ROK Poort Bijlage 05 - Ruimtelijke Kwaliteitsgids NPNL.pdf

Ruimtelijke kwaliteitsgids Nationaal Park Nieuw Land

Almere

editie 2020

Lelystad

De Ruimtelijke Kwaliteitsgids biedt inspiratie en geeft richting aan de ruimtelijke eenheid en herkenbaarheid van Nationaal Park Nieuw Land

Inleiding Doel

Levend document en kwaliteitsteam

Het doel van deze ruimtelijke kwaliteitsgids is

Deze ruimtelijke kwaliteitsgids is een levend

om inspiratie te bieden en richting te geven

document, waar we al testend verfijning in

aan de ruimtelijke eenheid en herkenbaarheid

aanbrengen.

van Nationaal Park Nieuw Land.

De eenheid in ruimtelijke beleving is iets wat groeit. Dit document helpt daarbij door een

Ontwikkelingsvisie

richting aan te geven en zal gaandeweg met

Deze ruimtelijke kwaliteitsgids volgt op

lering uit praktijk worden aangescherpt.

de ontwikkelingsvisie. De visie stelde uitgangspunten en kernwaarden op, de

Deze kwaliteitsgids is richtinggevend en

ruimtelijke kwaliteitsgids biedt handvatten om

inspirerend. Voor een goede toepassing

de ruimtelijke eenheid en beleving van het

van deze gids is een combinatie met een

Nationaal Park verder te ontwikkelen, door

kwaliteitsteam aanbevolen. Het kwaliteitsteam

middel van concrete principes en tastbare

kan beoordelen en meedenken of projecten

bouwstenen.

inderdaad in lijn met de kwaliteitsgids zijn.

Ontwikkelingsvisie Nationaal Park Nieuw Land

Ontwikkelingsvisie

Nieuw Land Nationaal Park Nieuw Land bestaat uit verschillende deelgebieden. Elk met een eigen karakter, maar hetzelfde DNA. Het park is een herkenbare eenheid met daarbinnen een grote variatie aan natuur en beleving. Deze verscheidenheid en dynamiek in ruimte en landschap is kenmerkend voor het Nationaal Park

De Principes De herkenbaarheid en gemeenschappelijke uitstraling en identiteit van het Nationaal Park laat zich duiden aan de hand van enkele heldere principes. Deze principes vormen het startpunt voor alle toekomstige ontwikkelingen in het Nationaal park.

De Bouwstenen De principes zijn voor een aantal concrete elementen in meer detail uitgewerkt: De bouwstenen. De bouwstenen laten zien hoe de principes er concreet uit kunnen zien in het park.

Het Nationaal Park Nieuw Land Het Nationaal Park

Principes en bouwstenen

Op de plek waar 70 jaar geleden nog

Het Nationaal Park Nieuw Land is een park

overal water was ligt vandaag de dag het

om trots op te zijn. Om de herkenbaarheid en

toonaangevende jongste Nationaal Park van

de eenheid van het park te vergroten, moeten

Nederland: Nieuw Land. Een door de mens

de kernwaarden nog meer zichtbaar worden.

gemaakte nieuwe wildernis en vogelparadijs

Deze Ruimtelijke Kwaliteitsgids is daartoe een

met internationale allure, bestaand uit vier

aanzet.

diverse natuurgebieden met elk een eigen karakter, maar met één DNA. De gebieden

Om kernwaarden duidelijk te laten worden in

samen geven het Nationaal Park een enorme

het landschap worden deze vertaald in helder

rijkdom aan natuur en beleving.

toepasbare ruimtelijke principes. Vanuit de

In Nieuw Land gaan mens en natuur hand-

principes worden bouwstenen ontwikkeld, die

in-hand, ze versterken elkaar. Er zijn grote,

concreet maken hoe de principes vorm krijgen

niet publiek toegankelijke gebieden, waar alle

en bijdragen aan de herkenbaarheid van het

ruimte is voor hoogwaardige, onverstoorde

park. Het gaat dan onder andere over paden,

natuur. Maar er zijn ook bijzondere plekken,

bewegwijzering, entrees en gebouwen.

routes en uitkijkpunten waar de natuur

Samen vormt dit inspiratie om de

dichtbij komt en cultuurhistorie en recreatie

kernwaarden concreet in het landschap

centraal staan!

uit te werken en zo de sterke samenhang en gemeenschappelijke identiteit van het

De identiteit van Nationaal Park Nieuw Land

Nationaal Park Nieuw Land duidelijk zichtbaar

kan worden samengevat in zes kernwaarden:

te maken.

