Collegeadvies en -besluit 2aug22

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

Openbaar Opsteller

M.A.N. Gerards

Leidinggevende

Ruimte

Portefeuillehouder

De heer drs. M. Graef (wethouder) bestandsomschrijving

Join-nummer

BenW\3588

Onderwerp

Implementatie Omgevingswet: bindend adviesrecht gemeenteraad

Te nemen besluit

Datum in B&W

1. De gemeenteraad voorstellen ‘bindend adviesrecht’ van toepassing te verklaren op de in het concept raadsbesluit geformuleerde categorieën; 2. De procedure voor het vragen van “wensen en bedenkingen” zoals bedoeld in artikel 169, vierde lid Gemeentewet, per direct te herijken op de wijze zoals geformuleerd in dit voorstel. 2-8-2022

26-7-2022 21:26:00 Pagina 1 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

1. Onderwerp Implementatie Omgevingswet: bindend adviesrecht gemeenteraad.

2. Inleiding/aanleiding inclusief beoogd resultaat Voor aanvragen om omgevingsvergunning betreffende activiteiten in strijd met het bestemmingsplan kan nu op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) de gemeenteraad beslissen dat zij ‘geen bedenkingen’ hebben tegen het verlenen van de vergunning door het college door het afgeven van een ‘verklaring van geen bedenkingen’. Om het werkbaar te houden, en niet alle strijdige activiteiten aan de gemeenteraad voor te hoeven leggen, wijst de gemeenteraad categorieën van gevallen aan waarin die verklaring van geen bedenkingen niet nodig is. Denk bijvoorbeeld aan de uitbreiding of toevoeging van een enkele woning. Onder de Omgevingswet gaat deze werkwijze veranderen; het wordt omgekeerd. De gemeenteraad kan categorieën van gevallen aanwijzen waarin bindend advies nodig is van de gemeenteraad, voordat uw college kan af wijken van het omgevingsplan. Voor de niet aangewezen gevallen geldt geen adviesrecht. Dit is bepaald in artikel 16.15a, lid b onder 1 Omgevingswet. Door middel van bijgevoegd raadsvoorstel en -besluit wordt de gemeenteraad gevraagd aan te geven in welke gevallen bindend advies nodig is. In de andere gevallen is geen advies aan de orde. Uw college is bevoegd gezag voor de beslissing op de aanvraag om afwijking van het omgevingsplan (ook wel: de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, kort: ‘BOPA’s’).

3. Voorstel aan College Uw college wordt voorgesteld: 1. De gemeenteraad voor te stellen ‘bindend adviesrecht’ van toepassing te verklaren op de in het concept raadsbesluit geformuleerde categorieën; 2. De procedure voor het vragen van “wensen en bedenkingen” zoals bedoeld in artikel 169, vierde lid Gemeentewet, per direct te herijken op de wijze zoals geformuleerd in dit voorstel.

4. Argumenten 0.

Vooraf: Inwerkingtreding Omgevingswet

Op 1 januari 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet beoogt vier verbeterdoelstellingen te bereiken: 1. Meer inzicht en transparantie in wetgeving; 2. De fysieke leefomgeving staat centraal en besluitvorming is integraal; 3. Lokaal maatwerk wordt mogelijk; 4. Besluitvorming wordt sneller.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 2 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

