CConstaterende datLelystad
Koppel je AI →
Document · PDF

Warmteprogramma 2026 - 2050

Commissie Ruimte Beheer, Energie en Duurzaamheid 25 augustus 2026, gemeente LelystadBij agendapunt: 26.346 RV Definitief warmteprogramma: Intrekken Transitievisie Warmte - 21:1514.359 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

OP WEG NAAR NIEUWE ENERGIE Warmteprogramma 2026-2050

INHOUD Inhoud | 2 Voorwoord | 5 Samenvatting | 6 Begrippenlijst 8 1 Inleiding | 10 1.1 | Waarom een warmteprogramma? | 10 1.1.1 | Doel van het warmteprogramma | 10 1.1.2 | Vervolg op de Kadernota uit 2021 | 10 1.2 | Opzet van het warmteprogramma | 11 1.2.1 | Wat verandert er ten opzichte van 2021? | 11 1.2.2 | Hoe is dit warmteprogramma gemaakt? | 11 2 | Kaders en uitgangspunten | 12 2.1 | Welke wetten en afspraken zijn belangrijk? | 12 2.2 | Hoe gaat het proces verder? | 13 2.3 | Kaders voor de warmtetransitie in Lelystad | 14 2.3.1 | Kaders voor de strategie | 14 2.3.2 | Kaders voor de volgorde van wijken | 15 2.3.3 | Kaders voor de wijkuitvoeringsplannen | 15 2.3.4 | Kaders voor handelingsperspectief voor de periode van 2035 tot 2050 | 16 3 Rollen | 17 3.1 | De rol van de gemeente | 17 3.2 | De rol van andere betrokken partijen | 17 4 | Aanpak voor de hele gemeente | 19 4.1 | De opgave | 19 4.1.1Woningen | 19 4.1.2 | Bedrijven | 19 4.1.2 | Bestaande warmtenetten | 20 4.1.3 | Bedrijven met een grootaansluiting | 20 4.2 | Verwachte resultaten van het warmteprogramma | 20 4.3 Handelingsperspectief | 21 4.4 | Mogelijke routes naar duurzame warmte | 23 4.4.1 | Route 1 – Duurzaam gas | 23 4.4.2 | Route 2 - Warmtenet | 24 4.4.3 | Route 3 – Alles elektrisch | 26 4.5 Maatwerkaanpakken | 27 4.5.1Bedrijven | 27 4.5.2 | Agrarische bedrijven en woningen in het buitengebied | 27 34.6

Voorkeurstechniek | 27 4.7 | Uitkomsten van de nieuwe berekeningen | 28 4.8 Milieueffecten | 30 4.9 | Overzicht van de plannen | 31 4.10 Aanwijsbevoegdheid | 31 WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 | 2 3 5 Paticipatie 34 5.1 Gevolgen van de warmtetransitie 34 5.1.1 Gevolgen voor de openbare ruimte 34 5.1.2 Gevolgen voor woningen en andere gebouwen 34 5.2 Uitgangspunten voor participatie 34 5.3 Communicatie- en participatiestrategie 35 5.3.1 Participatie bij het warmteprogramma 36 5.3.2 Participatie bij de wijkuitvoeringsplannen 38 5.3.3 Ondersteuning van initiatieven 38 6 Monitoring en evaluatie 39 6.1 Verslaglegging en rapportage 39 WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 4WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

VOORWOORD Lelystad werkt stap voor stap aan nieuwe energie. Het doel is dat in 2050 alle woningen en andere gebouwen duurzame warmte gebruiken. Dat betekent dat we stoppen met aardgas. Dit doel geldt voor heel Nederland. De landelijke overheid maakt wetten en regels om aardgasvrij te worden. Wij vertalen deze wetten en regels naar plannen voor Lelystad. In 2021 stelde de gemeenteraad de voorwaarden vast voor de overstap naar nieuwe energie in Lelystad. Dat gebeurde in de Kadernota ‘Op weg naar nieuwe energie’. In 2022 besloot de gemeenteraad in welke volgorde de wijken in Lelystad overstappen. Deze plannen vormen nog steeds de basis van onze aanpak. We blijven werken aan warmtenetten op basis van aard- warmte (geothermie), warmte- en koudeopslag (WKO) en elektrische warmtepompen. De richting verandert dus niet. Wel zijn er de afgelopen jaren nieuwe ontwikkelingen geweest. Technieken veranderen. Ook komen er nieuwe wetten en regels. Daarnaast weten we nu meer dan een paar jaar geleden. Daarom bekijken we opnieuw of onze plannen nog goed aansluiten op de situatie van nu. In dit document leest u: • Wat de opgave nu is. • Hoe de aanpak er de komende jaren uitziet. • Welke organisaties betrokken zijn. • Hoe we samen werken aan een aardgasvrije gemeente. We houden rekening met nieuwe landelijke wetten1. We verwachten dat deze vanaf 2026 stap voor stap ingaan.

De koers blijft dus hetzelfde. Wel passen we sommige onderdelen aan, zoals de planning van een aantal buurten en wijken. Ook krijgen we binnenkort een nieuwe wettelijke bevoegdheid: de aanwijsbevoegdheid. Daarmee kunnen we als gemeente gebieden aanwijzen waar – binnen een aantal jaar – geen aardgas meer beschikbaar is. In dit document leggen we uit wat dit precies betekent. Wij hebben een belangrijke rol bij het aardgasvrij maken van Lelystad. Maar we kunnen dit niet alleen. Daarom vinden we het belangrijk om inwoners, ondernemers en andere organisaties goed te betrekken. Uiteindelijk moet iedereen een keuze maken. Bijvoorbeeld over hoe een woning of gebouw straks zonder aardgas wordt verwarmd. Dat geldt ook voor warm water uit de kraan en de douche. Dit document helpt daarbij. De komende jaren maken we per wijk een wijkuitvoeringsplan. Daarin staat concreter wat er gaat gebeuren. We betrekken inwoners, ondernemers en andere organisaties bij het maken van zo’n plan. 1 De Wet collectieve warmte (Wcw), de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en de uitvoeringsbesluiten die daarbij horen. 5WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 SAMENVATTING Dit warmteprogramma beschrijft hoe Lelystad uiterlijk in 2050 stopt met aardgas. We stappen over op duurzame manieren om woningen en andere gebouwen te verwarmen. Dit geldt ook voor koken en het verwarmen van water uit de kraan en de douche. Het warmteprogramma is een vervolg op de Kadernota ‘Op weg naar nieuwe energie’ uit 2021. Elke vijf jaar bekijken we of aanpassingen nodig zijn. Bijvoorbeeld door nieuwe technieken, nieuwe wetten of veranderingen in beschikbare energiebronnen. De basis van het beleid blijft hetzelfde. Wel verandert voor sommige buurten de planning. Daardoor zijn sommige wijken eerder of later aan de beurt om aardgasvrij te worden. Veel woningen en gebouwen gebruiken nog aardgas Op dit moment gebruiken ongeveer 27.000 woningen in Lelystad aardgas. Daarnaast zijn ongeveer 3.600 gebouwen van bedrijven, scholen, winkels en kantoren aangesloten op het aardgasnet. Samen gebruiken zij tussen de 68 en 78 miljoen kuub aardgas per jaar. De overstap naar duurzame warmte is dus een grote verandering voor de stad. Dit zijn de belangrijkste uitgangspunten Bij het aardgasvrij maken van Lelystad gelden een aantal belangrijke uitgangspunten: • De overstap moet betaalbaar en haalbaar zijn. • Isolatie is een belangrijke maatregel om energie te besparen en is vaak nodig bij de overstap op een warmtepomp.

• We kiezen zoveel mogelijk voor oplossingen met de laagste kosten voor de gebruiker én de samenleving. • We bouwen het gebruik van houtsoortige biomassa stap voor stap af. • Groen gas en waterstof zijn in Lelystad geen oplossing voor het verwarmen van woningen en gebouwen. • Wij als gemeente hebben de regie, maar inwoners en bedrijven houden ruimte voor een eigen duurzame oplossing. • Nieuwbouw bereiden we zoveel mogelijk voor op een aansluiting op een warmtenet. Dit zijn de mogelijke oplossingen Er zijn verschillende manieren om aardgasvrij te worden: 1. Warmtenet Voor een groot deel van Lelystad is een warmtenet de beste oplossing. Een warmtenet gebruikt bijvoorbeeld warmte uit aardwarmte (geothermie). 2. Warmtepomp Vooral goed geïsoleerde woningen en woningen in het buitengebied zijn geschikt voor een elektrische warmtepomp. 3. Groen gas en waterstof Groen gas en waterstof zijn duur en beperkt beschikbaar. Daarom zijn deze oplossingen voor Lelystad niet geschikt als grote oplossing voor woningen en gebouwen. Sommige buurten veranderen van planning Nieuwe berekeningen laten zien dat sommige buurten beter passen bij een andere oplossing dan eerder gedacht. Daardoor verschuiven sommige buurten van fase.