1. avontuurlijk, open, levendig, innovatief en toonaangevend 2. vier natuurgebieden met een eigen karakter, één herkenbare identiteit. 3. zones voor publiek en gesloten gebieden 4. vogelparadijs met internationale allure 5. circulair en energieneutraal 6. natuur versterkt de mens, mens versterkt de natuur

Avontuurlijk, open, levendig, innovatief

Vier natuurgebieden, één identiteit

CORPORATE LOGO We gebruiken het logo in eigen ontwerpen in geel op een donkere achtergrond. Omdat het een doorkijkje is naar de natuur werkt het gele logo mooi op beeldmateriaal mits genoeg contrast. Wanneer het logo op wit wordt geplaatst gebruiken we het logo met een blauw dynamisch vlak

Vogelparadijs met internationale allure

Zones voor publiek en gesloten gebieden

Circulair en energieneutraal

Natuur versterkt mens, mens versterkt natuur

Principes Het Nationaal Park bestaat uit vier diverse natuurgebieden met elk een eigen karakter, maar één DNA. Samen vormen deze gebieden één samenhangend park, dat deels uit water en deels uit land bestaat. In dit hoofdstuk worden de kernwaarden vertaald in ruimtelijke principes. Deze principes vormen de basis voor alle nieuwe ontwikkelingen in het Nationaal Park, de bouwstenen geven daarvan enkele voorbeelden.

Herkenbaar geheel

Ruimte voor beleving

Het Nationaal Park bestaat uit vier

In het park gaan mens en natuur

gebieden elk met een eigen karakter,

hand-in-hand. Er is ruimte voor

samen vormen ze één herkenbaar

hoogwaardige natuur, unieke

geheel. Daarom hebben ingrepen

recreatie en cultuurhistorie. Daarom

een herkenbare en samenhangende

vindt men in de publiek toegankelijke

uitstraling die bijdraagt aan de

gebieden diverse paden, iconische

herkenbaarheid van het Nationaal

objecten, torens en gebouwen. Op

Park Nieuw Land.

deze manier is het Nationaal Park beleefbaar voor een breed publiek.

Man-made

Onderdeel van de omgeving

De basis voor het Nationaal Park is

De natuur van het Nationaal Park is

door mensen gemaakt. Dit maakt

ook beleefbaar in de omgeving van

het gebied uniek in de wereld.

het park. Dit is met name voelbaar

Daarom is het belangrijk dat deze

op de toegangswegen naar het park,

cultuurhistorische basis goed

die aangekleed zijn met natuur, maar

zichtbaar is, in de vorm van dijken.

ook vanuit de trein, de A6 of op de

zand oevers, rechte sloten, gemalen

treinstations.

etc.

Ruimte voor natuur

Uitnodigende entrees

In het park staat de natuur en de

De entrees zijn het visitekaartje van

beleving daarvan centraal. Delen

het park. Daarom zijn deze duidelijk

van het park zijn niet toegankelijk

herkenbaar en aantrekkelijk door

voor publiek. Ingrepen in deze

een landmark. Qua materialiteit en

gebieden zijn ingetogen. Ingrepen in

uitstraling spreken ze duidelijk de

de publiek toegankelijke gebieden

taal van het Nationaal Park. Ook

mogen uitgesprokener zijn, maar

parkeerplekken en toegangswegen

dragen ook bij aan de natuur.

maken onderdeel uit van dit geheel.

Natuurlijke materialen

Natuurlijke bewegwijzering

Het Nationaal Park is circulair

De verschillende paden in het

en energieneutraal. Daarom zijn

park zijn herkenbaar door heldere,

bouwmaterialen zoveel mogelijk

bewegwijzering van materialen die

natuurlijk en circulair. De materialen

bij de omgeving passen. Er is een

zijn gebiedseigen zoals: hout, riet

duidelijke samenhang tussen de

en zand. En komen uit dit deel

paden. In de bewegwijzering is het

van Europa. De materialen kunnen

beeldmerk van het Nationaal Park

gemakkelijk hergebruikt worden.

aanwezig.

Ingetogen en iconisch

Open en besloten

Alle bouwwerken hebben een

In het park is de openheid en

natuurlijk en ingetogen uiterlijk en

de weidsheid van het landschap

bestaan uit een simpel volume.

voelbaar in elk deelgebied.