Om deze doelen te bereiken introduceert de Omgevingswet ook nieuwe instrumenten, zoals het Omgevingsplan (uitgebreidere versie van het bestemmingsplan), de Omgevingsvisie (opvolger van de structuurvisie), het Programma, etc. Daarnaast blijft de omgevingsvergunning als instrument. Belangrijke wijziging is wel dat onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Wabo functies centraal staan, onder de Omgevingswet staan activiteiten centraal. In het Omgevingsplan staan de regels voor activiteiten. Het Omgevingsplan bestaat op 1 januari 2023 (van rechtswege) uit: 1) de bestemmingsplannen en beheersverordeningen, 2) de Bruidsschat (rijksregels waarvoor de gemeente verantwoordelijk wordt, bijv. delen van het Activiteitenbesluit of Bouwbesluit) en 3) enkele verordeningen. Niet alle activiteiten zijn rechtstreeks mogelijk binnen het Omgevingsplan. In dat geval is een vergunning van uw college nodig. Ook kunnen activiteiten in strijd zijn met het Omgevingsplan. In dat geval kan door middel van een BOPA toch een vergunning worden verleend. Dit kan nu ook, bijvoorbeeld via de ‘kruimelgevallenregeling’ of uitgebreide procedure. De kruimelgevallenregeling bestaat straks niet meer en de uitgebreide procedure wijzigt; de ‘verklaring van geen bedenkingen’ wordt ‘bindend adviesrecht’.

De gemeenteraad kan categorieën van gevallen aanwijzen, waarin uw college niet zomaar van het omgevingsplan kan afwijken en een vergunning kan verlenen of weigeren. In beide gevallen wordt de raad om bindend advies gevraagd. Het instrument ‘bindend adviesrecht’ is bij vaststelling van de Invoeringswet Omgevingswet door de Tweede Kamer toegevoegd aan de Omgevingswet. Hiermee is beoogd het huidige systeem, de verklaring van geen bedenkingen, ook in de nieuwe wet een – weliswaar iets andere – plek te geven. ‘Bindend advies’ houdt in dat het college (als bevoegd gezag) het advies van de gemeenteraad moet verwerken in de uiteindelijke beslissing.

1.

Bindend adviesrecht

Het uitgangspunt van de implementatie van de Omgevingswet in de gemeente Leudal is dat bij inwerkingtreding van de Omgevingswet voldaan wordt aan de minimale eisen die de wet stelt. Dit betekent dat ‘beleidsluw’ wordt geïmplementeerd; geen nieuwe beleidsuitgangspunten. De inhoudelijke wijzigingen worden nadien opgepakt, bijvoorbeeld door het vormen van een nieuw Omgevingsplan. Dit geeft de gelegenheid eerst ervaring op te doen met de nieuwe instrumenten en mogelijkheden en te bepalen voor welke onderwerpen het beleid aangepast dient te worden. Uitgangspunten categorieën Omdat de verklaring van geen bedenkingen, de voorloper van het bindend adviesrecht, reeds nu bestaat, wordt in beginsel aangesloten bij deze categorieën. Op 25 september 2018 heeft de gemeenteraad de categorieën van gevallen aangewezen wanneer geen verklaring van geen bedenkingen is vereist. Het betreffende besluit is bijgevoegd. Daarnaast zijn sinds 2018 diverse beleidsnotities door de gemeenteraad vastgesteld die de basis leggen voor het al dan niet toestaan van activiteiten, denk hierbij aan de ‘Versnellingsagenda Wonen´, ‘Recreatie en Toerisme´ of ‘Huisvesting internationale werknemers (…)’. Voorgesteld wordt deze notities te verwerken in de categorieën, waarvoor bindend adviesrecht aan de orde is.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 3 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

Tot slot is geconstateerd dat enkele categorieën uit 2018 nooit aan de orde zijn geweest. Omdat deze in de afgelopen vier à vijf jaar niet zijn toegepast, wordt voorgesteld deze niet meer op te nemen. Voorgaande betekent nadrukkelijk niet dat de activiteit daarmee wordt toegestaan, maar dat het college zelf kan besluiten tot deze afwijking zonder advies van de gemeenteraad. Voorstel categorieën Uitgaande van de hiervoor geformuleerde uitgangspunten stellen wij bindend adviesrecht voor in de volgende gevallen: a.

De realisatie van of functiewijziging naar (bedrijfs)woningen, bij meer dan elf (11)

b.

woningen, dan wel in die gevallen die niet passen binnen het vigerende woonbeleid, dat wordt gevormd door de (regionale) Structuurvisie Wonen en de lokale uitwerking in de Versnellingsagenda (incl. Uitvoeringsprogramma Wonen); De realisatie van 1.500 m² of meer bruto vloeroppervlak (bvo) nieuwe bedrijfsgebouwen /

c.