Dat betekent dat zij eerder of later aardgasvrij worden: • Voor de buurten Boeier, Karveel, Jagersveld, Oostrandpark, Werkeiland, Lelystad-Haven en Hollandse Hout blijkt een warmtenet nu de beste oplossing. Deze buurten verschuiven daarom van fase 3 naar fase 2. • Voor Hanzepark, Landerijen-Oost, Park Schoener, Galjoen-Zuid, Sportpark Schouw, Park Jol-Galjoen, Sportpark Langezand, Bataviahaven en de bedrijventerreinen Jol, Tjalk, Kempenaar en Gildenhof blijkt een individuele warmtepomp beter te passen. Deze buurten verschuiven daarom naar fase 3. Voor de buurten in fase 2 blijkt een warmtenet nu duidelijk de beste oplossing. Daarom leggen we voor deze buurten een warmtenet vast als voorkeursoplossing. 6WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

We kunnen straks gebieden aanwijzen die aardgasvrij worden Gemeenten krijgen waarschijnlijk vanaf half 2026 een nieuwe wettelijke bevoegdheid. Daarmee kunnen zij gebieden aanwijzen waar aardgas op termijn verdwijnt. Dit heet de aanwijsbevoegdheid. In Lelystad willen we deze bevoegdheid binnen vijf jaar inzetten voor de buurten in fase 1. Dit betekent: • De wijken in fase 1 worden aangewezen als warmtetransitiegebied. • Daarna geldt een overgangsperiode. Deze overgangsperiode duurt waarschijnlijk minimaal 8 jaar. • Na de overgangsperiode stopt de levering van aardgas. • Gebouweigenaren zijn niet verplicht om aan te sluiten op een warmtenet. Wie wil, kan kiezen voor een eigen oplossing. Wat betekent dit voor inwoners? De overstap naar duurzame warmte heeft verschillende gevolgen. In de woning krijgen bewoners te maken met een ander verwarmingssysteem, zoals een afleverset voor het warmtenet of een warmtepomp. Soms zijn er aanpassingen nodig aan leidingen of radiatoren. En soms is het nodig om de woning extra te isoleren. Warm water voor de kraan en de douche wordt straks zonder aardgas verwarmd. En koken gaat elektrisch. We verwachten graafwerkzaamheden in alle buurten. Bijvoorbeeld voor het aanleggen van het warmtenet. Of voor het verzwaren van het elektriciteitsnet. Betaalbaarheid is voor veel inwoners een belangrijk onderwerp.

Daarom willen we de woonlasten op termijn zo stabiel mogelijk houden. Inwoners krijgen hulp en ondersteuning via: • Hulp en informatie via het online Energieloket en het Warmteloket in de wijk. • Energiecoaches die helpen met kleine energiebesparende maatregelen. • Subsidies en leningen, bijvoorbeeld voor isolatie. • Collectieve inkoopacties. • Informatie over praktische maatregelen die nu al nuttig zijn. De overstap naar duurzame warmte heeft ook voordelen: • Minder uitstoot van CO₂. • Minder afhankelijkheid van energie uit het buitenland. • Mogelijk stabielere energiekosten in de toekomst. Conclusie Lelystad kiest vooral voor warmtenetten en warmtepompen om aardgasvrij te worden. Warmtenetten zijn in veel buurten de beste oplossing. Dat komt onder andere door de betaalbaarheid van warmtenetten. En omdat er weinig ruimte is op het elektriciteitsnet. Voor inwoners betekent dit dat zij stap voor stap overstappen op duurzame warmte. Daarbij houden we rekening met overgangsperiodes, participatie, ondersteuning en ruimte voor eigen oplossingen zonder fossiele brandstoffen. 7WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 BEGRIPPENLIJST Aanwijsbevoegdheid Gemeenten geven met de aanwijsbevoegdheid aan in welk gebied het leveren van aardgas stopt en wanneer dat gebeurt. Aardwarmte Aardwarmte wordt ook wel geothermie genoemd. Warm water uit diepe lagen in de bodem wordt gebruikt om woningen en gebouwen te verwarmen. In de afbeelding hiernaast ziet u hoe een warmtenet op basis van aardwarmte werkt. Afleverset Een afleverset hoort bij een warmtenet. Het apparaat zorgt ervoor dat warmte uit het warmtenet wordt gebruikt voor de verwarming en het warme water in een woning of gebouw. Biomassa Biomassa is energie uit planten, hout, mest of groente-, fruit- en tuinafval. In Lelystad willen we geen nieuwe biomassa-installaties meer die houtsoortige biomassa gebruiken. Bestaande biomassa-installaties worden op termijn vervangen door installaties die geen fossiele brandstoffen of houtsoortige biomassa gebruiken. CO2-uitstoot CO₂ komt vrij bij het verbranden van fossiele brandstoffen, zoals aardgas, olie en steenkool. Te veel CO₂ in de lucht zorgt voor klimaatverandering. Daarom wil Nederland de uitstoot van CO₂ verminderen. Fossiele brandstoffen Fossiele brandstoffen zijn aardgas, olie en steenkool. Bij het verbranden hiervan komt CO₂ vrij. Geothermie Geothermie is een andere naam voor aardwarmte (zie hierboven).

Handelingsperspectief Handelingsperspectief is duidelijkheid over welke stappen inwoners, ondernemers en andere gebouweigenaren nu al kunnen zetten ter voorbereiding op de warmtetransitie. Denk bijvoorbeeld aan isoleren, overstappen op elektrisch koken of andere maatregelen die ook in de toekomst nuttig blijven. 7 het weer opwarmt. In onderstaande afbeelding is een warmtenet op basis van geothermie schematisch weergegeven. Klimaatakkoord Het Klimaatakkoord is een onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties, bedrijven en overheden in Nederland om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Daarmee wordt de opwarming van de aarde beperkt. I n het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over de sectoren Elektriciteit, Industrie, Mobiliteit, Gebouwde omgeving en Landbouw & Landgebruik. Klimaatwet In de Klimaatwet is vastgelegd dat we in 2030 55% minder CO 2 moeten uitstoten en in 2050 100% minder ten opzichte van 1990. Dat is in de wet vastgelegd en ieder kabinet moet zich hier dus aan houden. 8WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord staan afspraken van de overheid, bedrijven en organisaties om klimaatverandering tegen te gaan. Deze afspraken moeten zorgen voor minder uitstoot van broeikasgassen. Klimaatwet In de Klimaatwet staat dat Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn. Daarom moet de uitstoot van CO₂ sterk omlaag. Netcongestie Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op sommige plekken vol zit. Daardoor kunnen nieuwe aansluitingen of uitbreidingen niet altijd direct worden gerealiseerd. Voorkeurstechniek De voorkeurstechniek is de oplossing die in een buurt het meest geschikt lijkt om aardgas te vervangen. Bijvoorbeeld een warmtenet of een warmtepomp. Warmte- en koudeopslag Warmte- en koudeopslag (WKO) is een systeem waarbij warmte en koude worden opgeslagen in de bodem. Deze energie wordt later gebruikt om gebouwen te verwarmen of te koelen. Warmtekavel Een warmtekavel is een gebied waarin één warmtebedrijf verantwoordelijk wordt voor de aanleg en het beheer van een warmtenet. Warmtenet Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de grond. Door deze leidingen stroomt warm water dat woningen en gebouwen verwarmt. Warmtetransitie De warmtetransitie is de overstap van aardgas naar duurzame manieren om woningen en andere gebouwen te verwarmen en warm water voor de kraan en de douche te maken. Bijvoorbeeld met een warmtenet of een warmtepomp.

