37 duizend bomenplan gemeente Leudal (27jul20)

37 DUIZEND BOMENPLAN Gemeente Leudal 27-07-2020

Colofon Samenwerkingspartner Naam Adres Postcode en plaats Website

Gemeente Leudal Leudalplein 1 6093 HE Heythuysen www.leudal.nl

Contactpersonen Naam E-mailadres Telefoon

Sabine de Jong s.dejong@ikl-limburg.nl 06 – 53 48 32 96

Dossiergegevens Projectnummer Titel Document Status Versie Opsteller

56-2020-OV- 015 37 duizend bomenplan gemeente Leudal 20200713 1mln. bomenplan Leudal definitief 27-07-2020 S. de Jong

1. Aanleiding Gemeente Leudal heeft de ambitie om voor iedere inwoner een boom te planten in de komende 8 jaren. Dit betekent concreet dat we 37.000 bomen gaan planten. De gemeente Leudal wil zo o.a. de provincie Limburg ondersteunen in haar 1,1 mln. bomenplan. De gemeente Leudal zal door deze inzet verder vergroenen en een biodiverse gemeente worden met groene dorpsmantels. Om dit te realiseren zal ze de komende jaren aan de slag gaan met de aanleg van singels, hagen, laanbomen en boselementen. Het gaat hierbij om projecten zowel binnen als buiten de bebouwde kom, de dorpsmantels en projecten in het buitengebied. De projecten zijn gericht op klimaatadaptie, landschap, leefbaarheid, CO2-opslag, ecologie, biodiversiteit en recreatie. De kern van alle bomen projecten is dat ze samen met en voor de burgers worden aangeplant. We streven naar burgerparticipatie bij de planontwikkeling maar zeker ook bij het aanplanten bijv. in de vorm van boomfeestdagen. De gemeente Leudal heeft jaarlijks op de begroting een post staan voor bomen en/of groen, door het 1 mln. bomenplan van de provincie Limburg kunnen we de ambitie van de gemeente vergroten tot het in dit rapport beschreven omvang.

2. Het doel Een mooie omgeving vinden we allemaal belangrijk. We wandelen, fietsen en verblijven graag in een gebied waarin het wonen en werken samengaat met een fraai en herkenbaar landschap. Bossen, natuurterreinen, omzoomde akkers, weilanden en boerderijen vormen samen dat fraaie landschap. Iedereen kent wel enkele markante vrijstaande bomen die als bakens in het landschap staan; langs wegen of vrijstaand in het veld. De bomen maken indruk door hun leeftijd en fraaie verschijning. Omdat ze zich vrijuit en zonder concurrentie konden ontwikkelen, behielden ze hun natuurlijke vorm en uiterlijk. Deze bomen zijn bijzonder waardevol voor het landschap. Vaak zijn het nog overblijfselen van de kleine percelen uit het verleden of zijn ze als markering van een grens aangeplant. Dit geldt ook voor hagen en singels die in het verleden als veekering werden ingezet of ontstonden op gronden waar vanwege bijv. grondwaterstanden geen landbouw mogelijk was. Landschapselementen zijn van belang voor vogels, vlinders, insecten en vleermuizen. Daarmee dragen ze bij aan de biologische ongediertebestrijding van de akkers. Het doel is in een periode van 8 jaar in totaal 37.000 extra bomen te planten.

3. Projectvoorstellen Om te komen tot het bovenstaande doel, zijn er binnen de gemeente Leudal een aantal concrete projecten opgenomen voor dit plan voor komende 2 plantseizoenen (plantseizoen 2020-2021 en plantseizoen 2021-2022):

1. Aanplantregeling Leudal Deze regeling is voor iedere Leudaller die in het buitengebied een mooie hoogstamboomgaard of haag wil aanleggen of een bestaande boomgaard uitbreiden met extra bomen of een haag. Dan ondersteunt deze regeling om het te doen. De gemeente Leudal zet hier samen met IKL sterk in op vergroening en het verhogen van de biodiversiteit, de karakteristieke boomgaarden en hagen vormen hier een belangrijk onderdeel van. Omdat hoogstamboomgaarden van oorsprong niet thuishoorden in kernen komen alleen bewoners van het buitengebied in aanmerking voor deze regeling. IKL zal ter plaatsen komen kijken om samen een plan op te stellen zodat het landschappelijk past. De burger zal in deze regeling een eigen bijdrage hebben. Om deelnemers voor deze regeling te werven worden persberichten in lokale en sociale media geplaatst. Naast het advies op de locatie worden aanplanters in het najaar voorafgaand aan het plantseizoen uitgenodigd voor een plantinstructie en na aanplant krijgen ze de uitnodiging voor een snoeicursus voor fruitbomen. Kenmerk van deze regeling is dat de deelnemers de boomzelf planten. Boomsoorten: Diverse soorten fruitbomen, inlandse boomsoorten en bosplantsoen afgestemd op de lokale omstandigheden en bodem. (zie bijlage 1 Sortimentlijst) Zoekgebied: Heel de gemeente Leudal buiten de woonkernen (zie bijlage 2 Zoekgebieden gemeente Leudal).