-terreinen of de uitbreiding van 1.500 m² of meer bruto vloeroppervlak (bvo) aan bestaande bedrijfsgebouwen (inclusief hieraan gerelateerde voorzieningen); De realisatie van of functiewijziging naar recreatieve voorzieningen, inclusief hieraan

d.

gerelateerde voorzieningen, voor zover deze niet passen binnen het beleidskader ‘Uitnodigend Landschap’ en daaruit volgende (nadere) regels dan wel uitvoeringskaders; De realisatie van of functiewijziging naar maatschappelijke voorzieningen, inclusief hieraan

e.

gerelateerde voorzieningen, van 500 m² of meer bruto vloeroppervlak (bvo); De realisatie van of functiewijziging naar kantoren, inclusief hieraan gerelateerde

f.

voorzieningen, van 500 m² of meer bruto vloeroppervlak (bvo); De realisatie van infrastructurele, openbare voorzieningen of (andere) nutsvoorzieningen,

g.

waarvoor geen middelen ter beschikking zijn gesteld in de begroting; Het oprichten of wijzigen van reclamevoorzieningen, indien deze niet passen binnen het (reclame)beleid;

Daarnaast is het wenselijk een aantal categorieën toe te voegen (vanwege de omgekeerde invalshoek; de gemeenteraad moet nu bepalen wanneer zij wel bindend advies willen geven): h.

De realisatie van grondgebonden zonnevelden buiten bestaande bouwvlakken, dan wel

i.

realisatie van zonnevelden in strijd met het Beleidskader Duurzame Energie (zon en wind); De realisatie van één of meer grondgebonden windturbines, ongeacht het vermogen of de

j.

hoogte, in strijd met het Beleidskader Duurzame Energie (zon en wind); Het opwekken en/of opslag van andere vormen van energie door middel van een

k. l.

biomassa-installatie; Activiteiten die zien op mestverwerking/ -vergisting; Activiteiten die tevens vergunningplichtig zijn op grond van de Algemene verordening en

waarbij sprake is van een schaarse vergunning of ontheffing; m. Grootschalige huisvesting van internationale werknemers dan wel andere grootschalige vormen van onzelfstandige bewoning, zoals bedoeld in het beleidskader ‘Huisvesten Internationale werknemers en andere kamerbewoners in Leudal’.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 4 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

2.

Alternatieven

Uiteraard kan uw college, bij het formuleren van de categorieën zoals hiervoor benoemd, aanvullende categorieën meegeven aan de gemeenteraad. Ook kan de gemeenteraad, al dan niet op voorspraak van de commissie Fysiek, aanvullende categorieën opnemen. In dit kader is het wel wenselijk telkens de afweging te maken: A. Enkel reeds bestaand beleid wordt verwerkt en opgenomen in de besluiten over de Omgevingswet tot 1 januari 2023 (‘implementatie is beleidsluw’); B. Als er reeds een visie of beleidskader door de gemeenteraad is geformuleerd voor het initiatief, over welke andere elementen, aspecten of argumenten geeft de gemeenteraad dan advies? (rechtszekerheid) en: C. Als bindend adviesrecht aan de orde is, wijzigt de beslistermijn van 8 weken naar 26 weken (zie ook ‘relatie uitgebreide voorbereidingsprocedure’), dit verlengt de wachttijd voor de aanvrager en intensiveert de benodigde ambtelijke capaciteit. Daarnaast wordt meegegeven dat het vaststellen van een lijst categorieën van gevallen waarbij een bindend adviesrecht aan de orde is, geen wettelijke verplichting is. Het huidige raadsbesluit van 25 september 2018 komt echter (inhoudelijk) te vervallen bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Wanneer er geen (nieuw) besluit is genomen over het bindend adviesrecht, dan is de gemeenteraad niet meer in positie bij BOPA’s.