Het doel is om minder CO₂ uit te stoten en uiteindelijk geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken. Warmtetransitiegebied Een warmtetransitiegebied is een gebied waar de gemeente de overstap naar duurzame warmte organiseert. In dit gebied stopt op termijn de levering van aardgas. Gebouweigenaren kunnen kiezen voor de aangewezen warmteoplossing of voor een eigen aardgasvrije oplossing die voldoet aan de wettelijke eisen. Woningequivalent (WEQ) Een woningequivalent is een manier om de warmtebehoefte van verschillende gebouwen met elkaar te vergelijken. Eén woning telt als één woningequivalent. Andere gebouwen, zoals scholen, kantoren of winkels, worden omgerekend naar woningequivalenten op basis van hun oppervlakte. Daarbij geldt dat ongeveer 130 m² van een gebouw gelijk staat aan één woningequivalent. 9WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 1 INLEIDING 1.1 Waarom een warmteprogramma? Nederland wil minder CO₂ uitstoten. Daarom maakten de overheid, bedrijven en maatschappelijke organisaties in 2019 afspraken in het Klimaatakkoord. Onderdeel van deze afspraken is dat woningen en gebouwen uiterlijk in 2050 stoppen met aardgas. In plaats daarvan gebruiken we duurzame energie voor verwarming en warm water voor de kraan en de douche. En stappen we over op elektrisch koken. Gemeenten hebben hierbij een belangrijke taak. Zij maken plannen voor de overstap naar duurzame warmte in wijken en buurten. Er zijn meer redenen om minder aardgas te gebruiken: • Het grote Groningengasveld is gesloten vanwege de aardbevingsproblematiek. Nederland produceert daardoor veel minder aardgas en is afhankelijk van andere landen. • Door onrust en oorlogen is het importeren van gas soms lastig. Bijvoorbeeld doordat belangrijke handelsroutes afgesloten worden. Hierdoor kunnen energieprijzen sterk stijgen. • Hoge energieprijzen zorgen ervoor dat sommige inwoners moeite hebben om hun energierekening te betalen. • Minder aardgas gebruiken helpt ook om klimaatverandering tegen te gaan. Daarom kiest Lelystad voor een duurzame en betaalbare warmtevoorziening. Met zoveel mogelijk energie van eigen bodem. Dat gebeurt al met wind- en zonne-energie, maar we willen ook warmte uit onze eigen bodem gebruiken.

1.1.1 Doel van het warmteprogramma In het warmteprogramma staat hoe Lelystad de komende jaren werkt aan een aardgasvrije stad. Het programma beschrijft: • Welke buurten wanneer aan de beurt zijn. • Welke oplossingen mogelijk zijn. • Hoe we samen met inwoners, ondernemers en andere organisaties plannen verder uitwerken. Elke gemeente moet uiterlijk eind 2027 een warmteprogramma hebben. Het warmteprogramma wordt elke 5 jaar bijgewerkt. Vanaf 2027 werken we per buurt verder aan concrete plannen. Dit doen we samen met bewoners, ondernemers en andere betrokkenen. Deze plannen noemen we wijkuitvoeringsplannen. Het warmteprogramma: • Geeft inwoners en organisaties meer duidelijkheid. • Helpt bij het maken van plannen per buurt. • Maakt het mogelijk om de voortgang goed te volgen. Het warmteprogramma is ook belangrijk voor toekomstige besluiten. Bijvoorbeeld wanneer een wijk officieel overstapt op duurzame warmte en aardgas verdwijnt. Hiervoor krijgen gemeenten waarschijnlijk vanaf 2026 een nieuwe wettelijke bevoegdheid: de aanwijsbevoegdheid. 1.1.2 Vervolg op de Kadernota uit 2021 In 2021 stelde de gemeenteraad de Kadernota ‘Op weg naar nieuwe energie’ vast. Daarin staat in grote lijnen hoe Lelystad aardgasvrij wordt. In 2022 stelde de gemeenteraad ook de planning voor de wijken vast. Daarin staat welke wijken wanneer overstappen op duurzame warmte.

Dit warmteprogramma bouwt daarop verder. In dit document beschrijven we onder meer in welke buurten we de aanwijsbevoegdheid binnen 5 jaar willen inzetten. 10WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

1.2 Opzet van het warmteprogramma 1.2.1 Wat verandert er ten opzichte van 2021? Dit warmteprogramma lijkt grotendeels op de Kadernota uit 2021. Toch zijn er een aantal veranderingen. Nieuwe berekeningen laten zien dat sommige buurten beter passen bij een andere oplossing dan eerder gedacht. In sommige buurten is een warmtenet nu bijvoorbeeld geschikter dan een warmtepomp. In andere buurten is dat juist andersom. Ook verandert voor sommige buurten de planning. Daardoor gaan sommige wijken eerder of later over op duurzame warmte. In hoofdstuk 4 leggen we deze veranderingen verder uit. 1.2.2 Hoe is dit warmteprogramma gemaakt? We hebben dit warmteprogramma gemaakt samen met verschillende afdelingen binnen de gemeente. Ook inwoners, ondernemers en andere organisaties uit de stad konden meedenken. De volgende organisaties kregen een conceptversie van het warmteprogramma. Zij konden daarop reageren. Waar mogelijk hebben we hun opmerkingen verwerkt: • Netbeheerder Liander • Warmtebedrijf Vattenfall • Warmtebedrijf Ennatuurlijk • Warmtebedrijf HVC • Woningcorporatie Centrada • Zorgorganisatie Woonzorg Flevoland • Zorgorganisatie Coloriet • Waterschap Zuiderzeeland • Provincie Flevoland • Ondernemersvereniging Bedrijfskring Lelystad • Huurdersvereniging Ons Belang • Belangenvereniging LTO Noord Ondernemers uit de buurten die als eerste aardgasvrij worden, kregen een vragenlijst.

We vroegen daarbij vooral in hoeverre zij voor hun bedrijfsprocessen afhankelijk zijn van aardgas. Ook vroegen we welke problemen ondernemers verwachten bij het verduurzamen van deze processen. Inwoners konden op verschillende manieren meedenken: • Via een meedenkgroep met inwoners uit de hele stad. • Via gesprekken in het Warmteloket in de Boswijk. • Tijdens bijeenkomsten, markten en koffiemomenten in de stad. Daarnaast gebruikten we informatie uit onderzoeken en openbare databronnen, zoals cijfers van Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Klimaatmonitor, Planbureau voor de Leefomgeving en Lelystad in zicht. Meer informatie over de participatie bij het warmteprogramma leest u in hoofdstuk 5. 11WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 2 KADERS EN UITGANGSPUNTEN 2.1 Welke wetten en afspraken zijn belangrijk? Verdrag van Parijs In 2015 maakten bijna alle landen in de wereld afspraken over klimaatverandering. Deze afspraken staan in het Verdrag van Parijs. Het doel van dit verdrag is om de opwarming van de aarde te beperken. Daarom moeten landen minder broeikasgassen uitstoten, zoals CO₂. Nederland heeft deze afspraken ook ondertekend. Klimaatwet & Europese afspraken Nederland heeft de klimaatdoelen vastgelegd in de Klimaatwet. Daarin staat dat Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn. Ook de Europese Unie heeft afspraken gemaakt om sneller minder CO₂ uit te stoten. Deze afspraken staan in de Europese Green Deal. Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord staat hoe Nederland de doelen uit de Klimaatwet wil bereiken (zie afbeelding 2.1). Een belangrijk onderdeel hiervan is de gebouwde omgeving. Dat gaat over woningen, scholen, winkels, kantoren en andere gebouwen. Gemeenten kregen de taak om plannen te maken voor een aardgasvrije gebouwde omgeving. In Lelystad gebeurde dat eerst met de Kadernota uit 2021. Dit warmteprogramma bouwt daarop verder. Omgevingswet Sinds 2024 geldt de Omgevingswet (zie afbeelding 2.2). In deze wet staan regels voor de fysieke leefomgeving. Het warmteprogramma valt onder deze wet. Iedere gemeente moet uiterlijk eind 2027 een warmteprogramma hebben.