Voorbeelden: Heykeshoeve, Lekkerland, Maashof. Daarnaast verwachten wij een 30 adressen in het buitengebied aanplant te doen. 2. Eeuwige vrijgezel Met solitaire bomen bedoelen we bomen die vrij in het landschap tussen de akkers en weilanden staan (dus buiten erven en tuinen). De solitaire bomen verdwijnen door diverse redenen uit het landschap. Soms gaat het om natuurlijke oorzaken, zoals blikseminslag. Vaak is het de realisatie van bebouwing en infrastructuur waar bomen voor moeten wijken. Ook zijn veel bomen verdwenen als gevolg van schaalvergroting in de landbouw. Het grootste probleem is echter dat er geen alleenstaanden meer bijkomen. Het aantal eeuwige vrijgezellen neemt hierdoor alleen maar af. Maar gelukkig kunnen we dit in de gemeente Leudal veranderen. Hiervoor is de regeling solitaire bomen. Deze regeling stimuleert bewoners van het buitengebied om bomen aan te planten. De gemeente neemt de volledige kosten op zich en de grondeigenaar is verantwoordelijk voor de instandhoudingsplicht. IKL gaat voor deze regeling in gesprek met burgers en dorpsraden op zoek naar geschikte locaties. Hiervoor schrijven we persberichten en informeren we dorpsraden en vrijwilligers groepen actief om op zoek te gaan naar geschikte plekken. De aanplant van deze bomen voeren we dan ook uit met deze bewoners of de lokale basisschool. Hier wordt de boom gezamenlijk geplant.

Boomsoorten: zomereik (Quercus robur), beuk (Fagus sylvatica), zoete kers (Prunus avium), kleinbladige of winterlinde (Tilia cordata), of knotbomen in overleg, waar landschappelijk gewenst. Zoekgebied: Heel de gemeente Leudal buiten de woonkernen Voorbeelden: Veldstraat Grathem, Aan de Bergen Heythuysen. Daarnaast verwachten wij dit jaar nog circa 10 locaties te vinden waar eeuwige vrijgezellen komen. 3. Vergroening dorpskernen en mantels Binnen de 16 kerkdorpen van de gemeente Leudal zijn wensen om bomen te planten op dorpspleinen te vergroenen, maar ook om entrees meer aankleding te geven. Dit gebeurt in nieuwbouw locaties maar ook in bestaande structuren. Deze bomen zijn aanvullend op het bestaande bomen bestand.

Concreet voor Q4 van 2020 zijn dit; Nunhem - aanplant 15 bomen langs weg voormalige voetbalvelden Nunhem - Caulitenstraat, aanplant 24 bomen Neer - Schoor, aanplant 11 bomen bij zitbanken Heythuysen - Slingstraat, aanplant 24 bomen langs onverharde weg - Gravestate, aanplant 5 solitaire bomen op grasveld - Tuulshoek, aanplant 3 bomen op speeltuin - Noorderbaan, in de groenstrook tussen de Noorderbaan en bedrijventerrein Arenbos, aanplanten 15 bomen - Graaf van Loonlaan, grasveld en speeltuin, aanplant 10 bomen - Vlasstraat, park bij oud gemeentehuis, aanplanten 5 bomen (eventueel bijzondere boomsoorten) Grathem - Breestraat, 1e gedeelte vanaf de kern Grathem, aanplant 20 bomen Voor de jaren daarna zijn deze plannen nog niet concreet maar heeft de gemeente Leudal de wens om elk jaar 250 extra bomen aanplanten in en rondom de kernen (solitaire bomen, boomgroepen en laanbomen). Een voorbeeld hierbij is het dorpsplein Neeritter, dit plein is van de gemeente en is volledig versteend en in gebruik als parkeerplaats. Tijdens het proces van de landschapsbiografie Neeritter-Ittervoort is door bewoners uitgesproken dit graag anders te zien. Het plein vormt momenteel een hitte-eiland en word in samenspraak met omwonenden bekeken welke maatregelen wenselijk zijn.