Verder wordt meegegeven dat alternatieven als: “alle gevallen” of “per geval te bezien” – voor zover überhaupt wenselijk en hanteerbaar – (ook) juridisch niet houdbaar worden geacht. De verwachting is immers dat in hoofdzaak zal worden aangesloten bij bestaande jurisprudentie over de categorieën, namelijk dat deze voldoende concreet en rechtszeker moeten zijn. Het categorieënbesluit van Leudal waarbij de ‘verklaring van geen bedenkingen’ aan de orde was als vooraf twee of meer raadsfracties dat wenselijk vonden, is in de rechtspraak onverbindend verklaard. De verwachting is dat dit ook onder Omgevingswet niet mogelijk zal zijn.

3.

Relatie met ‘verplichte participatie’

De gemeenteraad kan onder de Omgevingswet categorieën van gevallen benoemen waarbij het voeren van een omgevingsdialoog door een initiatiefnemer verplicht is, voordat uw college een omgevingsvergunning kan verlenen om af te wijken van het omgevingsplan. Een raadsvoorstel voor ‘participatiebeleid’ wordt separaat in dezelfde vergadering aan uw college en gemeenteraad voorgelegd. Het betreft weliswaar in beide gevallen BOPA’s, echter het zijn twee losse bevoegdheden van de gemeenteraad en hebben een andere juridische grondslag.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 5 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

4.

Relatie uitgebreide voorbereidingsprocedure

Een van de verbeterdoelen van de Omgevingswet is “sneller”. Daarom zal op grond van de Omgevingswet de afdoeningstermijn voor omgevingsvergunningen met BOPA’s acht weken bedragen (met eenmalige verlengingsmogelijkheid van zes weken). In veel gevallen is dit nu 26 weken. Slechts in een beperkt aantal gevallen bepaalt de Omgevingswet dat de uitgebreide voorbereidingsprocedure van 26 weken bij een aanvraag omgevingsvergunning van toepassing is. Uw college heeft daarnaast op grond van de artikelen 16.62, derde lid en 16.65, vierde lid Omgevingswet de mogelijkheid de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing te verklaren op bepaalde categorieën van BOPA’s. Dit is ook nodig bij het bindend adviesrecht, gelet op het volgende. Bij een bindende adviesvraag wordt daartoe een raadsvoorstel en conceptbesluit aan de gemeenteraad voorgelegd via de gangbare routing. Gelet op de vergadercyclus van de gemeenteraad is het realistisch dat indien een bindend advies van de gemeenteraad bij een aanvraag aan de orde is, de gangbare beslistermijn in de Omgevingswet van 14 weken (8+6) in veel gevallen niet zal kunnen worden gehaald. Gezien de geschetste termijnoverschrijding, ligt het in de rede dat uw college de bevoegdheid voor het toepassen van de uitgebreide voorbereidingsprocedure in ieder geval gaat toepassen in de gevallen waarbij een bindend adviesrecht van de raad aan de orde is.

Uw college hoeft hiervoor geen beleid(sregel) op te stellen, maar geadviseerd wordt via een separaat voorstel te bepalen in welke gevallen de uitgebreide procedure zal worden toegepast. Een voorstel daartoe wordt ná besluitvorming over participatiebeleid en bindend adviesrecht opgesteld en voorgelegd.

5.