12 2 Kaders en uitgangspunten 2.1 Wettelijke kaders en beleidskaders Verdrag van Parijs In 2015 is in Parijs een internationaal verdrag overeengekomen dat moet leiden tot een maximale opwarming van de aarde van 1,5°C. Elk land dat dit verdrag heeft ondertekend , treft de maatregelen die nodig zijn om aan dit streven te voldoen. Nederland is een van de 195 landen die het verdrag heeft ondertekend (en geratificeerd). Klimaatwet & Green Deal Nederland heeft het Verdrag van Parijs vertaald in de Klimaatwet. Deze wet is in 2019 door de Tweede en Eerste Kamer vastgesteld. In de Klimaatwet is vastgelegd dat de uitstoot van broeikasgassen in 2050 met 95% gereduceerd moet zijn, met als tussendoel 49% in 2030. De Europese Green Deal heeft die ambities in 2019 nog verscherpt naar 55% in 2030 en 100% in 2050. Als referentiejaar geldt 1990. Klimaatakkoord Om tot deze reducties te kunnen komen, is het eerdergenoemde Klimaatakkoord opgesteld. In het Klimaatakkoord is de opgave om broeikasgassen terug te dringen toegewezen aan vijf sectoren (of “tafels”). Zie afbeelding 2.1. Afbeelding 2.1 - Klimaatakkoord Afbeelding 2.1 - Klimaatakkoord 13 De opgave en maatregelen hierbij hebben vervolgens een plaats gekregen in beleidsvisies, beleidsdocumenten en regelgeving van het Rijk, provincies en gemeenten.

Het warmteprogramma is daar een voorbeeld van en komt voort uit afspraken over de sector “gebouwde omgeving”. In die afspraken is opgenomen dat de gemeente een beleidsdocument vaststelt en iedere 5 jaar actualiseert, met daarin beschreven hoe de gemeente “van het gas” gaat. In Lelystad was dit de TVW uit 2021. Die nu dus wordt omgezet (of opgevolgd) door het warmteprogramma. Naast Europese wetgeving komt de wens om aardgasvrij te worden ook voort uit de maatschappelijke druk om de aardgaswinning in Groningen te beëindigen . Daarnaast speelt een rol dat onze aardgasvoorraad eindig is en Nederland voor zijn energievoorziening om geopolitieke redenen niet afhankelijk wil worden van bepaalde minder stabiele en/of autoritaire landen. Omgevingswet Sinds het Klimaatakkoord zijn er nieuwe wetten in werking getreden waarin deze afspraken en taken een plek hebben gekregen of zijn uitgewerkt. Zo heeft de Omgevingswet uit 2024 allerlei wetten over de fysieke leefomgeving bij elkaar gebracht. Deze wet is opgebouwd volgens een beleidscyclus (zie afbeelding 2.2). Daarbij is in de gemeentelijke Omgevingsvisie vastgelegd dat ook Lelystad zich committeert aan de wettelijke taakstelling om in 2050 van het gas af te gaan. Verder is de TVW van naam veranderd naar warmteprogramma, omdat het de beleidsdoorwerking van die taakstelling verzorgt.

Het bevat een uitwerking van de manier waarop de warmtetransitie wordt vormgegeven en welke maatregelen worden getroffen. Het eerste warmteprogramma kan gelijkgesteld worden met de eerste 5-jaarlijkse actualisatie van de TVW. Afbeelding 2.2 – Beleidscyclus Omgevingswet Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie De mogelijkheid om meer maatregelen te treffen is vervolgens gecreëerd met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw, voorzien in juli 2026). De Wgiw verplicht gemeenten om een warmteprogramma vast te stellen. 13 De opgave en maatregelen hierbij hebben vervolgens een plaats gekregen in beleidsvisies, beleidsdocumenten en regelgeving van het Rijk, provincies en gemeenten. Het warmteprogramma is daar een voorbeeld van en komt voort uit afspraken over de sector “gebouwde omgeving”. In die afspraken is opgenomen dat de gemeente een beleidsdocument vaststelt en iedere 5 jaar actualiseert, met daarin beschreven hoe de gemeente “van het gas” gaat. In Lelystad was dit de TVW uit 2021. Die nu dus wordt omgezet (of opgevolgd) door het warmteprogramma. Naast Europese wetgeving komt de wens om aardgasvrij te worden ook voort uit de maatschappelijke druk om de aardgaswinning in Groningen te beëindigen .

Daarnaast speelt een rol dat onze aardgasvoorraad eindig is en Nederland voor zijn energievoorziening om geopolitieke redenen niet afhankelijk wil worden van bepaalde minder stabiele en/of autoritaire landen. Omgevingswet Sinds het Klimaatakkoord zijn er nieuwe wetten in werking getreden waarin deze afspraken en taken een plek hebben gekregen of zijn uitgewerkt. Zo heeft de Omgevingswet uit 2024 allerlei wetten over de fysieke leefomgeving bij elkaar gebracht. Deze wet is opgebouwd volgens een beleidscyclus (zie afbeelding 2.2). Daarbij is in de gemeentelijke Omgevingsvisie vastgelegd dat ook Lelystad zich committeert aan de wettelijke taakstelling om in 2050 van het gas af te gaan. Verder is de TVW van naam veranderd naar warmteprogramma, omdat het de beleidsdoorwerking van die taakstelling verzorgt. Het bevat een uitwerking van de manier waarop de warmtetransitie wordt vormgegeven en welke maatregelen worden getroffen. Het eerste warmteprogramma kan gelijkgesteld worden met de eerste 5-jaarlijkse actualisatie van de TVW. Afbeelding 2.2 – Beleidscyclus Omgevingswet Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie De mogelijkheid om meer maatregelen te treffen is vervolgens gecreëerd met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw, voorzien in juli 2026). De Wgiw verplicht gemeenten om een warmteprogramma vast te stellen.

Afbeelding 2.2 – Beleidscyclus Omgevingswet 12WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

Nieuwe wetten vanaf 2026 In 2026 worden twee nieuwe wetten stap voor stap ingevoerd: 1. Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) Deze wet geeft gemeenten meer mogelijkheden om buurten aardgasvrij te maken. Allereerst verplicht de wet gemeenten om een warmteprogramma te maken. Daarnaast geeft de wet gemeenten meer juridische mogelijk- heden, zoals de aanwijsbevoegdheid. Met de aanwijsbevoegdheid kunnen gemeenten gebieden aanwijzen waar het leveren van aardgas op een gegeven moment stopt. 2. Wet collectieve warmte (Wcw) Deze wet gaat over warmtenetten. Het doel is dat warmtenetten betaalbaar en betrouwbaar blijven. Ook krijgen overheden meer invloed op warmtenetten. Dat komt doordat warmteprijzen los worden gekoppeld van de gasprijs. En omdat warmtenetten in publieke handen komen. 2.2 Hoe gaat het proces verder? Het warmteprogramma is een belangrijke stap, maar nog niet het eindpunt. Na dit warmteprogramma volgen meer stappen (zie afbeelding 2.3), namelijk: • Het aanwijzen van gebieden voor warmtenetten (het vaststellen van een warmtekavel). • Het kiezen van een warmtebedrijf. • Het opstellen van een kavelplan waarin de aanpak staat voor de aanleg van het warmtenet. • Het maken van uitvoerings- plannen per wijk, waarin concreet staat beschreven hoe de wijk aardgasvrij wordt gemaakt. • Het aanpassen van het omgevingsplan.

Pas na een overgangsperiode stopt de levering van aardgas in een wijk. 15 Afbeelding 2.3 - Processtappen warmtetransitie 2.3 Uitgangspunten voor de warmtetransitie in Lelystad Hieronder worden de uitgangspunten beschreven die gehanteerd worden bij de manier waarop gebouwen in Lelystad van het aardgas afgekoppeld worden. Deze kaders vormen de basis voor de wijkuitvoeringsplannen. Deze meeste kaders gelden voor zowel bedrijventerreinen als woonwijken. 1. De taakstelling voor de warmtetransitie in Lelystad is dat de gebouwde omgeving in 2050 voor warmte geen gebruik meer maakt van fossiele brandstoffen en houtsoortige biomassa. 2. Bij de taakstelling onder 1 worden de volgende gemeentelijke subdoelen gesteld: Afbeelding 2.3 - Processtappen warmtetransitie 13WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 2.3 Kaders voor de warmtetransitie in Lelystad Hieronder staan de uitgangspunten voor de warmtetransitie in Lelystad. Deze uitgangspunten bepalen hoe we woningen en andere gebouwen stap voor stap aardgasvrij maken. Ze vormen ook de basis voor de wijkuitvoeringsplannen. De meeste uitgangspunten gelden voor zowel woonwijken als bedrijventerreinen. 1. Hoofddoel De warmtetransitie in Lelystad heeft als doel dat de gebouwde omgeving in 2050 geen gebruik meer maakt van fossiele brandstoffen en houtsoortige biomassa voor warmte. 2. Subdoelen Bij dit hoofddoel horen de volgende subdoelen: a. Gebouwen in een wijk zijn voldoende geïsoleerd voor een goede toepassing van het voorkeursalternatief voor aardgas. Waar mogelijk stimuleren we aanvullende isolatie en andere energiebesparende maatregelen. b. Houtsoortige biomassa als energiebron wordt uitgesloten voor nieuwe installaties. Het huidige gebruik wordt zo snel mogelijk afgebouwd. 3. Uitgangspunten De uitgangspunten zijn verdeeld over vier onderwerpen: a. de strategie b. de volgorde van wijken c. de wijkuitvoeringsplannen d. het bieden van handelingsperspectief 2.3.1 Kaders voor de strategie a. Tot 2035 werken we voor een aantal wijken uit welke techniek de voorkeur heeft. Voor de overige wijken bieden we handelingsperspectief. b. We kiezen bij de uitvoering voor een regisserende en faciliterende rol.