In de periode Q3/Q4 wordt jaarlijks per kern geïnventariseerd waar extra bomen geplant kunnen worden. Deze bomen zijn nu niet opgenomen in de aanvraag. Voor de bomen van 2020 / 2021 geldt dat ze waar mogelijk met hulp van bewoners worden aangeplant, maar onder begeleiding. Boomsoorten: zomereik (Quercus robur), beuk (Fagus sylvatica), zoete kers (Prunus avium), acacia (Robina pseudo acacia), Linde (Tilia cordata). Esdoorn, Berk, tamme kastanje, kleinbladige linde, tulpenboom, honingboom, Smalbladige-es of pluim-es (Fraxinus Ornus) en noot zijn soorten die wenselijk zijn meer richting de dorpskernen. In de kernen kunnen ook bijzondere boomsoorten toegepast worden.

Zoekgebied: bovengenoemde kernen Voorbeelden: bovengenoemde straten 4. Aanplant in patrijzen kerngebied Binnen de gemeente Leudal zijn er 2 aangewezen kernleefgebieden voor Patrijzen. De patrijs staat op de beschermde lijst van de provincie Limburg en binnen de aangewezen kernleefgebieden werken agrariërs en vrijwilligers samen om het leefgebied van de patrijzen te beschermen. De patrijs wordt aangemerkt als doelsoort voor een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap met landschappelijk waarde waar veel diersoorten van profiteren. De gemeente heeft binnen deze kernleefgebieden de ambitie om mee te werken aan een kleinschalig landschap. Dit doen we door de aanplant van hagen en singels op gemeentelijke eigendom. De gemeente neemt hier volledige kosten op zich. Daarnaast zullen we in dit project proberen andere terrein eigenaren ook te laten aanplanten. De locatie is weergegeven op kaart bijlage 2. Het plantsoen van de hagen en struwelen is aangegeven in bijlage 1. 5. Dorpsgaard / Voedselbos Een dorpsgaard dient als ontmoetingsplek voor jong en oud. Een plek die zorgt voor een saamhorigheidsgevoel, waar je je kunt inspannen maar ook ontspannen, samen of alleen. Bovenal is het een stukje landschap waaraan je zelf meewerkt, waarvoor je zorgt. De dorpsgaard is een perfecte uitvalbasis voor activiteiten zoals oogstdagen, buurtbarbecues, lesmiddagen en sport en spel.

Voedselbos is een door de mens gecreëerd bos waarbij voornamelijk eetbare soorten aanwezig zijn, in de vorm van planten, struiken en bomen. Dit soort bossen zijn zelfvoorzienend en klimaatbestendig. Meestal komen hier bomen voor die noten of bessen dragen, of kruidachtige planten. Voedselbossen hebben een ecologische en economische waarde, maar ook als een meer privé initiatief voor voedselproductie.

Naast een fijne plek voor de mens moet de dorpsgaard en een voedselbos anderzijds ook leefruimte bieden voor dieren. Door aangepast beheer op deze plek creëren we ontwikkelingsmogelijkheden voor flora en fauna. Het uitgangspunt van een dorpsgaard/ voedselbos is dat deze geïnitieerd, gerealiseerd en onderhouden wordt door (dorps)bewoners. Hierover heeft IKL direct contact met de provinciale beleidsambtenaar voedselbossen.

