Bijlage 2 bij beantwoording: Verslag 2e participatiesessie kunst en cultuur beleid

Verslag participatiesessie 2: Gemeentelijk kunst en cultuurbeleid Leudal Datum: Maandag 3 november 2025 – 18:30 tot 20:30 uur in De Bombardon Heythuysen Welkomstwoord (wethouder) Wethouder Jan den Teuling opent de bijeenkomst en heet alle aanwezigen van harte welkom. Hij benadrukt het belang van cultuur als verbindende factor binnen de gemeente. Cultuur, zo stelt hij, omvat meer dan alleen kunst: het is wat mensen met elkaar delen en beleven – van harmonie en schutterij tot carnaval, hiphop en hedendaagse kunstvormen. De wethouder wijst op de waarde van samenwerking en generaties die elkaar versterken. Jongeren beleven cultuur anders dan ouderen, maar juist die verscheidenheid maakt het culturele leven rijk en levendig. Daarom is het van belang om bruggen te slaan tussen groepen, dorpen en organisaties, zodat cultuur toegankelijk en herkenbaar blijft voor iedereen. Tot slot spreekt hij de wens uit dat deze bijeenkomst bijdraagt aan een gezamenlijk gedragen kunst- en cultuurbeleid voor de komende jaren. Korte resumé: Wat hebben we de vorige sessies & enquêtes opgehaald? Tijdens de eerste participatiesessie zijn we aan de hand van vier thema’s in gesprek gegaan. De verslaglegging van de eerste sessie is samengevat terug te lezen. Ook de enquêtes hebben inmiddels aardig wat input opgeleverd. Dit toont het draagvlak van cultuur binnen de gemeente.

De opbrengsten uit de enquête is in grote lijnen gelijk aan de input die we in de sessies opgehaald hebben. Doel van de sessie Tijdens de eerste participatiesessie van 1 oktober hebben we vooral teruggekeken – wat is goed gegaan en wat werd er nog gemist de afgelopen jaren t.a.v. het cultuurbeleid? Tijdens de tweede sessie kijken we vooral vooruit. Een aantal zaken die veel genoemd zijn tijdens de eerste sessie, worden tijdens de tweede sessie verder uitgevraagd en uitgediept. De tafelsessies In drie groepen worden de volgende thema's besproken: Thema 1. Ruimte voor Initiatieven: Aanbod voor elke doelgroep. Tijdens de tafelsessie komt naar voren dat Leudal beschikt over veel energie en initiatief binnen de culturele sector, en dat makers en verenigingen behoefte hebben aan passende ondersteuning en flexibele regels om hun ideeën te realiseren. Het begrip doelgroep wordt als lastig ervaren, omdat het sterk verschilt per initiatief. Toch wordt het belang van inclusiviteit breed onderstreept: jongeren, ouderen en mensen met een laag inkomen moeten kunnen deelnemen aan cultuur. Samengevat zijn de onder andere volgende concrete onderwerpen aan bod gekomen: •

Deelnemers benadrukken dat cultuur niet in vaste kaders past. Nieuwe initiatieven ontstaan vaak spontaan, uit samenwerking en bottom-up. Ze vragen om ruimte om te groeien, zonder dat alles vooraf vastligt.

1

•

•

•

•

Er is behoefte aan laagdrempelige, snelle en projectgerichte financiering. Binnen subsidieregelingen kan een onderwerp/ doelstelling zijn om samen te werken (toegevoegde waarde van cultuur benadrukken). Datzelfde geldt voor vergunningen of anderszins regelgeving (bijv. Geluidsnormen). Deelnemers wijzen ook op het belang van fysieke ruimte. Veel dorpen beschikken over leegstaande gebouwen en scholen die tijdelijk gebruikt kunnen worden als ateliers, oefenruimtes of pop-up locaties voor kunst, cultuur en specifiek muziek. Daarbij is het belangrijk om toegankelijke tarieven te hanteren en oog te houden voor technische kwaliteit van de ruimte. Deelnemers pleitten voor meer ruimte voor muziek- en cultuurlessen binnen en buiten schooltijd, en voor nauwere samenwerking met lokale verenigingen. Muzieklessen in het eigen dorp verlagen de drempel; als lessen alleen in omliggende steden worden aangeboden, haken veel jongeren af. Verder werd gevraagd om betere afstemming en kennisdeling tussen verenigingen. Er is behoefte aan een gemeentelijk aanspreekpunt of cultuurverbinder die partijen met elkaar in contact brengt, informatie deelt en opgedane ervaring overdraagt. Thema 2. Zichtbaarheid & Vindbaarheid: Naar een Cultuurplatform