c. We vervullen een voorbeeldfunctie met ons eigen vastgoed. d. We bevorderen lokale initiatieven door tijdig informatie te verstrekken. e. Voor de grootschalige bedrijventerreinen komt een aparte aanpak. Hierbij worden bedrijven en het georganiseerde bedrijfsleven betrokken. f. We stimuleren de isolatie van gebouwen met subsidies van het Rijk. g. Bij het kiezen van een voorkeursalternatief wordt zoveel mogelijk gekozen voor de optie met de laagste kosten voor eindgebruikers. h. In overleg met warmteproducenten in Lelystad wordt gestreefd naar een snellere afbouw van het gebruik van houtsoortige biomassa. i. Aardgas kan als transitiebrandstof worden toegepast als dit de overstap naar een warmtevoorziening zonder fossiele brandstoffen en houtsoortige biomassa bevordert. Daarbij gaan we ervan uit dat de elektriciteitsproductie in Nederland in 2050 fossielvrij is. j. Er wordt niet meegewerkt aan nieuwe biomassacentrales of aan uitbreiding van de capaciteit van bestaande biomassacentrales. k. Op locaties waar een collectieve warmtevoorziening is voorzien, wordt nieuwbouw zoveel mogelijk geschikt opgeleverd voor aansluiting op deze voorziening. Daarbij houden we rekening met de huidige netcongestie. l. Bij de opzet, deelname aan en ontwikkeling van een warmtebedrijf worden lokale partijen betrokken die hierin willen investeren of warmte kunnen leveren. 14WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

2.3.2 Kaders voor de volgorde van wijken a. Bij het bepalen wanneer wijken overstappen op nieuwe energie, houden we rekening met andere fysieke projecten in de stad. b. Bij het bepalen wanneer wijken overstappen op nieuwe energie, houden we rekening met de kenmerken van de verschillende buurten binnen een wijk. c. Tot 2035 geven we voor de technische uitwerking voorrang aan wijken en buurten die aan ten minste één van de volgende voorwaarden voldoen: 1. Wijken en buurten waar met isolatiemaatregelen de grootste energiebesparing en CO₂-reductie kan worden be- reikt. 2. Wijken en buurten die vóór 2035 kunnen overstappen op nieuwe energie zonder een warmtenet dat wordt ge- stookt op fossiele brandstoffen en/of biomassa. d. Voor wijken die vanaf 2035 worden aangepakt, starten we direct met het bieden van handelingsperspectief. e. Buurten die eerder dan gepland willen overstappen op nieuwe energie en dit zelf kunnen organiseren binnen de gestelde kaders, krijgen hiervoor ruimte. 2.3.3 Kaders voor de wijkuitvoeringsplannen a. We communiceren actief met bewoners over het wijkuitvoeringsplan. We informeren hen over de warmtetransitie en de uitvoering daarvan in hun wijk. Ook vragen we om hun inbreng. Daarbij houden we rekening met mensen die laaggeletterd zijn, een andere moedertaal hebben of minder vaardig zijn met internet. b.

De keuze voor een voorkeursenergiesysteem, vooral als het gaat om een collectief systeem, is gebaseerd op de criteria uit de Kadernota en op besluiten die de gemeenteraad of het college later nog neemt. c. In een wijkuitvoeringsplan staat in ieder geval: 1. Welke maatregelen wanneer worden genomen ter voorbereiding op de overstap naar een alternatief voor aard- gas, zoals isolatie. 2. Welke maatregelen wanneer worden genomen om de warmtetransitie uit te voeren, waaronder de overstap naar elektrisch koken, het installeren van een duurzaam alternatief voor warmte en het afsluiten van aardgas. d. Nieuwe warmtenetten worden pas aangelegd als: 1. Vaststaat dat een warmtebron beschikbaar komt die geen gebruik maakt van fossiele brandstoffen of houtsoortige biomassa. 2. De kosten voldoen aan het criterium onder strategie, onderdeel g. e. Voor zover nodig stellen we aanvullende regels op om de kaders uit de Kadernota te handhaven en om overlast voor de omgeving te voorkomen. Denk hierbij aan overlast door uitstoot, geluid, geur of trillingen. f. We helpen bewoners en andere gebouweigenaren met voorbeelden van manieren om over te stappen op nieuwe energie. Daarbij geven we inzicht in de technische en financiële mogelijkheden, de aanpak, de kosten en de mogelijke besparingen. g.

Naast technische oplossingen voor particuliere woningeigenaren organiseren we ook financiële oplossingen, zoals duurzaamheidsleningen en lease-, huur- of koopconstructies vanuit de markt. h. De ondersteuning voor particuliere woningeigenaren kan verschillen. Dit kan variëren van informatie voor doe- het-zelvers tot volledige ontzorging. De keuze hiervoor ligt bij de woningeigenaar. i. Gebouweigenaren krijgen ruimte voor een eigen oplossing. Deze oplossing mag geen gebruik maken van fossiele brandstoffen of een energiebron op basis van houtsoortige biomassa en moet passen binnen de landelijke en lokale regelgeving. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, hoeven gebouweigenaren niet deel te nemen aan een algemene voorziening en maken zij daarvoor ook geen extra kosten. j. Waar mogelijk heeft de inzet van lokale aanbieders van producten en diensten de voorkeur. 15WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 2.3.4 Kaders voor handelingsperspectief voor de periode van 2035 tot 2050 a. We geven ruimte aan individuele en collectieve initiatieven voor de warmtetransitie van inwoners en gebouw- eigenaren in wijken die tussen 2035 en 2050 aan de beurt zijn, mits deze initiatieven voldoen aan de kaders die we als gemeente hebben vastgesteld. b. We bieden inzicht in maatregelen die bewoners en gebouweigenaren vooruitlopend op een wijkaanpak kunnen nemen, zonder dat deze maatregelen latere deelname aan een collectieve warmteoplossing in de weg staan. c. We informeren bewoners en gebouweigenaren actief via online, offline en persoonlijke communicatie over de ontwikkelingen in de warmtetransitie, de mogelijkheden om te verduurzamen en de beschikbare subsidie- en financieringsmogelijkheden. d. Het doel van het bieden van handelingsperspectief is dat inwoners voldoende informatie hebben om zelf keuzes te maken over de overstap naar nieuwe energie. Daarbij geven we inzicht in de mogelijkheden en beperkingen. 16WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

3 ROLLEN 3.1 De rol van de gemeente De overstap naar duurzame warmte is een grote verandering. Daarom is het belangrijk dat verschillende partijen goed samenwerken. In het Klimaatakkoord is besloten dat gemeenten de regie krijgen in de warmtetransitie. Dat betekent dat we verantwoordelijk zijn voor het maken van plannen, het bij elkaar brengen van partijen en het zorgen voor afstemming met andere projecten in de stad. Ook houden we de planning in de gaten. We zorgen ervoor dat inwoners, ondernemers en andere organisaties kunnen meedenken over de plannen. Waar mogelijk ondersteunen we initiatieven uit de stad. Niet iedere wijk is hetzelfde. Daarom kan onze rol per wijk verschillen. In sommige buurten ligt het initiatief meer bij inwoners, de woningcorporatie of andere partijen. In andere buurten nemen we een meer sturende rol. Welke aanpak het beste past, werken we uit in de wijkuitvoeringsplannen. Voor de uitvoering van de warmtetransitie gebruiken we de wettelijke mogelijkheden die we van het Rijk krijgen. Bijvoorbeeld de aanwijsbevoegdheid. Daarmee kunnen we op termijn gebieden aanwijzen waar aardgas verdwijnt. De overstap naar duurzame warmte moet voor inwoners en ondernemers haalbaar en betaalbaar blijven. Het Rijk stelt hiervoor subsidies en andere regelingen beschikbaar. We blijven aandacht vragen voor betaalbare oplossingen.