Uitzondering hierop zijn bouwwerken

Dit leidt zowel tot de beleving

die als publiekstrekker fungeren.

omringd te zijn door de natuur,

Deze zijn juist iconisch en er is

als ook tot vergezichten tot in

ruimte voor andere materialen en

andere deelgebieden, waardoor de

uitgesproken vormen. Het gebouw

samenhang met de rest van het

moet wel passen in het landschap.

Nationaal Park wordt ervaren.

Afwisselende paden

Vertel het verhaal

Het park heeft afwisselende paden.

Het verhaal over de natuur

Zo zijn er heldere hoofdpaden maar

en het unieke park wordt aan

ook avontuurlijke zijpaden waarop je

bezoekers verteld, daar middel van

bijna kunt verdwalen. De paden zijn

grafisch aantrekkelijke informatie

eenvoudig vormgegeven en passen

in bestrating, meubels, gevels,

bij de omgeving.

bewegwijzering en in uitkijkpunten. Uiteraard vergezeld van een logo of mascotte.

Bouwstenen In dit hoofdstuk worden de principes ‘gematerialiseerd‘ in de vorm van concrete bouwstenen. Referentiebeelden geven een concrete weergave van wat wel en niet past in de identiteit van Nationaal Park Nieuw Land en bijdraagt ​​aan de herkenbaarheid van het park. Samen vormt dit inspiratie om de kernwaarden concreet in het landschap uit te werken en zo de samenhang en de gemeenschappelijke identiteit van Nationaal Park Nieuw Land duidelijk zichtbaar te maken. De Bouwstenen zijn onderverdeeld in drie categorieën:

Identiteit van Nationaal Park

Infrastructuur

Het logo en beeldmerk van het Nationaal

De infrastructuur wordt onderverdeeld

Park komt terug in de bewegwijzering,

in snel verkeer en langzaam verkeer.

bestrating, meubels, gevels, etc.

Snel verkeer zijn auto’s, bussen etc. en langzaam verkeer zijn fietser, wandelaars, skaters, etc.

Materialen - paden

- snel verkeer

- objecten

- langzaam verkeer

Verblijfsplekken - parkeerplaatsen & bewegwijzering - entrees & meubilair - torens en uitzichtpunten - recreatiegebouwen

Paden

Langzaam verkeer

Bewegwijzering

Entrees

Meubilair

Torens en uitzichtpunten

Identiteit van Nationaal Park

CORPORATE LOGO We gebruiken het logo in eigen ontwerpen in geel op een donkere achtergrond. Omdat het een doorkijkje is naar de natuur werkt het gele logo mooi op beeldmateriaal mits genoeg contrast. Wanneer het logo op wit wordt geplaatst gebruiken we het logo met een blauw dynamisch vlak

Het logo van het Nationaal Park komt terug in de bewegwijzering, bestrating, meubels, gevels, etc.

LOGO’S OP WIT

Materialen Paden

- Gebruik herbruikbare en circulaire materialen en elementen - De materialen zijn zoveel mogelijk gebiedseigen zoals: hout, riet en zand. En komen uit dit deel van Europa. - Autoweg publiek: asfalt of ander passende verharding; voor rangers: natuurlijk of halfverharding - Fietspad: in principe verhard, bij voorkeur beton. Eventueel halfverharding. - Voetpad: Half verhard of natuurlijk. Vlonder pad waar nodig. Bij drukbezochte of iconische plekken kan eenvoudige verharding worden toegepast. - Relingen bestaan uit verticale houten palen. Iconische objecten kunnen hiervan afwijken. - Logo Nieuw Land kan terugkomen in bestrating

Goed: herbruikbare en gebiedseigen materialen

Goed: een mogelijke afscherming in hout

Goed: uitstraling van een brugleuning met cortenstaal voor iconische plek

Niet passend: betonnen voetpad

Niet passend: stalen pad en reling

Goed: betonnen fietspad en asfalt weg op dijk

Goed: fietspad van beton

Goed: bestaande asfalt weg in een natuurlijke omgeving

Materialen Objecten

- Gebruik herbruikbare en circulaire materialen en elementen - De materialen zijn zoveel mogelijk gebiedseigen zoals: hout, riet en zand. En komen uit dit deel van Europa. - In niet publiek toegankelijke gebieden zijn de gebruikte materialen zo natuurlijk mogelijk en geïntegreerd in het landschap. Er wordt ontworpen niet in het oog springende materialen. - In openbaar toegankelijke gebieden kunnen afwijkende materialen worden gebruikt voor objecten die fungeren als iconische publiekstrekker. De objecten moeten wel goed geïntegreerd worden in de omgeving. - Objecten zijn natuurinclusief