Boomsoorten: Inlandse soorten die bes- of vruchtdragend zijn. Acer Campestre, Carpinus Betulus, Crataegus Monogyna, Crataegus Laevigata, Cornus mas, Cornus Sanguinea, Corylus avellane, Euonymis europaeus, Fraxinus excelsior, Populus tremula, Prunus avibum, Prunus padus. Prunus spinosa, Rhamnus frangula, Rosa canina, Salix caperea, Ulmus laevis, Alnus incana, Alnus cordata, Populus canadensis, Tiliaplatyphyllos. Zoekgebied: Heel de gemeente Leudal buiten de woonkernen Voorbeelden: Dorpsgaard Haelen, voedselbos Leukerland 6. Herdenkingsbosjes Herdenkingsbomen zijn bomen die worden aangeplant, vaak in dorpen en steden om een gebeurtenis, een persoon of een vereniging te herdenken en te eren. Hierbij wordt er een speciale plek ingericht om deze boom te kunnen planten, waarbij meestal een bord of gedenksteen geplaatst wordt. Herdenkingsbossen zijn plekken waar mensen een belangrijk moment in hun leven kunnen vastleggen door de aanplant van een boom. Deze boom kan een gebeurtenis markeren, zoals de geboorte van een kind, het huwelijk van mensen, of een jubileum. Ook kan het een vormen van herdenken zijn ter nagedachtenis aan een overleden dierbare. Het doel hiervan is om mensen de gelegenheid te geven iets te herdenken. Binnen de gemeente Leudal zijn er verschillende initiatieven en verzoeken om herdenkingsbosjes of geboorte bosjes te realiseren.

De gemeente wil dit actief ondersteunen waar mogelijk.

Boomsoorten: Afhankelijk van de standplaats. Soorten die bijvoorbeeld op hogere gedeeltes groeien zijn de Eik, Beuk en Berk. Op de lagere gedeeltes groeit voornamelijk Es, Els en Wilg. Zoekgebied: Heel de gemeente Leudal zowel in en rondom de woonkernen Voorbeelden: Een concreet voorbeeld hiervan is het Prinse boske te Heytse waar de oud prinsen van Heytse samenwerken met stichting IKL om een bosje aan te leggen en te onderhouden. 7. Vergroenen schoolpleinen Enkele scholen hebben het concrete verzoek ingediend het schoolplein te vergroenen. In samenspraak met de kinderen worden voorstellen uitgewerkt. Momenteel zijn deze plannen nog niet concreet dit verwachten we in 2021-2022. 8. Burgerinitiatief Maasveld te Neer Het burgerinitiatief omvat een nieuw alternatief voor de huidige sportvelden en de locatie van het zwembad. Het initiatief is vanuit de bewoners zelf georganiseerd en er komt een nieuwe veilige fiets(trainings)omgeving wielrenners, mtb en cyclocrossers. De tennisbanen worden vervangen door nieuwe allweather tennisbanen (hele jaar door tennissen). Een nieuw voetbalveld met kunstgras. Bij het huidige zwembad worden de oude kleedlokalen vervangen door nieuwe moderne kleedlokalen, renovatie terras en grotere ligweide met meer schaduwrijke plekken vanuit bestaand groen. Dit geheel wordt ingepast in een goede duurzame structuur waar de monotone eiken structuur wordt

vervangen om meer biodiversiteit te krijgen en de overlast van de eikenprocessierups te verminderen. De landschappelijke inpassing en eventuele herplant valt uiteraard buiten het 37 duizend bomenplan gemeente Leudal. Boomsoorten: Beuk (Fagus sylvatica), Zoete kers (Prunus avium), Acacia (Robina pseudo acacia), Linde (Tilia cordata). Esdoorn, Berk, tamme kastanje, kleinbladige linde, tulpenboom, honingboom, Smalbladige-es of pluim-es (Fraxinus Ornus) en noot zijn soorten die wenselijk zijn. De haagstructuur zal bestaan uit inlandse soorten bos en haagplantsoen conform bijlage 1

Zoekgebied: Maasveld te Neer (zie kaart bijlage 2) 9. Vergroening van boeren erven, met de erven + regeling In dit plan willen we 3 boeren – erven vergroenen in samenwerking met de 2% regeling van Natuurrijk Limburg. Agrariërs die momenteel deelnemen aan de landschapspakketten van Natuurrijk Limburg worden uitgenodigd om mee te werken aan een pilot om het erf te vergroenen en meer biodiversiteit te ontwikkelen. Binnen dit programma wordt het volledige advies betaald door Natuurrijk Limburg maar de deelnemers zullen gebruik maken van de aanplantregeling en de regeling voor solitaire bomen, om hagen en singels aan te leggen. Hier wordt in de begroting van de aanplantregeling rekening mee gehouden

Binnen de gemeente Leudal worden er geen nieuwe boslocaties aangeplant, de reden hiervoor is:    

In de gemeente Leudal zijn al best veel bosgebieden aanwezig; De aanplant van bos moet ook passend zijn in het karakteristieke landschap; De gemeente Leudal heeft ook een opgave als het gaat om de energietransitie. Dit legt ook een grote claim neer op beschikbare gronden (aanleg zonneweides en windmolens) De kosten voor het afwaarderen van landbouwgrond naar bos (dit wordt niet vergoed vanuit de regeling van de provincie, daarnaast heeft de gemeente Leudal ook een bezuinigingsopgave om te komen tot een meerjarig sluitende begroting).