Een belangrijk inzicht uit de tafelsessie is dat de culturele sector in Leudal rijk is, maar soms versnipperd. Tal van verenigingen, initiatieven en projecten bestaan naast elkaar zonder elkaars activiteiten goed te kennen. Daardoor gaan kansen voor samenwerking, publieksuitwisseling en kennisdeling verloren. Deelnemers spreken over de noodzaak van meer zichtbaarheid en onderlinge vindbaarheid, zowel digitaal als fysiek. De roep om een gemeentelijk cultuurplatform klinkt breed. Dit platform moet een centrale plek bieden waar inwoners, verenigingen en professionals elkaar kunnen vinden en informeren. Het moet ook een plek worden waar bijvoorbeeld het onderwijs op een snelle manier kan zien welke verenigingen, kunstenaars etc. er allemaal zijn. De deelnemers geven aan dat het geen statische lijst met namen of agenda’s mag zijn, maar een levend netwerk dat ontmoeting, samenwerking en promotie stimuleert. Volgens deelnemers zou het platform de volgende functies kunnen hebben en/of moet er oog zijn voor: • • • • •

•

Een digitale agenda met een overzicht van alle culturele activiteiten, cursussen en workshops in Leudal; Een register van verenigingen, kunstenaars en organisaties, met contactgegevens, korte profielen en aandachtsgebieden. Een marktplaats voor vraag en aanbod, waar bijvoorbeeld een jongere die gitaarles volgt een band kan vinden, of een koor een pianist kan zoeken. Ruimte voor kennisdeling en brainstormsessies, zodat verenigingen elkaar kunnen versterken en ervaringen kunnen uitwisselen. Oog voor een duidelijke structuur en eigenaarschap. Deelnemers wijzen op de valkuil dat een digitaal platform snel veroudert als er geen verantwoordelijkheid ligt voor actualiteit. Platform kan een combinatie zijn van digitaal en fysiek (ook afhankelijk van de doelgroep). Diverse voorbeelden die men goed vindt worden genoemd (bijvoorbeeld

2

•

Meedoen in Maasgouw en Heibloem.nu). Naast het digitale aspect leeft de wens voor fysieke ontmoetingsmomenten: informatieborrels, ontbijtsessies of een jaarlijks kunsten cultuurweekend waar verenigingen, koren, bands en kunstenaars zich presenteren. Het platform moet nadrukkelijk ook de link leggen met het sociaal domein, sport en onderwijs, zodat cultuur zichtbaar wordt als onderdeel van een breder maatschappelijk netwerk. Thema 3. Aandacht voor immaterieel erfgoed: Het DNA van de gemeente Leudal

Tijdens de tafelsessie wordt duidelijk dat immaterieel erfgoed in Leudal een grote emotionele en maatschappelijke waarde heeft. Deelnemers benadrukken dat tradities, gebruiken en verenigingsleven het cement vormen van de dorpsgemeenschappen. Carnaval, schutterijen, harmonie- en fanfareverenigingen, religieuze vieringen en dialect behoren allemaal tot het culturele DNA van Leudal. Tegelijkertijd werd erkend dat erfgoed geen statisch begrip is: Het verleden is flexibel – ook tradities mogen veranderen. Samengevat zijn de onder andere volgende concrete onderwerpen aan bod gekomen: •

•

• •

•

•

•

Erfgoed wordt niet gezien als iets dat enkel bewaard moet worden, maar als iets dat beleefd, doorgegeven en vernieuwd kan worden. Daarom is het belangrijk om nieuwe vormen van traditie te ondersteunen, zonder de bestaande te verliezen. De vraag om goed uit te leggen waarom materieel en immaterieel erfgoed als twee aparte elementen gezien wordt, werd ook meermaals gesteld. Aandacht voor een concrete definitie van erfgoed is dan ook een sterke aanbeveling van de deelnemers. Tegelijk is er zorg dat te strenge regelgeving activiteiten belemmert. Ondersteuning en goede communicatie vanuit de gemeente is daarbij belangrijk. Veel deelnemers benadrukken dat de overdracht van erfgoed begint bij de jeugd. Samenwerking tussen muziekverenigingen en basisscholen is daarin essentieel. Muziekonderwijs, dialectlessen en projectmatig erfgoedonderwijs kunnen jongeren vroeg betrekken bij de geschiedenis van hun omgeving. Er wordt gepleit voor subsidies die deze verbinding stimuleren, en voor een educatieve aanpak waarin verhalen, muziek en ambachten onderdeel worden van lesprogramma’s. Ook de rol van de muziekverenigingen (Hafabra) en carnavalsverenigingen wordt genoemd: zij zijn vaak de verbindende factor tussen generaties en spelen een belangrijke rol bij vieringen, herdenkingen en dorpsfeesten.

