F - 3D's in het sociaal domein Per 2019 zijn de integratie-uitkeringen met betrekking tot de 3 decentralisaties (WMO begeleiding, jeugdzorg en participatiewet) bijna volledig opgegaan in de reguliere maatstaven (zie punt 2). Voor het onderdeel Participatie en Voogdij/18+ zijn nog geen landelijke maatstaven, waardoor deze op basis van de oude berekeningssystematiek worden verdeeld over de gemeenten.

Het totaal van deze 6 punten leidt samen tot het bedrag dat we vanuit het Rijk middels de algemene uitkering ontvangen. Voor de gemeente Leudal bedraagt dit op basis van de decembercirulaire 2021 € 57.563.822 voor het jaar 2022. De algemene uitkering is een verdelingsmethode van het Rijk om het gemeentefonds zo objectief mogelijk te verdelen over de gemeenten. De gemeentelijke situatie kan afwijken van de landelijke ontwikkelingen, waarop de bedragen in de algemene uitkering zijn gebaseerd. Derhalve geldt voor de ontvangsten uit de algemene uitkering een bestedingsvrijheid. Door eigen besluitvorming kan meer of minder worden uitgegeven aan gemeentelijke taken en ambities. Tot slot is uit de algemene uitkering niet op te maken wat voor een specifieke taak ontvangen wordt. De reden hiervan is dat de vergoeding per maatstaf voor verschillende taken is bedoeld. Zo zit in het bedrag per inwoner een vergoeding voor o.a. maatschappelijk werk, scholen, bibliotheekwerk, sport, wegen, groen en de gemeentelijke organisatie. Voor een gemeente is het op basis van de beschikbare stukken niet mogelijk om te herleiden welk deel voor wat bedoeld is. Berekeningsmethode Voor het berekenen van de algemene uitkering zijn er 2 keuze mogelijkheden, waarbij het gebruikelijk is om de gekozen methode voor lange tijd aan te houden in verband met een consistente gedragslijn: 1.

Berekening tegen lopende prijzen De berekening middels lopende prijzen gaat uit van een meerjarige indexering. Deze methode wordt tevens toegepast door het Rijk, waardoor de circulaire ook altijd weergegeven is in lopende prijzen. 2. Berekening tegen constante prijzen Voor constante prijzen geldt dat alleen het lopende jaar wordt geïndexeerd (waarbij wel het bedrag van het lopende jaar structureel wordt doorgetrokken in de begroting). Voor toekomstige jaren wordt pas rekening gehouden met een indexering als gestart wordt met dat jaar (meicirculaire). In de uitkeringsfactor muteren derhalve enkel verschillen op basis van onderdeel B, maar niet de accressen als gevolg van de rijksuitgave.

Datum Ons kenmerk Pagina

15 maart 2022 LE2022UIT/0557 3 van 6

Gemeente

~

leudal

====~

In Leudal werken wij middels de methode waarbij de algemene uitkering wordt berekend aan de hand van lopende prijzen. Indien de berekeningssystematiek van de gemeente Leudal zou wijzigen naar constante prijzen, zou dit het volgende effect hebben op de gemeentelijke b eqro t'mq, 2023

2022 Uitkering tegen constante prijzen Uitkering tegen lopende oriizen Verschil lopende en constante prijzen

2024

2025

2026

€

57.563.823 €

54.674.358 €

54.360.722 €

54.517.454 €

54.879.501

€

57.563.823 €

55.651.183 €

56.129.161

€

57.076.017 €

58.227.006

C

-

-976.825 C

-1.768.439 C

-2.558.562 C

-3.347.505

C

Indexeringen Indexeringen zijn van toepassing op zowel lonen als ook op prijzen van producten. Voor externe indexeringen geldt dat dit meestal een combinatie is van loon en prijs. Deze indexering staat los van de mogelijke nieuwe CAO afspraken voor het salaris van gemeentelijke ambtenaren. In de toelichting hierna wordt derhalve alleen ingegaan op de externe loon/prijsindexeringen, hierna indexeringen. Indexeringen als gevolg van de CAO worden apart berekend en geraamd op basis van de uitkomsten uit de CAO onderhandelingen (in de begroting 2021-2024 is voor de CAO een bedrag opgenomen van€ 480.000). Voor de indexeringen geldt dat er 2 keuzes zijn en dat deze afhankelijk zijn van hoe de algemene uitkering wordt berekend. A. Keuze afhankelijk van algemene uitkering 1. Lopende prijzen Alle jaren worden middels een cumulerende structurele indexering met de voor dat jaar geldende indexeringspercentages bijgesteld 2. Constante prijzen Alle jaren worden middels een structurele bijstelling gemuteerd, maar enkel met de indexering voor het begrotingsjaar met het in dat jaar geldende i ndexeri ngspercentage B. Keuze van indexeringsbudget 1. Ieder budget afzonderlijk indexeren 2.

1 totaal budget gebruiken (stelpost) voor de indexering en in het lopende jaar indexeringen op de diverse losse budgetten dekken uit deze stelpost Toelichting ount A: In Leudal is gekozen bij de berekening van de algemene uitkering voor lopende prijzen (Al). Dit betekent automatisch (verplichting) dat ook de gemeentelijke begroting moet worden berekend tegen lopende prijzen. Als dit zou worden losgelaten dan zou er automatisch een gat zijn in de begroting voor de toekomst (een hogere begrotingsruimte, die naar de toekomst nodig is om de indexeringen op te vangen). Hierbij ontstaat het risico dat middelen worden uitgegeven die in de toekomst nodig zijn om indexeringen op te vangen. De inkomsten uit de algemene uitkering zouden dan al geraamd zijn op de hogere geïndexeerde bedragen terwijl de uitgaven op het lagere niveau van het lopende jaar zouden worden gehouden. De provincie als toezichthouder toetst of we voor de baten en lasten dezelfde systematiek hanteren.