4. Begroting De totale kosten zijn voor de komend jaar begroot op € 136.045,- (excl. BTW), hiervan wordt 50% gefinancierd door gemeente / derde. De Subsidie aanvraag bij de provincie Limburg is € 68.022,50 :

1. Aanplantregeling Leudal

prijs

totaal

1,25

2.250,00

Bosplantsoen 1.800 m2.

Maat 60/80

uitgaande van 1 stuks per m2 Gemengde haag

300 mtr.

Maat 60/80 uitgaande van 5 stuks per meter

5,00

1.500,00

100,00

37.500,00

150,00

1.200,00

150,00

3.000,00

150,00

15.000,00

150,00

4.200,00

450,00

1.800,00

1,25

125,00

1,25

125,00

Fruitbomen * incl. materiaal 250 St.

mt. 8-12 solitaire bomen** incl. materiaal

8 st.

mt 8-12 solitaire bomen incl. materiaal

2. Eeuwige vrijgezel 20 st.

mt 8-12 Laanbomen Inc. materiaal

3. dorpsmantels

100 st.

Mt 8-12 solitaire bomen incl. materiaal

28 st.

mt 8-12 solitaire bomen incl. materiaal

4 St.

(groot formaat 2025) Bosplantsoen

100 m2

Maat 60/80 uitgaande van 1 stuks per m2 Bosplantsoen

4. aanplant patrijzen kernleefgebied

100 m2.

Maat 60/80 uitgaande van 1

stuks per m2 Gemengde haag

100 mtr.

Maat 60/80 uitgaande van 5 stuks per meter

5,00

500,00

1,25

50,00

5,00

1.000,00

100,00

3.000,00

150,00

7.500,00

150,00

7.500,00

450,00

1.800,00

5,00

7.500,00

1,25

1.250,00

Bosplantsoen 5. dorpsgaard voedselbos

40 m2

Maat 60/80 uitgaande van 1 stuks per m2 Gemengde haag

200 mtr.

Maat 60/80 uitgaande van 5 stuks per meter Fruitbomen incl. materiaal

30 st.

mt. 8-12 Fruitbomen incl. materiaal

6. Herdenkingsbosjes

50 st.

mt. 8-12 solitaire bomen incl. materiaal

50 st.

mt 8-12 solitaire bomen incl. materiaal

7. Vergroenen schoolplein

4 st.

(groot formaat 2025) Gemengde haag

8. Maasveld

1500 Mtr.

Maat 60/80 uitgaande van 5 stuks per meter Bosplantsoen

1000 m2

Maat 60/80 uitgaande van 1

stuks per m2 solitaire bomen incl. materiaal 25 st. 9. Vergroening van boeren erven, met de erven + regeling

mt 8-12

150,00

3.750,00

150,00

750,00

100,00

3.000,00

5,00

250,00

1,25

50,00

solitaire bomen incl. materiaal 3 st.

mt 8-12 Fruitbomen (Zelfstandig aanplant) incl. materiaal

30 st.

mt. 10-12 Gemengde haag

50 Mtr.

Maat 60/80 uitgaande van 5 stuks per meter Bosplantsoen

40 m2

Maat 60/80 uitgaande van 1 stuks per m2

Totaal

104.650,00

Inboet en nazorg (10% van de totale subsidiabele kosten)

10.465,00

20 % Overhead kosten

20.930,00 Totaal (excl. BTW)

136.045,00

* = fruitbomen in de aanplantregeling worden volledig door de deelnemer geplant. In de prijs is opgenomen het adviesgesprek en een uitlever moment. De overige bomen in de tabel worden ter plekken geleverd dan wel met deelnemers aangeplant. Hiermee wordt het prijsverschil in de bomen verklaart.

** = De laan en solitaire bomen opgenomen in deze tabel kennen een gemiddelde prijs omdat op dit moment de prijzen op de kwekerij nog niet bekend zijn. Dit is afhankelijk van de soort en het moment van afname (vraag en aanbod. Voor deze aanvraag gebruiken wij een gemiddelde op basis van ervaring. Bomen worden geleverd met materialen zoals boombanden en palen