Dat doen we samen met andere gemeenten via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De overstap naar duurzame warmte ziet er voor bedrijven vaak anders uit dan voor woningen. Sommige bedrijven gebruiken aardgas niet alleen voor verwarming, maar ook voor hun productieproces. Daarom krijgt de warmtetransitie op bedrijventerreinen een eigen aanpak. We werken hierbij samen met ondernemers om kansen, knelpunten en mogelijke oplossingen in beeld te brengen. In de wijkuitvoeringsplannen beschrijven we per wijk of bedrijventerrein hoe de samenwerking eruitziet en welke rol wij daarbij hebben. 3.2 De rol van andere betrokken partijen Woningcorporaties Woningcorporaties bezitten ongeveer een derde van alle woningen in Lelystad. Daarom spelen zij een belangrijke rol bij de overstap naar duurzame warmte. Zij investeren in het verduurzamen van hun woningen en kunnen daardoor een belangrijke bijdrage leveren aan een aardgasvrij Lelystad. Particuliere woningeigenaren Eigenaren van een woning zijn zelf verantwoordelijk voor maatregelen in hun huis. Bijvoorbeeld voor isolatie, een warmtepomp of aansluiting op een warmtenet. Omdat het om veel verschillende huishoudens gaat, is het lastig om hierover gezamenlijke afspraken te maken. Daarom informeren en ondersteunen we inwoners via stadsbrede communicatie en wijkuitvoeringsplannen.

Waar mogelijk stimuleren we inwoners om aan te sluiten op de voorkeurs- oplossing voor hun buurt. Huurdersvereniging Ons Belang (HVOB) Veel inwoners van Lelystad wonen in een huurwoning. De verhuurder is verantwoordelijk voor het verduurzamen van de woning. Toch hebben huurders vaak vragen, wensen en zorgen over de veranderingen. Daarom betrekken we Huurdersvereniging Ons Belang (HVOB) bij de verdere uitwerking van de plannen. Netbeheerders Liander beheert de regionale elektriciteits- en gasnetten. TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet. De netbeheerders spelen een belangrijke rol bij de warmtetransitie. Zij zorgen ervoor dat elektriciteitsnetten worden aangepast en uitgebreid waar dat nodig is. Omdat investeringen in energie-infrastructuur veel tijd en geld kosten, is het belangrijk dat onze plannen en de plannen van de netbeheerders goed op elkaar aansluiten. Dit geldt voor het afbouwen van gasnetten, het uitbreiden van elektriciteitsnetten en het ontwikkelen van collectieve warmteoplossingen. 17WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 Warmtebedrijven In Lelystad zijn op dit moment twee warmtebedrijven actief: Vattenfall en Ennatuurlijk. Deze bedrijven leveren warmte via warmtenetten aan woningen en gebouwen. Hiervoor zoeken zij naar duurzame warmtebronnen, zoals aardwarmte. Warmtebedrijven hebben een belangrijke rol bij het aanleggen, beheren en onderhouden van warmtenetten. Omdat een warmtenet tientallen jaren meegaat, moeten keuzes over de aanleg zorgvuldig worden gemaakt. Warmtebedrijven staan onder toezicht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De ACM controleert onder andere of zij zich aan de wettelijke regels houden. Met de komst van de Wet collectieve warmte moeten warmtenetten voor het grootste deel in publieke handen komen. Dat betekent dat overheden een meerderheid van de aandelen krijgen in warmtebedrijven. Wij onderzoeken welke rol wij hierbij willen vervullen. Daardoor wordt onze samenwerking met warmtebedrijven in de toekomst waarschijnlijk intensiever. Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) De Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) ondersteunt gemeenten en provincies bij taken op het gebied van milieu en leefomgeving. De OFGV adviseert bedrijven over wet- en regelgeving en ziet erop toe dat deze regels worden nageleefd.

Ook bij de overstap naar duurzame energie kan de OFGV bedrijven ondersteunen en waar nodig toezicht houden. HVC HVC speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van aardwarmte in Lelystad. Het bedrijf heeft een vergunning om te onderzoeken of aardwarmte uit de bodem kan worden gebruikt als duurzame warmtebron voor de stad. Uit eerste onderzoeken blijkt dat de mogelijkheden hiervoor veelbelovend zijn. HVC en Vattenfall onderzoeken samen of aardwarmte in de toekomst warmte kan leveren aan het bestaande warmtenet in Lelystad. Ook voor nieuwe warmtenetten willen we samenwerken met HVC. De gemeenteraad heeft op 27 januari 2026 gekozen voor het verder uitwerken van onze samenwerking met HVC. Op het moment van schrijven zijn we hierover met HVC in gesprek. Bedrijfskring Lelystad (BKL) Bedrijven gebruiken samen ongeveer twee derde van het aardgas in Lelystad. Daarom spelen zij een belangrijke rol in de warmtetransitie. De overstap naar duurzame energie vraagt bij bedrijven vaak om maatwerk. Niet ieder bedrijf gebruikt energie op dezelfde manier. Bedrijfskring Lelystad (BKL) vertegenwoordigt veel ondernemers in de stad. We betrekken BKL daarom bij de ontwikkeling van plannen voor de warmtetransitie. LTO Noord LTO Noord vertegenwoordigt agrarische ondernemers in Lelystad en omgeving.

De agrarische sector gebruikt veel energie en heeft vaak andere behoeften dan woningen of bedrijven in de stad. Daarom vraagt de overstap naar duurzame energie in het buitengebied om een eigen aanpak. We werken hierbij samen met LTO Noord en agrarische ondernemers. Energiecoöperaties Energiecoöperaties zijn verenigingen van inwoners en ondernemers die samen werken aan duurzame energie. Zij kunnen bijvoorbeeld gezamenlijke projecten opzetten voor zonne-energie, windenergie, energiebesparing of duurzame warmte. Ook kunnen energiecoöperaties inwoners, netbeheerders en de gemeente met elkaar verbinden. Daardoor kunnen zij een belangrijke bijdrage leveren aan lokale initiatieven voor een aardgasvrij Lelystad. 18WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

4 AANPAK VOOR DE HELE GEMEENTE In dit hoofdstuk beschrijven we hoe Lelystad stap voor stap aardgasvrij wordt. U leest: • Hoeveel aardgas woningen en gebouwen nu gebruiken. • Wat we de komende jaren willen bereiken. • Welke oplossingen mogelijk zijn. • Waar we beginnen. • Waarom we deze keuzes maken. 4.1 De opgave 4.1.1 Woningen Veel woningen in Lelystad gebruiken nog aardgas. In 2025 waren ongeveer 27.000 van de 36.000 woningen aangesloten op het aardgasnet. Deze woningen gebruiken samen ongeveer 28 miljoen kubieke meter aardgas per jaar. Aardgas wordt gebruikt voor het verwarmen van de woning, voor het verwarmen van water voor de kraan en de douche en om te koken. Niet alle woningen gebruiken aardgas. Een deel van de woningen is aangesloten op een warmtenet van Vattenfall of Ennatuurlijk. Ook zijn er woningen in het buitengebied die gebruikmaken van een eigen propaantank. Sinds 2018 worden nieuwbouwwoningen niet meer aangesloten op het aardgasnet. Nieuwe woningen krijgen direct een duurzame warmteoplossing. Daarom richt dit warmteprogramma zich op bestaande woningen die nog aardgas gebruiken. In afbeelding 4.1 staat op welke manier woningen in Lelystad worden verwarmd.