Goed: gebruik herbruikbare en circulaire materialen en elementen

Goed: gebiedseigen materiaal hout

Goed: vogelkijkscherm met lichte materialen - geïntegreerd in de omgeving

Niet passend: materiaal gebruik dat niet past in het natuurgebied

Niet passend: betonnen toren zonder eenduidige vorm en felle kleuren, past niet in het landschap

Goed: in niet publiek toegankelijke gebieden zijn de gebruikte materialen zo natuurlijk mogelijk en geïntegreerd in het landschap

Goed: natuurinclusief: mogelijke locatie van nestenkasten of andere plekken voor fauna verwerkt in de gevel

Goed: voor iconische gebouwen kunnen de gebruikte materialen variëren, maar de objecten moeten goed geïntegreerd zijn in de landschappelijke omgeving

Infrastructuur Snel verkeer

- De toegangswegen naar het National Park zijn duidelijk herkenbaar. Er is een sterke relatie met de aangrenzende natuur. De weg is onderdeel van de beleving. - Rotondes hebben een natuurlijke inrichting en zijn vormen een familie. Dit kan ook door toepassing van logo of herkenbaar materiaal gebruik zoals hout of cortenstaal - Er is duidelijke bewegwijzering en parkeerplekken zijn makkelijk te vinden - De wegen zijn gemarkeerd met het logo/ mascotte van het Nationaal Park - Hoofdtoegangswegen kunnen bestaande asfalt wegen zijn (Buitenring en Buizerdweg) - Op de dijken wordt de bestaande verharding gehandhaafd (asfalt of klinkers) - Wegen voor rangers kunnen halfverhard zijn

Goed: rotonde met natuurlijke inrichting

Goed: sterke relate met natuur langs de weg

Niet passend: stedelijke context, niet het gevoel dat je een National Park nadert

Niet passend: stedelijke context, niet het gevoel dat je een National Park nadert

Goed: straat, fietspad en voetpad zijn verschillend en duidelijk herkenbaar

Goed: straat en fietspad gescheiden. Toegangsweg van asfalt

Goed: half verharding voor ranger in niet openbaar toegankelijke gebieden

Infrastructuur Langzaam verkeer

- Hoofdfietspaden zijn van beton. Passend in een man-made natuurgebied - Voor betonnen paden, deels hergebruikt beton gebruiken. - Secundaire fietspaden kunnen halfverhard zijn. - Fietsers en auto gescheiden waar nodig en wenselijk. - Voetpaden halfverhard of natuurlijk. Waar nodig als vlonder pad. Bij drukbezochte of iconische plekken kan eenvoudige en passende verharding worden toegepast. - Buiten de openbaar toegankelijke padenstructuur zijn de paden voor de parkwachters onverhard of half verhard - Deze zijn alleen toegankelijk voor rangers, die zich soms per jeep moeten verplaatsen Gecombineerde natuur- en recreatiefunctie

Goed: fietspad en autoweg helder gescheiden; Fietspaden zijn van beton

Goed: natuurlijk materiaal, goed geïntegreerd in het landschap. Met man-made karakter

Goed: doelmatig betonnen fietspad

Niet passend: corten staal is niet geschikt voor paden

Niet passend: onnodig verhard pad

Avontuurlijke doelgroepen

Goed: onverhard wandelpad

Goed: onverhard pad in niet publiek Goed: een voorbeeld van lokale toegankelijk gedeelte materialen - houten vlonder pad past goed in de omgeving

Verblijfsplekken

Parkeerplaatsen, bewegwijzering - Parkeerplaatsen zijn geïntegreerd in de omgeving, bijvoorbeeld tussen bomen - Parkeerplaatsen bestaan zoveel mogelijk uit halfverharding, zodat de bodem niet wordt aangetast en de waterbergingscapaciteit behouden blijft - Bewegwijzering moet altijd functioneel en duidelijk zijn en passen in de omgeving - Het logo of de mascotte Nieuw Land moet op zoveel mogelijk bewegwijzering, routepaaltjes en gebiedsaanduiding in het Nationaal Park aanwezig zijn.