Het behoud van deze verenigingen, binnen en buiten de gemeentegrenzen, wordt gezien als cruciaal voor het voortbestaan van immaterieel erfgoed. Leudal staat, net als veel Limburgse gemeenten, voor de uitdaging van sluitende kerken en vergrijzende verenigingen. Deelnemers zien kansen om kerkgebouwen een nieuwe culturele functie te geven, bijvoorbeeld als tentoonstellingsruimte of podium voor muziek en ontmoeting. De gemeente wordt gevraagd om het belang van erfgoed actiever te communiceren: via tentoonstellingen, samenwerking met het Limburgs Museum of provinciale partners, of door inwoners te betrekken bij het kiezen van thema’s die gemeente-breed uitgedragen kunnen worden. Daarnaast wordt gewezen op de noodzaak van onderlinge steun tussen dorpen – ieder dorp heeft zijn eigen karakter, maar samen vormen zij de verscheidenheid die Leudal typeert.

3

Thema 4. Verbinding met andere beleidsterreinen: Cultuur met een breder doel Verenigingen spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van sociale cohesie en vitaliteit. Het lid blijven van een vereniging draagt bij aan zingeving, ook op oudere leeftijd of bij gezondheidsproblemen. Een algemene conclusie was dat beleidsterreinen als cultuur, sociaal domein, jeugd, zorg en sport meer met elkaar verweven kunnen worden. Gemeenschapshuizen en bibliotheken kunnen hierbij een spilfunctie vervullen als multifunctionele ontmoetingsplekken, waar cultuur, educatie en zorg elkaar raken. Ook leegstaande kerken of monumenten kunnen, door culturele activiteiten te huisvesten, hun betekenis voor de gemeenschap behouden. Samengevat zijn de onder andere volgende concrete onderwerpen aan bod gekomen: •

•

•

•

Een belangrijk inzicht uit de tafelsessie is dat kunst en cultuur in Leudal meer zijn dan vermaak: ze vormen een verbindende kracht binnen het sociale, educatieve en maatschappelijke weefsel van de gemeente. Deelnemers spreken over cultuur als middel om maatschappelijke doelen te versterken – van welzijn en gezondheid tot onderwijs, leefbaarheid en inclusie. Ze benadrukken dat cultuur een krachtig middel is om verschillende doelgroepen samen te brengen: jongeren, ouderen, mensen met een laag inkomen, statushouders of arbeidsmigranten. Er is brede consensus dat onderwijs en cultuur elkaar versterken. De gemeente kan een centrale rol spelen in het leggen van verbindingen tussen scholen en lokale verenigingen, bijvoorbeeld via gastlessen of workshops. Jongerenwerk en cultuureducatie moeten hand in hand gaan: kunst en cultuur als middel om jongeren te bereiken, hun talenten te ontdekken en burgerschap te bevorderen. Daarnaast wordt gewezen op het belang van laagdrempelige subsidies voor kleinschalige initiatieven waarmee verenigingen iets terugdoen voor de gemeenschap, bijvoorbeeld een buurtoptreden of vrijwilligersactiviteit. Kleine bedragen, eenvoudige aanvragen en snelle besluitvorming kunnen volgens deelnemers veel positieve energie losmaken. Veel ideeën stranden in de praktijk op regelgeving of vergunningseisen.

Deelnemers vragen ook om eenvoudiger en consistenter beleid bij terugkerende evenementen, en om behoud van gemeentelijke ondersteuning bij praktische zaken zoals materialen, opslag of dranghekken. Ook wordt gepleit voor versterking van de samenwerking met het bedrijfsleven, bijvoorbeeld met lokale ondernemingen als Adams in Thorn, die expertise en faciliteiten kunnen delen voor muziekonderwijs of workshops.

Vervolgproces en ruimte voor aanvullingen/ vragen Met de opgehaalde input gaan we aan de slag om de eerste lijnen te schetsen van het nieuwe beleid. Het streven is om het beleid in februari 2026 (o.a. afhankelijk van de invloed van de gemeenteraadsverkiezingen) in de raad te agenderen. In december 2025 delen we de eerste contouren/ concept van het nieuwe cultuurbeleid met de deelnemers van de twee sessies, wij vragen hen om aan te geven of er feitelijke onjuistheden zijn. Vragen of aanvullingen/ opmerkingen? Mail ons: info@cultuurslagers.nl Of neem contact op met Pien Kerkhofs (gemeente Leudal): p.kerkhofs@leudal.nl

4