Verder van belang: “wensen en bedenkingen”-procedure

Naast de ‘verklaring van geen bedenkingen (vvgb)’ bestaat ook ‘wensen en bedenkingen’. Wensen en bedenkingen komen voort uit artikel 169, vierde lid Gemeentewet. [uw college geeft] de raad vooraf inlichtingen over de uitoefening van de bevoegdheden, bedoeld in artikel 160, eerste lid, onder e, f, g en h, indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Dit artikel volgt op de actieve informatieplicht van uw college aan de gemeenteraad. In enkele gevallen is het, zoals het artikel omschrijft, wenselijk dan wel noodzakelijk om wensen en bedenkingen bij de gemeenteraad te vragen. Aan dit artikel wordt toepassing gegeven in bijvoorbeeld de volgende gevallen: Complexe anterieure overeenkomsten (financiële consequenties voor de gemeente, bevoegdheid

-

vaststellen bestemmingsplan dat dusdanig omvangrijk is, waardoor niet op voorhand vaststaat dat de gemeenteraad hiertoe – als bevoegd gezag – bereid is); Verkoop van gemeentelijk vastgoed (financiële consequenties voor de gemeente); Aangaan van garantie- of borgstellingen (bijvoorbeeld Waarborgfonds Sociale Woningbouw), op

-

grond van het Treasury statuut; en In overige bij wet- of regelgeving voorgeschreven gevallen.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 6 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

De wijze waarop de wensen en bedenkingen worden gevraagd wisselen. Het is wenselijk hierover meer uniforme afspraken te maken. Voorgesteld wordt met directe ingang de volgende uitgangspunten en handelswijze te hanteren: Variant / aanleiding

Wettelijke

Werkwijze

grondslag

Toelichting / motivering

Conceptaanvraag

Geen wettelijke

Raadsinformatiebrief,

Op deze manier weten

ruimtelijke ontwikkeling, waarvoor geldt dat bij de formele aanvraag of het formele verzoek de raad bindend adviesrecht of vvgb heeft of beslissingsbevoegd is

grondslag

twee weken (schriftelijke) wensen en bedenkingen. Wensen en bedenkingen worden per fractie ingediend.

we in vroeg stadium of de raad wel bereid is (t.z.t. bij formele procedure) vvgb of positief advies af te geven c.q. ruimtelijk plan vast te stellen.

Verklaring van geen

Artikel 6.5 lid 1

Via raadsvoorstel en

Bij wet vereist dat de

bedenkingen (bij formele aanvraag ruimtelijke ontwikkeling)

Bor jo. 2.27 Wabo

(ontwerp) raadsbesluit

raad beslist of een vvgb wordt verleend (de ontwerp vvgb moet met de ontwerp vergunning ter inzage worden gelegd)

Bindend advies (bij

Artikel 16.15, lid

Via raadsvoorstel en -

Bij wet vereist dat de

formele aanvraag BOPA)

b, onder 1 Ow

besluit

gemeenteraad advies geeft. Dit advies is bindend. Bij uitgebreide procedure wordt dit advies mede ter inzage gelegd (er wordt een concept advies geformuleerd en aan de raad voorgelegd).

Informele werkwijze, zie toelichting en motivering

Als er wensen en bedenkingen zijn, die inhoudelijke afweging vragen; gaat er voorstel naar college met consequenties, gevolgen en vervolgaanpak.

(tot inwerkingtreding Omgevingswet)

(vanaf inwerkingtreding Omgevingswet)

26-7-2022 21:26:00 Pagina 7 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

Wensen en

Artikel 169, lid 4

Raadsinformatiebrief,

bedenkingen

Gemeentewet

twee weken gelegenheid voor fracties om gemotiveerd te vragen het onderwerp via raadsvoorstel en besluit te agenderen. Het thema wordt dan eerst met die fractie(voorzitter) en/of woordvoerder besproken en indien de bevindingen dan nog onvoldoende zijn aangepakt, wordt het onderwerp raadsbreed geagendeerd en worden de wensen en bedenkingen worden in het raadsbesluit vastgelegd. Let op: het college is dus voornemens iets te doen, tenzij de gemeenteraad wensen of bedenkingen naar voren brengt die ertoe moeten leiden dat… Dit is nu:

Voorbeelden: Aangaan (anterieure) overeenkomsten van enige omvang Verkoop eigen vastgoed Besluiten die (aanzienlijke) financiële gevolgen hebben Uitvoering Treasury statuut Alternatief: Huidige werkwijze, maar per fractie en als er opmerkingen zijn die inhoudelijke afweging vragen, dan gaat er voorstel naar college met consequenties, gevolgen en vervolgaanpak. Dus: Collegebesluit evt. gevolgd door raadsbesluit dat ertoe strekt wensen en bedenkingen formeel vast te leggen. Dit kan een werkbare oplossing zijn, omdat het vaak ondergeschikte ‘wensen en bedenkingen’ zijn.