Goed: halfverhard parkeerterrein met bomen en boomstammen als afscheiding

Goed: gebruik van natuurlijke en lokale materialen: riet

Goed: natuurlijk ingepaste parkeerplaats

Niet passend: volledig verhard parkeerterrein

Niet passend: de bewegwijzering past niet in de omgeving

Goed: Houten paal met logo en de mogelijkheid om een QR code te scannen, voor meer informatie over dat specifieke punt

Goed: de mascotte/logo is een dier dat te vinden is in het park zelf

Goed: bewegwijzering in de vorm van een kaart, passend in de omgeving

Verblijfsplekken Entrees en meubilair

- Duidelijk herkenbare object waarmee de entree opvalt - Entree ontworpen in de identiteit van die plek, met duidelijk zicht op natuur of cultuurhistorie. - Hout is het dominante materiaal, cortenstaal kan gebruikt worden - Aanlegplekken zijn van hardhout, biocomposiet of ander duurzaam materiaal met een natuurlijke uitstraling - Meubels zijn van hout en hebben een natuurlijke uitstraling - Objecten zijn niet erg gedetailleerd, maar zijn eenvoudig van vorm en uiterlijk - Objecten dragen altijd het logo of de mascotte van het park en maken zo onderdeel uit van de integrale beeldtaal

Goed: houten poort als entreegebouw, te combineren met een receptie, zitgelegenheid etc.

Goed: eenvoudige cortenstaal object met helder gebaar als entree

Goed: houten aanlegplek als entree

Niet passend: stalen poort, niet geïntegreerd in de context

Niet passend: steiger zonder natuurlijke uitstraling

Goed: het logo maakt onderdeel uit van de integrale beeldtaal

Goed: bank van natuurlijk materiaal, Goed: aanlegplek van composiet eenvoudig in vorm en uiterlijk met een natuurlijke uitstraling

Niet passend: zitelementen zijn meer geschikt voor stedelijke toepassing

Verblijfsplekken

Toren en uitzichtpunten - In niet publiek toegankelijke gebieden hebben bouwwerken een natuurlijk en ingetogen uiterlijk, bestaand uit een simpel volume. De gevel is in principe bekleed met houten latten en heeft een natuurlijke uitstraling. - In openbaar toegankelijke ruimtes mag het gebouw opvallen als iconisch element en publiekstrekker, maar altijd geïntegreerd in de omgeving.

Iconische objecten

Goed: iconische toren, voor Goed: iconische toren, voor publieke gebieden. Stalen publieke gebieden draagconstructie bekleed met hout.

Goed: bijzonder uitzichtpunt voor publieke gebieden

Niet passend: geen eenduidige volume, beton en felle kleuren

Niet passend: verkeerd materiaal gebruik

Natuur geïntegreerde objecten

Goed: de observatieplek en de constructie vormen één geheel, met een simpele geometrische vorm

Goed: de constructie en de trap is opgelost in één volume. De observatieplek heeft een gevel van houten latten

Goed: geminimaliseerd in het landschap waardoor deze minder zichtbaar is voor vogels / dieren

Verblijfsplekken Recreatiegebouwen

- Betreft bezoekerscentra, horeca en andere recreatieve voorzieningen. - Strak en elegant in eenvoud - Gebruik van lokale materialen zoals hout of riet - Gebouw mag uiterlijk hebben en zich presenteren, maar moet altijd contact maken met zijn omgeving of iets met zijn omgeving doen - Voor iconische plekken kunnen afwijkende materialen gebruikt worden - De gebouwen zijn unieke plekken om naar toe te gaan - Goed geïntegreerd in het landschap.

Goed: bestaande bezoekerscentra. Simpele vorm, passend in het landschap

Goed: unieke plek om naar toe Goed: bijzondere verschijning, maar te gaan: bijzonder restaurant, dat passend in het landschap gebruik maakt van lokale producten

Niet passend: te weinig natuurlijk, erg zakelijk. Niet geïntegreerd in het landschap

Goed: natuurlijk materiaal - riet

Niet passend: niet strak en elegant, maakt geen contact met de omgeving.

Goed: ingepast in het landschap

Goed: houten gebouw passend in het landschap

LOGO’S OP WIT

Oude Delft 203, 2611 HD Delft, The Netherlands PO Box 3277, 2601 DG Delft, The Netherlands team: Armand Paardekooper Overman Anne Marie van der Wijde, Pieter Hoen, Ekaterina Andrusenko, Isabella Banfi, Coos van Ginkel +31 (0)15 279 81 00 www.mecanoo.nl 09. 12.2020