Datum Ons kenmerk Pagina

15 maart 2022 LE2022UIT/0557 4 van 6

leudal )s ~

Gemeente

Toelichting effect indexering voor meerjarige budgetten, waarbij de bedragen en percentages f ictieve re k envoor b ee Id en 21. . n. I n d exerrno . . d er raar . wor d t voor Ie veron d ers t e Id OP 5°A0: 2025 Indexering 2022 2023 2024 Al lopende prijzen Oorspronkelijk budget

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

Indexering 2022 5%

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.250

€ 5.250

€ 5.250

€ 5.513

€ 5.513

Indexering 2023 5% (indexering over indexering) Indexering 2024 5% (indexering over indexerinq) Indexering 2025 5% (indexering over indexerinq) Totaal geïndexeerd budget

€ 5.788

C

C

C

C

105.000

110.250

115.763

121.551

€ 100.000 € 5.000

€ 100.000 € 5.000

€ 100.000 € 5.000

€ 100.000 € 5.000

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

A2 constante prijzen Oorspronkelijk budget Indexering 2022 5% Indexering toekomstige jaren Totaal geïndexeerd budget Verschil Al en A2

Algemene uitkering Algemene uitkering obv lopende prijzen Algemene uitkering obv constante prijzen Verschil

C

C

C

C

105.000

105.000

105.000

105.000

C

-

2022 € 105.000 € 105.000

C

C

C

5.250

10.763

16.551

2023 € 110.250 € 105.000

2024 € 115.763 € 105.000

2025 € 121.551 € 105.000

C

C

C

C

-

5.250

10.763

16.551

Conclusie Indien een gemeente werkt met methode A2, wordt bij de begroting 2023 een extra bedrag vanuit de circulaire toegevoegd aan de begroting. Tevens wordt op dat moment voor het jaar 2023 een indexering toegepast op de budgetten. In beginsel zal dit derhalve begrotingstechnisch geen effect hebben of er gewerkt wordt met methode Al of A2. Alleen het moment van begroten en het opnemen van verhogingen/verlagingen van de algemene uitkering is anders.

Datum Ons kenmerk Pagina

15 maart 2022 LE2022UIT/0557 5 van 6

Gemeente

leudal

~~

Toelichting punt B: Ongeacht de keuze van punt A, kan vervolgens gekozen worden hoe indexeringen worden verwerkt. Hierbij is de keuze uit ieder budget afzonderlijk of 1 totaal budget voor alles. B1: ieder budget afzonderlijk indexeren. Hierbij worden jaarlijks de budgetten apart geïndexeerd op basis van het nieuwe prijspeil gepubliceerd in de meicirculaire. Deze indexering wordt cumulatief gedaan over alle jaarschijven, indien een gemeente werkt met de lopende prijzen. B2: Een stelpost gebruiken voor het verwachte totaal effect van indexeringen Hierbij wordt een stelpost gevormd op basis van historische indexeringen. De indexeringen van budgetten gebeurt op aanvraag, zodat budgetten worden bijgesteld indien nodig en naar het werkelijk prijspeil van een bepaalde product of dienst.

B1 elk budget afzonderlijk

B2 1 totale stelpost

Nadelen - Arbeidsintensief, door het bijstellen van de indexeringspercentages en het beoordelen van de budgetten (wel of geen indexering) - Onjuiste indexering, door het afwijken van lokale bestedingspatronen met landelijke bestedingen - Indexeringen hoger dan het landelijk gemiddelde gaan ten laste van de beqrotinqsruirnte - Omvang is niet exact te bepalen, waardoor discussie kan ontstaan over de hoogte van de stelpost - Indexeringen hoger dan het totaal van de stelpost gaan ten laste van de begrotingsruimte

Voordelen - Eenduidige werkwijze voor alle te indexeren budgetten - De raad kan vooraf vragen stellen ten aanzien van indexeringspercentages van partijen

-

-

-

Eenvoudige methode om indexering mogelijk te maken waar nodig Voorkomen van het onnodig indexeren van afzonderlijke budgetten Indexering gebeurt op basis van werkelijke afspraken en niet op basis van landelijke gemiddeldes Het vullen van de stelpost kan gebeuren bij iedere afzonderlijke circulaire

Datum Ons kenmerk Pagina

15 maart 2022 LE2022UIT /0557 6 van 6

Conclusie In de gemeente Leudal werken we reeds enkele jaren met het opnemen van de stelpost loonen prijscompensatie. Op die manier zijn we in staat om budgetten bij te stellen met de werkelijke indexeringspercentages. Daarnaast worden budgetten waar ruimte is om de indexering op te vangen niet onnodig naar boven bijgesteld. De afgelopen jaren zijn de volgende bedragen als restant overgebleven in de stelpost en derhalve teruggevloeid naar de algemene middelen: € 109.000 in 2019 € 13.259 in 2020 € 24.597 in 2021

aart 2022 EN WETHOUDERS VAN LE

ts