Energiebron woningen Lelystad 2024 Aardgas Elektriciteit Stadswarmte Houtkachels Afbeelding 4.1 – Energiebron woningen Lelystad 2024 (bron: klimaatmonitor .databank.nl) 4% 59%26% 11% 4.1.2 Bedrijven Niet alleen woningen gebruiken aardgas. Ook veel bedrijven, scholen, winkels en kantoren zijn aangesloten op het aardgasnet. In 2025 ging het om ongeveer 3.600 gebouwen. Samen gebruiken zij 40 tot 50 miljoen kubieke meter aardgas per jaar. De cijfers over het aardgasverbruik van bedrijven zijn niet meer actueel. Daarom werken we deze gegevens bij. Bedrijven gebruiken aardgas vaak voor meer toepassingen dan woningen. Naast verwarming, warm water en soms het bereiden van maaltijden, gebruiken sommige bedrijven aardgas voor hun productieproces. Voor een deel van deze processen zijn inmiddels duurzame alternatieven beschikbaar, zoals elektriciteit. Voor andere processen zijn deze 19WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 alternatieven nog beperkt beschikbaar of nog in ontwikkeling. Een deel van de bedrijven is al aangesloten op een warmtenet. Dat geldt bijvoorbeeld voor bedrijven in het gebied rond Palazzo. Het warmteprogramma richt zich vooral op de verwarming van gebouwen en het gebruik van warm water. Bedrijfs- processen waarvoor aardgas nodig is, vallen buiten dit warmteprogramma. Hiervoor zijn vaak aparte oplossingen en maatwerk nodig. De afbeelding hieronder laat zien hoe het energieverbruik is verdeeld over de verschillende sectoren binnen de gebouwde omgeving. Energieverbruik gebouwde omgeving 2024 Woningen Publieke dienstverlening Commerciële dienstverlening Afbeelding 4.2 – Energieverbruik gebouwde omgeving 2024 (bron: klimaatmonitor .databank.nl) 62%13% 26% 4.1.2 Bestaande warmtenetten Een deel van de woningen en gebouwen in Lelystad is al aangesloten op een warmtenet. Deze warmtenetten gebruiken op dit moment vooral biomassa als warmtebron. Toch zijn ze nog niet volledig aardgasvrij. Op koude dagen of tijdens storingen is soms extra warmte nodig. Daarvoor gebruiken de warmtenetten piekketels die op aardgas werken. Het aardgasverbruik van deze piekketels is niet meegenomen in het aardgasverbruik van woningen. Dit verbruik valt onder het aardgasverbruik van bedrijven.

4.1.3 Bedrijven met een grootaansluiting Een klein aantal grote energiegebruikers heeft een eigen aansluiting op het landelijke gasnet. Deze bedrijven zijn niet aangesloten op het regionale gasnet van Liander. Een voorbeeld hiervan is de Maximacentrale. Ook deze bedrijven maken onderdeel uit van de warmtetransitie. Voor deze groep gelden vaak aparte afspraken en trajecten vanuit de Rijksoverheid. Daarom worden deze bedrijven binnen het warmteprogramma anders benaderd dan woningen en de meeste andere bedrijven. 4.2 Verwachte resultaten van het warmteprogramma In dit warmteprogramma beschrijven we hoe Lelystad stap voor stap overstapt op duurzame warmte. Daarbij besteden we extra aandacht aan de wijken die in de komende 10 jaar als eerste aan de beurt zijn. Voor de periode daarna geven we een vooruitblik. Ook actualiseren we het warmteprogramma elke 5 jaar. Zo kunnen we rekening houden met nieuwe technieken, nieuwe inzichten en veranderingen in wet- en regelgeving. Een grote opgave De grafiek hieronder laat zien hoe het aantal aardgasvrije gebouwen naar verwachting groeit. Tot 2030 neemt dit 20WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

aantal geleidelijk toe. In deze periode zijn het vooral eigenaren die er zelf voor kiezen om hun woning of gebouw aardgasvrij te maken. Tussen 2032 en 2040 verwachten we dat het warmtenet wordt aangelegd. Daardoor neemt het aantal aardgasvrije gebouwen in deze periode sneller toe. In de laatste fase, tussen 2040 en 2050, volgen de laatste gebouwen, waaronder die in het buitengebied. 23 Afbeelding 4.2 – Procentueel energieverbruik gebouwde omgeving 2024 (bron: klimaatmonitor.databank.nl) 4.1.3 Bestaande warmtenetten Hoewel de warmtenetten in Lelystad op dit moment vooral gebaseerd zijn op de inzet van biomassa, zijn deze warmtenetten nog niet 100% aardgasvrij. Zij maken gebruik van piekketels op aardgas op het moment dat de verbranding van biomassa onvoldoende warmte levert. Dat is bijvoorbeeld het geval bij koude winterdagen (en tijdens storingen). Het verbruik van deze piekketels zit niet in het cijfer voor het aardgasverbruik van de categorie woningen in Lelystad , maar komt terug in het aardgasverbruik van de categorie bedrijven. 4.1.4 Bedrijven met een grootaansluiting Een klein aantal grootverbruikers is niet aangesloten op het regionale gasnet van Liander en/of heeft een directe aansluiting op het hoofdtransportnet van de Gasunie, denk hierbij aan de Maximacentrale.

Deze grootafnemers maken onderdeel uit van het warmteprogramma, maar kennen ook hun eigen trajecten via het Rijk. 4.2 Verwachte resultaten van het warmteprogramma op hoofdlijnen Het warmteprogramma beschrijft onder meer hoe de gebouwde omgeving van Lelystad overgaat op een energiesysteem zonder aardgas. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de wijken die in de eerste 10 jaar deze transitie doormaken. Voor de periode daarna wordt een doorkijkje gegeven. Daarnaast wordt het warmteprogramma elke 5 jaar geactualiseerd om zo nieuwe ontwikkel ingen en innovaties te kunnen betrekken in de te maken keuzes. Afbeelding 4.3 – De doelstellingen van het warmteprogramma 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 Woningen aardgasvrij Cumulatief totaal Met opmerkingen [CT2]: @Mediaburo: deze afbeelding graag omzetten naar onze eigen huisstijl. Met opmerkingen [CT3]: @Mediaburo: deze afbeelding graag omzetten naar onze eigen huisstijl. Woningen aardgasvrij Afbeelding 4.3 – De doelstellingen van het warmteprogramma Cumulatief totaal Waarom verwachten we vanaf 2032 een versnelling? Vanaf 2032 verwachten we dat de overstap naar duurzame warmte sneller gaat.

Daar zijn verschillende redenen voor: • We leren van de eerste projecten en passen die kennis toe in andere wijken. • Technieken worden verder ontwikkeld en worden daarmee vaak goedkoper. • Er komt meer duidelijkheid voor inwoners en gebouweigenaren. • Meer inwoners en organisaties raken vertrouwd met duurzame warmteoplossingen. • We kunnen de aanwijsbevoegdheid inzetten. • Er komen meer bedrijven en vakmensen beschikbaar voor de uitvoering. • De druk op het elektriciteitsnet maakt collectieve oplossingen, zoals warmtenetten, aantrekkelijker. • Nieuwbouwprojecten dragen bij aan de verdere ontwikkeling van aardgasvrije oplossingen. • Samenwerking met lokale partners, zoals energiecoöperaties, wordt verder uitgebreid. • Per warmtekavel wordt een professioneel warmtebedrijf aangewezen voor de aanleg en het beheer van het warmtenet. In de volgende paragrafen beschrijven we welke oplossingen mogelijk zijn en hoe inwoners zich hierop kunnen voorbereiden. 4.3 Handelingsperspectief Niet alle wijken stappen tegelijk over op duurzame warmte. Sommige wijken zijn eerder aan de beurt dan andere. Daardoor kan het zijn dat uw wijk pas na 2040 aardgasvrij wordt. Ook als uw wijk nog niet aan de beurt is, kunt u zich alvast voorbereiden. Veel maatregelen die u nu neemt, blijven later nuttig. Zo maakt u uw woning of gebouw stap voor stap klaar voor de toekomst. 21WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 Dit heeft verschillende voordelen: • Uw energieverbruik daalt. • Uw energierekening kan lager worden. • Uw woning of gebouw wordt vaak comfortabeler. • De overstap naar duurzame warmte wordt later eenvoudiger. Stappen die u alvast kunt zetten Wilt u aan de slag? Dan kunt u deze stappen volgen: 1. Bewust omgaan met energie Begin met het besparen van energie. Bijvoorbeeld door apparaten uit te zetten als u ze niet gebruikt en stroomverbruik tijdens drukke momenten te beperken. 2. Kleine energiebesparende maatregelen Met eenvoudige maatregelen kunt u vaak direct energie besparen. Denk aan: • tochtstrips • radiatorfolie • een waterbesparende douchekop • een tochtborstel bij de deur 3. Isoleren Isoleren helpt om de warmte beter binnen te houden. Op die manier wordt uw huis dus comfortabeler om in te wonen én bespaart u op uw energiekosten. Als u overstapt op een warmtepomp is isoleren vaak noodzakelijk. Bij het isoleren van uw woning kunt u denken aan: • dakisolatie • vloerisolatie • muurisolatie • HR++ glas of beter • goed geïsoleerde deuren 4. Ventileren Een goed geïsoleerde woning vraagt ook om goede ventilatie. Zo blijft de lucht in huis gezond en voorkomt u vochtproblemen. 5. Energie opwekken U kunt ook zelf duurzame energie opwekken. Bijvoorbeeld met zonnepanelen of een zonneboiler. 6.