Raadsinformatiebrief, twee weken (schriftelijke) wensen en bedenkingen per raadslid. Dit doet geen recht aan het artikel, omdat de gemeenteraad wensen en bedenkingen moet uiten: dus bij raadsmeerderheid iets inbrengen / meegeven.

26-7-2022 21:26:00 Pagina 8 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

5. Risico’s Er zijn geen risico’s verbonden aan deze besluitvorming. Wel is van belang te onderkennen, dat de categorieën zijn geformuleerd op basis van de (criteria uit de) Omgevingswet, de Invoeringswet Omgevingswet en de memorie van toelichting c.q. de kamerstukken in relatie tot het huidige beleid. Ontwikkeling in jurisprudentie kan er op enig moment toe leiden dat één of meer categorieën gewijzigd moeten worden.

6. Motivering geheim / kabinet Niet van toepassing.

7. Juridisch kader Het juridisch kader voor dit voorstel wordt gevormd door de Omgevingswet, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, Gemeentewet en Algemene wet bestuursrecht. Vanwege het sterk juridisch technische karakter van het voorstel zijn de juridische grondslagen in de argumenten verwerkt.

8. Financiële samenvatting Aan dit besluit zijn geen financiële consequenties verbonden.

9. Overige integrale afstemming Dit voorstel is tot stand gekomen na afstemming binnen de afdeling Ruimte en na afstemming met Juridische zaken. Ook is het voorstel afgestemd met de raadsgriffie.

10. Communicatie Openbaar: ☑ Actief: ☑ Informeren raad Communicatiestrategie: Het vaststellen van de categorieën waarop ‘bindend adviesrecht’ van toepassing is, is aan de gemeenteraad voorbehouden. Dit betekent dat na vaststelling van de categorieën het besluit wordt gepubliceerd. Het besluit treedt in werking op de dag van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Met betrekking tot de werkwijze voor de verklaring van geen bedenkingen, het bindend adviesrecht alsmede de wensen en bedenkingen wordt intern gecommuniceerd. Dit gebeurt door publicatie op intranet, 26-7-2022 21:26:00 Pagina 9 van 10

2-8-2022 00:00:00

B&W advies

door toelichting binnen de teams en clusters en verder wordt hierop toegezien door Juridische zaken bij de beoordeling van de collegevoorstellen (JOIN) en door teamleiders c.q. afdelingshoofd bij de ondertekening van brieven, overeenkomsten, besluiten en vergunningen. Deze werkwijze gaat per direct in.

11. Bijlagen Bijlage 1 – Categorieënbesluit 25 september 2018 Bijlage 2 – (concept) raadsvoorstel Bijlage 3 – (concept) raadsbesluit

26-7-2022 21:26:00 Pagina 10 van 10

B&W besluit Besluit betreffende voorstel BenW - 3588 Onderwerp: gemeenteraad

Advies 3588; Implementatie Omgevingswet: bindend adviesrecht

Steller:

Gerards, Nicole

B&W-vergadering:

2 augustus 2022

Openbaarheid:

Openbaar

Ambtelijk advies: 1. De gemeenteraad voorstellen ‘bindend adviesrecht’ van toepassing te verklaren op de in het concept raadsbesluit geformuleerde categorieën; 2. De procedure voor het vragen van 'wensen en bedenkingen' zoals bedoeld in artikel 169, vierde lid Gemeentewet, per direct te herijken op de wijze zoals geformuleerd in dit voorstel Collegebesluit: Conform advies

Aanmaakdatum document: 22-8-2022 12:02