Overstappen op duurzame warmte De laatste stap is het vervangen van de cv-ketel door een duurzame oplossing. Bijvoorbeeld een warmtepomp of een aansluiting op een warmtenet. Hybride warmtepomp als tussenstap Voor woningen die pas tussen 2040 en 2050 aardgasvrij worden, kan een hybride warmtepomp een goede tussenoplossing zijn. Een hybride warmtepomp werkt samen met de bestaande cv-ketel en vermindert het aardgasverbruik. Wilt u weten welke maatregelen bij uw woning passen? Dan kunt u terecht bij het Energieloket of het Warmteloket. Meer informatie over beide loketten staat op www.lelystad.nl/warmteloket. 22WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

4.4 Mogelijke routes naar duurzame warmte Het doel van het warmteprogramma is dat Lelystad uiterlijk in 2050 geen aardgas meer gebruikt. Er zijn verschillende manieren om dit te bereiken. In Lelystad verwachten we dat meerdere oplossingen naast elkaar nodig zijn. Drie mogelijke oplossingen 1. Duurzaam gas Bij deze oplossing wordt aardgas vervangen door een duurzaam alternatief, zoals groen gas. 2. Warmtenetten Bij een warmtenet worden woningen en gebouwen verwarmd met warm water dat door leidingen onder de grond stroomt. De warmte komt uit een duurzame bron, zoals aardwarmte. 3. Elektrische oplossingen Woningen en gebouwen worden bijvoorbeeld verwarmd met een warmtepomp. Hiervoor is extra capaciteit op het elektriciteitsnet nodig. In Lelystad verwachten we dat warmtenetten en elektrische oplossingen de belangrijkste routes worden naar een aardgasvrije stad. Tijdelijke oplossingen Soms kan een tijdelijke oplossing helpen om sneller stappen te zetten richting duurzame warmte. Denk bijvoorbeeld aan technieken die nog deels gebruikmaken van aardgas, maar wel zorgen voor een flinke besparing. Als tijdelijke oplossingen nodig zijn, proberen we deze periode zo kort mogelijk te houden. Daarbij kiezen we in principe voor technieken die zich al hebben bewezen. Ook vervoer vraagt meer elektriciteit Niet alleen woningen en gebouwen gebruiken steeds meer elektriciteit.

Ook auto’s, bestelbussen en andere voertuigen rijden steeds vaker elektrisch. Daardoor groeit de vraag naar elektriciteit. Dat vraagt om extra investeringen in kabels, leidingen en laadvoorzieningen. Het elektriciteitsnet zit vol In Flevoland is op dit moment sprake van netcongestie. Dat betekent dat het elektriciteitsnet op sommige plekken zijn grens bereikt. Hierdoor is het niet altijd mogelijk om direct nieuwe grote aansluitingen te realiseren of extra elektriciteit terug te leveren aan het net. Volgens de huidige verwachtingen blijft deze situatie nog meerdere jaren bestaan. Waarom is dit belangrijk? Lelystad groeit. Er komen nieuwe woningen, bedrijven en duurzame energieprojecten bij. Tegelijkertijd willen we bestaande woningen en gebouwen aardgasvrij maken. Daarom moeten we zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet. Bij de keuze voor warmteoplossingen kijken we niet alleen naar kosten en techniek, maar ook naar de belasting van het elektriciteitsnet. Zo zorgen we ervoor dat de warmtetransitie én andere ontwikkelingen in de stad mogelijk blijven. 4.4.1 Route 1 – Duurzaam gas Een mogelijke manier om aardgas te vervangen, is het gebruik van duurzaam gas. Hierbij blijven de bestaande gasleidingen in gebruik, maar wordt aardgas vervangen door een duurzaam alternatief, zoals groen gas.

Dit lijkt aantrekkelijk, omdat woningen en gebouwen dan maar beperkt hoeven te worden aangepast. Ook kan een groot deel van het bestaande gasnet blijven liggen. Toch kiest Lelystad niet voor deze oplossing als hoofdroute voor woningen en gebouwen. Groen gas Groen gas is schaars. Er is in Nederland niet genoeg groen gas beschikbaar om alle woningen en gebouwen te laten 23WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

ONTWERP WARMTEPROGRAMMA 2026-2050 overstappen. Daarom wordt groen gas vooral gezien als een oplossing voor sectoren waar weinig alternatieven zijn. Denk bijvoorbeeld aan delen van de industrie, zwaar transport en sommige historische binnensteden. De gemeenteraad besloot daarom in 2021 om groen gas niet als hoofdoplossing te gebruiken voor de gebouwde omgeving. Deze keuze is nog steeds actueel. Waterstof Ook waterstof is geen logische oplossing voor woningen en gebouwen. Waterstof komt bijna niet voor in de natuur en moet eerst worden gemaakt. Hiervoor is veel elektriciteit nodig. Daarnaast gaat een groot deel van de energie verloren tijdens de productie. Duurzame waterstof is alleen klimaatvriendelijk als deze wordt gemaakt met duurzame elektriciteit, bijvoorbeeld uit wind- en zonne-energie. Ook waterstof wordt daarom vooral gezien als een oplossing voor sectoren waar weinig andere mogelijkheden zijn. Geen hoofdrol voor groen gas en waterstof De verwachting is dat groen gas en waterstof ook de komende jaren schaars en relatief duur blijven. Daarom zijn deze oplossingen voor Lelystad geen realistische keuze voor het grootschalig aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Bij toekomstige actualisaties van het warmteprogramma kunnen nieuwe ontwikkelingen aanleiding zijn om deze keuze opnieuw te bekijken.

4.4.2 Route 2 - Warmtenet Een warmtenet is voor een groot deel van Lelystad een mogelijke vervanger van aardgas. Bij een warmtenet stroomt warm water door leidingen onder de grond. Deze warmte wordt gebruikt om woningen en gebouwen te verwarmen en om warm water te leveren voor de kraan en de douche. Een warmtenet is alleen duurzaam als de warmte uit een duurzame bron komt. Bestaande warmtenetten De bestaande warmtenetten in de stad gebruiken nu vooral warmte uit biomassacentrales. De centrale van Vattenfall is het oudst en moet op korte termijn worden vervangen. Ook past het verbranden van hout niet meer bij de duurzaam- heidsdoelen van Lelystad. Daarom is het nodig om de warmtebron van de bestaande warmtenetten in Lelystad te vervangen of te verduurzamen. Mogelijke warmtebronnen We hebben onderzocht welke duurzame warmtebronnen beschikbaar zijn in Lelystad. Mogelijke bronnen zijn: • aardwarmte (geothermie) • warmte- en koudeopslag (WKO) • warmte uit oppervlaktewater (aquathermie) • warmte uit afvalwater (riothermie) • restwarmte van bedrijven • zonthermie (zonnepanelen die warmte opwekken) Relatie met netcongestie Bij de keuze voor duurzame warmte speelt ook het volle elektriciteitsnet een belangrijke rol. Voor de productie van waterstof is veel elektriciteit nodig. Daardoor neemt de druk op het elektriciteitsnet verder toe.

Ook het opwerken van biogas tot groen gas vraagt extra energie en capaciteit. Omdat het elektriciteitsnet in Flevoland al zwaar belast is, sluiten groen gas en waterstof minder goed aan bij de huidige situatie. Dit is een extra reden waarom Lelystad deze oplossingen niet ziet als een grootschalige oplossing voor woningen en gebouwen. 24WARMTEPROGRAMMA 2026-2050

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://lelystad.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/06a400c9-53dc-4a04-a91c-68bc68efc0ca?agendaItemId=0b5bae6a-fe62-45f4-9bcd-6c5ed085c22c